Кіріспе

Үнді этностық тобы

Этностық топ

Бери (сондай-ақ Биари деп те аталады) – Үндістанның оңтүстік-батыс жағалауында, көбінесе Оңтүстік Үндістанның Карнатака штатының Мангалор ауданында шоғырланған қауым. Тулунадудағы Бери қауымы – Үндістандағы ең ерте мұсылман тұрғындарының бірі, олардың тарихы 950 жылдан астам.

Этимология

"Бери" деген сөз тулу тіліндегі "Бьяра" деген сөзден шыққан деседі, ол сауда немесе кәсіп дегенді білдіреді. Қоғамның көп бөлігі сауда-саттықпен, әсіресе тауар саудасымен айналысқандықтан, жергілікті тулу тілінде сөйлейтін көпшілік оларды "Бери" немесе "Бьяри" деп атаған. Тағы бір кең таралған теория бойынша, "Бери" сөзі араб тіліндегі "Бахар" (بحر) сөзінен туындаған. "Бахар" сөзі "мұхит" дегенді білдіреді, ал "Бахри" (بحري) – "теңізші" немесе "кеме жүргізуші". "Бери" қауымының Оңтүстік Үндістанның жағалауына, әсіресе Тюлунаду-Малабар жағалауына сауда үшін келген араб кәсіпкерлерімен сауда байланыстары болған. Баркурдан Тюлунадумен арабтардың сауда байланысын көрсететін жазулар табылды. Үшінші теорияға сәйкес, "Бери" сөзі "Малабар" сөзінің түбірінен шыққан. 7-ғасырда ислам үағындаушысы Малик бин Динар Малабар жағалауына ислам үағындаушыларының тобымен бірге келді. Оның тобының мүшесі Хабиб бин Малик Тюлунаду арқылы өтіп, ислам дінін уағыздады. Ол сондай-ақ Касарогод, Мангалор және Баркур қалаларында мешіттер салған.

Басқа дереккөздер

Журналист және өзі Бери қауымының мүшесі Ахмет Нури, Мұхаммед бин Касим Солтүстік Үндістанға басып кіргенге дейін кем дегенде 90 жыл бұрын араб мұсылман кәсіпкерлері Оңтүстік Үндістанда гүлденгенін көрсететін бірнеше құжаттар бар екенін айтты. Бұл, мұсылман жаулап алушылар Солтүстік Үндістанға келгенге дейін Исламның Оңтүстік Үндістанда кең таралғанын дәлелдейді. Нури, алғашқы мұсылмандар 1296 және 1316 жылдар аралығында Алауддин Халджимен бірге Үндістанға келген деген пікірге қарсы шығып, тарихшы Генри Майерс Эллиоттың 1867 жылы жазған еңбектерінде мұсылман саяхатшыларын тасымалдаған алғашқы кеме біздің заманымыздың 630 жылы Үндістан жағалауында байқалғанын атап көрсетті. Нури сондай-ақ Хью Джордж Роулинсонның (1913) 7-ші ғасырдың соңында Үндістан жағалауына алғашқы араб мұсылмандары қоныстанғанын, ал Бартоломейдің Үндістандағы алғашқы мұсылман қоныстанушылары туралы осыған ұқсас мәлімдемелер жасағанын, ал Дж. Стурроктың (1894) парси және араб кәсіпкерлері 7-ші ғасырда Малабар жағалауының әртүрлі аймақтарына қоныс аударғанын айтқанын жеткізді. Нури осы және басқа да дереккөздерді келтіріп, арабтар мен басқа да қоныстанушылар Солтүстік Үндістанға араб, түрік және ауған жаулап алушылары келгенге дейін Үндістанға келгенін растады.

Тіл

Бери қауымының сөйлейтін тілі Бери тілі (немесе Бери базасы) деп аталады. Уттара Каннаданың Наваят мұсылмандары конакани тілінің диалектісінде сөйлейді, ал Кераланың Мапила мұсылмандары малаялам тілінде сөйлейді (Мапила малаяламы). Бери тілі тулу тілінің фонетикасы мен грамматикасынан құралған, сонымен қатар малаялам тілінің фразеологиясын да қамтиды. Қауымның саудамен айналысуына байланысты, тіл тулу, малаялам, каннада және парсы-араб тілдерінен сөздер қабылдады. Бұл тіл ежелгі малаялам тілімен ұқсастығына байланысты дәстүрлі түрде малаялам тілінің диалектісі ретінде танылады. Тіл жазу үшін араб және каннада әрпін пайдаланады.

