Кіріспе

Италиядағы қылмыстық ұйымдар мен қызметтері Италияда, әсіресе елдің оңтүстік бөлігінде, қылмыстық ұйымдар ғасырлар бойы кең таралған және көптеген итальяндық аймақтардың әлеуметтік және экономикалық өміріне әсер еткен. Италияда белсенді қызмет ететін жергілікті мафия сияқты ірі ұйымдар бар. Бұл ұйымдардың ең күштілері – Калабрияның Ндрангетасы, Сицилияның Коза Нострасы және Кампанияның Каморрасы. Осы үш ұзақ уақыт бойы қалыптасқан ұйымнан басқа, Италияда 20-ғасырда құрылған басқа да маңызды ұйымдасқан қылмыс синдикаттары бар: Сакра Корона Унита, Сочьета Фоггиана және Бари қылмыстық тобы (Апулиядан), Сицилияның Стиддасы және Синти қылмыстық тобы, мысалы, Казамоника, Спада және Лациодан Фасциани кланы. Италияның тағы төрт ұйымдасқан қылмыс тобы, атап айтқанда, Римдегі Банда делла Маглиана, Венетодағы Мала дель Брента және Миланда орналасқан Банда делла Комасина мен Турателло тобы, өздерінің билігінің шыңында айтарлықтай ықпал етті, бірақ қазір итальяндық құқық қорғау органдарымен қатты әлсіреген немесе тіпті таратылған немесе белсенді емес деп саналады. Тағы бір топ – Базиликата аймағындағы Базилискилер қазіргі уақытта белсенді, бірақ көбінесе үлкен және күшті Ндрангетаның ықпалына түскен деп есептеледі. Италияның ұйымдасқан қылмысының (IOC) соңғы құрылымы – Mafia Capitale (бұл жартылай Банда делла Маглиананың жалғасы немесе дамуы, көптеген бұрынғы Банда делла Маглиана мүшелері мен байланысты адамдарды қамтыды) 2014 жылы полиция тарапынан негізінен таратылды. Италиядағы ең танымал ұйымдасқан қылмыс тобы – Мафия немесе Сицилия мафиясы (мүшелері Коза Ностра деп атайды). "Мафия" деп аталатын алғашқы топ ретінде, Сицилия мафиясы қазіргі кездегі терминді ұйымдасқан қылмыс топтарына қатысты қолданудың негізі болып табылады. Ол Неапольдің Каморрасымен және Калабрияның Ндрангетасымен бірге бүкіл Италияда белсенді, сондай-ақ басқа елдерде де кездеседі. Италияның ұйымдасқан қылмыс тобының түсімдері Италияның ЖІӨ-нің 7-9%-ына жетеді деп есептеледі. 2009 жылғы есепте мафияның күшті қатысы бар 610 коммуна анықталды, онда 13 миллион итальяндық тұрады және Италияның ІЖӨ-нің 14,6%-ы өндіріледі. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Калабрияның Ндрангетасы Италиядағы ең бай және ең күшті қылмыскерлер синдикаты болып табылады және елдің ЖІӨ-нің 3%-дан астамын құрайды. Алайда, елдің көп бөлігінде ұйымдасқан қылмыстың кең таралғандығына қарамастан, Италияда 61 елмен салыстырғанда, 1000 адамға шаққанда 0,013 адам өлтіріледі, бұл 47-орынды алады. Әлемдегі 64 елмен салыстырғанда, 1000 адамға шаққанда зорлық-зомбылық көрсету көрсеткіші 43-орында тұр, бұл дамыған елдер арасында салыстырмалы түрде төмен көрсеткіштер.

