Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Марс миссиясы – Марста тау жыныстары мен шаң үлгілерін жинау.
Mars mission to collect rock and dust samples
Марс үлгісін қайтару (MSR) миссиясы – Марста тау жыныстары мен шаң үлгілерін жинап, Жерге қайтаруды көздеген ұсынылған миссия. Мұндай миссия ғарыздық аппараттағы сенсорлармен салыстырғанда, үлгілерді кең ауқымда талдауға мүмкіндік береді. Қайтарылған Марс үлгілерінен Жер биосферасының қосымша ластану қаупі бар екені айтылды, бірақ мұндай оқиғаның болу ықтималдығы төмен деп саналады. Қазіргі кездегі ұсыныстар: NASA және ESA ұсынысы; CNSA ұсынысы, Tianwen 3; Roscosmos ұсынысы, Mars Grunt; және JAXA ұсынысы, Martian Moons eXploration (MMX). NASA мен ESA-ның үлгілерді Жерге қайтару жоспарлары 2023 жылға дейін әзірлеу кезеңінде болса да, үлгілер Марста Perseverance марсоходы арқылы жиналды. 2024 жылдың қаңтарында NASA-ның ұсынылған жоспары бюджеттік және кестелік мәселелерге байланысты сынға ұшырады және жаңа қайта қарау жоспары қабылданды. 2024 жылдың сәуірінде NASA бастапқыда жоспарланған 7 миллиард долларлық шығын және 2033 жылғы күтілетін үлгіні қайтару мерзімі 11 миллиард долларға және 2040 жылға дейін ұзартылды деп хабарлады, бұл агенттікке жақсырақ шешім іздеуге түрткі болды. Үлгілер болашақта әлі құрылмаған құралдармен қайта талдануы мүмкін. 2006 жылы Марсты зерттеу бағдарламасының талдау тобы Марсты зерттеуге қатысты 55 маңызды зерттеуді анықтады. 2008 жылы олар зерттеулердің шамамен жартысын "MSR оларды белгілі бір дәрежеде қарастыра алады" деген қорытындыға келді, бұл MSR-ді "барлық зерттеулер тізімі бойынша ең көп прогреске жететін жалғыз миссия" деп атады. Сонымен қатар, зерттеулердің маңызды бөлігі қайтарылған үлгілерсіз мағыналы түрде дамытылмайтыны хабарланды. Марс үлгілерінің бір көзі – Марс метеориттері деп саналатын, яғни Марстан шығарылып, Жерге жеткен тастар. 2023 жылға қарай 79 000-нан астам белгілі метеориттердің арасында 356-сы Марс метеориттері ретінде анықталды. Бұл метеориттердің Марстан келгеніне олардың элементтік және изотоптық құрамының Марста табылған тастар мен атмосфералық газдарға ұқсас болуы себеп.
A Mars sample return (MSR) mission is a proposed mission to collect rock and dust samples on Mars and return them to Earth. Such a mission would allow more extensive analysis than that allowed by onboard sensors. Risks of cross contamination of the Earth biosphere from returned Martian samples have been raised, though the risk of this occurring is considered to be low. The most recent concepts are a NASA ESA proposal; a CNSA proposal, Tianwen 3; a Roscosmos proposal, Mars Grunt; and a JAXA proposal, Martian Moons eXploration (MMX). Although NASA and ESA's plans to return the samples to Earth are still in the design stage as of 2023, samples have been gathered on Mars by the Perseverance rover. In January 2024, a proposed NASA plan had been challenged due to budget and scheduling considerations, and a newer overhaul plan undertaken. In April 2024, NASA reported that the originally projected cost of $7 billion and expected sample return of 2033 was updated to a higher $11 billion and return of 2040 instead, prompting the agency to search for a better solution. Samples may be reanalyzed in the future by instruments that do not yet exist. In 2006, the Mars Exploration Program Analysis Group identified 55 important investigations related to Mars exploration. In 2008, they concluded that about half of the investigations "could be addressed to one degree or another by MSR", making MSR "the single mission that would make the most progress towards the entire list" of investigations. Moreover, it was reported that a significant fraction of the investigations could not be meaningfully advanced without returned samples. One source of Mars samples is what are thought to be Martian meteorites, which are rocks ejected from Mars that made their way to Earth. as of 2023, 356 meteorites had been identified as Martian, out of over 79,000 known meteorites. These meteorites are believed to be from Mars because their elemental and isotopic compositions are similar to rocks and atmospheric gases analyzed on Mars.
