Кіріспе

Нидерландтық эколог және зейнеткер саясаткер Диедерик Мартен Самсом (; 1971 жылғы 10 шілдеде туған) – 2012 жылдан 2016 жылға дейін Еңбек партиясының (Partij van de Arbeid PvdA) басшысы болған нидерландтық эколог және зейнеткер саясаткер. PvdA-ның 70 жылдық тарихында партия мүшелері дауыс беріп лауазымынан кеткен алғашқы басшы ол болды. Кейіннен ол Еуропалық комиссияның бірінші вице-президенті Франс Тиммерманс және оның ізбасары Вопке Хоекстраның кабинетін басқарды. 2003 жылғы 30 қаңтар мен 2016 жылғы 14 желтоқсан аралығында Өкілдер палатасына сайланған ол 2012 жылғы 16 наурызда PvdA парламенттік фракциясының және партия басшысы болып сайланды. 2016 жылғы желтоқсанда Еңбек партиясының басшылығына өткізілген сайлауда Лодевик Асшерге жеңілді. Өкілдер палатасына сайлануға дейін ол жасыл энергия компаниясының бас директоры және Нидерландыдағы Greenpeace ұйымының өкілі болды.

Ерте өмір және мансап

Диедерик Мартен Самсом 1971 жылы 10 шілдеде Нидерландының Гронинген қаласында дүниеге келген. Ол Лиуварден қаласында өскен. Оның әкесі интернист, ал анасы физиотерапевт болып жұмыс істеді. 1983-1989 жылдары ол Лиувардендегі Stedelijk Gymnasium (Муниципаль гимназия) мектебінде оқыды. Ол физикаға қызығушылық танытып, кейінірек Делфт технологиялық университетінде қолданбалы физиканы оқыды. Самсом ядролық физикаға маманданып, радиациялық қорғаудың үшінші деңгейлі сарапшысы болды. 1997 жылы мамыр айында ол голланд инженерінің дәрежесін алды. Ол сондай-ақ ұлттық студенттер одағы LSVb басқармасында болды және студенттерге арналған ақша мәселелері жөніндегі нұсқаулық Poenboek жылдық басылымын редакциялады. Самсом саясатқа кірер алдында-ақ қоршаған орта мәселелерімен айналысқан. Самсом 1995 жылдың қыркүйегінде «Гринпис Нидерланды» экологиялық ұйымына ерікті ретінде қосылды. PvdA оған саясатта мансап ұсынғаннан кейін, 2001 жылдың желтоқсанында отставкаға шыққанға дейін ол бірнеше науқандар мен жобаларды басқарды. Сонымен қатар, ол 2002 жылдың тамызынан 2003 жылдың қаңтарына дейін «Echte Energie» («Нағыз Энергия») шағын жасыл энергия сауда компаниясының бас директоры болып жұмыс істеді.

Саяси мансап

Самсом Делфт қаласында студент кезінде социал-демократиялық Еңбек партиясының мүшесі болды. Ол партиядан шығып, 2001 жылғы ақпанда қайтадан партияға қосылды. 2002 жылғы Нидерландтың жалпы сайлауында үміткер ретінде қатысты, бірақ PvdA партиясы жеткіліксіз дауыс жинағандықтан сайланбады. 2003 жылғы сайлауда партия көптеген орындарын қайта иеленді, ал Самсом бұл жолы кандидаттар тізімінде жоғарырақ (тоғызыншы) орын алды. Осыдан кейін ол 2003 жылдың 30 қаңтарында Өкілдер палатасының депутаты ретінде ант берді.

Қызыл инженер

Ол PvdA парламентарийлері Стаф Депла мен Йерун Дайссельблуммен бірге елді аралап үгіт жүргізді. Олар "Қызыл инженерлер" (De rode ingenieurs) деген атпен таныстырылды, бұл олардың ғылыми біліміне және қызыл комбинезондарына сілтеме жасады. NRC газетінің редакторы Коэн ван Зволл олардың науқанын жаңарып, айқын және өткір деп бағалады (голланд тілінде: fris, helder en scherp).

Парламенттік

Еңбек партиясының төрағасы болып тағайындалғанға дейін Самсом партияның қоршаған орта мәселелері жөніндегі өкілі болды: тұрақты даму, климат және энергия, жол қадамы және теміржол мәселелері мен жобалары. Ол 2006 жылғы Нидерландтағы жалпы сайлауда кандидаттар тізімінде он тоғызыншы орында болды және салыстырмалы түрде көп – 6248 басымдық дауыс жинады.