Сицилия мафиясы

Мафия сөзі Сицилиядан шыққан. Сицилиялық mafiusu (итальянша: mafioso) сөзі шамамен "салтанаттылық" деп аударылады, бірақ "батылдық, өршілдік" деп те аударуға болады. Ғалым Диего Гамбеттаның айтуынша, 19 ғасырдағы Сицилияда mafiusu сөзінің мағынасы екіұшты болған, ол бұзақы, мақтаншыл, бірақ сонымен бірге қорқынышсыз, кәсіпкер және гордостьпен ерекшеленетін адамды білдірген. Алайда, әйелге қатысты "мафиуза" сөзі әдемі немесе тартымды әйелді білдіреді. Сицилия тіліндегі мафия сөзі Трапани мен Марсала маңындағы үңгірлерді білдіреді, олар көбінесе қашқындар мен қылмыскерлердің жасырыну орындары ретінде пайдаланылған. Сицилия мафиясының пайда болуын анықтау қиын, өйткені мафиозилер өте құпия және өздерінің тарихи жазбаларын сақтай бермейді. Олар өздерінің өткені туралы қасақана жалған ақпарат таратады және кейде өздерінің мифтеріне сене бастайды. Мафияның пайда болуы 19 ғасырда Сицилияның феодализмнен капитализмге өтуі және Италиямен бірігуі нәтижесінде басталды. Феодализм кезінде жердің көп бөлігі ақсүйектерге тиесілі болды және олар жеке әскерлері мен соттары арқылы заңды сақтады. 1812 жылдан кейін феодалдар өздерінің жерлерін жеке азаматтарға сата бастады немесе жалға берді. Тұңғыш ұрпақ құқығы жойылып, жерді қарыздар үшін тартып алуға болмайды, ал жердің бестен бірі шаруалардың жеке меншігіне айналды. 1860 жылы Италия Сицилияны өзіне қосып алғаннан кейін, мемлекеттік және шіркеу жерлерінің көп бөлігін жеке азаматтарға қайта бөлістірді. Нәтижесінде жер иелерінің саны 1812 жылы 2000-ден 1861 жылы 20 000-ға дейін өсті. Алғашқы мафия цитрус өсірушілермен және мал шаруашылығымен тығыз байланысты болды, өйткені бұл салалар ұрылар мен вандалдарға өте осал болғандықтан, оларға қорғау қажет болды. Цитрус плантацияларының өндіріс жүйесі нашар болғандықтан, олар саботажға бейім болды. Сондай-ақ, мал ұрлау өте оңай. Мафия көбінесе ұрланған малды қалпына келтіруде полициядан тиімді болды; 1920 жылдары мафияның ұрланған малды қалпына келтірудегі табыстылығы 95% құрағаны, ал полицияның тек 10% болғаны атап өтілді. 1950 жылдары Сицилияда құрылыс саласында үлкен өркендеу болды. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, Сицилия мафиясы құрылыс келісімшарттарын бақылауға алып, миллиондаған доллар тапты. Олар Италия мен Еуропадағы және АҚШ-тағы ірі героин саудасына қатысты; оның әйгілі мысалы - корсикалық қылмыскерлермен және итальяндық-американдық мафиямен контрабанда жасау. Сицилия мафиясы халықаралық ұйымдасқан қылмыс тобына айналды. Олар героин саудасымен, саяси сыбайлас жемқорлықпен және әскери қару-жарақ саудасымен айналысады және АҚШ-тағы ең күшті және белсенді итальяндық ұйымдасқан қылмыс тобы болып табылады, онда 2500-ден астам филиалы бар. Сицилия мафиясы сондай-ақ өрт сөндіру, алаяқтық, қалжыңдау және басқа да рэкетшілік қылмыстармен айналысатыны белгілі. Оның 100 кланы бар 3500–4000 негізгі мүшесі бар деп есептеледі, олардың 50-і Палермо қаласында ғана. Коза Ностра 1950 жылдардан 1990 жылдардың басына дейін жемқор христиан-демократиялық үкіметтер кезінде «заңды» билікте де ықпалға ие болды. Оның ықпалына көптеген танымал заңгерлер, қаржыгерлер мен мамандар кірді; сондай-ақ ол саясаткерлерге, судьяларға және әкімшілерге пара беру немесе қысым көрсету арқылы билікті қолданды. Ол Макси сот процестерінен кейін, судьялар Джованни Фальконе мен Паоло Борселлиноның науқаны мен жемқор саясатшылар мен судьяларға қарсы басқа да іс-қимылдарға ықпалын жоғалтты, бірақ ол белгілі бір ықпалын сақтап қалды. Сицилия мафиясы Сальваторе Риинаның, сондай-ақ «Тото Риина» деп те аталатын, билігі кезінде итальяндық құқық қорғау органдарына қарсы агрессивті шабуылдар жасағаны үшін танымал болды. Сицилияда «Үлкен өлтірушілер» термині белгілі мемлекеттік қызметкерлерді мафия өлтірген қарапайым қылмыскерлер мен қарапайым азаматтардан ажырату үшін қолданылады. Олардың кейбір жоғары лауазымды құрбандарына полиция комиссарлары, мэрлер, судьялар, полиция полковниктері мен генералдары, Парламент мүшелері жатады. 1992 жылдың 23 мамырында Сицилия мафиясы Италияның құқық қорғау органдарына шабуыл жасады. Сағат 18:00-де итальяндық судья Джованни Фальконе, оның әйелі және үш полиция қызметкері бомба жарылып қаза тапты. Палермо сотының прокурорлық директоры және мафияға қарсы арнайы тергеу бөлімінің басшысы Фальконе ұйымның ең қорқынышты жауы болды. Оның тобы мафия басшыларының басым көпшілігіне қарсы істерді дайындау үшін қозғалды. Бұл бомба Фальконенің кербені жүрген жолдың диаметрі 10 метрге жеткен кратерді жаратты. Бұл оқиға Капачи бомбалауы ретінде белгілі болды. Екі айдан кейін, 1992 жылдың 19 шілдесінде мафия Фальконенің орнына келген судья Паоло Борселлиноға шабуыл жасады, оқиға Палермода, Сицилияда болды. Борселлино мен бес күзетшісі Борселлиноның анасының пәтерінің сыртында, судья анасының үйіне жақындағанда, қашықтан жарғызылған жарылғыш заттармен жарылған көлік салдарынан қаза тапты. 1993 жылы билік Сальваторе Риинаны қамауға алды, сол кезде ол барлық басшының басшысы деп есептелді және көптеген (немесе жүздеген) өлтірулерге тікелей немесе жанама түрде жауапты болды. Риинаның қамауға алынуы Мафияның ықпалымен кейбір жылдарға кешіктірілгенін сенетін тергеулердің нәтижесі болды. Ұйымды басқару Бернардо Провенцаноға көшті, ол Риинаның билік органдарына қарсы соғыс стратегиясын қабылдамай, пара беру, сыбайлас жемқорлық және ықпал етуді ұнатты. Нәтижесінде мафияның өлтіру көрсеткіші күрт төмендеді, бірақ оның халықаралық есірткі және құлдық саудасындағы, сондай-ақ Сицилиядағы құрылыс және мемлекеттік келісімшарттардағы ықпалы жалғасты. Провенцано 2006 жылы 43 жыл іздеуден кейін ұсталды. 2013 жылдың шілдесінде итальян полициясы Италияның Сицилия мафиясымен байланысты қылмыстарға қатысқан деген күдікпен 51 күдіктіні ұстады. Айдарларға зорлық-зомбылық, кісі өлтіру, халықаралық есірткі саудасы және ойын автоматтары нарығын заңсыз бақылау кірді.

