Кіріспе

Бильбао көркемөнер мұражайы (испанша: Museo de Bellas Artes de Bilbao, баскша: Bilboko Arte Ederren Museoa) – Испанияның Бильбао қаласында орналасқан өнер мұражайы. Мұражай ғимараты қаланың Дона Казильда Итурризар саябағында толығымен орналасқан. Бұл Баск еліндегі Бильбао Гуггенхайм мұражайынан кейінгі екінші ірі және ең көп таңдаулы мұражай, сондай-ақ Мадридтен тыс Испанияның ең бай мұражайларының бірі. Онда орта ғасырдан бастап қазіргі заманға дейінгі баск, испан және еуропалық өнердің құнды және жан-жақты коллекциясы жинақталған, оның ішінде Эль Греко, Кранах, Софонисба Ангуиссола, Мурильо, Гоя, Луис Парет, Ван Дайк, Руисдаэль және Беллотто сияқты көне шеберлердің картиналары, сонымен қатар 19-шы ғасыр мен заманауи суретшілердің туындылары: Густав Доре, Соролла, Мэри Кассат, Пол Гоген, Генри Ле Сиданер, Джеймс Энсор, Жак Липшиц, Питер Блейк, Фрэнсис Бэкон және Ричард Серра.

Тарих

Бильбаодағы Көркемсурет мұражайы 1908 жылы құрылды. Әртүрлі орындарда орналасқаннан кейін, 1945 жылы соңғы ғимараты салынды. Бұл 1970 және 2001 жылдары кеңейтілген, өсіп келе жатқан мұражай коллекциясын орналастыруға арналған үлкен неоклассикалық ғимарат болды. Қазіргі Бильбао Көркемсурет мұражайының коллекциясы 1914 жылы ашылған алғашқы Museo de Bellas Artes және 1924 жылы Museo de Arte Moderno (Қазіргі заманғы өнер мұражайы) коллекцияларының бірігуінен қалыптасты. 2008 жылы Бильбао Көркемсурет мұражайы "Тарихтың 100 жылы, өнердің 10 ғасыры" ұранымен 100 жылдығын тойлады. 100 жылдан астам тарихында азаматтық қоғам, жергілікті суретшілер және мемлекеттік мекемелердің бірлескен жұмысы мұражайға Испаниядағы ең маңызды және әртүрлі коллекциялардың бірін жинауға мүмкіндік берді. Оның құрылуы ерекше, себебі түрлі меценаттар мен қайырымдастықтардың мұралары мен сыйлықтарының, сондай-ақ мұражайдың өзінің ірі сатып алулар арқылы кеңеюге жасаған үздіксіз тыраны ескеру керек. Құрылғаннан бері көркемдік қорын толықтыруға деген қызығушылық таңдау критерийлерін жетілдіруге мүмкіндік берді, нәтижесінде мұражай келушілеріне кең ауқымды өнер тарихын ұсынуда.

Мұражайдың мақсаты

Қоғамдық мәдени мекеме ретінде оның басты миссиясы – өзінің коллекциясын жинау, сақтау, зерттеу және көрмеге қою, оны толықтыру, қызметтерді ұстап тұру және қоғамның білімін арттыруға, сондай-ақ Баск Автономдық Қауымдастығының мәдени құндылықтарын ілгерілетуге маңызды үлес қосу.

Көркемсурет мұражайы

Бильбао көркемсурет мұражайы 1908 жылы құрылып, 1914 жылы ашылды. Оның құрылуына қаланың сол кездегі мәдени өміріне қадам басу және адамдарды жаңғырту ниеті себеп болды. Мұражайдың басты мақсаты – сол кездегі әрбір дамыған қоғамда қажет деп есептелген кеңістікті ұсыну, сондай-ақ жергілікті суретшілер қауымдастығына олардың білімін жетілдіруге және дамытуға көмектесетін тарихи үлгілер көрсету болды. Аталмыш жобаның іске асуына ең зор үлес қосқан – кәсіпкер және қайырымдылық шараларын қолдаушы Лауреано Жадоның құнды өнер коллекциясының мұрасы. Одан кейін Антонио Пласенсия, Герникадағы жиналыстар үйі және Бильбао консулдығы да маңызды сыйлықтар жасады. Бильбао суретшісі Мануэль Лосада да мұражайды құруға белсенді атсалысқан адамдардың бірі саналады және ол Ачуридегі бұрынғы азаматтық аурухана ғимаратында орналасқан Өнер және қолөнер мектебінің алғашқы кеңсесіне директор болып тағайындалды.