1990 жылға дейін
Марстан қайту туралы техникалық әдебиеттерде Аполлон әлі дамып жатқан кезде және Марстың басынан өткен алғашқы ғарыш кемесі іске қосылмас бұрын пайда болды, сонда Марсқа адамдармен бірге ұшу мүмкіндігі күтілді. Сол кезде Марс атмосферасының тығыздығы белгісіз болғандықтан, Lockheed компаниясының инженері 15 тонналық ұшыру құралының кездесу орбитасына жетуі үшін әртүрлі аэродинамикалық кедергі жағдайларындағы траекториялық мүмкіндіктерді талдап, хабарлама жасады. NASA-да Марстан үлгілерді қайтару мәселесі 1970 жылдардың басында Лэнгли зерттеу орталығы мен реактивтік қозғалыс зертханасы бірлесіп зерттеді, дәл сол кезде Викинг Марс қондырғысы жасалып жатқан еді. Лэнглидің бір авторы "Марс бетінен орбитаға ұшуға арналған ұшыру құралының" жоғары тиімділікке ие болуы керектігін атап өтті, себебі оның массасы "алдыңғы миссия кезеңдеріне, құралды Марсқа жеткізуге және Марста ұшыруға дайындыққа қатысты талаптарға елеулі әсер етеді". Кем дегенде үш онжылдық бойы ғалымдар Марстан геологиялық үлгілерді қайтаруды жақтады. Алғашқы ұсыныстардың бірі – Марсты зерттеу үшін үлгілерді жинау (SCIM) жобасы, ол Марстың жоғарғы атмосферасы арқылы өтіп, жерге қонбай немесе орбитаға шықпай, шаң мен ауа үлгілерін алуды көздеді. Кеңес Одағы 1975 жылы Марс 5NM үлгісін қайтару миссиясын қарастырды, бірақ оны іске қосуға тиіс N1 ракетасының қайталап сәтсіздікке ұшырауына байланысты тоқтатты. Тағы бір үлгіні қайтару миссиясы, 1979 жылы жоспарланған Марс 5M (Марс 79) күрделілігі мен техникалық қиындықтарға байланысты тоқтатылды. 1980 жылдардың ортасында JPL миссия жоспарлаушылары MSR-дың "бюджеттік және басқа да қысымдардың нәтижесінде 90-жылдарға ықпал еткенін" және оралу сапарының "үлкен қозғалтқыш талаптарын" қоятынын атап өтті. Олар Жерден 9,5 тонналық жүкпен ұшуға арналған идеялық массалық бюджетті ұсынды, оның ішінде Жерге оралу үшін Марс орбиталық аппараты, 400 кг салмақты ровер және 2 тоннадан астам салмақты "Марс қайту көлігі" бар. Жерге 20 кг үлгі контейнері келеді, онда 5 кг үлгілер болады, оның ішінде Марс топырағының барлық түрлерінен алынған ғылыми сападағы өзектің үлгілері бар. 1980 жылдардың соңында бірнеше NASA орталықтары Марс роверінің үлгіні қайтару миссиясына (MRSR) үлес қосты. JPL авторлары сипаттағандай, MRSR-дың бір нұсқасы Марс орбиталық аппаратын және Жерге оралу көлігін, 700 кг салмақты роверді және 2,7 тонналық Марсқа ұшу көлігін (MAV) қамтитын 12 тонналық жүк пакетін бір рет ұшыруға негізделген, бұл үлкен массаны үнемдеу үшін сорғымен жұмыс істейтін сұйық қозғалтқышты пайдалануды көздеді. MAV-тағы 20 кг үлгі пакетінде 5 кг Марс топырағы болуы керек еді. Джонсон ғарыш орталығының авторы кейіннен 1998 жылы Жерден ұшуды, MAV массасы 1400-1500 кг аралығында болатынын, сорғымен жұмыс істейтін бірінші сатысы және қысыммен жұмыс істейтін екінші сатысы бар екенін атап өтті.