2008 жылғы парламент төрағасының сайлауы

2008 жылдың сәуірінде Самсом Жак Тичелардың парламенттік партия басшысы лауазымын басатын болды, бірақ нәтижеде Мариетте Хамерге дауыс берді. Жак Тичелар 2007 жылдың ақпан айында өткен жалпы сайлаудан кейін көп ұзамай парламенттік партияның жетекшісі болды, бірақ 2008 жылдың қаңтарында ауырып қалды. Ол жеті рет айналма жолмен шынжырлау операциясын жасады және сауығуға үш ай кетті. 16 сәуірде ол денсаулығына байланысты лауазымынан кету туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді. Тичелар 2008 жылдың 1 шілдесінде парламент депутаты ретінде қайта оралуды жоспарлаған. Парламенттік партия басшысының орынбасары Хамер Тичелардың болмаған кезінде партияны басқарды. Келесі күні ол лауазымға үміткер болуға шешім қабылдады. Үш күннен кейін Самсом да жарысқа қатысатынын ресми түрде жариялады. Басқа да кандидаттардың есімдері айтылды, бірақ Самсом пен Хамер ғана осы лауазымға таласты. Екі күннен кейін 33 PvdA парламентарийі жиналып, лауазымды талқылады және дауыс берді, нәтижесінде Хамер жеңіске жетті. Сауалнама жүргізуші Морис де Хондтың сөзіне сәйкес, 2006 жылғы сайлаудағы еңбекшілердің көп бөлігі Самсомды партия басшысы ретінде қалаған. 1500 еңбекші сайлаушының 26 пайызы Хамерді, ал 42 пайызы Самсомды жақсы көреді. Осы сауалнамада болашақта PvdA-ға дауыс беретінін білдірген адамдардың көпшілігі, 40-қа 35, Самсомды артық көреді.

Партия басшылығы

2012 жылдың 22 ақпанында, Жоб Коэн партия басшысы қызметінен кеткеннен кейін, Самсом партия мүшелері арасында өткен партия басшылығына сайлауда кандидат ретінде өтті. 2012 жылдың 16 наурызында ол 54% дауыспен үлкен жеңіске жетті, ал екінші орынды алған Рональд Пластерк 32% дауыс жинады. Самсом PvdA ең ірі партия болған жағдайда премьер-министр болғысы келетінін, әйтпесе Өкілдер палатасында (Tweede Kamer) партия төрағасы қызметін жалғастыратынын мәлімдеді.

Рютте II: коалициялық үкімет

2012 жылғы жалпы сайлауда ПВДА Самсомның басшылығымен 8 орын қосып алды және Екінші палатада (Tweede Kamer) барлығы 38 орынға ие болды. Шапшаң келіссөздерден кейін ПВДА, екінші ірі партия ретінде, ең ірі партия VVD-мен коалиция құрды. Самсом ПВДА-ның Екінші палатадағы төрағасы қалды, ал Лодевик Асшер ПВДА атынан вице-премьер және Әлеуметтік қорғау және жұмыспен қамту министрі болды.

Еуропалық Одақ пен Түркия арасындағы босқындар туралы келісім

2016 жылдың басында Еуропалық Одақ Кеңесінің Нидерланд төрағалығы кезінде Диедерик Самсом ЕО мен Түркия арасындағы келісімдегі маңызды қағиданы жасаушы ретінде танылды. Бұл келісім Грекия аралдарындағы босқындар лагерьлеріндегі күшейіп келе жатқан гуманитарлық ахуалды жеңілдету мақсатын көздеді. Аталған қағида бойынша, Грекия аралдарынан Түркияға қайтарылатын әрбір сириялық босқын үшін, Түркиядан бір сириялық ЕО-ға қайта орналастырылуы тиіс болды.

2017 жылғы сайлау: отставкаға кету

Сауалнамалар көрсеткендей, Лейбористік партия Самсон басшылық еткен кезде сайлаушылардың басым бөлігін жоғалтты. 2016 жылдың 9 желтоқсанында Самсон Лодвейк Асшермен өткен сайлауда Лейбористік партия төрағалығынан бас тарды. Ол дауыстардың 45,5% -ын алды. Самсон 14 желтоқсанда Өкілдер палатасынан кетіп, оның орнына Риен ван дер Вельде келді. 12 желтоқсанда Аттье Куикен Өкілдер палатасындағы Лейбористік партиясының фракция жетекшісі болды.

Еуропалық комиссия

2019 жылдың қарашасында Самсом Еуропалық комиссияның бірінші вице-президенті және Климаттық іс-қимыл жөніндегі комиссары Франс Тиммерманстың кабинетінің басшысы болды. 2023 жылдың соңында Вопке Хоекстра Тиммерманстың орнын басып, Самсон бұл қызметін жалғастырды. Самсон 2024 жылдың ақпан айында кабинет басшысы лауазымынан қалып, оның орнына Эстер де Ланге тағайындалды.

БАҚ-тағы көріністер

"NRC" газеті Самсомды бесінші телешоуында жеңіске жеткеннен кейін "викторина королі" деп атады. Ол сонымен қатар 2005 және 2006 жылдары танымал Ұлттық жаңалықтар викторинасында жеңіске жеткен, ал 2008 жылдың мамыр айында "Үлкен тарих викторинасының" жеңімпазы атанды.

Жеке өмір

Самсом діни сенімі жоқ отбасында өскен және өзін атеист санайды. Ол темекі тартпайды және вегетариандық диета ұстанады. 2012 жылғы сайлау науқанында ол жеке өмірі мен отбасын да белсенді түрде пайдаланды, әсіресе екі баласын партияның ресми телеарнадағы жарнамасына түсірді. Самсом бұрынғы әйелі (сондағы қатысушысы) және қызымен бірге Брук-ин-Ватерландтағы үй қайығында тұрды, кейін Лейден қаласына көшіп, 2012 жылға дейін сонда тұрды. 2012 жылы «Marie Claire» журналымен берген сұхбатында Самсом үйленбес бұрын "бір немесе екі рет" адалдықтан тайғанын мойындады.