Қазіргі заманғы өнер мұражайы

Жас суретшілердің басқа өнер орталықтарымен байланысы арқылы және негізінен, жаңадан құрылған Баск суретшілер қауымдастығының көптеген жағдайларда ұйымдастырған қазіргі заманғы өнер көрмелерінің үнемі кестесіне байланысты, қаланың әлеуметтік және мәдени ортасында «заманауи өнер» туралы алаңдаушылық күшейді, бұл қазіргі заманғы өнерге арналған тағы бір орталық құруға мүмкіндік берді. Осылайша, 1924 жылдың 25 қазанында Музей заманауи өнер есігін ашты, бұрын онда кеңеске тиесілі Музыка консерваториясы орналасқан болатын. Жаңа мұражай өз заманының айқын инновациялық рухымен дүниеге келді, және шын мәнінде, критерийлерді жаңарту және мұражайлық бастамалармен байланысты тәуекелдер Бильбао Көркем өнер мұражайын Испаниядағы басқа мұражайлардан ерекшелендіреді. Бұл бастаманың тууына 1919 жылғы «Берастеги мектептері» ғимаратында өткен Халықаралық көрме ықпал етті. Оған қатысқан ұлттық және халықаралық суретшілердің маңызды тізімінен басқа, ұйымдастырушылардың қазіргі заманғы өнерге берілгендігі де жоғары болды, бұл кеңестің Кассат, Гоген, Сиданер, Котте, Серузье және испандық Англада Камараса, Нонелл және Каналдардың туындылары сияқты маңызды шығармалар жиынтығын сатып алуымен және олардың мұражай коллекциясына енуімен көрінді. Мұражай директорларының суретші болу дәстүрін сақтай отырып, баск суретшісі Аурелио Артета директор болып тағайындалды және ол 1936 жылы Азамат соғысы басталарға дейін осы қызметте болды.

Жаңа ғимарат

Соғыс екі мұражайға да бірдей әсер етпеді. Көркемсурет мұражайы Билбаодағы Франко Урибитарте қоймасына көшірілсе, қазіргі заманғы өнер мұражайындағы туындылар елден шығарылды. Туындыларды қайтару жаңа биліктің маңызды міндеті болды, және сол мақсатқа қол жеткізгеннен кейін мұражай үшін жаңа орын іздеу қажеттігі туды. Соғыс 1939 жылы аяқталғанда, округтік кеңес және қалалық кеңес «үш ұлттың саябағы» деп аталатын жаңа ғимаратты бірлесіп салуға келісім жасады (қазіргі Дона Казильда саябағы). Жас сәулетшілер Фернандо Уррутия және Гонсало Карденас жобалаған бұл ғимарат, неоклассикалық стильдегі тас пен қызыл кірпішті үйлестіріп, Прадо сияқты тарихи мұражайлардан шабыт алған. Құрылыс 1945 жылы аяқталды, ал 1962 жылы «Ұлттық ескерткіш» деп жарияланды.

