Кіріспе

Боинг B-17F бомбалаушысы "Мемфис Белль" – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайдаланылған Боинг B-17F "Ұшу бекінісі". Ол екі фильмнің түсірілуіне себепкер болды: 1944 жылғы деректі фильм "Мемфис Белль: Ұшу бекінісінің тарихы" және 1990 жылғы голливудтық көркем фильм "Мемфис Белль". Бұл, 25 жауынгерлік миссияны аяқтаған АҚШ Әскери-әуе күштерінің (ААӘК) алғашқы B-17 ауыр бомбалаушыларының бірі болды, содан кейін ұшақ экипажы бомбалаушымен бірге АҚШ-қа соғыс облигацияларын сату үшін қайтып келді. 2005 жылы "Мемфис Белльді" қайта жаңғырту жұмыстары АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық мұражайында, Огайо штатының Дейтон қаласындағы Райт-Паттерсон әуе базасында басталды. 2018 жылдың мамырынан бері ол мұражайда қойылған. 1990 жылғы көркем фильмде пайдаланылған B-17 ұшақтарының бірі соңғы рет Нью-Йорк штатының Геннесио қаласындағы Ұлттық ұшақ мұражайында орналасқан, бірақ қазір Калифорния штатындағы Палм-Спрингс әуе мұражайында кең ауқымды жөндеуден өтуде.

Ерте тарих

Мемфис Белл, Боинг құрастырған B-17F-10-BO, өндірушінің сериялық нөмірі 3170, USAAC сериялық нөмірі 41-24485, 15 шілде 1942 жылы USAAF инвентаризациясына қосылды және 1942 жылдың қыркүйегінде Мейн штатының Бангор қаласындағы Доу-филдте орналасқан 91-ші бомбалау тобына жеткізілді. 1942 жылдың 30 қыркүйегінде Шотландияның Прествик қаласына жеткізілді, 1 қазанда RAF Кимболтонға уақытша базаға көшіріліп, содан кейін 14 қазанда Англияның Бассингборн қаласындағы тұрақты базасына көшірілді.

Атаудың қайнар көзі

B-17 ұшағына ұшқыш Роберт К. Морганның сүйіктісі, Теннесси штатының Мемфис қаласының тұрғыны Маргарет Полк есім қойылған. Морган бастапқыда бомбалаушыны "Кішкентай" деп атауды жоспарлаған, бұл Полкқа қойған лақап аты болған. Морган мен екінші ұшқыш Джим Веринис "Түн үшін леди" көркем фильмін көргеннен кейін, онда басты кейіпкер "Мемфис Белл" деп аталатын өзен кемесіне ие болған, ол бұл атауды өзінің экипажына ұсынды, және олар дауыс беру арқылы келісті. Содан кейін Морган "Esquire" журналының кеңсесіндегі Джордж Петтиге хабарласып, атаумен сәйкес келетін сурет салуын сұрады, ал Петти журналдың 1941 жылғы сәуірдегі санынан суретті ұсынды. 91-ші топтың суретшісі, капрал Тони Старсер, Петтидің суретін көшіріп, ұшақтың алдыңғы фюзеляжының екі жағына түсірді, суреттегі купальнигі ұшақтың сол жағында көк, оң жағында қызыл түспен бейнеленген. Кейіннен мұрын суретіне 25 бомба пішіні, әр миссия үшін біреуден, және экипаж құлатқан әр неміс ұшағы үшін біреуден – сегіз нацистік свастика салынды. Ұшақтың қызметтік тобы мен экипаж есімдері, оның міндеті аяқталғаннан кейін, бомбалаушы ұшақтың терезелерінің астына жазылды.

