Кіріспе

Испания провинциясы, Санта-Крус-де-Тенерифе провинциясы, сондай-ақ Санта-Крус провинциясы (lang es) – Испания провинциясы, Канар аралдарының автономды қауымдастығының батыс бөлігін құрайды. Бұл Атлантикалық архипелагтың шамамен жартысын құрайды: Тенерифе, Ла Гомера, Эль-Иерро және Ла-Пальма аралдары. Оған іргелес жатқан бірнеше шағын аралдар (рокес) да кіреді – Сальмор, Фасния, Бонанца, Гарачико және Анага. Оның астанасы – Тенерифе аралындағы (Испанияның ең көп халқы бар аралы) Санта-Крус-де-Тенерифе қаласы (әдетте Санта-Крус деп аталады). 2023 жылдың басында провинцияның халқы 1,067,173 адамды құрады, ал халық тығыздығы 315,6 адам/км² болды, бұл оны халық тығыздығы бойынша Испанияның алтыншы провинциясы етеді, бұл көрсеткіш Лас-Пальмас провинциясынан (Канар аралдарының шығыс жартысы) жоғары. Халқының 19,6%-ы Канар аралдарының Автономды қауымдастығының астанасы болып табылатын Санта-Крус-де-Тенерифеде тұрады. Провинцияда 54 муниципалитет бар; Санта-Крус-де-Тенерифедегі муниципалитеттер тізілімін қараңыз. Тенерифе – Канар аралдарының және Испанияның ең көп халқы бар аралы. Тенерифе аралы Испанияның ең биік нүктесіне ие (Тейде тауы, 3718 м). Бұл провинцияда бұрын шығарылған көлік тіркеу тақшаларында алғашқы екі әріп "TF" болып келген (Тенерифе атынан). Бүгінде тақшалар материктік Испаниядағыдай нөмірлеу жүйесін пайдаланады.

Тарих

Бұл провинция 1927 жылы құрылды, сол кезде Канар аралдары провинциясы (астанасы Санта-Крус-де-Тенерифе қаласы) екіге бөлінді: Лас-Пальмас және Санта-Крус-де-Тенерифе провинциялары. 1982 жылы екі провинция да жаңа құрылған Канар аралдарының автономиялық қауымдастығының құрамына кірді.

Ұлттық парктер

Бұл провинцияда Испанияның үш ұлттық паркі орналасқан, ешбір провинциядағыдан көп: Ла-Пальмадағы Кальдера-де-Табуриенте ұлттық паркі, Ла-Гомерадағы Гарахонай ұлттық паркі және Тенерифедегі Тейде ұлттық паркі, соның ішінде Испанияның ең биік тауы және сонымен қатар жанар тауы болып табылатын Тейде тауы.

Түйіні (Тенерифе)

Тейде тауы: Тенерифедегі жанартау. Оның биік шыңы Испанияның ең биік нүктесі, Атлантика аралдарындағы теңіз деңгейінен ең биік нүкте және ол Гавайидегі Мауна-Лоа мен Мауна-Кеадан кейін мұхит түбіндегі базасынан өлшенгенде әлемдегі үшінші ең биік жанартау болып табылады. Жанартау мен оның айналасында Тейде ұлттық паркі орналасқан, сонымен қатар ол әлемдегі ең көп кіретін ұлттық парктердің бірі, Instituto Canario de Estadística (ISTAC) мәліметтері бойынша, 2,8 миллион келуші бар. Парктің аумағы 2000 км² құрайды және 2007 жылдың 29 маусымында ЮНЕСКО оны дүниежүзілік мұра деп жариялады.

Auditorio de Tenerife: Архитектор Сантьяго Калатрава Валлс жобалаған, құрылысын 1997 жылы бастады және 2003 жылы аяқтады. Аудитория сол жылдың 26 қыркүйегінде Астурияның ханзадасы Фелипе де Борбонның қатысуымен ашылды, кейіннен АҚШ-тың бұрынғы президенті Билл Клинтон келіп қайтты. Ғимарат 20-ғасырдың аяғындағы соңғы заманауи сәулет қағидаларына негізделген. Аудиторияның салтанатты бейіні Санта-Крус-де-Тенерифе қаласының сәулет символына айналды. Ол сондай-ақ Канар аралдарындағы ең әдемі заманауи ғимарат және испан сәулетінің ең көрнекті ғимараттарының бірі болып саналады.