Returning from Mars appeared in technical literature when Apollo was still in development and the first spacecraft to fly past Mars had not yet launched, with an expectation that people would be on board for Mars ascent. The density of the Mars atmosphere remained unknown at that time, so the Lockheed engineering author reported the analysis of trajectory options over a range of aerodynamic drag conditions for a 15 ton launch vehicle to reach a rendezvous orbit. At NASA, returning samples from Mars was studied jointly by the Langley Research Center and the Jet Propulsion Laboratory in the early 1970s during the time that the Viking Mars lander mission was in development, and a Langley author noted that the "Mars surface to orbit launch vehicle" would need high performance because its mass would "have a substantial impact on the mass and systems requirements" for earlier mission phases, delivery of that vehicle to Mars and launch preparations on Mars. For at least three decades, scientists have advocated the return of geological samples from Mars. One early concept was the Sample Collection for Investigation of Mars (SCIM) proposal, which involved sending a spacecraft in a grazing pass through Mars's upper atmosphere to collect dust and air samples without landing or orbiting. The Soviet Union considered a Mars sample return mission, Mars 5NM, in 1975 but it was cancelled due to the repeated failures of the N1 rocket that would have launched it. Another sample return mission, Mars 5M (Mars 79), planned for 1979, was cancelled due to complexity and technical problems. In the mid 1980's, JPL mission planners noted that MSR had been "pushed by budgetary and other pressures into the '90s," and that the round trip would "impose large propulsion requirements." They presented a notional mass budget for a concept that would launch a 9.5 metric ton payload from Earth, including a Mars orbiter for Earth return, and a lander having a 400 kg rover and a "Mars return vehicle" that would mass over 2 metric tons. A 20 kg sample canister would arrive at Earth containing 5 kg of samples including scientific quality cores drilled from every type of Mars terrain. In the late 1980s, multiple NASA centers contributed to a proposed Mars Rover Sample Return mission (MRSR). As described by JPL authors, one option for MRSR relied on a single launch of a 12 ton package including a Mars orbiter and Earth return vehicle, a 700 kg rover, and a 2.7 ton Mars ascent vehicle (MAV) which would use pump fed liquid propulsion for a significant mass saving. A 20 kg sample package on the MAV was to contain 5 kg of Mars soil. A Johnson Space Center author subsequently referred to a launch from Earth in 1998 with a MAV mass in the range 1400 to 1500 kg including a pump fed first stage and a pressure fed second stage.
