Кіріспе
Француз романісі Ирен Немировская (iʁɛn nemiʁɔfski; 11 ақпан 1903 – 17 тамыз 1942) – украиндық еврей тегінен шыққан, Киевте, сол кездегі Ресей империясында дүниеге келген романіст. Ол өмірінің жартысынан астамын Францияда өткізіп, француз тілінде жазған, бірақ француз азаматтығы берілген жоқ. Ол еврей болғандықтан, рим католиктігіне ауысқандығы ескерілмей, нәсілдік заңдар бойынша тұтқындалып, 39 жасында Аушвицте қаза болды. Немировская ең әйгілі туындысы – өлімінен кейін жарық көрген «Француз сюитасы» (Suite française) романы.
Irène Némirovsky (iʁɛn nemiʁɔfski; 11 February 1903 – 17 August 1942) was a novelist of Ukrainian Jewish origin who was born in Kiev, then in the Russian Empire. She lived more than half her life in France and wrote in French, but was denied French nationality. Arrested as a Jew under the racial lawswhich did not take into account her conversion to Roman Catholicismshe was murdered in Auschwitz at the age of 39. Némirovsky is best known for the posthumously published Suite française.
Өмір және мансап
Немировский 1903 жылы Киевте, сол кездегі Ресей империясында, бай банкир Леон (Лев) Борисович Немировскийдің қызы ретінде дүниеге келді. Оның анасы Фанни Ионовна Марголис Немировскаямен болған құбылмалы және бақытсыз қарым-қатынасы көптеген романдарының негізгі тақырыбы болды. 6 қараша 1942 жылы оның күйеуі Мишель Эпштейн Аушвицке жіберіліп, бірден газ камерасында қаза болды.
Қайта табу
Немировский қазір аяқталмаған «Француздық сюита» (Denoël, Франция, 2004; Сандра Смит аудармасы, Knopf, 2006) романының авторы ретінде белгілі. Бұл екі повесть 1940 жылдың 4 маусымы мен 1941 жылдың 1 шілдесі аралығындағы Франциядағы өмірді бейнелейді, осы кезеңде нацистер Францияның көп бөлігін басып алған. Бұл туындылар ерекше саналады, себебі олар оқиғалардың өзі жүріп жатқанда жазылған, бірақ автордың сол кездегі жеке күйзелісін ескере отырып, жазбалар журналы емес, терең ой-толғаныстың нәтижесі болып табылады. Немировскийдің үлкен қызы Дениз «Француздық сюита» қолжазбасы бар кітапшаны анасының күнделігі немесе жазбалары деп ойлап, оны елу жыл бойы оқймай сақтап келді, себебі оны оқу өте қиын болар деген ойда болды. Алайда, 1990 жылдардың соңында ол анасының құжаттарын француз архивіне тапсыруға келісіп, алдымен кітапшаны қарастыруды жөн көрді. Оның ішіндегі мазмұнын білген соң, ол оны Францияда жариялады, нәтижесінде 2004 жылы бұл роман бестселлерге айналды. 2008 жылға қарай 2,5 миллион данасы сатылып, 38 тілге аударылды. Алғашқы қолжазба қазіргі заманғы баспа ісінің естелік институтына (IMEC) тапсырылды, ал роман «Рено» сыйлығын жеңіп алды – бұл сыйлықтың өлімнен кейін алғаш рет табысталғандығы. Немировскийдің сақталған жазбалары екі аталған повесті, сондай-ақ соғыс кезінде және одан кейін орын алатын тағы үш повесті қамтитын сюжеттік желінің жалпы жоспарын көрсетеді. Ол жұмыстың қалған бөлігі «күдікті күйде, қандай күдікті! Бұл шын мәнінде құдайлардың қолында, себебі бәрі болатын оқиғаларға байланысты» деді. 2006 жылғы қаңтарда BBC берген сұхбатында оның қызы Дениз: «Мен үшін ең үлкен қуаныш – кітап оқылып жатқанын білу. Анамды қайта тірілту – керемет сезім. Бұл нацистер оны өлтіруге толыққанды қол жеткізе алмағанын көрсетеді. Бұл кек емес, жеңіс» деді.
Дау
Бірнеше сыншылар мен комментаторлар Немировскаяның католиктік дінге өтуі, оның шығармаларындағы еврейлердің көбінесе теріс бейнеленуі және отбасын асырау үшін ультраұлттық басылымдарды пайдалануы туралы сұрақтар көтерді. Мириам Аниссимовтың "Suite Française" француз басылымына жазған кіріспесінде Немировскаяны "өзін жек көретін еврей" деп сипаттайды, себебі оның Франциядағы еврей ретіндегі жағдайы еңбектерінде ешқандайша көрінбейді. Бұл абзац ағылшын тіліндегі басылымнан шығарылып тасталды. "The Jewish Quarterly" журналындағы бір мақала британдық баспасөздің көптеген сыншылары "Немировскаяның өмірбаянынан сенсациялық материал алу үшін сындық жауапкершіліктен бас тартқан" деген пікірді келтірді.
Қандағы от
2007 жылы Немировскийдің тағы бір романы жарық көрді, оның толық қолжазбасын екі француз биографы оның мұрағатынан тапты. Сандра Смит аударған "Chaleur du sang" романы "Қандағы от" деген атпен шықты. Бұл роман Бургундиядағы шағын ауыл тұрғындарының өмірін көрсетеді және Немировский мен оның отбасы нацистерден жасырынып уақытша паналаған Issy l'Évêque-ге негізделген.
Ағылшын тіліндегі жинақтар
Le Bal / Күзгі қар, ауд. Сандра Смит (2007)
Дэвид Голдер, "Балл", "Күзгі қар", "Курилов ісі", ауд. Сандра Смит (2008)
David Golder, The Ball, Snow in Autumn, The Courilof Affair, trans. Sandra Smith (2008)
Бейімделулер
1930 жылғы "Le Bal" романы негізінде жазылған опера алғаш рет 2010 жылы Германияның Гамбург опера театрында қойылды (Оскар Страснойдың музыкасы, Мэтью Джослиннің қойылымға беруі). 1930 жылғы "Le malentendu" романының сахналық қойылымы 2019 жылдың қаңтар айында BBC радиосында "Түсініспеушілік" деген атпен эфирге берілді.
Өмірбаян
Ирен Немировскаяның өмірі мен шығармалары тақырыбындағы, Джонатан Вайс жазған биографиясы 2006 жылы жарық көрді.