Каморра

Каморраның шығу тегі белгісіз. Ол 17 ғасырға қатысты болуы мүмкін, алайда «каморра» сөзінің ресми түрде алғашқы қолданылуы 1735 жылға дейін барып жетеді, осы жылы корольдік жарлықпен Неапольде сегіз құмар ойыны үйін ашуға рұқсат берілді. Каморраның негізгі қызметтері – есірткі тасымалы, қорқыту, жалған ақша жасау және ақшаны жылыстыру. Каморра кландарының өздерінің аймақтарындағы саясатқа араласуы да жиі кездеседі. Каморра сонымен қатар темекінің контрабандасына маманданған және Италия арқылы темекі өткізілгені үшін басқа қылмыстық топтардан сыйақы алады. 1970 жылдары Сицилия мафиясы Каморраны темекі тасымалы жолдарын есірткі тасымалы жолдарына айналдыруға көндірді. Бірақ Каморра басшыларының барлығы келіспеді, бұл екі фракция арасында соғысқа алып келді, нәтижесінде шамамен 400 адам қаза табады. Есірткі тасымалына қарсы болғандар соғысты ұтырды. Каморра мафиясы Еуропадағы есірткі саудасын бақылайды және нақты басқару принциптеріне негізделген жүйе бойынша ұйымдастырылған. 2000 жылдардың басында Ди Лауро кланы Секондильянода орналасқан Еуропадағы ең ірі ашық базарды басқарды. Бұл жүйені құрастырған кланның бұрынғы басшысы Паоло Ди Лауро 2005 жылдан бері түрмеде отыр. Дегенмен, оның ұйымы тек есірткі тасымалынан жылына шамамен 200 миллион еуро табыс тапты. Ди Лауро кланының Scissionisti di Secondigliano-ға қарсы соғысы қазіргі итальяндық «Гоморра» телесериалына шабыт берді. Италиядан тыс жерде Каморра Испанияда күшті өкілдікке ие. Онда ұйым есірткі тасымалы мен ақшаны жылыстыруға қатысты үлкен бизнес-операция құрды. Олар табыстарын ел бойынша қонақүйлер, түнгі клубтар, мейрамханалар мен компаниялар құруға қайта инвестициялайды. Неаполь қалалық прокуроры Джованни Мелильоның 2023 жылғы Антимафия комиссиясының отырысында сөйлеген сөзіне сәйкес, қазіргі уақытта Каморраның ең күшті топтары Мацарелла кланы және Секондильяно Альянсы болып табылады. Соңғысы – Личчиарди, Контини және Мальярдо кландарының одағы.