1990 жылдан бастап
1993 жылдың қыркүйегінде "Марс обсерваторының" сәтсіздігінен кейін құрылған АҚШ-тың Марсты зерттеу бағдарламасы Марс үлгілерін қайтаруды қолдады. Бір архитектураны 2000 жылдардың басында Гленн Дж. Макферсон ұсынды. 1990 жылдардың ортасында NASA, JPL және Lockheed Martin компанияларына қолжетімді шағын масштабтағы MSR миссиясының архитектурасын зерттеуді қаржылады, соның ішінде 100 кг MAV-ды пайдалана отырып, Марстың 500 грамм үлгісін қайтару тұжырымдамасы бар, ол кездесу үшін шағын Марс орбитасына келіп, Жерге қайтаруға мүмкіндік береді. Адамды Марсқа жіберуді ұзақ жылдар бойы қолдаған Роберт Зубрин 1996 жылы MSR-ге ең жақсы тәсіл – Марста жасалған отынды пайдалана отырып, Жерге тікелей ұшу болады деген қорытындыға келді, себебі Марс орбитасында кездесу тым қауіпті болар еді, ал ол тікелей қайта оралатын MAV массасы 500 кг болады деп есептеді. Халықаралық сарапшылар да осы пікірмен келісті. 1997 жылы дәстүрлі шағын масштабтағы зымыран технологиясының (қатты және сұйық отынды) егжей-тегжейлі талдауы белгілі қозғалтқыш компоненттері бірнеше жүз килограммға жеңіл MAV жасау үшін тым ауыр болатынын анықтады және "Жаңа аппараттарды шағын масштабта әзірлеу үшін ұшу аппараттарын жобалау принциптерін қолдану" ұсынылды. 1998 жылы JPL 2005 жылы MSR миссиясына арналған, Марсқа ұшып шыққанда 600 килограмм немесе одан аз салмақты екі сатылы қысыммен қоректендірілген сұйық қос отынды MAV-тың жобасын ұсынды. Сол JPL авторы жеңіл төмен қысымды сұйық отынды бактар мен ықшам жоғары қысымды итермелеу камераларын қамтамасыз ету үшін сорғымен қоректендірілген қозғалтқышты пайдалану арқылы кішірейтуге арналған 200 кг-дық бір сатылы MAV-та жұмыс істеді. Бұл массалық артықшылықты сорғымен қоректендірілген операцияға қатысты 100 кг MAV-қа арналған концептуалды бюджетке қолданды, оның массалық бюджеті моноотынды пайдалана отырып Марс орбитасына жетуге сәйкес келеді, бұл ішінара бір ғана бактың қарапайымдылығымен мүмкін болды, сонымен қатар Марсқа қону үшін де қолданылады. Жоғары қысымды қозғалтқыштар мен сорғылар 1994 жылы 21 кг салмақтағы зымыранның тәжірибелік ұшуы кезінде көрсетілді. 1999 жылдың соңында MSR миссиясы 2003 және 2005 жылдары Жерден ұшырылады деп күтілді. Әрқайсысы марсоходты және Марсқа көтерілу көлігін жеткізуі керек еді, ал 2005 жылы Жерге оралу мүмкіндігі бар француздық Марс орбиталық аппараты қосылуы керек еді. 140 кг MAV, "сол кезде өнеркәсіпке келісімшарт жасау процесінде" болды, оның бірінші сатысында телеметрия және көлікті 300 айналымға айналдыратын қозғалтқыштар болады, содан кейін жеңілдетілген жоғарғы сатыдан бөлінеді. Әрбір MAV-тың үстінде 3,6 кг, диаметрі 16 см шар тәрізді жүк 500 грамм үлгілерді қамтиды және Жерге оралу орбитасымен кездесуді жеңілдету үшін ұзақ өмір сүретін маякқа қуат беретін күн батареялары болады. Орбиталық аппарат екі MAV-тың да жеткізген үлгілік контейнерлерін алып, оларды Жерге кіретін жеке көліктерге орналастыратын. Бұл миссия тұжырымдамасы, 2008 жылға дейін үлгілерді қайтару үшін NASA-ның Марсты зерттеу бағдарламасы қарастырған, бағдарламаны қайта қараудан кейін тоқтатылды. 2006 жылдың ортасында Халықаралық Марс Архитектурасы Үлгілерді қайтару (iMARS) жұмыс тобы Халықаралық Марс зерттеу жұмыс тобы (IMEWG) 2018-2023 жылдар аралығында Марс үлгісін қайтару миссиясының халықаралық демеушілігі мен орындалуының ғылыми және инженерлік талаптарын белгілеу үшін құрылды. ExoMars-тың алғашқы миссиясы 2018 жылы іске қосылуы жоспарланған, ал 2020-2022 жылдар аралығында үлгілерді қайтару үшін міндетті емес миссиялар күтілді. 2011 жылы MAX C үлгі жинау роверінің тоқтатылуы және кейіннен бюджеттік шектеулерге байланысты NASA-ның ExoMars-тан шығуы миссияны аяқтады. Бұл оқиға ғылыми қауымдастық үшін "травматикалық" деп сипатталды. Атап айтқанда, ол "дескопталған" (кем амбициялық) Mars Astrobiology Explorer Cacher (MAX C) миссиясын қолдады. Бұл миссия жоспары 2011 жылдың сәуірінде ресми түрде тоқтатылды. Марс 2020 Perseverance роверінің негізгі міндеті MSR-ге дайындыққа көмектесу болды. Ровер 2021 жылдың 18 ақпанында Езеро кратеріне қонды, сынамалар жинап, оларды кейіннен алу үшін 43 цилиндрлі түтікшеге сақтады.
