Франция ғылыми зерттеу ұйымының құрылымы мен қызметі
French National Centre for Scientific Research
Француз ұлттық ғылыми зерттеу орталығы (CNRS) – 31 мыңнан астам қызметкері бар, әлемдік рейтингте көш бастап тұрған ғылыми мекеме. Зерттеулер, инновациялар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз зерттеу ұйымы
French research organisation
2016 жылы оның штаттарында 31 637 қызметкер болды, оның ішінде 11 137 тұрақты зерттеуші, 13 415 инженер және техникалық қызметкер, сондай-ақ 7 085 келісімшарт бойынша жұмыс істейтін жұмыскерлер бар еді. Штаб-пәтері Парижде орналасқан, ал Брюссель, Бейжің, Токио, Сингапур, Вашингтон, Бонн, Мәскеу, Тунис, Йоханнесбург, Чилидің Сантьяго қаласы және Нью-Делиде әкімшілік кеңселер бар. 2009 жылдан 2016 жылға дейін CNRS SCImago институттары рейтингісінде (SIR) әлемдік деңгейде бірінші орынды иеленді, бұл рейтингке университеттер, ұлттық ғылыми-зерттеу орталықтары және Facebook немесе Google сияқты компаниялар кіреді. 2017 жылдан 2021 жылға дейін CNRS SIR рейтингінде екінші орынды, ал 2022 жылы үшінші орынды иеленді, Қытай Ғылым академиясынан кейін және Гарвард университеті, МТИ немесе Стэнфорд университеті сияқты университеттерден бұрын. Nature Index 2015 жылы CNRS үшінші орынды, ал 2017 жылы төртінші орынды берді, бұл көрсеткіш 82 жетекші журналда жарияланған мақалаларға ең көп үлес қосқандарды өлшейді. 2021 жылдың мамырында CNRS Nature Index рейтингінде екінші орынды иеленді, Макс Планк қоғамы мен Гарвард университетінен бұрын.
In 2016, it employed 31,637 staff, including 11,137 tenured researchers, 13,415 engineers and technical staff, and 7,085 contractual workers. It is headquartered in Paris and has administrative offices in Brussels, Beijing, Tokyo, Singapore, Washington, D. C., Bonn, Moscow, Tunis, Johannesburg, Santiago de Chile, Israel, and New Delhi. From 2009 to 2016, the CNRS was ranked No. 1 worldwide by the SCImago Institutions Rankings (SIR), an international ranking of research focused institutions, including universities, national research centers, and companies such as Facebook or Google. The CNRS ranked No. 2 between 2017 and 2021, then No. 3 in 2022 in the same SIR, after the Chinese Academy of Sciences and before universities such as Harvard University, MIT, or Stanford University. The CNRS was ranked No. 3 in 2015 and No. 4 in 2017 by the Nature Index, which measures the largest contributors to papers published in 82 leading journals. In May 2021, the CNRS ranked No. 2 in the Nature Index, before the Max Planck Society and Harvard University.
Ұйым
CNRS екі түрлі зерттеу бөлімдері негізінде жұмыс істейді: «өздік бөлімшелер» (UPR) тек CNRS-пен жұмыс істейді, ал Бірлескен зерттеу бөлімшелері (UMR) басқа мекемелермен, мысалы, университеттермен немесе INSERM-мен бірлесіп жұмыс істейді. Бірлескен зерттеу бөлімшелерінің мүшелері CNRS зерттеушілері немесе университет қызметкерлері (конференция жетекшілері немесе профессорлар) болуы мүмкін. Әр зерттеу бөлімшесіне сандық код тағайындалады және оны әдетте университет профессоры немесе CNRS ғылыми директоры басқарады. Зерттеу бөлімшесі зерттеу топтарына («экипаждарға») бөлінуі мүмкін. CNRS-те сондай-ақ, әкімшілік, есептеу, кітапханалық немесе инженерлік қызметтер ұсынатын қолдау бөлімшелері де бар. 2016 жылы CNRS-те 952 бірлескен зерттеу бөлімшесі, 32 жеке зерттеу бөлімшесі, 135 қызмет көрсету бөлімшесі және 36 халықаралық бөлімше болды. Зерттеу топтары бір негізгі институтқа және қалау бойынша қосымша институтқа қарайды; ал зерттеушілер өздері бір бөлімге жатады. Әкімшілік мақсаттарда CNRS 18 аймақтық бөлімге (оның ішінде Париж аймағы үшін төртеуге) бөлінген.