Бари қылмыскер топтары

Бари қылмысты топтары, сондай-ақ "Бареси кландары" деп белгілі, Бари қаласында және астаналық қаланың айналасындағы аудандарда қызмет ететін ұйымдасқан қылмыстық топтар. Олар негізінен есірткі тасымалы, контрабанда және қорқыту сияқты қылмыстық әрекеттерге бағытталған кландардың конфедерациясы болып табылады. Бұл кландар 1980 және 1990 жылдары құрылған және қазір Бари қаласындағы заңсыз қызметтерде басымдыққа ие, сонымен қатар аймақтың саясатына да ықпал етеді. Бари қаласында үш негізгі клан бар: бастығы Доменико Стрисциуглио басқаратын Стрисциуглио кланы, негізінен солтүстік аймақта қызмет етеді; бастығы Савино Паризи басқаратын Паризи кланы, негізінен Япигия ауданында қызмет етеді; және Тонино деп танылатын Антонио Каприати басқаратын Каприати кланы, негізінен Борго Антикода қызмет етеді. Қалада тағы да басқа кландар бар: Либерта, Каррасси және Сан-Паскале аудандарындағы Лоруссо кланы, Карбонара, Сегли дель Кампо және Лосето аудандарындағы Ди Косола кланы, Поггиофранкодағы Анемоло кланы, Сан-Паоло ауданындағы Мискео кланы, Поггио Франко және Сан-Паскале аудандарындағы Фиоре Рисоли кланы, Каррасси, Либерта, Поггиофранко, Сан-Паоло және Сан-Паскале аудандарындағы Мерканте Диомеде кланы, Каррасси, Пиконе және Сан-Паскаледегі Велютто кланы, сондай-ақ Мадоннеладағы Рафасчиерри кланы.

Стидда

La Stidda (сицилиялық жұлдыз) – Сицилияның Агридженто провинциясындағы Пальма-ди-Монтекиаро қаласынан шыққан Джузеппе Кроче Бенвенуто және Сальваторе Калафато атты қылмыскерлер құрған сицилиялық ұйым. Stidda-ның күш орталықтары Гела және Фавара қалаларында, сондай-ақ Кальтанисетта және Агридженто провинцияларында шоғырланған. Ұйымның топтары мен қызметі Агридженто, Катания, Сиракуза және Эна қалаларында, сол аттас провинцияларда, Кальтанисетта провинциясының Нискеми және Риези қалаларында, сондай-ақ Сицилияның оңтүстік және шығыс жағалауында орналасқан Рагуза провинциясының Виттория қаласында дамыды. Ұйымның мүшелері бар және ол Мальтада да белсенді. Stidda өз билігі мен ықпалын Италияның Милан, Генуя және Турин провинцияларына дейін кеңейтті. Ұйым мүшелері Кальтанисетта провинциясында Стиддари, ал Агридженто провинциясында Стиддароли деп аталады. Stidda мүшелерін олардың денелеріндегі шеңберге орналасқан бес жасыл түсті белгіден тұратын татуировкасы арқылы тануға болады, бұл татуировка "i punti della malavita" немесе "қылмыстық өмірдің нүктелері" деп аталатын жұлдызды құрайды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басындағы Коза Ностра соғыстары Корлеонези кланы мен оның қатыгез басшыларын – Лючано Леджио, Сальваторе "Тото" Риина және Бернардо Провенцаноны билікке жеткізді. Бұл дәстүрлі Коза Ностраның билік құрылымы мен құндылықтарындағы шатақ пен наразылыққа әкеп соқты, нәтижесінде өсіп келе жатқан Stidda ұйымы Коза Ностраның Оңтүстік және Шығыс Сицилиядағы билігіне, ықпалына және кеңеюіне қарсы тұруға мүмкіндік алды. Stidda қатарына Коза Ностраның құрметті мүшелері де қосылды, мысалы, Риези қаласының өлтірілген Капо Джузеппе Ди Кристинаға адал болған және Корлеонези кланының қанды билігі кезінде Коза Ностра қатарынан шығып кеткендер. Ұйым өз қатарын жергілікті қарапайым қылмыскерлер мен ұсақ бұзақылардың (пиччоти) есебінен де кеңейтті. Бұл Stidda-ға итальяндық қылмыстық әлемде көбірек билік пен беделге ие болуға мүмкіндік берді. 1978 жылдан 1990 жылға дейін бұрынғы Корлеонези кланының басшысы және Коза Ностраның "Capo di Tutti Capi" атағына үміткер Сальваторе Риина Коза Ностраның ішінде және Stidda-ға қарсы соғыс жүргізді. Соғыс мафиозилер мен бейбіт азаматтар арасында өлім мен үрейді сезіндірді, нәтижесінде Коза Нострада 500-ден астам, ал La Stidda-да 1000-нан астам адам қаза тапты, оның ішінде Stidda басшылары Калогеро Лаурия мен Винченцо Спина да бар. 1993 жылы Сальваторе Риинаның тұтқындалуымен және 2006 жылы Бернардо Провенцаноның түрмеге қамалуымен, қылмыстық әрекеттерге азырақ зорлық-зомбылықпен және жайлырақ көзқараспен жаңа Пакс Мафиоза пайда болды. Нәтижесінде Stidda Италияда және әлемдегі бұрыннан қалыптасқан қылмыстық ұйымдар арасында өз билігін, ықпалын және беделін нығайтып, өзін нағыз қылмыстық әлемнің ойыншысы етіп көрсетті.