The United States' Mars Exploration Program, formed after Mars Observer failure in September 1993, supported a Mars sample return. One architecture was proposed by Glenn J. MacPherson in the early 2000s. In the mid 1990s, NASA funded JPL and Lockheed Martin to study affordable small scale MSR mission architectures including a concept to return 500 grams of Mars samples using a 100 kg MAV that would meet a small Mars orbiter for rendezvous and return to Earth. Robert Zubrin, a long time advocate for human Mars missions, concluded in 1996 that the best approach to MSR would be launching directly to Earth using propellants made on Mars, because a rendezvous in Mars orbit would be too risky and he estimated that a direct return MAV would mass 500 kg, too heavy to send to Mars affordably if fully fueled on Earth. International peer reviewers concurred. In 1997, a detailed analysis of conventional small scale rocket technology (both solid and liquid propellant) found that known propulsion components would be too heavy to build a MAV as lightweight as several hundred kilograms and "The application of launch vehicle design principles to the development of new hardware on a tiny scale" was suggested. In 1998, JPL presented a design for a two stage pressure fed liquid bipropellant MAV that would be 600 kilograms or less at Mars liftoff, intended for a MSR mission in 2005. The same JPL author collaborated on a notional single stage 200 kg MAV intended to be made small by using pump fed propulsion to permit lightweight low pressure liquid propellant tanks and compact high pressure thrust chambers. This mass advantage of pump fed operation was applied to a conceptual 100 kg MAV having a mass budget consistent with reaching Mars orbit using monopropellant, partly enabled by the simplicity of a single tank, also applicable to Mars landing typically done with monopropellant. The high pressure thrusters and pump had previously been demonstrated in the 1994 flight of an experimental 21 kg rocket. As of late 1999, the MSR mission was anticipated to be launched from Earth in 2003 and 2005. Each was to deliver a rover and a Mars ascent vehicle, and a French supplied Mars orbiter with Earth return capability was to be included in 2005. The 140 kg MAV, "in the process of being contracted to industry" at that time, was to include telemetry on its first stage and thrusters that would spin the vehicle to 300 RPM before separation of the simplified lightweight upper stage. Atop each MAV, a 3.6 kg, 16 cm diameter spherical payload would contain 500 grams of samples and have solar cells to power a long life beacon to facilitate rendezvous with the Earth return orbiter. The orbiter would capture the sample containers delivered by both MAVs and place them in separate Earth entry vehicles. This mission concept, considered by NASA's Mars Exploration Program to return samples by 2008, was cancelled following a program review. In mid 2006, the International Mars Architecture for the Return of Samples (iMARS) Working Group was chartered by the International Mars Exploration Working Group (IMEWG) to outline the scientific and engineering requirements of an internationally sponsored and executed Mars sample return mission in the 2018–2023 time frame. ExoMars's first mission was planned to launch in 2018 with unspecified missions to return samples in the 2020–2022 time frame. The cancellation of the caching rover MAX C in 2011, and later NASA withdrawal from ExoMars, due to budget limitations, ended the mission. The pull out was described as "traumatic" for the science community. In particular, it endorsed the proposed Mars Astrobiology Explorer Cacher (MAX C) mission in a "descoped" (less ambitious) form. This mission plan was officially cancelled in April 2011. A key mission requirement for the Mars 2020 Perseverance rover mission was that it help prepare for MSR. The rover landed on 18 February 2021 in Jezero Crater to collect samples and store them in 43 cylindrical tubes for later retrieval.
