Кіріспе

Американдық мәдени және әдеби тарихшы (1944 жылы туған)

Сандер Л. Гилман, 1944 жылдың 21 ақпанында туған, американдық мәдени және әдеби тарихшы. Ол еврейтану және медицина тарихына қосқан үлесімен белгілі. Ол тоқсаннан астам кітаптың авторы немесе редакторы. Гилман медицинаға және оның риторикасының әлеуметтік және саяси дискурстағы көрінісіне назар аударады. Әсіресе, Гилман тарихи кезеңдерде пайда болатын медициналық, әлеуметтік және саяси дискурстардың жиынтығын зерттейді.

Академиялық мансап

Гилман 1963 жылы Тулейн университетінде неміс тілі мен әдебиеті саласында бакалавр дәрежесін алды, содан кейін 1968 жылы да сол мамандық бойынша филология ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол 1976–1995 жылдары Корнелл университетінде профессор болып жұмыс істеді, сосын алты жыл (1994–2000) Чикаго университетіне ауысты. Ол төрт жыл Чикагодағы Иллинойс университетінде болды, онда еврей тану бағдарламасын құрды. 2005 жылы ол Эмори университетінің Либералды өнер және ғылымдар саласының еңбегі сіңген профессоры болып тағайындалды, сонымен қатар психоанализ бағдарламасының директоры және Эмори университетінің Денсаулық сақтау ғылымдары гуманитарлық бастамасының жетекшісі болды. Ол психиатрия профессоры қызметін де атқарды және Эморидегі психоаналитикалық институттың мүшесі болды. 1990–1991 жылдары ол Бетесда, Мэриленд штатындағы Ұлттық медицина кітапханасында қонақ ғалым ретінде тарихи зерттеулер жүргізді; 1996–1997 жылдары Стэнфорд, Калифорниядағы Мінез-құлық ғылымдарының озық зерттеулер орталығында тағылымдамадан өтті; 2000–2001 жылдары Берлиндегі Америка академиясының стипендиаты болды; 2004–2005 жылдары Оксфорд университетінде Еуропалық салыстырмалы әдебиет бойынша Вайденфельд қонақ профессоры болып жұмыс істеді; 2007–2012 жылдары Бёркбек колледжінің гуманитарлық институтында профессор болды; 2010–2013 жылдары Гонконг университетінде қонақ ғылыми-зерттеу профессоры қызметін атқарды; ал 2017–2018 жылдары Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінің Альянс профессоры болды. Ол Солтүстік Америка, Оңтүстік Африка, Ұлыбритания, Германия, Израиль, Қытай және Жаңа Зеландиядағы көптеген университеттерде қонақ профессор болып дәріс берді. 2021 жылы ол Эмори университетінің зейнеткер профессор атанды.

Жазу

Гилман психикалық аурулардың визуалды стереотиптері туралы негізгі зерттемесін – «Ақымақтың көзімен» (Seeing the Insane) – 1982 жылы John Wiley and Sons баспасында жариялады (қайта басылды: 1996 және 2013), сондай-ақ оның 1986 жылы Johns Hopkins University Press баспасында жарық көрген, қазірге дейін басылымдағы еврейлердің өзін-өзі жек көруі туралы стандартты зерттемесін жазды. Оның «Тік тұр!» (Stand Up Straight!) – Дененің қалыпының тарихы (Reaktion Press, Лондон) және «Қозғалыстағы еврейлер: заманауи космополитизм және оның қарсылықтары» атты жинағы 2018 жылы жарық көрді. «COVID-19-ды кім тудырды: Пандемиялар және ксенофобия» (Zhou Xun-мен бірлесіп) 2021 жылы жарық көрді (Reaktion Press, Лондон).

Фрейд

Ол Зигмунд Фрейдті зерттеді, Фрейдтің еврей тегі психоанализдік жиынтықты құрастыруда қандай рөл атқарды деген сұраққа жауап іздеді. Гилманның осы мәселеге қатыстығы бойынша тезисі – 19 ғасырдағы биологиялық көзқарастар еврейлерді әйел сияқты жіктеген, бұл Фрейдтің өзіне ғылыми сала жасап, осы айыптан құтылуға тырысқан себебі болды. Өзінің ғылымымен нығайтылған Фрейд, бір жағынан 19 ғасыр Венасының ғылыми қауымдастығы оның ерлігін жоққа шығарғаннан сақтануға, екінші жағынан осы қауымдастықтың беделіне негіз болған бейтараптыққа ие болуға мүмкіндік алды. Фрейдтің ойлау жүйесіне замандас антисемитизмнің әсерін көрсету үшін Гилман сол кездегі және сол жердегі ең жағымсыз антисемит стереотиптерін тізімдейді, соның ішінде еврей еркектерде менструация болады деген сияқты нақты антисемит пікірлерінің құжаттамасын, сондай-ақ графикалық материалдардағы антисемит стереотиптерінің сол кезеңдегі бейнелерін келтіреді.

Редакция кеңесінің мүшелігі

Гилман Mens Sana монографияларының құрметті халықаралық кеңес мүшесі.