Кіріспе
Мексикалық саясаткер Луис де Веласко, Салинас-дель-Рио-Писуерганың 1-ші маркизі (шамамен 1534 – 7 қыркүйек 1617) – испандық дворян, 1590 жылдың 27 қаңтарынан 1595 жылдың 4 қарашасына дейін және 1607 жылдың 2 шілдесінен 1611 жылдың 10 маусымына дейін Жаңа Испанияның тоғызыншы вице-королі болды. Одан бұрын ол 1596 жылдың 24 шілдесінен 1604 жылдың 18 қаңтарына дейін сегіз жыл Перудің вице-королі қызметін атқарды. Ол Жаңа Испанияның екінші вице-королі болған әкесі Луис де Веласкодан ерекшелену үшін Луис де Веласко, хихо деп аталды.
Luis de Velasco, 1st Marquess of Salinas del Río Pisuerga (c. 1534 – September 7, 1617) was a Spanish nobleman who was the ninth viceroy of New Spain from January 27, 1590 to November 4, 1595, and again from July 2, 1607, to June 10, 1611. In between he was viceroy of Peru for eight years, from July 24, 1596, to January 18, 1604. He was known as Luis de Velasco, hijo to distinguish him from his father, Luis de Velasco, the second viceroy of New Spain.
Ерте өмір
Каррион-де-лос-Кондесте туған Луис де Веласко, әкесі Луис де Веласко Жаңа Испанияның вице-королі болып тағайындалғанда анасы мен бауырларымен бірге Испанияда қалды. Оның ағасы, дон Антонио де Веласко, принц Филипптің "gentilhombre de la boca" қызметін атқарды. Екі бауыр Филипппен бірге Англияға сапар шегіп, онда ол Мэри патшайымға үйленді. Олар сараймен бірге Брюссельге жол тартты, онда жас дон Луис Сантьяго әскери-діни орденіне қабылданды. Шамамен 1560 жылы ол әкесіне қосылып, Мексика қаласында өмірінің қалған бөлігін өткізді. Ол конкистадор Мартин де Ирсионың қызы, ал бірінші вице-корольдің әкесінің қарындасы Мария де Мендозаның қызы Мария де Ирсиоға үйленді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Мексикада тұруын жалғастырып, астанада кеңесші болып қызмет етті. Бірақ, ол Виламанрике графы Альваро Манрике де Зунига вице-королінен көңілі толып, Испанияға қайтып келді. Ол Филипп II сарайына барып, патша оны Флоренцияға елші етіп тағайындады.
Жаңа Испаниядағы алғашқы әкімшілік
1589 жылдың 19 шілдесінде Веласко Манрикеден кейін Жаңа Испанияның жаңа вице-королі болып тағайындалды. Испанияға жеткен хабарлар колонияда жағдайдың тұрақсыз екенін көрсеткендіктен, оған әдеттегі порт – Веракрус қаласында демалмау кеңес берілді. Оның орнына ол Пануко провинциясындағы Тамиахуаға келді. Ол келген кезде тыныштық орнағанын байқады. Содан кейін 1589 жылдың желтоқсан айының ортасында Веракрусқа қарай жол тартты, онда демалды. Веракрустан Мексика қаласына сапар шегіп, 1590 жылдың 27 қаңтарында үкіметтің билігін қабылдады. Ол барлық топтардың зор қуанышымен, туған ұл ретінде қарсы алынды. 1591 жылы ол испандықтардың бақылауынан шығып, үнемі көтеріліс ұйымдастырып келген Чичимека тайпаларын бейбіттендірді. Басшылар испандардан тамақ беруді сұрады. Веласко келісіп, бейбіт келісімге қол қойылды. Чичимекаларды колонияның салтына үйрету үшін 400 Tlaxcalteca отбасы олармен бірге тұруға жіберілді. Францискандықтар Чичимекалар арасында төрт колония құрды, олардың орталығы Закатекас қаласында болды. Бұған жауап ретінде Веласко индейлерге салынатын салықтарды азайтты және Реал Хасиендаға тайпаларды қорғау және олардың колония қоғамына енуін жеңілдету үшін адвокаттарды ұсынуды тапсырды. 1595 жылдың күзінде Веласко Хуан де Онятені губернатор етіп таңдап, Солтүстік Америкаға жасалған оның атақты экспедициясын басқаруға тағайындады. Ол Жаңа Испаниядағы өнеркәсіпті, әсіресе иіру және тоқыма өндірісін дамытты. Мексика қаласындағы Пасео-де-ла-Аламеданы ашып, Веракрустағы Сан-Хуан-де-Улуа бекіністерін күшейтті.