Марс 2020 миссиясы
Марс 2020 миссиясы 2021 жылдың ақпан айында Персеверанс роверін Джезеро кратеріне қондырды. Ол бірнеше үлгі жинады және оларды кейіннен MSR кампаниясында қайтару үшін цилиндрлерге салып, жинауды жалғастыруда. Джезеро жер үстінен үлгі алуға қолайлы ежелгі көлдің табаны болып көрінеді. Оған сондай-ақ, оның ұзақ қызмет ету мүмкіндігін ескере отырып, үлгілерді тікелей Sample Return қондыру аппаратына жеткізу міндеті де жүктелген. 2022 жылдың 21 желтоқсанынан бастап Персеверанс жинаған үлгілерінің 10-ын қосалқы сақтау орнына, Үш бұрандаға орналастыру науқанын бастады, осылайша егер Персеверанс проблемаларға тап болса, MSR кампаниясының сәтті аяқталуы қамтамасыз етіледі.
The Mars 2020 mission landed the Perseverance rover in the Jezero crater in February 2021. It has collected multiple samples and will continue to do so, packing them into cylinders for later return in the MSR Campaign. Jezero appears to be an ancient lakebed, suitable for ground sampling. It is also assigned the task to return the samples directly to the Sample Return lander, considering its potential mission longevity. From December 21, 2022, Perseverance started a campaign to deposit 10 of its collected samples to the backup depot, Three Forks to ensure if Perseverance runs into problems, the MSR campaign could still succeed.
NASAESA
NASA-ның ЕҚА жоспары үш миссия арқылы үлгілерді қайтаруды көздейді: 2020 жылы ұшырылған және қазіргі уақытта жұмыс істеп жатқан үлгі жинау миссиясы (Perseverance), үлгіні алу миссиясы (Sample Retrieval Lander + Mars көтерілу аппараты + Үлгі беру манипуляторы + 2 Ingenuity класындағы тікұшақтар) және қайтару миссиясы (Earth Return Orbiter). NASA және ЕҚА ұсынысы әлі жобалау кезеңінде болғанымен, үлгілерді жинаудың алғашқы кезеңі қазір Марста Perseverance марсоходымен жүзеге асырылуда, ал үлгіні алу десантының (екінші кезең) құрамдас бөліктері Жерде сынақтан өтуде. Кейінгі кезеңдер 2023 жылдың тамызынан бастап маңызды шығынға ұшырады. 2023 жылдың қарашасында NASA қаржы жетіспеуіне байланысты бағдарламаны қысқартқаны хабарланды. 2024 жылдың сәуірінде NASA бастапқыда жоспарланған 7 миллиард долларлық шығын мен 2033 жылға күтілген үлгіні қайтарудың қабылданбайтын 11 миллиард долларға және 2040 жылға ауысқанын мәлімдеді, бұл агенттікке жақсырақ шешім іздеуге түрткі болды.
The NASA ESA plan is to return samples using three missions: a sample collection mission (Perseverance) launched in 2020 and currently operational, a sample retrieval mission (Sample Retrieval Lander + Mars ascent vehicle + Sample Transfer arm + 2 Ingenuity class helicopters), and a return mission (Earth Return Orbiter). Although NASA and ESA's proposal is still in the design stage, the first leg of gathering samples is currently being executed by the Perseverance rover on Mars and the components of sample retrieval lander (second leg) are in testing phase on earth. The later phases are facing significant cost overruns as of August 2023. As of November 2023, NASA is reported to have cut back the program due to a possible shortage of funds. In April 2024, NASA reported that the originally projected cost of $7 billion and expected sample return of 2033 was updated to an unacceptible $11 billion and return of 2040 instead, prompting the agency to search for a better solution.