Базилика біздің ханымның Candelaria (Канделярия): Канар аралдарының қамқоршысы – Дева Марияның бейнесі сақталатын орын. Бұл ғибадатхана неоклассикалық стильде салынған және күн сайын назар аударушылар келіп, Діңгежектен құлшылық етеді. Канар аралдарындағы алғашқы Мариялық киелі орын, Канар аралдарының негізгі католиктік паломнистік орталығы және Испанияның басты орталықтарының бірі. Базиликаға жылына 2,5 миллионнан астам келуші келеді.

Сан-Кристобаль-де-Ла-Лагуна: Аралдың ең көп халқы бар үшінші қаласы және аралдағы ең көп халқы бар екінші қаласы. Оның экономикасы бизнеске бағдарланған, ал ауыл шаруашылығы қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде басым. Қалалық аймақ орталық және оңтүстік бөліктерді алып жатыр. Солтүстік жағалауды туризм қамтиды. Негізгі өнеркәсіпке кейбір өңдеу өндірісі кіреді. Ла Лагунаның тарихи орталығы 1999 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралық орны деп жарияланды. 2010 жылы жүргізілген сауалнамадан кейін Ла Лагуна Канар аралдарындағы ең жақсы беделі бар қала және Испанияның провинциялық емес астаналарының арасында ең жақсы беделі бар үшінші қала болып саналды (Гихон мен Марбельядан кейін).

Museo de la Naturaleza y el Hombre: Санта-Крус-де-Тенерифеде орналасқан мұражай. Онда көптеген маңызды археологиялық табылмалар бар және ол Канар аралдарындағы испандыққа дейінгі заттарды сақтаудың ең жақсы қоймасы болып саналады. Мұражайда сонымен қатар палеонтологиялық, ботаникалық, энтомологиялық және теңіз және құрлықтағы омыртқалы жануарлар коллекциялары бар, олар өте жақсы сақталған және Канар аралдарының ең жақсы табиғи кітапханасы болып саналады. Мұражай сонымен қатар Тенерифе археологиялық мұражайы, Биоантропологияның Канарлық институты және Тенерифе табиғи ғылымдар мұражайын қамтиды. Мұражай Санта-Крус қаласының орталық ауданында, бұрынғы азаматтық ауруханада орналасқан. Бұл ғимарат Канар аралдарының неоклассикалық архитектурасының үлгісі болып табылады. Археологиялық бөлім 1958 жылы құрылған. Музейде Гванче мәдениетінің ең үлкен жинағы бар, сондай-ақ мумияларды ұсынудың ең заманауи әдістерінің бірі бар (2006 жылы Тенерифе Кабильдосы коммюнике арқылы жариялады). Бұл халықаралық деңгейде танымал мұражай және археология бойынша халықаралық кездесулерге қатысқан, бірақ оның атағы негізінен Гванче мумияларының айтарлықтай жинағымен байланысты.

Лос-Кристианос: Тенерифе аралының оңтүстік жағалауында орналасқан қала. Арона муниципалитетіне қарасты Шайофита тауы мен Гуаза тауының арасында орналасқан. Қала орталығы Лос-Кристианос шығанағы айналасында орналасқан, бірақ қазіргі заманғы дамуымен қарқынды түрде ішкі кеңістікте кеңейіп жатыр. Қала туристердің сүйікті курорты болып табылады және паромдық порт бар.

Сан-Кристобаль-де-Ла-Лагуна соборы: Тенерифедегі католик соборы, Испания. 1904 жылы басталып, 1915 жылы аяқталды, ол Лос Ремедиос құдайына арналған. Бұл Канар аралдарындағы ең маңызды ғибадатханалардың бірі. Сан-Кристобаль-де-Ла-Лагуна қаласында орналасқан.

Пуэрто-де-ла-Крус: Оротава аңғарында, Тенерифедің солтүстік жағалауында орналасқан қала және муниципалитет. Қонақ үйлер мен ғимараттар пайда болғанға дейін, бұл аймақтың көп бөлігі ауыл шаруашылығы жерлерінен тұратын. Елеулі салықтық қысым жерді игеру мен халықты ауылдан қалаға және туризмге көшіруге әкелді. Қазіргі уақытта халық негізінен қалалық.