Англиядағы Австралиялық футбол тарихы және дамуы

Кіріспе

Англиядағы Австралиялық футбол – командалық және көрермендер спорты, қалыптасқан тарихы бар. Бұл жерде Австралиядан тыс жердегі ең ұзаққа созылған Австралиялық футбол жарысы – 1923 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан Оксфорд және Кембридж университеттері арасындағы матч. Қалған барлық қазіргі жарыстар 1989 жылы қазіргі AFL Лондонның құрылуымен басталды, ол Еуропадағы ең ұзақ жұмыс істейтін Австралиялық футбол лигасы. Қазіргі басқарушы орган – AFL Англия, ол 2012 жылы құрылды және 2018 жылы ойынды қосымша аймақтық дивизияларды қосу арқылы кеңейтті: AFL Орталық және Солтүстік Англия, және AFL Оңтүстік Англия. Спорттың бастауы Англияда, атап айтқанда, жеке мектептердегі футбол ойындарынан бастау алған деседі. Спорттың бірнеше негізін қалаушылары осы жерде туып, білім алған, олардың ішінде Дж. Б. Томпсон, Уильям Хаммерсли және Джеймс Брайант болды. Ал көптеген адамдар спорттың негізін қалаушысы деп санайтын Том Уиллс, Rugby School-де білім алып, регбимен айналысқан. Дегенмен, ол дәстүрлі футбол түрлерінің, атап айтқанда регбидің үстемдігі мен футболдың өсуіне байланысты ондаған жылдар бойы тамырларын қалыптастыру үшін күресті. Соған қарамастан, 1880 жылдары Австралиядан тыс жерде ойын ойналған және тұрақты жарыстар өткізілген алғашқы елдердің бірі болды. Австралия Футбол Лигасының (AFL) көрмелік матчтары 1986 және 2006 жылдар аралығында Лондон қаласында жарты жыл сайын өткізілді (соңғы жеке шара 2012 жылы өтті) және көптеген көрермендерге тартылды, 4,500-ден 2005 жылы 18,884-ке дейін адам қатысты. Англия көбінесе жеке команда ретінде қатыспайды, әдетте Шотландия және Уэльспен бірге Австралия Футбол Халықаралық кубогында (ең жақсы нәтиже – 6-шы орын) және AFL Еуропа чемпионатында (2 титул) Ұлыбритания командасы ретінде өнер көрсетеді. Алайда, Англия құрамасы бірнеше жеке сынақтарда өнер көрсетіп, 5 рет Еурокубокты жеңіп алды. Дегенмен, Лондон бірнеше халықаралық жарыстарға төңкерілді, соның ішінде 2001 жылғы Атлантикалық Альянс кубогы, 2005 және 2015 жылғы Еуропа кубоктары, және 2016 және 2019 жылғы AFL Еуропа чемпионаттары. AFL-де Билл Эйсон мен Клайв Уотерхаус 220 ойын және 386 голмен ең көп ойын өткізген және гол соққан рекордты иеленеді, ал қазіргі AFL әйелдер лигасының ойыншысы Сабрина Фредерик 59 ойын және 26 голмен екі рекордты да иеленеді.

None

Australian rules football in England is a team sport and spectator sport with a long history. It is home to the longest running Australian rules fixture outside Australia, the match between Oxford and Cambridge Universities which has been contested annually since 1923. All other current competitions originated in 1989 with the founding of what is now AFL London, the longest running Australian rules football league in Europe. The current governing body, AFL England, was formed in 2012 and expanded the game in 2018 to include the additional regional divisions: AFL Central & Northern England and AFL Southern England. The sport's origins are said to be in England, specifically public school football games. Several of the sport's founders were born and educated there including J. B. Thompson, William Hammersley and James Bryant while Tom Wills held by many as the sport's founder, was educated at and played rugby with the Rugby School. However it struggled for decades to establish roots given the dominance of traditional football codes in rugby football and the growing popularity of soccer. Nevertheless, it was one of the first countries outside of Australia where the game was played in the 1880s and to host regular competition. Australian Football League (AFL) exhibition matches were held in London semi annually between 1986 and 2006 (the last standalone event was held in 2012) and were well attended with attendances ranging from 4,500 to a record of 18,884 in 2005. England rarely competes in a standalone team, and is typically represented along with Scotland and Wales as the Great Britain team at the Australian Football International Cup (best result 6th) and AFL Europe Championship (2 titles). However, an English side has competed in several standalone tests and has been successful at the Euro Cup with 5 titles. Nevertheless, London has hosted several internationals, including the 2001 Atlantic Alliance Cup, 2005 and 2015 EU Cups and the 2016 and 2019 AFL Europe Championships. In the AFL Bill Eason and Clive Waterhouse hold the record for the most games and goals with 220 and 386 respectively while current AFL Women's player Sabrina Frederick holds both records with 59 and 26.