Базилискилер

Базилиски – Базиликата аймағында белсенді қылмыстық мафиялық ұйым, 1994 жылы «Ндрангетаның» келісімімен Потенца қаласында құрылған. Оның мафиялық топ екендігі 2007 жылдың 21 желтоқсанында ғана Потенца сотының шешімімен, жиырма алты айыпталушыны барлығы 242 жылға бас бостандығынан айыру үкімімен ресми мойындалды. Бұл атау ежелгі заманнан бері, тіпті Плиний Үлкеннің тұсында да уытты жыртқыштарды бейнелеу үшін қолданылған. Бұл есім, әсіресе Лина Ветмюллердің «I Basilischi» (1963) фильмі арқылы көпшілікке кеңінен танымал. Атаудың екі мағынасы бар: ол үлкен әрі жалқау адам-кескілді жануарды және Базиликатаның тұрғынын көрсетеді. «Базилиск» есімі Гарри Поттер сагасының екінші бөлімінде, онда Базилиск – алып, қауіпті мифологиялық жылан ретінде суреттелген, қайтадан танымал болды. Базилискилер осы атауды өздерінің тегін және қауіпті екендігін көрсететін символ ретінде қабылдады.

Банда делла Комасина мен Турателло тобы

Banda della Comasina (ағылшын тілінде: Comasina Gang) – 1970 және 1980 жылдары негізінен Милан, Милан қалалық аймағы және Ломбардияда белсенді болған ұйымдасқан қылмыстық топ. Атауы ұйымның құрылған орны – Миланның Комасина ауданынан алынған. Топты Миланның қылмыстық әлемінің ықпалды тұлғасы Ренато Валанзаска басқарды. Топ кішкентай тонау және ұрлық жасаушылар тобы ретінде басталып, өсіп, билікке жеткен соң қарулы тонау, ұрлық, көлік ұрлау, жүк көлігін қағып алу және ұйымдасқан қылмыстың басқа да салаларына қатысты. Бұл топ жол тосқауылдарын қойып, Милан полициясының қызметкерлерін тонау арқылы жаман атымен танылды. Banda della Comasina билікке көтерілген сайын, қару-жарақ саудасы, заңсыз құмар ойындар, есірткі саудасы, кісі өлтіруге тапсырыс беру, қорқыту, рэкет, контрабанда және сыбайлас жемқорлық сияқты ұйымдасқан қылмыстың басқа да салаларына тарады. Топтың құлдырауына олардың әдептілік пен билікке немқұрайлы қарауы, сондай-ақ ақша табу үшін ұрлық және қарулы тонауға сүйенуі себеп болды. Топ жетекшісі Ренато Валанзаска бірнеше рет полициядан қашып, байлар мен билік иелерін тонауды және ұрлауды жалғастырды, тіпті қашқын ретінде де. 1976 жылы топ шамамен 70 тонау және бірнеше ұрлық жасады (көптеген жағдайлар полицияға хабарланбады), соның ішінде Бергамоның танымал бизнесменін ұрлады. Бірнеше тонау салдарынан тонау құрбандары мен жауап берген полицейлер, соның ішінде төрт полицей, дәрігер және банк қызметкері қаза тапты. Сол жылы Валанзаска (әлі де қашқын) және оның тобы Миландық кәсіпкердің 16 жасар қызы Эмануэла Трапаниді ұрлап, 1976 жылдың желтоқсанынан 1977 жылдың қаңтарына дейін бір жарым айдан астам уақыт бойы тұтқында ұстады. Олар қызды итальян валютасында бір миллиард ранд көлеміндегі құн төленгеннен кейін ғана босатты. Одан кейін топ Валанзаска мен оның топ мүшелерін тасыған көлікті тоқтатып, екі жол полициясын өлтірді. Banda della Comasina мүшелерінің екеуі – Карло Карлуччо мен Антонио Фуриато Миланның Пьяцца Ветрасында және А4 тас жолында полициямен болған атыс кезінде қаза тапты. Валанзаска ақыры тұтқындалды және түрмеде бұрынғы қарсыласы Франсис Турателломен одақтасып, достық қарым-қатынас орнатты. Турателло сицилиялық мафиямен, Каморрамен және итальяндық-американдық Гамбино қылмыстық отбасымен (сондай-ақ Банда делла Маглианамен және итальяндық саяси террористік топтармен) тығыз байланыста болған Миланның тағы бір ықпалды қылмыскері болды. Франсис Турателло сицилиялық мафияның қолдауымен Миланның астындағы түрлі заңсыз істерді басқарды және Сицилия мафиясы мен Nuova Camorra Organizzata үшін маңызды серік болды. Turatello Crew Сицилия мафиясы мен Каморраның қолдауымен Миланның астындағы түрлі заңсыз рэкеттерді басқарып, Миландағы жезөкшелікпен айналысты, сондай-ақ Банда делла Комасина сияқты тонау мен ұрлық жасады. Турателло тобы мен Банда делла Комасина басшылары Валанзаска мен Турателло бір түрмеде тұтқындалғанда татуласып, байланыс орнатқанға дейін бір-бірімен соғысқан. Екі қылмыстық топтың арасындағы жаңа одақ Миланның астындағы әлемдегі олардың ықпалын арттырып, басшылары түрмеде отырған кезде де Миланның ұйымдасқан қылмысының көп бөлігін басқаруға мүмкіндік берді. 1981 жылы Каморра басшысы Рафаэле Кутолоның бұйрығымен Турателло түрмеде өлтірілді, ал Turatello Crew құлдырады, ал Банда делла Комасина маңызды серігінен айырылды. Турателлоның өлтірілгеннен кейін көп ұзамай, әлі де түрмеде отырған Валанзаска түрмедегі көтеріліске ұйымдастырып, қатысты, онда екі "pentiti" (италиялық үкіметпен ынтымақтасатын бұрынғы қылмыскерлер) қатыныра өлтірілді. Валанзаска бірнеше рет қашуға тырысқанына қарамастан, түрмеде қалды, төрт рет өмір бойы жазасын өтеп жатыр және 290 жылға сотталды, ал Банда делла Комасина 1980 жылдардың басында оның болмауына байланысты құлдырап, тарады.