The CNRS operates on the basis of research units, which are of two kinds: "proper units" (UPRs) are operated solely by the CNRS, and Joint Research Units (UMRs – ) are run in association with other institutions, such as universities or INSERM. Members of Joint Research Units may be either CNRS researchers or university employees (maîtres de conférences or professeurs). Each research unit has a numeric code attached and is typically headed by a university professor or a CNRS research director. A research unit may be subdivided into research groups ("équipes"). The CNRS also has support units, which may, for instance, supply administrative, computing, library, or engineering services. In 2016, the CNRS had 952 Joint Research Units, 32 proper research units, 135 service units, and 36 international units. Research groups are affiliated with one primary institute and an optional secondary institute; the researchers themselves belong to one section. For administrative purposes, the CNRS is divided into 18 regional divisions (including four for the Paris region).
Жұмысқа қабылдау
Барлық тұрақты қызметкерлер жыл сайынғы жалпыұлттық конкурстар (конкурстар) арқылы жұмысқа алынады. Мекеменің қамтыған қырық саласы бойынша жеке-жеке конкурстық іс-шаралар өткізіледі және олар бөлімдерге бөлінеді. Конкурс барысында бөлімді үміткерлердің біліктілік жюриі құрайды, ол өтінімдерді қарап шығады, кейбіреулерін ауызша емтиханға іріктейді, емтиханды өткізеді және қабылдау жюриіне ұсынылатын үміткерлердің рейтингін жасайды, ол бұл рейтингті (немесе) бекітеді; қабылдау жюриі осы тізімде өзгерістер енгізе алады. Қабылдау жюриінің жұмысы аяқталғаннан кейін нәтижелер жарияланады. Конкурс өте қатаң және нақты заңдық ережелермен реттеледі, оның ішінде жюридің тәуелсіздігі мен бейтараптығы және мүдделердің қақтығысына қатысты ережелер де бар: үміткерлерге жюри мүшесімен кез келген байланысқа түсуге қатаң тыйым салынады, ал ешкім жюриге қандай да бір қысым көрсетуге құқығы жоқ. Егер жюри мүшесі үміткердің туысы болса, ол жюри құрамына қатыса алмайды. Сондай-ақ, егер үміткер соңғы екі жылда жюри мүшесінің бірімен тығыз жұмыс істесе немесе онымен тұрақты қарым-қатынаста болса, онда ол да жюриге қатыса алмайды. 2020 жылы ғылыми қызметкерлердің (зерттеушілердің) орташа жасы 33,9 жас болды, бөлімдер арасында айырмашылықтар байқалды (гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарда – 36,3 жас). 2020 жылы әрбір ашық лауазымға шамамен 21,3 үміткер бәсекелестік етті, бұл көрсеткіш бөлімдерге қарай өзгерді. Әдетте ең бәсекелестік бөлімдер 2-бөлім (теориялық физика), 35-бөлім (әдебиет, философия және филология), 36-бөлім (социология және құқық) және 40-бөлім (саяси ғылым) болып табылады. 2023 жылы 35-бөлімде төрт бос орынға 158 үміткер өтініш берді, демек жұмысқа қабылдау көрсеткіші 2,53% құрады. Салыстыру үшін, 12-бөлім (молекулярлық химия) бес бос орынға 33 өтініш алды.
All permanent support employees are recruited through annual nationwide competitive campaigns (concours). Separate competitives campaigns are held in each of the forty disciplinary fields covered by the institution and organized in sections. In the context of the competition, the section is made up of an eligibility jury, which reads the application files, selects some for the orals, holds the orals, and draws up a ranked list of potential candidates, submitted to the admission jury, which validates (or not) this ranking; the admission jury can make adjustments within this list. At the end of the admissions jury, the results are announced. The competition is governed by very strict, well defined legal rules, including the sovereignty and impartiality of the jury and the rules governing conflicts of interest: candidates are strictly forbidden to have any contact with a member of the jury, and no one may put pressure on the jury in any way whatsoever. If a member of the jury belongs to the candidate's family, he or she may not sit on the jury. The same applies if a candidate has worked extensively with one of the jury members over the past two years, or has a direct and regular relationship with him or her. In 2020, the average age at recruitment was 33.9 years for chargés de recherche (research fellows), with wide variations between sections (in the humanities and social sciences, it was 36.3 years). In 2020, the average recruitment rate was 21.3 applicants for each single open position, again with variations to this rate between sections. The most competitive sections are usually Section 2 (theoretical physics), Section 35 (literature, philosophy and philology), Section 36 (sociology and law), and Section 40 (political science). In 2023, in Section 35, there were 158 applicants for four open positions, hence a recruitment rate of 2.53%. By comparison, Section 12 (molecular chemistry) received 33 applications for five open positions.
