Жаңа Зеландиядағы Апартеидке Қарсы Күрес және Расизмге Қарсы Туралар Тоқтату қозғалысы

Кіріспе

Halt All Racist Tours (HART) – 1969 жылы Жаңа Зеландияда Оңтүстік Африкаға және Оңтүстік Африкадан регби одағының турларын протесттеу үшін құрылған наразылық тобы. Құрылтайшы мүшесі Тревор Ричардс алғашқы 10 жыл президенттік қызметін атқарды, ал оның тағы бір құрылтайшы мүшесі Джон Минто Оңтүстік Африка апартеидті жойғанға дейін, 1990 жылдардың басына дейін президент болып қызмет етті.

Хронологиясы

1970 жылға дейін Оңтүстік Африка аралас нәсілді спорт командаларының Оңтүстік Африкаға келуіне рұқсат бермеді, сондай-ақ Жаңа Зеландияда "туған жергілікті тұрғындармен" ойнауға ыңғайсыздық сезінді. 1960 жылы Оңтүстік Африкаға Жаңа Зеландия регби одағының сапарына қарсы наразылық қозғалысы «Маори болмаса, сапар болмас» деген ұранды қолданды, бірақ сапарды тоқтатуға қол жеткізе алмады. 1967 жылы Жаңа Зеландия регби одағы осы мәселе бойынша 1967 жылғы жоспарланған сапарды жою туралы шешім қабылдады. Тревор Ричардс, Том Ньюнхэм, Джон Минто, Дейв Уикхэм және басқалар 1969 жылы 1970 жылы Жаңа Зеландияның Оңтүстік Африкаға жасаған сапарына наразылық білдіру үшін HART ұйымын құрды. Оңтүстік Африкалықтар аралас команданы қабылдауға келіскеннен кейін сапар өтті. 1973 жылы HART Оңтүстік Африканың ұлттық құрамасы – Спрингбокс Жаңа Зеландияға сапарласа, азаматтық наразылық науқанын бастауға уәде берді. Еңбек партиясының премьер-министрі Норман Кирк сапарға тыйым салды. «Олл Блэкс» – Жаңа Зеландияның ұлттық құрамасы 1976 жылы Оңтүстік Африкаға сапар шегуге тиіс болды. Жаңадан сайланған Ұлттық премьер-министр Роб Малдун сапарды жоюдан бас тартты, нәтижесінде ол өтті. Кейіннен Достастық елдерінің басшылары Гленегль келісімін қабылдады, оған сәйкес Оңтүстік Африкамен спорттық байланыстарды шектеуге келісті. Африканың 21 мемлекеті 1976 жылғы Монреальдегі жазғы Олимпиада ойындарын «Олл Блэкс» сапарына қарсы наразылық ретінде бойкоттады. 1980 жылы HART Ұлттық апартеидке қарсы кеңеспен бірігіп, HART: NZAAM (Halt All Racist Tours: New Zealand Anti Apartheid Movement) ұйымын құрды. Он жыл бойы Ұлттық төраға болғаннан кейін Ричардс қызметтен кетті, ал HART-тің негізін қалаушыларының бірі Минто президент болды. Наразылықтың ең жоғары нүктесі 1981 жылы Жаңа Зеландияның Спрингбокс сапары кезінде болды, онда мыңдаған жаңа зеландиялықтар полиция күштерін барынша жұмылдыруға себеп болатын наразылықтарға қатысты. HART осы наразылықтардың жетекші ұйымы болған жоқ, себебі наразылықтарды үйлестіру үшін әр ірі қалада кең ауқымды ұйымдар құрылды, бірақ HART мүшелері осы ұйымдарда маңызды рөл атқарды. 1985 жылы Жаңа Зеландияның Жоғарғы соты екі адвокаттың шағымы бойынша «Олл Блэкс» командасының Оңтүстік Африкаға жоспарланған сапарына тыйым салды, олар мұндай сапар NZRFU конституциясын бұзады деп мәлімдеді. 1986 жылы бұрынғы жылы жойылған сапарға таңдалған «Олл Блэкс» ойыншыларының көпшілігін қамтитын бейресми сапар өтті. Бұл команда «Жаңа Зеландия кавалері» деп аталды, бірақ Оңтүстік Африкада олар «Олл Блэкс» ретінде таныстырылды немесе күміс папоротник суретімен бейнеленді. HART бүкіл ел бойынша наразылық акцияларын ұйымдастырды, бірақ олар 1981 жылғы наразылықтарға қарағанда әлдеқайда аз болды. 1991 жылы Оңтүстік Африка Республикасы 1950 жылғы Халықты тіркеу заңын жойғанда, HART-тың өмір сүру мақсаты аяқталды, бұл 1993 жылға қарай апартеидтің толық жойылуына әкелді.

Until 1970, South Africa refused to allow mixed race sports teams to tour South Africa, and they were not happy about having to play against "natives" in New Zealand. A protest movement against the 1960 New Zealand rugby union tour of South Africa used the slogan "No Maoris, No Tour", but it failed to stop the tour. In 1967, the New Zealand Rugby Union decided to cancel the proposed 1967 tour over the issue. Trevor Richards, Tom Newnham, John Minto, Dave Wickham and others formed HART in 1969 to protest against the proposed 1970 New Zealand tour of South Africa. The tour went ahead after the South Africans agreed to accept a mixed race team. In 1973, HART promised a campaign of civil disruption if the Springboks, the South Africa national team, toured New Zealand. The Labour Prime Minister, Norman Kirk, prohibited the tour. The All Blacks, the New Zealand national team, were next due to tour South Africa in 1976. Newly elected National Prime Minister Rob Muldoon refused to cancel the tour, which went ahead. Subsequently Commonwealth leaders adopted the Gleneagles Agreement whereby they agreed to discourage sporting contact with South Africa. Twenty one African nations boycotted the 1976 Summer Olympics in Montreal in protest against the All Black tour. HART merged with the National Anti Apartheid Council in 1980 to become HART: NZAAM (Halt All Racist Tours: New Zealand Anti Apartheid Movement). After ten years as National Chairperson, Richards stepped down and fellow HART founder Minto became president. The high point of protest was around the 1981 Springbok tour of New Zealand in which thousands of New Zealanders protested to stretch police resources. HART was not the leading body in these protests, as broader organisations were set up in each major centre to coordinate protests, but HART members played a leading role in these organisations. In 1985, a planned All Black tour of South Africa was stopped by the New Zealand High Court after two lawyers sued the NZRFU, claiming such a tour would breach the NZRFU's constitution. An unofficial tour did take place in 1986 by a team including the majority of the All Blacks players selected for the previous year's cancelled tour. These were known as the New Zealand Cavaliers, but were often advertised inside South Africa as the All Blacks or alternatively depicted with the Silver Fern. HART organised nationwide protests, but they were much smaller than the 1981 protests. HART's reason for existence ended when South Africa rescinded the Population Registration Act, 1950 in 1991, leading to the further dismantling of apartheid by 1993.