Италияның басқа елдердегі қылмыстық топтары

Италияның ұйымдасқан қылмыс топтары, әсіресе Сицилия мафиясы мен Каморра, ондаған жылдар бойы героин саудасына қатысып келеді. 1970 және 1980 жылдары олардың есірткі тасымалын жоюға бағытталған екі ірі тергеу «Француздық байланыс» және «Пицца байланысы» ісі ретінде белгілі. Осы және басқа да тергеулер олардың басқа ірі есірткі тасымалымен айналысатын ұйымдармен ынтымақтастығын толыққанды құжаттады. Италиялық қылмыс топтары сондай-ақ заңсыз құмар ойындарға, саяси жемқорлыққа, қорқытуға, адам ұрлауға, алаяқтыққа, жалған ақша жасауға, заңды бизнеске енуге, кісі өлтіруге, жарылғыш заттарды қолдануға және қару-жарақ саудасына қатысады. Италиядағы сарапшылар олардың бүкіл әлемдік қылмыстық қызметінің құны жылына 100 миллиард доллардан асып түседі деп бағалайды. Италиялық қылмыс топтары (әсіресе Сицилия мафиясы) Корсикалық топтармен байланысқа ие. Бұл ынтымақтастық «Француздық байланыс» дәуірінде ерекше маңызды болды. 1990 жылдары Корсика мафиясы мен Сицилия мафиясы арасындағы байланыс Лавецци аралдарында бірнеше сицилиялық қылмыскерлердің орналасуына көмектесті. Қазіргі уақытта АҚШ-та белсенді болып табындары – Сицилия мафиясы, Каморра, Ндрангета және Сакра Корона Унита немесе «Бірлескен қасиетті тәж». Федералдық Тергеу бюросы (ФБР) оларды «Италиялық ұйымдасқан қылмыс» (IOC) деп атайды. Бұл итальяндық қылмыс топтары жиі Сицилия мафиясының тармағы болып табылатын итальяндық-американдық мафиямен ынтымақтасады. Әлемдік есірткі саудасындағы басымдығының арқасында Ндрангета әлемнің барлық континентінде кездесетін алғашқы және жалғыз итальяндық қылмыстық ұйымға айналды. Олар Нидерланды, Бельгия, Германия, Австралия және Канада сияқты елдерде күшті өкілдікке ие. Әсіресе Ндрангета мен Каморра Ұлыбританияны ақшаны жылыстату үшін қызығушылық тудыратын аймақ деп санайды, қаржы компаниялары мен бизнес қызметтерін пайдалана отырып, Лондонда ірі инвестициялар жасауда. Италиядан тыс жерде Каморра әсіресе Испанияда кең таралған, ол 1980 жылдан бері елде бекем орнықты. Испаниядағы ең маңызды кландардың қатарында Полверино кланы, Амато Пагано кланы және Контини кланы бар. Алайда, Каморра кландары басқа да еуропалық елдерде әртүрлі деңгейде белсенді. Олардың елде болуы көбінесе есірткі тасымалымен және ақшаны жылыстатумен байланысты. Ндрангета өз аумағын белгілеп, Колумбия, Бразилия және Аргентина сияқты Латын Америкасы елдеріндегі ұйымдасқан қылмыс топтарымен жақын байланыс орнатты. Каморра сонымен қатар 1980 жылдан бері Оңтүстік Америкадан есірткі импорттаудың маңызды бағыттарын сақтап келеді. Сицилия мафиясы Венесуэлада да болды, әсіресе Кунтрера Каруана мафиясы кланы мықты бекініс құрды.