Ойынның Австралияда құрылуына ағылшынның қатысуы

AFL-ге сәйкес, спорттың бастауы Англияда болды, ал 1850-ші жылдары австралиялықтар қоғамдық мектептердегі футбол ойындарын қабылдады, нәтижесінде 1859 жылы Викторияның британдық колониясында Мельбурнда қазір Австралия футболы деп танылатын спорт түрі құрылды. Спорттың бірнеше негізін қалаушылар ағылшындықтар болды, олардың ішінде Дж. Б. Томпсон, Уильям Хаммерсли және Джеймс Брайант есімдері бар, ал Том Уиллс Рэгби мектебінде білім алып, регби футболымен айналысты. Томпсон 1871 жылы Уиллске жазған хатында: «Сол кездегі (1859 жыл деп ойлаймын) Рэгби, Итон, Харроу және Винчестер ережелері біздің қарауымызға түсті, және біздің көпшілігіміз мектеп оқушыларына қолайлы ережелер ересек адамдар тарапынан шыдамсыздықпен қабылдамайтынына келістік» деп еске алды. Мельбурн маңындағы ойын алаңдарының қатаңдығы да олардың ой-өрісіне әсер етті. Тіпті Рэгби мектебінің футбол ережелерін жақтаған Уиллс та келісімге келу қажеттігін түсінді. Ойын 1870-ші жылдары Ирландияға жетті және Англияда Австралиядағы ойынның танымалдығы туралы ақпарат болды, бірақ ол жергілікті деңгейде орнығу үшін көп уақыт кетті. Бұл, негізінен, регби футболы және кейіннен Британдық қауымдастық (футбол) сияқты жергілікті деңгейде дамып келе жатқан футбол түрлерінің танымалдылығының артуына байланысты болды, олар да мемлекеттік мектептердегі футбол ойындарынан пайда болды. Ағылшындар 1860 және 1870 жылдары осы спорт түрін дамытуға белсенді қатысты. Джордж Меткалф 1867 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында осы спорт түрін енгізуге көмектесті, ал 14-ші полктің 2-ші батальоны (Баккингемшир) 1868 жылы Батыс Австралия колониясындағы алғашқы белгілі матчта ойнады. Джеймс Генри Гардинер 1869 жылы Солтүстік Мельбурн футбол клубын құрды, ол кейін Тасмания колониясындағы футбол ережелерін біріктіруде маңызды рөл атқарды. Джон Акраман және Ричард Твопень осы спорт түрін Оңтүстік Австралия колониясында құруға үлкен үлес қосты.

