Делідегі санскрит және Индология баспасы

Кіріспе

Мотилал Банарсидас баспасы (MLBD) – 1903 жылы Үндістанның Дели қаласында құрылған үнді академиялық баспасы. Ол Азия діндері, буддатану, индулогия, шығыс философиясы, тарих, мәдениет, өнер, сәулет, археология, тіл білімі, әдебиет, лингвистика, музыка, мистика, йога, тантра, эзотерика, медицина, астрономия және астрология салаларындағы сериялық, монографиялық және ғылыми басылымдарды жариялайды және таратады.

Тарих

Мотилал Банарсидас баспасын 1903 жылы Лахорда Амритсардағы Махаража Ранжит Сингхтің сарайлық зергерлерінің отбасынан шыққан Лала Мотилал Джайн құрды. Мотилал әйелінің тігін жұмысынан тапқан ақшасынан 27 рупий қарыз алып, Лахордағы «Сайд Мита Базарда» санскрит кітаптарын сататын кітап дүкенін ашты. Ол бұл дүкенді кейіннен баспа бизнесін басқарған үлкен ұлы Мотилал Банарсидас Джайннің есімімен атады. 1911 жылы MLBD Лала Мотилал Джайнның тағы бір ұлы Лала Сундарлал Джайнның басшылығымен Амритсардағы Май Севан базарында филиал ашты. 1912 жылы Лала Банарасидастың мерзімінен бұрын қайтысынан кейін, оның жалғыз ағасы Сундарлал Джайн бұл мекемені жауып, отбасылық бизнесті басқару үшін Лахорға көшіп кетті. Біраз уақыттан соң, мектепті жаңа ғана бітірген және кейіннен компанияның төрағасы болған жас туысы Шантилал Джайн оған қосылды. Көп ұзамай баспахана да құрылды. 1937 жылы Раджендра Прасадтың ұсынысымен Патнада филиал ашылды. Кейін, Үндістанның бөлінуі кезінде Лахордағы дүкенге жасалған шабуыл салдарынан өрт шығып, ол жанып кетті. Тәуелсіздік алғаннан кейін отбасы Үндістанға көшіп, бастапқыда Биканер мен Патнада тұрды, содан кейін 1950 жылы Варанасиге көшіп, 1951 жылы дүкен ашты, ал 1958 жылы Делиге көшті. Бүгінде бұл әлемдегі өз баспаханасы бар сирек ірі баспаханалардың бірі. 1992 жылы Шантилал Джайн Үндістан үкіметінен «Падма Шри» орденімен марапатталды, бұл баспа арқылы қоғамдық қызметі үшін танылған алғашқы «Падма» сыйлығы болды. Бүгінде Шантилалдың үлкен ұлы Нарендра Пракаш Джайн, көпшілікке «Пракаш» деп белгілі, оның төрт інісі және ұлдары, сондай-ақ компания төрағасы әйелдері Лила Джайнмен бірге бизнесті басқарады. 2003 жылы компания Ченнаида өткен салтанатта құрылғанына 100 жылдығын тойлады, онда Канчи Шанкарачарья, Джаяндра Сарасвати үш санскрит ғалымын – Р. Баласубраманиямды, Б.М.К. Шарманы және К.В. Шарманы марапаттады. Бангалор қаласында өткен шарада Карнатаканың губернаторы Т.Н. Чатурведе индуистикаға қосқан үлесі үшін 100 жылға жуық өмір сүрген Судакар Чатурведе, С.М.С. Чари және Хайдарабадтан келген Б.К. Кришнамуртиді құттықтады, ал көрнекті астролог Б.В. Раман қаза болғаннан кейін марапатталды.

Motilal Banarsidass Publishers was first established in Lahore in 1903 by Lala Motilal Jain, a descendant of the family of court jewellers to Maharaja Ranjit Singh in Amritsar. Motilal borrowed 27 from his wife's savings that she had earned from her knitting work, to start a bookshop selling Sanskrit books in 'Said Mitha Bazar' in Lahore. He named it after his eldest son Motilal Banarsidass Jain, who later took charge of the publishing business. In 1911, MLBD opened a branch at Mai Sewan Bazar, Amritsar, under the supervision of Lala Sundarlal Jain, another son of Lala Motilal Jain, though after the untimely death of Lala Banarasidass in 1912, Sundarlal Jain, his only surviving brother had to close this establishment and relocate to Lahore to look after the family business. Soon he was joined by his young nephew Shantilal Jain, who had just finished school, who eventually became the company's chairman. Soon a printing unit was also set up and the publishing house was established. In 1937, a branch was started in Patna at the suggestion of Rajendra Prasad. Subsequently, during the Partition of India a riot burnt down the Lahore shop. Post independence, the family moved to India and initially stayed at Bikaner and Patna, before moving to Varanasi in 1950, where it set up shop in 1951, and finally shifted base to Delhi in 1958. Today it is one of the few large publishing houses in the world which has its own in house printing unit. In 1992, Shantilal Jain was awarded the Padma Shri by the Govt. of India, the first ever Padma award for outstanding community service through publishing. Today Shantilal's eldest son Narendra Prakash Jain, widely known as 'Prakash' and his four brothers and their sons, along with their mother, Leela Jain, who is the company's Chairperson, run the business. In 2003, the company celebrated its centenary at a function in Chennai, where Kanchi Sankaracharya, Jayendra Saraswathi, honoured three Sanskrit scholars: R. Balasubramaniam, B. M. K. Sharma and K. V. Sharma. At a function held at Bangalore, Governor of Karnataka, T. N. Chaturvedi, felicitated centenarian Sudhakar Chaturvedi, S. M. S. Chari, and B. K. Krishnamurthy of Hyderabad for their contribution to Indology, and eminent astrologer B. V. Raman was honoured posthumously.

Дүкендер

Оның Нью-Делидегі бас кеңсесі А 44, Нараина индустриялық аймағы, 1-кезең, Нью-Дели 110028 мекенжайында орналасқан. Онда шамамен 30 000 атаулы индологиялық әдебиеттер бар.