Италиядағы итальяндық емес қылмыстық топтар

Италияда көптеген қылмыстық ұйымдар қызмет етеді. Олардың көп бөлігі Италияда тұратын итальяндық емес адамдардан құралған, мысалы, албан, румын, украин және марокко мафиялары, қытайлық триадалар, ресейлік және нигериялық топтар сияқты. Сонымен қатар, Латын Корольдері сияқты Оңтүстік және Орталық Америкадан шыққан қылмыстық топтардың саны артып келеді, олар көбінесе Ломбардияда қызмет етеді. Албандық топтар тарихи түрде негізінен Римде, Миланда және Апулияда қызмет етеді, бірақ олар Эмилия-Романья немесе Молизе сияқты басқа да аймақтарға таралуда. Бұл ұйымдардың көпшілігі өз мақсаттарын итальяндық ұйымдасқан қылмыс топтарының бақылауымен және рұқсатымен проституция мен есірткі саудасына шоғырландырады.

Қытай үштіктері

Террористік ұйымдар мен мафиялық ұйымдасқан қылмыс жөніндегі сарапшы Антонио Де Бонистің сөзіне қарағанда, Триада мен Каморра арасында тығыз байланыс бар, ал Неаполь порты – қытай топтарының Каморрамен бірлесіп жүргізетін қызметтері үшін ең маңызды түсу нүктесі. Екі қылмыстық ұйымның бірлесіп жасайтын заңсыз әрекеттерінің ішінде адам саудасы, итальяндық аумақта қытайлықтарды сексуалдық және еңбек құлдығына салу мақсатындағы заңсыз көші-қон, есірткі саудасы және жылжымайтын мүлік, коммерциялық мекемелер мен бизнесті сатып алу арқылы қылмыстық капиталды жылысу (ақталдыру) жатады. 2017 жылы тергеушілер Каморра мен қытайлық топтар арасындағы жоспарды анықтады: олар Италиядан Қытайға өнеркәсіптік қалдықтарды экспорттады, бұл екі ұйымға миллиондаған еуро табыс әкелді. Өнеркәсіптік қалдықтар Прато қаласынан Гонконгқа жеткізілді. Бұл одақта Касалези кланы, Фабброчино кланы және Ассионе кланы болды.

