Кіріспе
Жаңа Зеландияның шығысындағы Хокорероро, Рангатира немесе Оңтүстік-Шығыс аралы – Чатем аралдары архипелагындағы үшінші ең ірі арал. Ол Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының шығысында, Питт аралының оңтүстік-шығыс жағалауынан және Чатем аралындағы Waitangi елді мекенінің оңтүстік-шығысынан орналасқан.
Hokorereoro, Rangatira, or South East Island is the third largest island in the Chatham Islands archipelago, and covers an area of It lies east of New Zealand's South Island off the south east coast of Pitt Island, south east of the main settlement, Waitangi, on Chatham Island.
Тарих
Ауызша дәстүрлерге сәйкес, ежелгі мориорилер Рангатираға қайықпен қанатты құстарды аулау үшін сапар шегетін. Алайда, осы сапарлардың дендроглифтер (ағашқа ойылған белгілер) немесе петроглифтер (тасқа салынған суреттер) сияқты материалдық куәліктері жоқ. Еуропалық фермерлер 1960 жылға дейін Рангатирада қой, ешкі және сиыр шаруашылығымен айналысты, содан кейін барлығы алынып тасталды. Бүгінде арал мемлекеттік табиғат қорығы болып табылады, ал аралға кіру Қорғау департаментімен шектеліп, бақыланады.
Флора мен фауна
Рангатирада сирек кездесетін және эндемикалық құстар мен өсімдіктердің бірнеше түрлері бар, сондай-ақ ол жойылып бара жатқан омыртқасыздарға, мысалы, алып таяқша жәндік, кокселла мырышқосы, ұшпайтын қазқайың Creophilus rekohuensis және Питт аралының ұзын мүйізді қазқайынына пана болып табылады. Бұл аймақ сонымен қатар Жаңа Зеландияның ең ірі жәндіктерінің бірі – Рангатира өрмекшісі үшін де белгілі. Рангатира ең алдымен құрып кету қаупі төнген қара қызғалдақтың мекендеу ортасы ретінде танымал, оны Дон Мертон басқаратын арнайы команда құрып кетуден құтқарды, қара қызғалдақтың балапандарын өршіту үшін «көмекші ата-аналар» қолданды. Арал BirdLife International ұйымымен маңызды құс аймағы деп танылды, себебі ол кең мойынды приондардың (330 000 жұп), Чатем петрельдерінің (1000 жұпқа дейін) және ақ бетті дауыл петрельдерінің (840 000 жұп) үлкен көбейту колонияларын қамтамасыз етеді. Рангатира жақында ғана Чатэм петрелі үшін бекініс және соңғы көбейту орны болды; Питт және Чатэм аралдарында жаңа колониялар құрылып жатыр. Рангатирадағы құстар туралы 1994 жылғы мәліметтер үшін Nilsson et al. еңбегіне жүгініңіз.