Бірінші байқаулар

Шрусбери Эдинбург университетінің «Эдинбург австралиялықтары» командасы Ланкашир мен Йоркширде Австралия командасымен кездесу үшін Англияға сапар жасауды ұсынды. Өкінішке орай, оның батыл жоспары іске аспады, себебі Австралия билігі бұл жобаны тоқтатты және Австралия ережелерін Ұлыбританияда кеңейту мүмкіндігі жоғалды. 1894 жылы Шығыс Мельбурн крикет алаңында танымал ағылшын тұлғалары Дженни Ли, Уоллес Браунлоу және Гарри Масгроув қатысқан көңілді костюмді футбол матчы өтті. Австралиядан келген хабарларға сәйкес, 1903 және 1904 жылдары Англияда екі клуб арасында бұл ойын ойналған. 1906 жылы тұрақты жарыстар өткізетін үш клуб болды, олардың екеуі Лондон қаласында орналасқан. Оксфорд университетінің Австралиялық футбол клубы 1906 жылы құрылды. 1911 жылға қарай, бұл ойын Оксфордта тұрақты түрде өткізіліп жатты. Кембридж университетінің Австралиялық футбол клубы шамамен 1911 жылы құрылған деп саналады. 1911 жылы Альфред Клеменс капитаны болған Оксфорд университеті, Рон Ларкинг капитаны болған Кембридж университетін 13.9 (87) – 5.12 (42) есебімен жеңді. 1914 жылы Х.К.А. Харрисон бұл ойынның Оксфорд және Кембридж университеттерінде де жүйелі түрде өткізіліп жатқанын хабарлады, бірақ 1911 мен 1921 жылдар аралығындағы жарыстар туралы ақпараттар өте аз.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1915 жылы Веймут қаласында (Дорсет) Портленд Кантин алаңында Виктория және Оңтүстік Австралия командалары арасында матч өтті. 1916 жылы Австралиядан тыс жерде өткен ең мәнді матчтардың бірі Лондондағы Королева клубында Австралия армиясының Біріктірілген оқу бөлімдері мен 3-ші дивизия командалары арасында өтті, онда Австралияның түкпір-түкпірінен көптеген тәжірибелі австралиялық футболшылар қатысты. Матчқа көп көрермен жиналды және баспасөз кеңінен жариялады. 1917 жылы HMAS Австралияның австралиялық футбол командасы Лондонда әскерилер командасына қарсы ойнады, бұл көптеген адамдардың қызығушылығын тудырды. 1917 жылдың қараша айында Австралия армиясы мен теңіз күштері Лондонда бір-бірімен регби матчын өткізді, бірақ екінші командалар австралиялық ережелер бойынша матч ойнады. 1918 жылдың қаңтарында Австралия күнін тойлауға арналған матч Кембриджде Лондон штабы мен Австралия кадеттері арасында өтті, онда Лондон 80:63 есебімен жеңіске жетті. Дегенмен, Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуы университеттерден тыс ойынды тоқтата тұруға алып келді.

Оксфорд пен Кембридж арасындағы университеттер арасындағы матчтар

Соғыстан кейін, 1921 жылы Оксфорд университеті мен Кембридж университеті арасындағы, елден шыққан австралиялық студенттердің қатысуымен өткен Varsity матчы жыл сайынғы жарысқа айналды. Бұл ойын бүгінге дейін жалғасып келеді және Австралиядан тыс жерде өткізілетін ең ұзақ тарихы бар австралиялық футбол матчы болып табылады. Матч ресми университеттер аралық жарысқа жатады. Осы жылдар ішінде матчта ойнаған көрнекті австралиялықтардың арасында Майк Фитцпатрик, Крис Максвелл, Джо Сантамария, сэр Род Эддингтон және Эндрю Мичелмор бар.

Екінші дүниежүзілік соғыс матчтары

1940 жылы АИФ «Мүмкін емес» және «Ықтимал емес» командалары арасында матч өткізді. 1941 жылдан кейін RMS Moreton Bay Англияға оралған соң, Портсмут қаласында жарнамаланған матчтарда ойнады. 1943 жылы Плимут қаласында RAAF (Сандерленд) және RAF Маунт-Бэттен командалары кездесті. Сол жылдың қараша айында Сассекс округінде №11 персоналдық жіберу және қабылдау орталығының Брайтон қаласындағы командасы мен Лондоннан келген RAAF штаб-пәтері арасында ойын өтті. 1944 жылы Хайд-паркте RAAF, Штаб-пәтері және Сандерленд командалары көп көрерменнің алдында кездесті. Штаб-пәтері Сандерлендті 12.7 (79) – 5.4 (34) есебімен жеңді. 1945 жылы HMAS Australia Дуличте RAAF командасын 11.12 – 10.5 есебімен жеңді. 1948 жылы Австралияның чемпион балташылар командасы Англияға Австралиялық футболды енгізу жоспарларын жариялады. 1952 жылы Оңтүстік-Батыс Лондондағы Росслин Парк ФК-де HMAS Vengeance және ағылшын австралиялықтары («Wombats») арасында матч өтті. «Wombats» Кембридж қаласында да матч ұйымдастырды.