Басқа 25 ұшу аппараттары

B-17E, сериялық нөмірі 41 2489 және "Сузи Q" деп аталған, 19-шы бомбалау тобының ұшағы, кез келген театрда 25 миссияны (1942 жылдың ақпанынан қазанға дейін Тынық мұхитында орындалған) аяқтаған және АҚШ-қа оралған алғашқы USAAF ауыр бомбалаушысы болды. B-24D Liberator, сериялық нөмірі 41 23728 және "Hot Stuff" лақап атымен белгілі, 93-ші бомбалау тобының ұшағы, 1943 жылдың ақпанында Еуропа театрында 25 миссияны аяқтаған алғашқы B-24 болды және АҚШ-қа қайтарылғанға дейін 31 миссияға жетті. 1943 жылдың 3 мамырында Исландияда апатқа ұшырап, сол кездегі Еуропа операциялар театрындағы АҚШ күштерінің бас қолбасшысы, генерал-лейтенант Фрэнк Максвелл Эндрюс қаза тапты. B-17F, сериялық нөмірі 41 24577 және "Hell's Angels" лақап атымен белгілі, 303-ші бомбалау тобының ұшағы, 1943 жылдың 13 мамырында 25 жауынгерлік миссияны аяқтады.

Соғыстан кейінгі тарих

Өзінің естеліктерінде Морган өзінің жарнамалық турнесі кезінде «Мемфис Белл» бомбалаушысын Бункомб округінің соты мен Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласындағы қалалық әкімдік арасында ұшқандығын айтты. Морган бомбалаушыны Паттон даңғылымен Ашвилл қаласының орталығына қарай бұрды. Ол сот ғимараты мен қалалық әкімдікке (екі биік ғимарат, арақашықтығы шамамен 20 метр) тікелей бетке қарай келгенде, сол қанатын 60 градусқа төмендетіп, екі ғимараттың арасымен ұшты. Ол қалалық әкімдікте ААФ метеорологиялық бөлімі орналасқандығын, оның командирі дереу Пентагонға шағымданғанын, бірақ кезекші офицер «Майор Морганға генерал Генри «Хап» Арнольдтың рұқсаты бар» деді деп жазды. 1943 жылдың 23 желтоқсанында «Мемфис Белл» жауынгерлік міндетін орындап болғаннан кейін, содан соң ел ішіндегі соғыс облигацияларын сату кампаниясын аяқтағаннан кейін Флорида штатындағы МакДилл әскери базасына жіберілді. Ол B-17 экипажы мен техникалық құрамды оқытуға пайдаланылды және Еуропадағы Жеңіс күніне (VE Day) дейін МакДилл базасында қалды. VE күнінен кейін ұшақ сақтау және қайта жаңарту үшін Оклахома штатындағы Altus AAF әскери базасына ұшырылды.