Тарих
CNRS 1939 жылы 19 қазанда президент Альберт Лебрунның жарлығымен құрылды. 1954 жылдан бері орталық жыл сайын француз ғалымдары мен жас зерттеушілерге алтын, күміс және қола медальдармен марапаттайды. 1966 жылы ұйым құрылымдық өзгерістерге ұшырады, соның нәтижесінде екі мамандандырылған институт құрылды: 1967 жылы Ұлттық астрономия және геофизика институты (1985 жылы Ғалам ғылымдарының ұлттық институты болып қайта құрылды) және 1971 жылы Ұлттық ядролық физика және бөлшектер физикасы институты (IN2P3; ағылшын тілінде: Ұлттық ядролық және бөлшектер физикасы институты).
The CNRS was created on 19 October 1939 by decree of President Albert Lebrun. Since 1954, the centre has annually awarded gold, silver, and bronze medals to French scientists and junior researchers. In 1966, the organisation underwent structural changes, which resulted in the creation of two specialised institutes: the National Astronomy and Geophysics Institute in 1967 (which became the National Institute of Sciences of the Universe in 1985) and the Institut national de physique nucléaire et de physique des particules (IN2P3; English: National Institute of Nuclear and Particle Physics) in 1971.
Реформа ұсыныстары
CNRS-тің жұмысқа қабылдау, еңбекақы, мансапты басқару және бағалау рәсімдерінің тиімділігі күдік тудырып отыр. Үкіметтік жобалардың ішінде CNRS-ті ғылыми жобаларға жағдайына қарай қолдау көрсететін ұйымға трансформациялау және CNRS зерттеушілерін университеттерге қайта бөлу қарастырылуда. Үкімет ұсынған тағы бір даулы жоспар – CNRS-ті алты жеке институтқа тарату. Монтень институты сияқты сарапшылық орталықтар 2021 жылы қайтадан ұсынған бұл өзгерістер француз ғалымдары тарапынан кеңінен қабылдамады, нәтижесінде көптеген наразылық акциялары өтті. Сондай-ақ, 2023 жылғы HCERES бағалау есебінде маңызды реформалар ұсынылды.
The effectiveness of the recruitment, compensation, career management, and evaluation procedures of CNRS have been under scrutiny. Governmental projects include the transformation of the CNRS into an organization allocating support to research projects on an ad hoc basis and the reallocation of CNRS researchers to universities. Another controversial plan advanced by the government involves breaking up the CNRS into six separate institutes. These modifications, which were again proposed in 2021 by think tanks such as the Institut Montaigne, have been massively rejected by French scientists, leading to multiple protests. Important reforms were also recommended in the 2023 assessment report of the HCERES.
Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері
2008: Люк Монтанье, Пастер институтының зейнеткер профессор-эмеритусы, Вирустық онкология бөлімі, CNRS-тің құрметті ғылыми директоры және Ғылымдар және Медицина академияларының мүшесі. Франсуаза Барре Синоусси және Харальд цур Хаузенмен бірлескен жүлде; 2011: Жюль Хоффман, Молекулалық және жасушалық биология институтының (Страсбург университеті) зейнеткер ғылыми директоры.
2008: Luc Montagnier, Professor Emeritus at the Institut Pasteur, Viral Oncology Unit, honorary research director at the CNRS and member of the Academies of Sciences and Medicine. Price in common with Françoise Barré Sinoussi and Harald zur Hausen;
2011: Jules Hoffmann, Emeritus Research Director, Institute of Molecular and Cellular Biology (University of Strasbourg).