Бірінші жергілікті лига

1967 жылы Майкл Сирил Холл мен Тед Фордты қоса алғанда, австралиялық эмигранттар Лондон қаласында Австралия футболын ұйымдастыруға тырысты. Тед Рольф Харрис, Алан Фриман, Барри Хамфрис, Нил Хоук, Кит Миллер және бұрынғы Австралия премьер-министрі сэр Роберт Мензиес сияқты танымал австралиялық эмигранттарды жобаны қолдауға және оны жариялауға шақырды. Форд Лондонның Реджентс-паркінде жергілікті «Кенсингтон Демонс» клубы мен қала сыртындағы «Оксфорд университеті» клубы арасында қайырымдылық матчын ұйымдастырды. «Сент-Килда» клубының VFL резервінде ойнаған Атол Гай да ойыншы ретінде ерекше көзге түсті. Матчта Англиядағы әйелдер арасындағы алғашқы матч – «Аусси Гёрлз» және «Уайлд Колониал Гёрлз» командаларының ойыны да өтті. Бұл матчқа 1000 көрермен келді. Содан кейін «Эрлс Корт Мэгпиз» және «Австралиялық стоматологтар» арасындағы матчқа 700 адам жиналды. Шілде айында Австралия Корольдік теңіз күштері (RAN) «Эрлс Корт Мэгпиз», «Кенсингтон Демонс» және «Австралиялық стоматологтар» командаларынан құралған командамен Реджентс-паркте 1200 көрерменнің алдында ойнады. RAN командасы сондай-ақ жергілікті мектептер мен регби клубтарына қарсы да ойын өткізді. Біраз уақыттан кейін өзінің тамырын жайғастырғаннан соң, Австралия Ұлттық футбол лигасы (Ұлыбритания) құрылды. 1970 жылға қарай лигада алты команда болды: «Викторианс», «Австралияның қалған бөлігі», «Портсмут теңіз базасы», «Плимут теңіз базасы», «Лондон Гейл футбол клубы» және «Хэмпстед регби клубы». Матчтар жазда өтті. Кейіннен екі ағылшын регби командасының қосылуы оларға маусым арасында жаттығуларын жалғастыруға көмектесті. Лигада ойнаған клубтардың арасында «Кенсингтон Демонс», «Эрлс Корт Мэгпиз», «Оксфорд университеті Блюз», «Австралиялық стоматологтар» және «Австралиялық теңіз күштері» (Портсмутте орналасқан) болды. 1972 жылы VFL-дің алғашқы көрмелік матчы Лондонның «The Oval» стадионында «Карлтон футбол клубының» 1972 жылғы маусымға дайындық турнирінің аясында өтті. Матчқа 9000 көрермен жиналды және оқиға карнавал атмосферасында өтті. Алайда, элиталық деңгейдегі VFL-дің келуі Англиядағы футболдың дамуына толық нүкте қойды және ұйымдастырылған жарыстар енді өткізілмеді.

