Кіріспе

Батыс Австралиядағы Перт қаласындағы мұраға алынған ескерткіш.

Эдит Диркси Коуэн мемориалы, бұрын Эдит Коуэн мемориалдық сағаты деп аталған, Перт қаласындағы Кингс паркіне кіреберістегі сағат мұнарасы. Ол 1934 жылы Австралия парламентінің тұңғыш әйел депутаты Эдит Коуэннің құрметіне салынған ескерткіш. 9 маусымда 1934 жылы ашылған бұл ескерткіш Австралиядағы әйелге арналған алғашқы азаматтық монумент болып табылады.

Ескерткіш

Эдит Диркси Коуанның ескерткіші Кингс Парк жолы, Малкольм көшесі және Фрейзер даңғылының қиылысындағы жол аралшасында, Кингс Парктің басты кіреберісінің қарсы бетінде, төбеде орналасқан. Оның биіктігі шамамен алты метр, және ол Донибрук ақ тасынан Соғыстар Аралық Кезеңнің Арт-Деко стилінде салынған. Жұмыс істейтін сағатымен қатар, Коуанның толық бейнесі салынған қола тақтасы және мына жазуы бар тақтасы бар:

АДАМЗАТҚА СІҢІРГЕН ҚЫЗМЕТТЕРІН БАҒАЛАҒАНДАР ҚҰРҒАН
ЭДИТ ДИРКСЕЙ КОВАҢ
O.B.E., J.P.
1861–1932
АВСТРАЛИЯ ПАРЛАМЕНТІНЕ ШҰҒЫЛ ТҰҢҒЫШ ӘЙЕЛ ДЕПУТАТ
ӨМІР БОЙЫ ҚЫЗМЕТ ЕТКЕН АДАМ

Тарих

Эдит Коуэн әйелдер құқықтары үшін күрескен, әлеуметтік жағдайы нашар әйелдер мен балалардың әл-ауқатын қорғау және басқа да әлеуметтік мәселелерге белсенділік танытқан адам еді. Ол Король Эдуард әйелдерге арналған ескерткіш ауруханасын салу туралы шешім қабылдауда маңызды рөл атқарды және Ұлттық әйелдер кеңесі мен Батыс Австралия Корольдік тарихи қоғамын құруға бірге тұрды. 1920 жылы Батыс Австралияда әйелдерге парламентке сайлануға рұқсат беретін заң қабылданғаннан кейін Коуэн Батыс Австралия заң шығарушы ассамблеясына өкіл болып сайланды, осылайша Австралия парламенттеріндегі алғашқы әйел депутат атанды. Коуэн 1932 жылдың 9 маусымында қайтыс болды, ал келесі айда Ұлттық әйелдер кеңесінің Батыс Австралия филиалы оның құрметіне ескерткіш орнату мәселесін талқылау үшін жиын өткізді. Жиын 22 қыркүйекте өтті, және ескерткіш монумент түрінде болуы керек пе, әлде тұрмыстық маңызы бар нәрсе ме деген мәселе басты дау-дамайға айналды. Тұрмыстық ұсыныстарға Король Эдуард ескерткіш ауруханасындағы Эдит Коуэн палатасы, үлгілі ана мен бала денсаулығы орталығы, Кингс-паркте құрметті кезең немесе Парламент үйі аумағындағы жол кірді. Ақырында олар Кингс-паркте монумент орнатуға келісті. Эдит Коуэннің есімін мәңгі есте қалдыру комитеті құрылып, монументтің құнына қаражат жинау жұмысын бастады. Қазан айында Комитет Кингс Парк басқармасына паркте монумент орнатуға рұқсат беру туралы өтініш хаты жолдады, сондай-ақ монументтің кіреберіс қақпаларында арка түрінде болуы мүмкін екенін ұсынды. Кингс Парк басқармасы олардың өтінішін қабылдамады, "Басқарманың Бас қақпаларға қатысты басқа ұсыныстары бар, және Кингс Паркінде Ұлттық ескерткіштерден басқа ескерткіштерді орнатуға оң көзқараспен қарамайды" деді. Бұл жауап кейбір адамдарды ренжітті, себебі Коуэннің ұлттық маңызы бар тұлға емес деп есептегендей көрінді. Осы кезде Комитет Перт қалалық кеңесі Кингс-парк айналымының ортасында жаяу жүргіншілер үшін қауіпсіз аймақ құруды қарастырып жатқанын білді. Бұл тіректермен қоршалған дөңгелек платформа болмақ. Аймақтың орталық бөлігіне қатысты бірнеше ұсыныстар жасалды, соның ішінде Перт обсерваториясының сағатын сол жерге орналастыру немесе Лорд Форрест ескерткіші немесе Мемлекеттік соғыс ескерткіші үшін пайдалану. 1932 жылдың желтоқсан айында Эдит Коуэн ескерткіш комитеті Кеңеске мұнда монумент орнатуға рұқсат сұрады, және рұқсат алынды. Перт қаласының белгілі сәулетшісі Харольд Боас және қалалық инженер Генри Атвелл монументтің жобасын жасау жұмысын бастады. Олардың жобасы 1933 жылдың ақпан айында Эдит Коуэн ескерткіш комитетімен мақұлданды, ал жобаның эскизі The West Australian газетінде жарияланды. Маунт Хоторннан келген Маргарет Джонсон желім жапырақтары мен жаңғақтардан жасалған гүл шоғымен безендірілген рельефті бюсттің авторы болды. Жоба жарияланғаннан кейін Кингс Парк басқармасы, Корольдік архитекторлар институты және қалалық жоспарлау институты наразылық білдірді. Монументтің дизайнына қатысты пікірлер әртүрлі болды, бірақ барлық наразылықтар бұл орынның Перттегі ең көрнекті орындардың бірі екенін және оны ұлттық маңызы бар ескерткіш үшін сақтау керек деген пікірді білдірді. Сондай-ақ, мұндай ескерткіштердің еркектік сипаттамасы бар екендігі айтылды; монументке қарсы болғандар әйелді осындай жолмен еске алудың орынсыз екенін мәлімдеді; бірақ қолдаушылар Коуэннің "еркектер басымдығы бар сала" да сәттілікке жеткенін және оның ескерткіш ретінде еске алуға лайық екенін айтты. Бұл пікірталас "сол кездегі гендерлік бейімділіктің көрінісі" (Батыс Австралияның мұра кеңесі, 2000 ж.) деп есептелді. Қала құрылысы жөніндегі комиссар Дэвид Ломас Дэвидсон Жоғарғы сотта монумент құрылысын тоқтатуға шара қолдануға тырысты. Бұл шара ақырында қабылданбады, және монумент құрылысы жалғасты. Перт портретшісі Маргарет Джонсон Коуэннің портретін жасауға таңдалды, ал құрылыс келісімшартын У. Огилви жеңіп алды. Монумент құрылысы 1934 жылдың мамыр айында басталды, ал вице-губернатор Джеймс Митчелл оны 9 маусымда, Коуэннің қайтыс болған күнінің екінші жылдығында ашты. Монумент және оның айналасы 1974 жылдан кейін, трафик аймағы кеңейтілгенге дейін, тіректер алынып тасталғанға дейін және платформаның орнына газон салынатын болғанға дейін көп өзгермеді. Эдит Диркси Коуэннің ескерткіші сол жерде сақталған және жақсы күйде деп есептеледі. Ол 1996 жылдың 12 наурызында, Коуэннің парламентке сайланғанының 75 жылдығына арналған салтанатты шарамен қайта ашылды.