Кіріспе

Шям Саран (1946 жылдың 4 қыркүйегінде туған) – үндістандық кәсіби дипломат. 1970 жылы Үндістан Сыртқы істер қызметіне қабылданып, Үндістан Үкіметінің Сыртқы істер хатшысы лауазымына дейін көтерілді. Сыртқы істер хатшысы болып тағайындалғанға дейін ол Мьянма, Индонезия және Непал елшісі, ал Маврикийдегі Жоғарғы комиссары қызметін атқарды. Сыртқы істер хатшысы лауазымынан кейін ол Үнді-АҚШ азаматтық ядролық мәселелері жөніндегі Премьер-министрдің арнайы өкілі, содан кейін Климаттық өзгерістер жөніндегі арнайы өкілі және бас келіссөзші болып тағайындалды. 2015 жылға дейін Шям Саран Ұлттық қауіпсіздік Кеңесі жанындағы Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің төрағасы болды. Ол сонымен қатар дамушы елдер үшін зерттеу және ақпараттық жүйелер ұйымының төрағасы болды – экономикалық және саудалық мәселелерді зерттейтін тәуелсіз сараптамалық орталық. Ол саясат және сыртқы саясат мәселелері бойынша үнемі пікір білдіріп, лекция оқиды және көптеген журналдар мен газеттерге материалдар жазады. 2011 жылы мемлекеттік қызметке қосқан үлесі үшін оған Үндістанның үшінші жоғары азаматтық наградасы – Падма-Бушан ордені табысталды.

Ерте мансап

1970 жылы Үндістан Сыртқы істер қызметіне қабылданды. Содан кейін Пекин, Токио және Женева сияқты әлемнің бірнеше астаналарындағы Үндістанның дипломатиялық миссияларында түрлі лауазымдарда қызмет етті. Сыртқы істер министрі болып тағайындалғанға дейін ол Мьянма, Индонезия және Непал елшісі, ал Маврикийде жоғары комиссары болды. Жаңа Делидегі Сыртқы істер министрлігінде ол Экономикалық бөлім мен Көпжақты экономикалық бөлімге жетекшілік етті, сондай-ақ Қытай және Жапониямен қарым-қатынастарды басқаратын Шығыс Азия бөлімін басқарды. 1991/92 жылдары Премьер-министр кеңсесінде бірлескен хатшы болып жұмыс істеген кезде Премьер-министрге сыртқы саясат, ядролық және қорғанысқа қатысты мәселелер бойынша кеңес берді. Сыртқы істер министрі және кейіннен ядролық мәселелер жөніндегі арнайы өкіл ретінде Үнді-АҚШ ядролық келісіміне маңызды үлес қосты.

Қытай

Сыртқы істер министрі ретінде ол 2005 жылғы наурыз айында Қытайға барып, Үндістан-Қытай шекара мәселесі жөніндегі Бірлескен Жұмыс Тобының 15-ші отырысына қатысты.

Ядролық қаруға қатысты көзқарас

2006 жылғы сәуірде ол АҚШ Мемлекеттік хатшысының көмекшісі Ричард Бучер Үндістанның ең төменгі ядролық қорқытуын "әрі қарай анықтауын" ұсынғаннан кейін, Үндістанның ең төменгі сенімді ядролық қорқытуын анықтауға міндетті емес екенін айтты. Өзінің қызметінің кезеңінде Саран АҚШ-Үндістан азаматтық ядролық келісімін келісуге көмектесті. 2012 жылғы желтоқсан айында ол жазған зерттеу мақаласында Пакистанның ядролық қарулануының кеңейгенін, бұл жолы Үндістанды емес, мүмкін болатын Американың Пакистанға шабуылына қарсы қорғану үшін ұзартылғанын көрсетті.

Кейінгі мансап

2006 жылы қыркүйекте зейнетке шығар алдында Премьер-Министрдің кеңсесі оның сыртқы істер министрі лауазымын ұзартуға ниет білдіргенмен, елші Саран зейнетке шықты. Ол ядролық мәселелер бойынша Премьер-Министрдің кеңесшісі және климаттың өзгеруі жөніндегі Үндістанның өкілі болды. 2010 жылдың 19 ақпанында ол қызметтен кетті. Саран дамушы елдерді зерттеу және ақпараттық жүйе (RIS) ой-қорының төрағасы және Нью-Делидегі Саясатты зерттеу орталығының аға ғылыми қызметкері болды. Ол сондай-ақ, азаматтық қоғамдық ұйымдарды, даму ұйымдарын, бизнес пен үкіметтерді бір платформаға біріктіріп, саяси тұрғыдан қолданылатын, дәлелдерге негізделген ұсынымдар жасау және адамдық бастамалар арқылы жаңа мүмкіндіктерді ашу мақсатындағы Дүниежүзілік даму форумының кеңесші кеңесінің мүшесі болып табылады. Бұған қоса, Саран әлемнің дағдарыстық аймақтарында жасырын жұмыс істейтін беделді үкіметтік емес ұйым – Global Panel Foundation кеңесшілер кеңесінің құрамында.