Қытай
Қытай "Тяньвэнь-3" деп аталатын Марс үлгілерін қайтару миссиясын жариялады. Миссия 2028 жылдың соңында ұшырылады, онда "Ұзақ наурыз-5" зымыран тасығышымен қондыру және көтерілу аппараты, ал "Ұзақ наурыз-3B" зымыран тасығышымен орбиталық аппарат және қайтару модулі жеке-жеке ұшырылады. Үлгілер 2031 жылдың шілдесінде Жерге қайтарылады. Алдыңғы жоспар бойынша, үлгілерді жинау, көтерілу, орбитада кездесу және кері қатар ұшу сияқты миссияның барлық кезеңдерін орындайтын үлкен ғарыш кемесі қолданылатын болған. Бұл үшін "Ұзақ наурыз-9" аса ауыр зымыран тасығышы қажет еді. Тағы бір жоспар "Тяньвэнь-1" миссиясын пайдаланып, үлгілерді сақтауды көздеген.
China has announced plans for a Mars sample return mission to be called Tianwen 3. The mission would launch in late 2028, with a lander and ascent vehicle on a Long March 5 and an orbiter and return module launched separately on a Long March 3B. Samples would be returned to Earth in July 2031. A previous plan would have used a large spacecraft that could carry out all mission phases, including sample collection, ascent, orbital rendezvous, and return flight. This would have required the super heavy lift Long March 9 launch vehicle. Another plan involved using Tianwen 1 to cache the samples for retrieval.
Франция
Франция көптеген жылдар бойы үлгіні қайтару бойынша жұмыс істеп келді. Бұл қайтарылған үлгілер үшін ғарыздан тыс үлгіні сақтау орталығының тұжырымдамаларын және көптеген ұсыныстарды қамтыды. Олар басқа елдермен бірлескен миссияның бөлігі ретінде үлгілерді ұстап алып, қайтаратын Марс үлгісін қайтару орбиталық аппаратын әзірлеуде жұмыс істеді.
France has worked towards a sample return for many years. This included concepts of an extraterrestrial sample curation facility for returned samples, and numerous proposals. They worked on the development of a Mars sample return orbiter, which would capture and return the samples as part of a joint mission with other countries.
Жапония
2015 жылдың 9 маусымында Жапон ғарыш зерттеу агенттігі (JAXA) «Марс серіктерін зерттеу» (MMX) деп аталатын жоспарды таныстырды, мақсаты – Фобос немесе Деймос серіктерінен үлгілер алу. Фобостың орбитасы Марсқа жақын орналасқан және оның беті Марстан шашыраған бөлшектерді ұстап алған болуы мүмкін. Жерден ұшыру 2024 жылдың қыркүйегіне жоспарланса, 2029 жылы Жерге қайта оралу көзделіп отыр. Жапония Марс үлгілерін қайтару бойынша халықаралық миссияға қатысуға да ниет білдірді.
On 9 June 2015, the Japanese Aerospace Exploration Agency (JAXA) unveiled a plan named Martian Moons Exploration (MMX) to retrieve samples from Phobos or Deimos. Phobos's orbit is closer to Mars and its surface may have captured particles blasted from Mars. The launch from Earth is planned for September 2024, with a return to Earth in 2029. Japan has also shown interest in participating in an international Mars sample return mission.
Ресей
Ресейлік Марс үлгілерін қайтару миссиясының жобасы – Марс Grunt. Ол Fobos Grunt дизайнының негізінде жасалған. Үлгілер қондырғының маңынан роботты қолмен жиналды.
A Russian Mars sample return mission concept is Mars Grunt. It adopted Fobos Grunt design heritage. with samples gathered from around the lander by a robotic arm.
