Кіріспе

Бенджамин Смит Лайман (11 желтоқсан 1835 30 тамыз 1920) - американдық тау-кен инженері, геодезист, әуесқой лингвист және антрополог. Ол сондай-ақ вегетариандықты да қолдады.

Өмірбаян

Бенджамин Смит Лайман Массачусетс штатының Нортгемптон қаласында дүниеге келген. Ол 1855 жылы Гарвард университетінің түлегі болды. Қысқа уақыт мектеп мұғалімі болып жұмыс істегеннен кейін, ол әйеліне ағайынның көмекшісі болып жұмыс істеді. Ол бір жыл бойы Париждегі Императорлық тау-кен мектебінде оқыды (1859-60) содан кейін Фрайбергтегі Фрайберг тау-кен академиясында практикалық курс оқыды (1861-62). Құрама Штаттарға оралғаннан кейін Лайман Филадельфияда кен инженері кеңесшісі ретінде кеңсе ашты және Пенсильваниядан Нова-Скотияға, Аризонаға және Калифорнияға дейінгі жерді зерттеуде жұмыс істеді. 1870 жылы Лайман Британдық Үндістан үкіметінің Қоғамдық жұмыстар департаменті үшін Пенджаб аймағындағы мұнай кен орындарын зерттеді, осы уақытта ол Қиыр Шығысқа қызығушылық танытты. 1872 жылы ол Жапон үкіметімен Хоккайдоның және Хонсюның Жапон теңізі жағалауында көмір мен мұнай кен орындарын зерттеуге жалданады. Оның зерттеуі Хоккайдоның сәтті көмір өнеркәсібі үшін ең перспективалы көмір кен орындарын анықтады, сондай-ақ қалдық жерлерді қалпына келтірудегі прогресс туралы баяндады; әртүрлі аудандардағы топырақтың табиғаты; Айну халқының әдет-ғұрпы, физикасы және фольклоры; пайдалы кендер мен тастар; гидравликалық қуатты дамыту; шетелдік капиталдың импорты; және тау-кен өнеркәсібіндегі шетелдік компаниялармен ынтымақтастық артықшылығы. Ол 1873 жылдан 1879 жылға дейін Жапонияда Мейдзи үкіметінің бас геологы және тау-кен инженері болып қызмет етті. Жапонияда жүргенде ол көптеген жапондықтарды табиғи ресурстарды зерттеудің батыс әдістеріне үйретті және 1876 жылы Хоккайдоның алғашқы геологиялық картасын жариялады.

Вегетариандық

Өмірінің басым бөлігінде вегетариан болған Лайман 1917 жылы 81 жасында вегетариандық рецепттерден тұратын ғылыми аспаздық кітап шығарды. Лайман Қытай, Еуропа, Жапония және АҚШ-та кеңінен саяхаттап жүрді. Саяхатта алған тәжірибелеріне сүйене отырып, ол 1864 жылы вегетариандық тағамды қабылдады. Ол өмірінің 56 жылы бойы, 84 жасында қайтыс болғанға дейін вегетариан болды. Ол вегетариандыққа "дінге деген құлшынысымен" сенетінін айтады.