Музейдің кеңейтілуі

Неоклассикалық ғимаратқа жаңа қанат қосу мақсатында архитекторлар Альваро Ливан және Рикардо де Беаскоа Жауреги мұражайды минималистік сызықтармен және металл мен шыны сияқты заманауи материалдарды пайдаланып қайта жаңартудан өткізді. Бұл жаңа архитектура 1970 жылы пайдалануға берілді және содан бері қазіргі заманғы өнер бөлімі орналасқан. Мұражай жаңа кеңістіктер мен мүмкіндіктер (көрме залы, аудитория, графикалық кабинет) және жаңа қызметтер (реставрация бөлімі, каталогтау, құжаттама және білім беру, сондай-ақ кітапхана, кинотека, кітап дүкені және кафе) ұсыну үшін әртүрлі кеңейту және жақсарту жұмыстарын жүргізді. 1990-жылдардың соңында Бильбао қалалық әкімдігі, Биская провинциялық кеңесі және Баск үкіметі сияқты мемлекеттік мекемелер қаладағы мәдени орындардың маңыздылығын сезініп, мұражайда "Реформа және кеңейту жоспарын" іске қосты. 1996 жылы Мигель Зугаза басшылығымен және инфрақұрылым мен қызметтерді жақсарту мақсатында, бастапқы ғимарат пен оның кеңейтілген бөлігі арасындағы байланыс құрылды, бұл ретте бұрынғы архитектура сақталды. Сонымен қатар, келушілерге арналған қызметтерді және көрме алаңдарын кеңейту үшін мұражайға кіреберістер де өзгертілді, олар реформаланған Ариага ескерткішінің алаңына және жаңа "Чилида алаңына" көшірілді. Жұмыс 2001 жылдың қараша айында аяқталды.

Жақында болған тарих

2000 жылдың желтоқсанында мекемелер «Билбао Көркем өнер мұражайы» қоры құру туралы келісімге келді. Басқару органы – кеңес, онда мекемелердің өкілдері музей қызметіне үлес қосуымен немесе білімімен қордың мақсаттарына қол жеткізуге көмектесетін басқа жеке немесе заңды тұлғалармен біріктірілген. 2008 жылдың қазан айында «100 жыл тарих, 10 ғасыр өнер» ұранымен Бильбао Көркем өнер мұражайы өзінің жүз жылдығын тойлады. 2009 жылдың мамырында Бильбао қаласының әкімі Иняки Азкуна мұражайды одан әрі кеңейту мүмкіндігі туралы мәлімдеме жасады. Ғимаратты тағы бір рет кеңейтудегі қиындықтар мен шектеулерге байланысты, ең жаңа өнер туындылары сақталып тұратын қосымша орын табылды. Бүгінде мұражайдың жалпы ауданы 13 914 м², оның ішінде 5089 м² тұрақты коллекциялар үшін 33 залға, 1142 м² уақытша көрмелерге, ал қалғаны жайлылық пен қызмет көрсетуге арналған. Мигель Зугаза, бұрынғы Прадо мұражайының директоры, 2017 жылдан бері мұражай директоры болып жұмыс істеп келеді. 2019 жылы Foster + Partners және LM Urirate архитектура фирмалары Бильбао Көркем өнер мұражайының болашақ кеңейтуі мен реконструкциясын жобалау үшін таңдалды. Кеңейту ашық және икемді жоспармен жаңа галереяларды қосуды көздейді.

Жинақ

XII ғасырдан бастап қазіргі күнге дейінгі ұзақ кезеңді қамтиды және құрылғаннан бері жиналған өнер туындыларының ерекше алуан түрлілігімен ерекшеленетін Бильбао Көркемсурет мұражайының коллекциясында қазіргі таңда 10 мыңнан астам туынды бар, оның ішінде 1500 картина, 400 мүсін, 6500-ден астам қағаз жұмысы және 1000 қолданбалы өнер туындысы бар. Бұл туындылар тұрақты көрменің 33 бөлмесінде орналасқан, ал мұражай коллекциясы бес негізгі бөлімге бөлінеді: ежелгі өнер, қазіргі және заманауи өнер, баск өнері, қағаз жұмыстары және қолданбалы өнер. Коллекцияда классикалық өнер, заманауи өнер және баск суретшілерінің туындылары, сондай-ақ қолданбалы өнердің шағын экспозициясы бар. Коллекцияның негізгі бөлігі – испан мектебі, оның баск өнерінің ежелгі және заманауи үлгілері де заманауи кезеңнің бір бөлігін құрайды. 15-17 ғасырлардағы фламанд және голланд мектептерінің кең өкілдігі, итальян мектебінің ерекше туындылары, сондай-ақ авангард және постимпрессионизмнің кейбір үлгілері испан және баск өнерін халықаралық контексте көрсетеді. Коллекцияда классикалық өнер (Кранах, Эль Греко, Ван Дейк, Гоя), заманауи өнер (Бэкон, Китаж, Серра және Тапиес) және баск суретшілерінің туындылары (Регойос, Зулоага және Эчеваррия), сондай-ақ қолданбалы өнердің шағын экспозициясы бар. Көрме хронологиялық тәртіппен ұйымдастырылған және 17 ғасырдан бастап қазіргі күнге дейінгі кезеңді қамтиды. Коллекцияда 1500 картинадан, 400 мүсіннен, 6500-нан астам қағаз жұмысынан және 1000 қолданбалы өнер туындысынан тұратын 10 000-нан астам туынды бар.