Артқа ластану
Марста тіршілік формаларының болуы әлі де шешілмеген мәселе. Осылайша, MSR Жерге тірі организмдерді жеткізуі мүмкін, нәтижесінде кері ластану – Жерден тыс организмдердің Жер биосферасына енуі. Ғылыми консенсус бойынша, патогенез немесе экологиялық бұзылу арқылы кең ауқымды әсер ету ықтималдығы төмен. Қайтарылған үлгілер ғалымдар олардың қауіпсіздігіне көз жеткізгенге дейін әлеуетті түрде қауіпті деп қарастырылады. Мақсат – Марс бөлшегінің шығуының ықтималдығы миллионнан бірден кем болуы керек. Бұдан әрі, Сыртқы ғарыш туралы шартының VII бабы және басқа да құқықтық аяларға сәйкес, егер организмдер шығарылса, оларды шығарған елдер келтірілген залап үшін жауапты болады. Үлгіні қайтару миссиясы Марс ортасы мен үлгі контейнерлерінің сырты арасындағы байланысқа жол бермеуге міндетті. Басқа ғалымдар мен инженерлер, әсіресе Марс қоғамының Роберт Зубрин, *Journal of Cosmology* журналында ластану қаупінің іс жүзінде нөлге тең екенін, сондықтан алаңдаудың қажеті жоқ екенін айтты. Олар, басқа факторлармен қатар, Марс пен Жер арасында метеориттердің соқтығысуы арқылы триллиондаған килограмм материал алмасылғанына қарамастан, ешқандай белгілі оқиға болмағанын атап өтеді. Марстан үлгіні қайтаруға қарсы халықаралық комитет (ICAMSR) – Барри ДиГрегорио басқаратын, Марстан үлгіні қайтару миссиясына қарсы науқан жүргізетін жақтас топ. ICAMSR биологиялық қауіптердің төмен ықтималдығын мойындаса да, ұсынылған қауіпсіздік шараларын жеткіліксіз деп санайды. ICAMSR Марста көбірек *in situ* зерттеулерді және үлгілер Жерге жеткізілгенге дейін Халықаралық ғарыш станциясында алдын ала биологиялық қауіптілік сынақтарын жүргізуді ұсынады. ДиГрегорио 1976 жылғы «Викинг» қондырғыларымен микробтық өмірдің табылуына қатысты NASA жасырындығы туралы қауырсын теориясын қабылдайды. ДиГрегорио сондай-ақ, бірнеше патогендер – мысалы, жалпы вирустар – ғарыштан шығып, кейбір жаппай жойылулар мен пандемияларға себеп болды деген пікірді қолдайды. Жердегі аурулар мен ғарыштан келген патогендерді байланыстыратын бұл талаптар ғылыми қауым тарапынан жоққа шығарылды.
Whether life forms exist on Mars is unresolved. Thus, MSR could potentially transfer viable organisms to Earth, resulting in back contamination — the introduction of extraterrestrial organisms into Earth's biosphere. The scientific consensus is that the potential for large scale effects, either through pathogenesis or ecological disruption, is small. Returned samples would be treated as potentially biohazardous until scientists decide the samples are safe. The goal is that the probability of release of a Mars particle is less than one in a million. Furthermore, under the terms of Article VII of the Outer Space Treaty and other legal frameworks, were a release of organisms to occur, the releasing nation(s) would be liable for any resultant damages. The sample return mission would be tasked with preventing contact between the Martian environment and the exterior of the sample containers. Other scientists and engineers, notably Robert Zubrin of the Mars Society, argued in the Journal of Cosmology that contamination risk is functionally zero leaving little need to worry. They cite, among other things, lack of any known incident although trillions of kilograms of material have been exchanged between Mars and Earth via meteorite impacts. The International Committee Against Mars Sample Return (ICAMSR) is an advocacy group led by Barry DiGregorio, that campaigns against a Mars sample return mission. While ICAMSR acknowledges a low probability for biohazards, it considers the proposed containment measures to be unsafe. ICAMSR advocates more in situ studies on Mars, and preliminary biohazard testing at the International Space Station before the samples are brought to Earth. DiGregorio accepts the conspiracy theory of a NASA coverup regarding the discovery of microbial life by the 1976 Viking landers. DiGregorio also supports a view that several pathogens – such as common viruses – originate in space and probably caused some mass extinctions and pandemics. These claims connecting terrestrial disease and extraterrestrial pathogens have been rejected by the scientific community.