In 1967, Australian expatriates including Michael Cyril Hall and Ted Ford attempted to organise Australian Football in London. Ted engaged high profile expatriate Australians including Rolf Harris, Alan Freeman, Barry Humphries, Neil Hawke, Keith Miller and former Australian prime minister Sir Robert Menzies to support the venture and raise publicity for it. Ford organised a charity match was played in Regent's Park in London, between local club Kensington Demons and established out of town club Oxford University. Athol Guy (who had played VFL reserves with St Kilda) also made a special appearance as a player. The match also featured England's first all women's match between Aussie Girls and Wild Colonial Girls as a curtain raiser. The match attracted a crowd of 1,000 spectators. A follow up match between Earl's Court Magpies and Australian Dentists attracted 700 spectators. In July, Royal Australian Navy (RAN) personnel played against a combined side drawn from the Earls Court Magpies; Kensington Demons and Australian Dentists in front of a crowd of 1,200 at Regent's Park. RAN personnel would go on to play against local school sides and local rugby clubs. After some time finding its roots, the Australian National Football League (UK) was formed which by 1970 had six teams, Victorians; Rest of Australia; Portsmouth Naval Base; Plymouth Naval Base; London Gaelic Football Club and Hampstead Rugby Club with matches played in the summer. The later inclusion of two English rugby sides was helping them keep fit in the off season. Later clubs to play in the league included the Kensington Demons, Earls Court Magpies, Oxford University Blues, Australian Dentists and Australian Navy (based in Portsmouth). In 1972, the first exhibition match of the VFL was played at The Oval in London as part of the Carlton Football Club 1972 preseason World Tour. The match attracted 9,000 in a carnival like atmosphere. However the arrival of the spectacle of elite level VFL also saw the end of the game at the grassroots in England with no further organised competition.

VFL/AFL жыл сайынғы көрмесі

1987 және 2006 жылдар аралығында VFL/AFL көрмелік матчтары дерлік жыл сайынғы оқиғаға айналған, бірақ содан бері тек 2012 жылы бір ойын өтті. Көшпенді австралиялықтардың көп болуына байланысты, ойынға қызығушылық артып, кейбір жылдары шараға 10 000-ға дейін адам жиналды. VFL-дің Австралия Футбол Лигасына өзгеруімен қызығушылық пен көрермендер саны одан да артты. Осы кезеңдегі жарқын сәттерге 1997 жылы Австралия Футбол Лигасының «Вест Кост Иглз» және «Коллингвуд» командалары арасындағы 14 000 көрермен жиналған матч және 2002 жылы «Ричмонд» пен «Эссендон» арасындағы 13 000 көрерменді қамтыған ойын кірді.

Британдық Австралиялық футбол лигасы: 1989 - қазіргі уақытқа дейін

1989 жылы Британдық Австралия футбол лигасы (BARFL) құрылды. Бәсеке басталды. 1991 жылы мектептерге арналған бағдарлама іске қосылды. Бұл жарысты құруда маңызды рөл атқарғандардың бірі – бұрынғы кәсіби австралиялық ойыншы Даррен Огиер болды, ол клубтың алаңдағы ойыншыларының кем дегенде жартысы австралиялық емес болуын қамтамасыз ететін ережені енгізуге көмектесті. 1992 жылдан бастап AFL лигаға жылына 6000 AUD көмектесе бастады, бірақ 1994 жылы қаржылық қолдауын кері тартып алды, гранттардың кіші жастағыларға арналған бағдарламалар мен мектеп жобаларына, емес, ересектер жарысына жұмсалуын қалады. AFL қолдауы болмаса да, жергілікті BARFL Grand Finals-ы мыңдаған жанкүйерлерді қамтитын үлкен шараға айналды, 1999 жылы рекордтық 1500 адам қатысты. 2002 жылы Ұлыбритания ұлттық құрамасы алғаш рет Австралия футбол халықаралық кубогында өнер көрсетіп, турнирді 6-шы орында аяқтады. 2005 жылы Британдық Булдогс тағы да Халықаралық кубокта бақ сынасып, жалпы есепте тағы да 6-шы орынды иеленді. 2005 жылғы Халықаралық кубоктан кейін, 22 жастағы британдық Булдог Люк Матиас Виктория футбол лигасының «Порт Мелбурн» футбол клубында ойнай бастады. Сондай-ақ 2005 жылы Австралиядан тыс жерде өткізілген алғашқы «Батыс дерби», «Уэст Кост Иглз» және «Фримантл» командаларының ойыны Лондонның «The Oval» стадионында маусым алдындағы сынақ ретінде өткізіліп, рекордтық 18 884 жанкүйер жиналды.

