Өрт кластары: оттың түріне қарай жіктеу, өрт сөндіру құралдарын таңдауға көмектеседі. А класы - ағаш, қағаз, мата сияқты материалдар. Қалай сөндіруге болады?
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өрттерді жіктеу жүйесі
System of categorizing fire
Өрт класы – жануға қабілетті материалдар мен отын түрлеріне сәйкес өрттерді жіктеу жүйесі. Әртүрлі өрт түрлеріне әдетте кластық әріптер тағайындалады, бірақ олар елдер мен аймақтар бойынша өзгеше келеді; Америка Құрама Штаттары, Еуропа және Австралия үшін жеке стандарттар бар. Өрт класы сол санатта қолданылатын өрт сөндіру құралдарының түрлерін анықтауға көмектеседі.
A fire class is a system of categorizing fire with regard to the type of material and fuel for combustion. Class letters are often assigned to the different types of fire, but these differ between territories; there are separate standards for the United States, Europe, and Australia. The fire class is used to determine the types of extinguishing agents that can be used for that category.
Әдеттегі жанғыш заттар: А класы (АҚШ/ЕО/АУ)
А класындағы өрттер ағаш, қағаз, мата және көптеген түрлі қоқыстар сияқты қалыпты жануға қабілетті заттардан тұрады. Оларды сумен, ылғал химиялық өшіргішпен немесе құрғақ химиялық ұнтақпен сөндіруге болады.
Class A fires consist of ordinary combustibles such as wood, paper, fabric, and most kinds of trash. They may be extinguished by water, wet chemical suppression, or dry chemical powder.
Жанар сұйықтықтар: B сыныбы (АҚШ/ЕО/АУ)
B класындағы өрттер – отынның тұтанғыш немесе жанғыш сұйықтық болып табылатын өрттер. АҚШ жүйесі жанғыш газдарды да "B класына" жатқызады. Бұл өрттер, кәдімгі жанғыш өрттер сияқты, негізгі өрт тетраэдрын (жылу, отын, оттегі, химиялық реакция) сақтайды, бірақ отын бензин сияқты жанар сұйықтық немесе табиғи газ сияқты газ түрінде болады. Осындай өртті сөндіру үшін судың тікелей ағынын пайдалануға болмайды, себебі ол отынды шашыратып, жалынды таратуы мүмкін. Сұйық отты сөндірудің ең тиімді тәсілі – өрттің химиялық тізбекті реакциясын тоқтату, бұл құрғақ химиялық немесе галогендік сөндіргіштер арқылы жүзеге асырылады. Көмірқышқыл газы (CO2) немесе сұйықтықтарды көбікпен жабу да тиімді. Галоген соңғы кезде (ұшақтардағы өрт сөндіру жүйелерінен басқа) қолданудан шығарылды, себебі ол озон қабатын бұзады; Монреаль протоколы галогенді енді қолдануға тыйым салады. Қазір FM 200 сияқты химиялық заттар галогендік басушы ретінде ұсынылады.
Class B fires are those where the fuel is flammable or combustible liquid. The US system includes flammable gases in their "Class B". These fires follow the same basic fire tetrahedron (heat, fuel, oxygen, chemical reaction) as ordinary combustible fires, except that the fuel in question is a flammable liquid such as gasoline, or gas such as natural gas. A solid stream of water should never be used to extinguish this type because it can cause the fuel to scatter, spreading the flames. The most effective way to extinguish a liquid fire is by inhibiting the chemical chain reaction of the fire, which can be done by dry chemical or Halon extinguishing agents. Smothering with CO2 or, for liquids, foam is also effective. Halon has fallen out of favor in recent times (except for aircraft fire extinguishing systems) because it is an ozone depleting material; the Montreal Protocol declares that Halon should no longer be used. Chemicals such as FM 200 are now the recommended halogenated suppressant.
