Кіріспе

Ұсынылған АҚШ ядролық қаруы сенімді ауыстыру оқбасы (RRW) - бұл қарапайым, сенімді және ұзақ уақытқа созылатын, АҚШ-тың болашақ ядролық күшін қамтамасыз ету үшін ұсынылған жаңа американдық ядролық оқбасы дизайны мен бомбалар отбасы. 2004 жылы АҚШ Конгресі бастамашылық еткен бұл жоба Ұлттық ядролық қауіпсіздік басқармасының (NNSA) ядролық қару кешенін қайта құру жоспарларының басты бөлігіне айналды. 2008 жылы Конгресс бағдарламаға қаржы бөлуден бас тартты, ал 2009 жылы Обама әкімшілігі бағдарламаны тоқтатуды талап етті.

Өмірбаян

Салқын соғыс кезінде АҚШ Кеңес Одағымен ядролық қару-жарақ жарысында басымдыққа қол жеткізу және оны ұстап тұру үшін ядролық қаруды жобалауға, сынақтан өткізуге және күтіп ұстауға көп ақша мен техникалық ресурстарды жұмсады. Жасалған қарулардың көбіне жоғары техникалық қызмет көрсету шығындары қажет болды, бұл негізінен олардың суық соғыс жағдайында және олар үшін жасалған арнайы және техникалық жағынан күрделі қосымшалармен негізделген. Алайда, суық соғыстың аяқталуымен АҚШ-та ядролық сынақтар тоқтады, ал жаңа оқ-дәрілерді әзірлеу айтарлықтай қысқарды. Нәтижесінде, оқ-дәрілердің жоғары техникалық өнімділігіне деген қажеттілік айтарлықтай төмендеді, ал ұзақ мерзімді және сенімді қордың қажеттілігі жоғары басымдыққа ие болды. АҚШ-тың бұрыннан өндірілген ядролық қарулары өте компактті, салмағы аз, жоғары интеграцияланған және экзотикалық материалдарды қолданған төменгі маржалы дизайндар болды. Көп жағдайда компоненттер уытты және/немесе тұрақсыз болды. АҚШ-тың ескі жобаларының бірқатары уақыт өте келе бүлінген, кейбіреулері қысқа өмір сүру кезінде қауіпті тұрақсыз болған жарылғыш типтерді қолданды (PBX 9404 және LX 09). Бұл жарылғыш заттардың кейбіреулері сақталған оқ-дәрілерде жарылып, сақталу мен бөлшектеудің қауіпті жағдайларына әкеліп соқты. Көптеген сарапшылар қазіргі кезде қолданылып жүрген сезімтал емес жарылғыш заттар (PBX 9502, LX 17) өте тұрақты және уақыт өте келе тұрақтылығы арта түседі деп санайды. Бериллий және өте улы бериллий оксидін нейтрондық шағылыстырғыш қабат ретінде пайдалану бомба жасаушы мен техникалық қызмет көрсетушілерге үлкен қауіп төндірді. Уақыт өте келе беріктігін жоғалтатын, жарылатын немесе басқаша бұзылатын плутоний металлының ұзақ мерзімді тұрақтылығы да алаңдатады. (Техникалық мән-жай үшін Ядролық қарудың дизайнын және Теллер Уламның дизайнын қараңыз.) Соңғы онжылдықта қару-жарақ зертханаларында plutonium галлий қорытпасының ескіруінен зардап шеккен-жетпегендігі туралы мәселе зерттеулердің басты тақырыбы болды. Зертханаларда жұмыс істейтіндер әлі де бұл мәселеде ғылыми тұжырымдама жоқ деп санайды. Алайда Ұлттық ядролық қауіпсіздік басқармасы тәуелсіз JASON тобының 2006 жылдың қарашасында жүргізген зерттеуінде "плютонийді шығаратын шұңқырлардың өмір сүру мерзімі 100 жылдан кем емес" деген қорытындыға келді. Қазіргі уақытта АҚШ-тың қару қоймасындағы ең ескі орндар 50 жасқа толмаған.

Бағдарламаны сынға алу

RRW бағдарламасына қарсы шыққандардың пікірінше, оның АҚШ қару-жарағын қауіпсіз немесе сенімді етумен ешқандай байланысы жоқ, ол тек жаңа қару-жарақтарды жасау және қару-жарақ зертханаларында жұмыс орындарын сақтау үшін сылтау болып табылады. Олар Қорғаныс және Энергетика министрліктерінің соңғы тоғыз жылда ядролық қарудың қауіпсіздігі мен сенімділігін растағанын атап өтті. АҚШ ядролық қаруды сынауға мораторий енгізгенге дейін қазіргі қорлар кеңінен сыналды. Сидни Дрелл мен елші Джеймс Гудбидің айтуынша, "1945 жылдан бері 1000-нан астам сынақтарға негізделген қазіргі АҚШ арсеналынан әлдеқайда сенімді, қауіпсіз және тиімді болатын мұндай сынақтан өтпеген конструкциялардан тұратын заманауи жаңа арсеналды тұжырымдау үшін қиялдың ерекше ұшуы қажет". Сыншылар бұл зиянсыз дыбыс беру бағдарламасы АҚШ ұлттық қауіпсіздігіне елеулі зиян келтіре алады деп санайды. Сыншылар RRW бағдарламасының кеңейуі АҚШ-тың одақтастары мен жау елдерін ашуландырады деп санайды. Олар Иран мен Солтүстік Корея сияқты жаңа ядролық державалармен дипломатиялық қарым-қатынас жасау үшін және ядролық материалдар мен жабдықтардың жасырын саудасын бақылау үшін маңызды ядролық қаруды таратпау саласындағы әлемдік ынтымақтастықты бұзады деп қорқады.