Мемфистегі көрініс

Соғыстан кейін «Мемфис Беллді» Мемфис мэрі Уолтер Чандлер 1945 жылдың 1 тамызынан бері орналасқан Алтус әскери әуеайлағынан құтқарды. Ол Мемфис қаласына B-17 сатып алуды ұйымдастырды (1945 жылы 350 доллар, қазіргі шақтағы сомасына шамамен тең). 1946 жылдың шілдесінде Мемфиске ұшып келіп, 1949 жылдың ортасына дейін сақталды, содан кейін бомбалаушы қаладағы жәрмеңкелер жанындағы Ұлттық гвардияның қару қоймасына қойылды. 1980 жылдарға дейін ол ашық ауада тұрды, ауа райы мен вандализмнен баяу нашарлап, ішкі құрамдарының көбісін жоғалтты. Ұшқыш кабинасында аспаптар қалмады, ал B-17 ішкі бөлігінің барлық алынатын бөліктері, сымдар мен басқару кабельдерін кесіп тастап, тоналды. 1970 жылдардың басында тағы бір қала әкімі тарихи B-17 ұшағын АҚШ Әуе күштеріне қайтарып берді, бірақ оны Мемфисте қалдыруға рұқсат берді, егер оны күтіп ұстаса. Жергілікті «Мемфис Белл Мемориал Ассоциациясы» (ММБА) күш-жігерінің арқасында 1987 жылы бомбалаушы Миссисипи өзеніндегі Mud Island аралына көшіріліп, үлкен брезентпен жабылған жаңа павильонда қойылды. Артқы фюзеляждағы бояуды алып тастағаннан кейін алюминий бетіне сызылған жүздеген есімдер мен жеке хабарлар табылды. B-17 әскери облигациялар туры кезінде адамдарға өздерінің іздерін қалдыруға рұқсат етілген екен. Адамдардың бомбалаушыға жазуын «Салқын көк» деректі фильмінде көруге болады. 2017 жылдың мамыр айында музей ұшақтың 25-ші миссиясын аяқтаған күнінің 75 жылдығына, яғни 2018 жылдың 17 мамырына дейін қалпына келтіруді аяқтап, «Мемфис Беллді» көрсетуді жоспарлап отырғанын хабарлады. 2018 жылдың 14 наурызында «Мемфис Белл» жеке шара барысында музейдің Екінші дүниежүзілік соғыс галереясына көшірілді және екі айдан кейін, 2018 жылдың 17 мамырында ресми түрде ашылды. Rockwell B-1B Lancer (AF Ser. No. 86-0133) «Мемфис Белл» деп аталды. 1996 жылы, түпнұсқа «Мемфис Беллдің» ұшқышы полковник Роберт К. Морган осы ұшақта ұшу мүмкіндігіне ие болды, ол сол кезде Джорджия штатындағы Robins әуе базасындағы Джорджия Ұлттық гвардиясының 116-шы бомбалаушы қанатында қызмет етіп тұрған. General Dynamics FB-111A Aardvark (AF Ser. No. 68-0267) 1980-ші жылдары «Мемфис Белл II» деген лақап атымен белгілі болды. Қазіргі уақытта ол Небраска штатының Ашленд қаласында орналасқан Стратегиялық әуе күштері мұражайында сақталуда. Екі Boeing B-52 Stratofortress «Мемфис Белл» деген атпен аталған. B-52G (AF Ser. No. 59-2594) «Мемфис Белл III» деп аталды және 1991 жылғы Перс шығанағы соғысына қатысты. Бұл ұшақ B-52G АҚШ Әуе күштерінен шығарылғандықтан және 1992 жылдың қазан айында Аризона штатындағы Дэвис-Монтан әуе базасындағы AMARC-ке жіберілгендіктен, белсенді қызметтен шығарылды. Бірінші B-52H (AF Ser. No. 60-0001) «Мемфис Белл IV» деп аталды және қазіргі уақытта Луизиана штатындағы Барксдейл әуе базасындағы 2-ші бомбалаушы қанатына тағайындалды, ол Ирак және Ауғанстанда Ирактың бостандығы және тұрақты бостандық операцияларын қолдады. McDonnell Douglas F-15E (AF Ser. No. 89-0485) 336-шы истребитель эскадрильясының 4-ші истребитель қанатының құрамында 2003 жылы Ирактың бостандығы операциясында «Мемфис Белл III» носарт суретімен ұшты. Lockheed C-141 Starlifter (AF Ser. No. 67-0024) «Мемфис Белл V» болды. АҚШ Әуе күштерінен барлық C-141 ұшақтары белсенді қызметтен шығарылғаннан кейін, Әуе күштері резерві мен Әуе ұлттық гвардиясын қоса алғанда, ол AMARC инвентаризациясына ауыстырылды. Lockheed C-5 Galaxy (AF Ser. No. 69-0025) «Мемфис Белл X» деп аталды және Мемфис әуе ұлттық гвардия базасындағы Теннесси әуе ұлттық гвардиясының 164-ші әуе көлігі қанатына тағайындалды. Boeing C-17 Globemaster III (AF Ser. No. 93-0600) «Мемфис Белл XI» деп аталды және қазіргі уақытта Мемфис әуе ұлттық гвардия базасындағы Теннесси әуе ұлттық гвардиясының 164-ші әуе көлігі қанатына тағайындалды. Pinnacle Airlines компаниясының алғашқы Bombardier CRJ (N8390A) «Spirit of Memphis Belle» деп аталды.