Жанар газдар: B (АҚШ) / C (ЕО/АУ) сыныбы
Тұтанғыш немесе жанғыш газ отыны бар өрттер Еуропалық/Австралиялық жүйеде "С класы", ал АҚШ жүйесінде тұтанғыш сұйықтықтармен бірге "В класы" деп жіктеледі. Отынның газ тәрізді болуына байланысты мұндай өрттерді сөндіру қиын. Жанғыш газ өртін бақылаудың ең тиімді тәсілдері – отын ағынын тоқтату (газ крандарын немесе клапандарын жабу арқылы) немесе оттегіні ығыстыру. Газ көзін бақылау мүмкін болмаған жағдайдағы жанғыш газға байланысты өрттерді бақылауға сақ болу керек. Егер жалын сөнсе, бірақ газ шығуын тоқтатуға болмаса, жарылғыш орта қалыптасуы мүмкін, ал газ бастапқы зардап шеккен аймақтан тыс жерде қайта тұтану көзіне тап болуы мүмкін. Мұндай өрттерді басқару стратегияларына отынмен жабдықтауды тоқтату жұмыстары жүргізіліп жатқанда, басқа отынның тұтануын болдырмау үшін өртті бағыттау немесе шектеу кіруі мүмкін.
Fires where the fuel is flammable or combustible gas are classified as "Class C" in the European/Australian system, and "Class B" along with flammable liquids in the US system. Due to the gaseous nature of the fuel, these fires are difficult to extinguish. The most effective techniques for the control of a flammable gas fire are to stop the flow of fuel (by turning off any gas taps or valves) or to displace the oxygen. Control of fires involving flammable gases where the gas source cannot be controlled must be carefully managed. If the flames are extinguished, but the gas continues to leak, an explosive atmosphere may be created, and the gas may find a source for reignition outside of the originally affected area. Strategies employed to manage these fires may include trying to direct or contain the fire to prevent the ignition of other fuels whilst work is done to control the fuel supply.
Металл: D класы (АҚШ/ЕО/АУ)
D класындағы өрттерде жанғыш металдар, әсіресе литий және калий сияқты сілті металдары, магний сияқты сілтілік жер металдары және титан мен цирконий сияқты 4-топ элементтері болады. Олар жанатын сұйық балауыздың алауын ауаға шашыратады. Тамақ майы мен майға қатысты өрттер еуропалық және австралиялық жүйелерде "F класы", ал американдық жүйеде "K класы" деп жіктеледі. Бұл өрттер техникалық тұрғыдан жанғыш сұйықтықтар/газ класының кіші класы болғанымен, олардың ерекше қасиеттері, атап айтқанда жоғары тұтану температурасы, оларды жеке тану үшін маңызды деп есептеледі. Осы мақсатқа арналған арнайы өрт сөндіргіштер майды көбікке айналдырып, отты сөндіреді. B класындағы өрттердегідей, отты сөндіру үшін суды толық ағынмен қолдануға болмайды, себебі ол отынның шашырауына және жалынның таралуына әкелуі мүмкін. Коммерциялық асханаларда пештің үстіне өрт сөндіруші затты шашуға арналған, автоматты түрде балқымалы сілтеме арқылы немесе қолмен тарту станциясы арқылы іске қосылатын өрт сөндіру жүйесі орнатылуы мүмкін. Әдетте, ас үйде немесе пеште өртті тоқтату үшін өрт жамылғылары қолданылады.
Class D fires involve combustible metals – especially alkali metals like lithium and potassium, alkaline earth metals such as magnesium, and group 4 elements such as titanium and zirconium. ejecting a plume of burning liquid wax into the air.]] Fires involving cooking oils and fats are classified as "Class F" under the European and Australian systems, and "Class K" under the American system. Though such fires are technically a subclass of the flammable liquid/gas class, the special characteristics of these types of fires, namely the higher flash point, are considered important enough to recognize separately. Some special extinguishers designed for this use smother the fire by turning the oil into a foam. As with Class B fires, a solid stream of water should never be used to extinguish this type because it can cause the fuel to scatter, spreading the flames. Commercial kitchens may also have a fire suppression system built into the exhaust hood to release an extinguishing agent onto the stove top, releasing automatically with a fusible link or manually using a pull station. Sometimes fire blankets are used to stop a fire in a kitchen or on a stove.