Жастар дамуы бағдарламалары

2005 жылы алғашқы жасөспірімдерді дамыту бағдарламасы – Aussie Rules Schools басталды. Бұл бағдарлама жаңа даму органы Aussie Rules UK, Aussie Rules International ұйымының бір бөлігімен үйлестірілді. Бұл жоба ағылшын мектептерінің 10-ына семірумен күресу мақсатында мектептік оқу бағдарламасының бір бөлігі ретінде Aussie Rules-ты қабылдауға мүмкіндік берді. Жасөспірімдер командалары Лондон жастар ойындарында бақ сынасты. 2006 жыл Англиядағы Aussie Rules үшін маңызды жыл болды, Манчестер, Миддлсбро және Танет қалаларында жаңа клубтар құрылды. 2006 жылдың 17 қыркүйегінде Данияда Англияның Dragonslayers командасы Еуропаның алғашқы толыққанды халықаралық жасөспірімдер матчта Данияның Vikings командасымен кездесті. Англия 6.10 (46) есебімен Данияны 0.6 (6) есебімен жеңіп, King Canute кубогын жеңіп алды. 2007 жылдың шілдесінде AFL жыл сайынғы Лондондық көрме матчын тек Western Bulldogs командасы қызығушылық білдіргендіктен, сол жылы өткізу мүмкін емес екенін хабарлады. 2007 жылы GB Bulldogs командасы, құрамында бірнеше бұрынғы және болашақ Англия ойыншылары болды, Дублинде Ирландияны 11.15 (81) - 2.9 (21) есебімен жеңіп, тарихи жеңіске жетті.

Ұлыбританияның АФЛ

2008 жылы екі қарсылас лига арасындағы дауды шешу үшін AFL Британия деген бірыңғай ұлттық ұйым құрылды, ол ресми түрде AFL-ге мүше болды. BARFL таратылып, AFL Лондонға айналды, ал Шотландиялық Австралиялық футбол лигасы және Уэльстің Австралиялық футбол лигасы сияқты аймақтық лигалар жаңа ұлттық ұйымға қосылды.

Англияның АФЛ

2012 жылы AFL Англия Англияда Австралия ережелері бойынша футболдың ұлттық басқару органы ретінде құрылды, AFL Шотландия және AFL Уэльстен тәуелсіз.

Қатысу

2004 жылы Англиядағы 18 клубта барлығы шамамен 435 аға ойыншы болды. Жергілікті лигада спортпен айналысатын басқа елдерге қарағанда экспатриант австралиялықтардың саны артық, бірақ лига жақында араласуды жақсарту және жергілікті ойыншыларды көбірек ынталандыру мақсатында, белгілі бір дивизиондардағы экспатриант ойыншылар санына шектеулер енгізді. 2007 жылдың соңына дейін, тұрақты даму офицерлерінің тағайындалуына байланысты ойын едәуір өсімді бастан өткерді. AFL халықаралық санағының мәліметтері 3600-ден астам қатысушыны көрсетеді.

Теледидар

Австралиялық футбол BT Sport арнасында тұрақты түрде көрсетіледі.

Жергілікті байқаулар

1500 (1999 жыл). BARFL-дың бас финалы. Батыс Лондон Wildcats командасы және Wandsworth Demons командасы. Лондон.

Көрмелік матч

18 884 (2005). Батыс жағалау – Фримантель (Овал, Лондон)

Ұлттық құрамалар

AFL Англия қазіргі уақытта төрт ұлттық команданы басқарады. Ұлыбритания бульдогтары мен Ұлыбритания аққулары әр үш жылда бір рет Мельбурн қаласында Халықаралық кубокте бақталасады. Команда құрамы негізінен Лондон клубтарының ойыншыларынан тұрады, бірақ оларға көбінесе Австралияда ойнайтын ойыншылар да қосылады. 2017 жылы бульдогтар алтыншы орынды бөлісіп, ең жоғары жетістігін қайталады, ал аққулар тұңғыш жылы үшінші орынды алып, АҚШ-ты 5.2 (32) – 4.1 (25) есебімен жеңді.

Англия командалары «Англия дарақтауыштар» және «Англия түлкілері» деп аталады. Екі команда да 2017 жылы AFL Europe Еурокубогын жеңіп алды. 2018 жылы түлкілер күміс жүлдегер атанды.