Тұрақты жинақтау

Бильбао көркемсурет мұражайының коллекциясы 10 000-нан астам туындыдан тұратын ерекше мұраны қамтиды: шамамен 1500 картина, 400 мүсін, 6500-ден астам қағаз жұмыстары және 1000-ға жуық қолданбалы өнер бұйымдары. Сондай-ақ, 18-ғасырдан бастап қазіргі уақытқа дейінгі еуропалық мектептердің маңызды үлгілері мен Шығыс өнерінің сарайлық коллекциясы, 14-16 ғасырлардағы Манистің керамикалық коллекциясы, немесе Тарамона Басабе этруск, италық, римдік және ибериялық қола коллекциясы сияқты басқа да ерекше коллекциялар сақталған, олардың тарихы б.з.д. 6 ғасырға дейін жетеді. Фламанд және голланд суретшілерінің мектептері ерекше қызығушылық тудырады, олардың арасында Госсарт, Бенсон және Коке, Мандийн, Вредман де Врис, Де Вос, Йорданс, Ван Дайк, Греббер немесе Руисдаэльдің танымал туындылары бар. 2012 жылы мұражай Лукас Кранах Ұлының маңызды туындысын қосты: «Лукреция» (1534). Сонымен қатар, мұражайда баск суретшілерінің ең ірі коллекциясы бар, ол өзінің көркемдік және құжаттамалық мұрасы, зерттеу дәстүрі және суретшілерге жақын болуы арқасында маңызды анықтамалық орталыққа айналды. Альбрехт Дюрер, Ван Мекнем, Георг Пенц, Голтциус, Рембрандт, Сандрарт, Пиранези, Гоя, Фортуни, Карлос де Хаес, Сезанн, Пикассо, Дюшан, Липчиц, Утамаро, Хокусай, Руа, Хокни, Аллен Джонс, Иммендорф, Бэкон және Антонио Саураның қағаз жұмыстары, гравюралары мен литографиялары да бар. Музейдегі міндетті турларға Бермехо, Бенсон, Мандийн, Вредман де Врис, Лукас Кранах Ұлы, Де Вос, Антонис Мор, Алонсо Санчес Коэльо, Софонисба Ангуиссола, Эль Греко, Пурбус, Джентилески, Рибера, Зурбаран, Ван Дайк, Мурильо, Арельяно, Мелендес, Беллотто, Менгс, Гоя, Парет, Виллаамил, Густав Доре, Рибо, Замакоис, Мадразо, Гоген, Кассатт, Соролла, Итуррино, Энсор, Рего, Ромеро де Торрес, Зулоага, Суньер, Гутьеррес Солана, Даниэль Васкес Диас, Липчиц, Делагуа, Гонсалес, Гаргалло, Бэкон, Паласуэло, Отейса, Аппель, Чилида, Каро, Серра, Миларес, Тапиес, Саура, Люперц, Китадж, Блейк, Арройо және Барсело сияқты суретшілердің сирек туындылары кіреді.