Дүниежүзілік аюлар конгресі

2006 жылдың сәуір айында Дубайда «Дүниежүзілік аюлар жиыны және Шамана 2006» атты іс-шара өтті. 2010 жылы да осы сияқты шара ұйымдастырылды.

Әшекейлер

Аға әйелдер әшекейлерді өте жақсы көреді және оларды Маңғила, Сүннат Маңғила, Аппате Маңғила, Бiрнд, Мойланжи сияқты және басқа да әлеуметтік жиындарда қолданады. Бұрынғы кезде Бери қауымы әртүрлі әшекейлерді пайдаланған, бірақ мәдени ықпал мен қалаланудың салдарынан олар бүгінде жоғалуға шақырды. Бұл әшекейлер көбінесе алтын мен күмістен жасалады және бас, құлақ, мойын, бел, білек, саусақ және аяқтарды безендіру үшін қолданылады. Бери зерттеушілері Бери әшекейлеріне джайнизмнің әшекей үлгілерінің үлкен әсер еткенін айтады. Берилер қолданатын әшекей сақтау жәшігі мырыштан және басқа металдардан жасалған, және оны джайндар да Харджана деп атаған.

Ас мәзірі

Беари асханасы Оңтүстік Үндістан асханасының күшті ықпалында. Маңғалор асханасы сияқты, оларда кокос, карри жапырақтары, имбирь, чили және қара бұрыш, кардамон сияқты дәмдеуіштер көп қолданылады. Беари асханасында басқа жерлерде дайындалатындарынан өзгеше бір түрлі бирианы бар. Беари халқының күнделікті тағамдарында күріштен жасалған тағамдар, жаңа және құрғақ балық, ет және жұмыртқа кездеседі.

Аңшы әдебиет

Бери Сахития Академиясы – Бери тілін қолданатын адамдардың қауымдастығы, негізінен Карнатака штатындағы Тулу Наду аймағында, атап айтқанда Дақшина Каннада және Удупи жағажайлық аудандары мен Керала штатындағы Касаргадта орналасқан. 2022 жылы Токкотта Карнатака Бери Сахития Академиясының жаңа ғимаратын салуға арналған негір тас қалау рәсімі өтті.

Аюдың әл-ауқаты форумы

Абу-Дабидегі Bearys Welfare Forum (BWF) – Біріккен Араб Әмірліктерінің Абу-Дабидегі Бери экспатрианттарының бірлестігі. Ол 2004 жылы қоғамның барлық бөліктеріне көмек көрсету ниетімен құрылған. Ол Мангалор қаласындағы қақтығыстардың құрбандарына медициналық көмек және басқа да түрлі көмектер көрсеткен. BWF Мангалор қаласында бірнеше жаппай неке тойларын ұйымдастырды.

Беридің мәдени форумы

Біріккен Араб Әмірліктерінде құрылған Bearys Cultural Forum ұйымы Карнатака штатының жағалау аймақтарындағы халыққа білім беруді мақсат етеді. БКФ-ның басты міндеті – Берейлер мен Карнатака штатының және БАӘ-нің тұрғындары арасында әлеуметтік, мәдени және білім беру туралы хабардарлықты кеңейту, оларды тәрбиелеу және білім беру. БКФ жыл сайын мәдени шаралар, спорт жарыстары, таланттарды іздеу, білім беру іс-шаралары, мансаптық бағдарламалар, ифтар кештері сияқты шараларды тұрақты түрде өткізеді. БКФ сонымен қатар медицина, инженерия, фармация, бизнес, медбикелік, журналистика, стоматология және басқа да салаларда жоғары білім алуға ниеттенген студенттерге білім беру стипендияларын ұсынады. 2012 жылдың сәуір айында Дубайдағы Radisson Blue қонақ үйінде Bearys Cultural Forum ұйымдастырған «Chammana 2012» шарасына 1200-ден астам адам қатысты. 2018 жылдың тамызында БКФ мұқтаж жандарға стипендиялар таратты.

Басқа дереккөздер

Жағалаудағы Беарилер, Б. М. Ханифтің 1997 жылғы 12 желтоқсандағы "Декан Геральд" газетіндегі мақаласы. Вахаб Доддамане авторының "Дакшина Каннададағы мұсылмандар: 1947 жылға дейінгі тарихи зерттеу және соңғы дамулар туралы шолуы", А. "Жасыл сөздер" басылымы. Мангалор, 1993 жыл.