Италиядағы ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес

Бұл құбылысқа қарсы күресті тиімдірек жүргізу үшін 1980-ші жылдардан бастап осы тақырыпта бірқатар заңнамалық шаралар жасала бастады, мысалы, мафиялық типтегі ұйымдар мен саяси мафиялық сайлау саудасы қылмыстарын енгізу, Италияның жазалау жүйесі туралы заңға 41-бапты қосу арқылы ерекше түрме режимін орнату, халықаралық сот ынтымақтастығы және мафиялық қылмысқа қарсы күресті үйлестіру жөніндегі арнайы орган құру (кейін таратылды). 1990-шы жылдары Джованни Фальконе, Паоло Борселлино және Антонино Капонето сынды итальяндық судьялардың жұмысының нәтижесінде Direzione Investigativa Antimafia және Direzione nazionale antimafia e antiterrorismo құрылды. Бұл мәселеге қатысты көптеген ережелер 1998 жылғы 6 қыркүйектегі №59 заң шығару қаулысында біріктірілді. Антимафиялық топ – Палермо прокуратурасының (Сицилия) тергеу судьяларынан құралған топ, олар ақпарат алмасып, Сицилия мафиясына қарсы жаңа тергеу және қудалау стратегияларын әзірлеуде тығыз жұмыс істеді. 1980-ші жылдардың басында судья Рокко Чиничи Солтүстік Италиядағы 1970-ші жылдардағы терроризмге қарсы судьялардың үлгісімен бейресми топ құрды. Ең маңыздысы, олар мафиялық қудалауды жүргізу үшін жа collective жауапкершілікті өз мойнына алды: топтың барлық мүшелері прокурорлық қаулыларға қол қойды, судья Гаэтано Костаның өміріне құн болғандай, олардың біреуін ерекше тәуекелге ұшыратпау үшін. Коста Spatola Inzerillo Gambino кланының мафиялық героин саудасы желісіне қарсы 55 айыптама қойды, оның кеңсесіндегі барлық прокурорлар бұдан бас тартқаннан кейін – бұл факт кеңседен шығып, ақырында оның өмірін құрбан етті. Ол 1980 жылғы 6 тамызда Сальваторе Инзериллоның бұйрығымен өлтірілді. Кейіннен топ мафияға қатысты бірнеше тергеуді біріктірді, нәтижесінде 1986 жылғы ақпанда басталған және 1987 жылғы желтоқсанға дейін жалғасқан Макси-сот процесі өтті. Макси-сот процесі – Сицилия мафиясына қарсы Палермода (Сицилия) өткен қылмыстық сот процесі. Сот процесі 1986 жылғы 10 ақпанда (Corte d'Assise-нің бірінші күні) басталып, 1992 жылғы 30 қаңтарда (Жоғарғы кассациялық соттың соңғы күні) аяқталды және Уччиардоне түрмесінің қабырғаларында арнайы салынған бункерлік сот ғимаратында өтті. Сицилия прокурорлары 475 мафиозиге мафиялық қызметке қатысты көптеген қылмыстар бойынша айып тақты, негізінен бұрынғы мафия басшыларының, әсіресе Томмазо Бускетта мен Сальваторе Конторноның куәліктеріне сүйенді. Көпшілігі, 338 адам, 2665 жылға сотталды, 19 басшыға өмір бойына бас бостандығынан айырылды; сот үкімі 1992 жылғы 30 қаңтарда Италияның Жоғарғы сотымен апелляцияның соңғы кезеңінен кейін бекітілді. Сот процесінің маңыздылығы – Коза Ностраның бар екендігі сот арқылы расталды. Бұл Сицилия мафиясына қарсы өткен ең маңызды сот процесі, сондай-ақ әлем тарихындағы ең ірі сот процесі саналады. Сот процесінің барысында және одан кейін бірнеше судьялар мен тергеушілер мафияның қолынан қаза тапты, оның ішінде оны басқарған екі адам – Джованни Фальконе мен Паоло Борселлино. Спартак сот процесі – Каморраның күшті Касалези кланының қызметіне қарсы бағытталған бірқатар қылмыстық сот процесі. Сот процесі Казертадағы Санта-Мария-Капуа-Ветере сотында басталды. Бұл сот процесі ежелгі Капуядан бастау алған құлдардың Рим империясына қарсы көтерілісін басқарған тарихи гладиатор Спартак атымен аталды. Сот процесін 1998 жылғы 1 шілдеде төрағасы Кателло Марано бастады. Бұл сот процесі он жылдан астам уақытқа созылды және ақырында 2008 жылғы 19 маусымда соңғы үкім оқылды. 10 жылдық сот процесінде кланның 36 мүшесі бірқатар кісі өлтірулер және басқа да қылмыстар бойынша айыпталды. Касалези кланы кәсіптік және экономикалық мүмкіндіктердің барлығын пайдаланып, пайдаға асырды, қалдықтарды жоюдан бастап құрылыс жұмыстарына дейін, өздерінің құрылыс бизнесі үшін цемент нарығында монополия құрды және материалдарды таратуға дейін. Құрылыс компаниялары келісімшарттар үшін төлеуге, кланнан материал сатып алуға және қорғаныс үшін ақы төлеуге міндетті болды. Сондай-ақ, клан сайлауды бақылады. Сотта 1300-ден астам адам тергелді, 508 куәгер куәлік берді және 626 адам сұраққа алынды. Сот процесінің және апелляцияның барысында іске қатысы бар бес адам, соның ішінде сот аудармашысы өлтірілді. Бір судья мен екі журналистке өлім жазасы төленді. Барлығы 115 адам сотталды, 27 адам өмір бойына бас бостандығынан айырылды, ал қалғандарына 750 жылға бас бостандығынан айырылды. 2010 жылғы 15 қаңтарда Италияның Жоғарғы соты бұл үкімді бекітті.