Перудің вице-патриоты
1595 жылы Веласко Перудің вице-королі болып тағайындалды. Сол жылдың қараша айында ол Акапулькодан жолға шықты. Бірақ, Перуде сегіз жыл қызмет еткен соң ол шаршап, ауырып қалды және Жаңа Испанияға қайту үшін қызметтен босатылуын сұрады. Отанына оралғаннан кейін, ол Аскапоцалько және Теулитлан енкомиендаларына көңіл бөлді.
Жаңа Испаниядағы екінші әкімшілік
1607 жылдың 25 ақпанында Веласко Хьюно тағы да Жаңа Испанияның вице-королі болып тағайындалды, бұл жолы жаңа патша Филипп III оны тағайындады. Ол 2 шілдеде үкімет билігін қабылдады. Бірден ол су тасқынынан сақтану үшін Уэуэтока каналын қазу жобасын қолға алды. Осыған дейін, жаңбырлы маусымда жыл сайын Мексика қаласы суға батып, қиын жағдайға түсіп келген. Бұл жобаға инженер Энрико Мартинес және Иса қоғамының математигі Хуан Санчес жетекшілік етті. Канал құрылысы 1607 жылдың 28 қарашасында басталды. 1609 жылдың ақпанында Мексикаға патша жарлығы келіп, үндістерді құлдыққа салуға тағы да тыйым салды. Веласко Хьюно бұл жарлықты енкомендеролар мен кен иелеріне қатаң түрде орындауды талап етті. Бұл вице-король, әкесі сияқты, үндістерді қорғаушы ретінде танылды. Сондай-ақ 1609 жылы негрлердің көтеріліс жасайтыны туралы әңгімелер тарады. Веласко алдын алу шараларын қабылдады, оның ішінде капитан Педро Гонсалес де Эррера басқаратын қарулы күшті Пуэблаға жіберді. Эррераның міндеті – Веракруз бен Мехико арасында саяхатшыларға шабуыл жасайтын Рио Бланкодағы қашқан құлдармен (марон) және көтерілісшілермен күресу болды. Негрлердің басшысы Гаспар Янга капитан Эррераға хат жолдады. Хатта қара нәсілділерге жасалған зұлматтар, олардың тұтқыннан қашу себептері жазылған. Веласко хатты қарастырды, бірақ екі тараптан да ауыр шығынға ұшыраған қанды шайқас болғаннан кейін ғана. Содан кейін Веласко қашқан құлдарға Кордоваға жақын жерде Сан-Лоренцо-де-лос-Негрос деген өздерінің ауылын құруға көмектесті.
Жапониямен байланыс
Луис де Веласко Жапониямен сауда және дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға қатысты. Ол 1610 жылы жапондық "Сан Буэна Вентура" желкенді кемесімен Жапониядан келген Луис Сотело мен Танака Шосуке елшілігін қабылдады және танымал зерттеуші Себастьян Вискаиноны Жапонияға елші ретінде жіберуге келісті, оған Жапония аралдарының шығысында деп есептелген "алтын және күміс аралдарды" зерттеу міндеті қосылды. Луис де Веласко жапондықтар мұхиттық сапарлар техникасын толық меңгеріп алады деп қорқып, жапондық кемені тәркіледі. Вискаино 1611 жылдың 22 наурызында Акапулькодан "Сан-Бернардо" кемесімен, Жапониядан келген елшілермен бірге жолға шығып, сол жылдың 16 маусымында Урагаға жетті. Одан ол Эдоға екінші сёгун Хидетадамен кездесу үшін, ал содан кейін Сумпаға бұрынғы сёгун Иэясумен кездесуге барды. Вискаино кемесін жоғалтқаннан кейін, 1613 жылдың 28 қазанында жапондық галеон "Сан-Хуан Баутиста" кемесімен Жапониядан қайтып, 1614 жылдың 25 қаңтарында Акапулькоға оралды. Оған Испаниядағы жапон елшісі болып тағайындалған Хасекура Цуненага және шамамен 140 жапондық еріп жүрді.
Үндістан Кеңесі
1610 жылы король Филипп III оның қызметтері үшін марапат ретінде оны Салинас графы (Маркиз де Салинас) етіп тағайындады, ал 27 желтоқсан күні 1610 жылы оны Үндістер Кеңесінің президенті етіп бекітті. 1611 жылы Веласко осы қызметке кірісу үшін Жаңа Испаниядан отанына қайтып келді. Ол 1610 жылдың 1 желтоқсанынан бастап, 7 тамыз 1617 жылы қарттығы мен денсаулығының нашарлауына байланысты зейнетке шыққанға дейін Кеңес президенті қызметін атқарды. Ол бір айдан кейін Севильяда дүние салды.