Кіріспе

Чунг Тхэ Пхин (; 28 қыркүйек 1879 - 2 сәуір 1935) - қытайлық малай бизнес-магнаты, плантатор, тау-кенші, бюрократ және филантроп, Перак пен Малайяның соңғы Капитан-Кинасы болды. Ол Пенангтағы ең бай адам деп есептелді. Қалайта кен өндіруші магнаты Чунг Кенг Квидің ұлы, ол батыс көмегімен Перак қаласында қалайта өндіру техникасын және заманауи жабдықтарды енгізу арқылы қалайта өндіру өнеркәсібінің ізашарсы болды. Кейінгі жылдары ол Перак кеңесші кеңесінің мүшесі болды, ақырында Перактың Капитан Қытай болды. Ол замандастарымен "Британдық Малайядағы қытай қауымының ең танымал тұрғындарының" бірі ретінде сипатталған.

Ерте өмір

Чунг Тхэ Пхин 1879 жылы 28 қыркүйекте Перак сұлтандығының Тайпин қаласы Кота ауылында дүниеге келген. Ол қытайлық қалайы өндіру бизнесінің магнаты және меценаты Чунг Кенг Кви (1827-1901) мен Чунгтың үшінші әйелі Фу Тенг Ньонгтың (1849-1883) төртінші ұлы. Оның аты Тхэ Пхин (қытайша: 太平) Тайпинг қаласынан алынған. Чунның 9 ағасы мен 6 апасы болды, оның ішінде Тхэ Ён, Тхэ Нгит, Тхэ Чонг және Тхэ Сионг болды. Оның құдайы Чин Сенг Ям (1898 ж. қайтыс болды), Гхи Хиннің басшысы, Хай Санға қарсы шыққан құпия қоғам, қаз-қабат кен орындары дауларына байланысты әкесі басқаратын басқа құпия қоғам. Жарыс ақырында Ларут соғыстарына (1865-1874) айналды, ол 1874 жылғы Пангкор келісімінің нәтижесінде Гхи Хин жеңісімен аяқталды. Алайда оларға "Капитан Қытай" деген құрметті атақ берілді. Чунг Джордж Таундағы Сент-Ксавьер колледжінде (Сент-Ксавьер институты) білім алды. 1897 жылы тамызда ол халықаралық БАҚ-тың назарына түскен, өйткені оны Кантон өзенінде қарулы қарақшылар тонаған. Ұрылық Чунг жалдаған қайықта "туған жеріне" сапарға шыққан кезде орын алды. Револьвермен қаруланған Чунг пен оның бірнеше туысы 12 сағат бойы барымтада ұсталды және бұл процесте "70 000 долларлық зергерлік бұйымдар мен ақшаны" жоғалтты. 1902 жылы ол Британдық азаматтығын алған.

Қалай ойлайсыз ?

Ол алға басуға талпынысты, ерік-жігерлі жас болғандықтан, кейіннен бірнеше қалайы кен орындарын, соның ішінде атақты Тронхо шахтасына жанасатын Тронхо шахтасында және Бату Тугодағы гидравликалық шахтада қазба жұмыстарын бастады. Троньоң кен кен орны Цзюнь Тхэ Пхиньдің Троньоң кен өндіру компаниясы ЛТД-ның кен орнын қамтитын кен алаңының орталығы болды. Оның ашық кен орындары сол кездегі ең заманауи жүйемен жұмыс істеді. Ол Еуропа инженерінің жетекшілігімен соңғы техниканы шахтаға енгізген алғашқы қытайлық шахтер болды. Хо Ман және Фу Чоң Ньитпен бірге Чунг Тхэ Пхин 1925 жылы Перакта Тох Аланг қытайлық қалайы компаниясын құрды, бұл Қытайдың алғашқы жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Ол сондай-ақ Еу Тонг Сен, Нг Бу Би, Онг Хун Чонг, Кхау Джу Ток және оның немере інісі Кхау Бьян Кимен бірге Шығыс балқыту компаниясының директорлар кеңесінің құрылтайшысы және мүшесі болды (1908). 1907 жылы тамызда "Eastern Smelting Company" компаниясы тіркелді, ал сол жылдың қарашасында оның проспектісі әртүрлі газеттерде жарияланып, акциялар көпшілікке ұсынылды. 1908 жылы қаңтарда оның ашылуына губернатор сэр Джон Андерсон қатысты. Компанияның жағдайы жақсы болып көрінді және сол жылдың қазан айында өткен алғашқы жалпы жиналыста алдыңғы алты айдағы жұмыстың жақсы нәтижелеріне сүйене отырып, 5 пайыз дивиденд жарияланды. Келесі жылы проблемалар туындады және оның соңында оның жұмыс жетекшісі бас директорды және басқа да директорларды қаржылық дұрыс басқаруда айыптап, отставкаға кетті. 1911 жылдың наурызына қарай бизнесті Лондон компаниясына сату туралы шешім қабылданды. 1911 жылдың шілдесінде газеттерде Лондонға негізделген жаңа компанияның проспектісі жарияланды, ол малай компаниясының бизнесін сатып алуы тиіс еді. Лондонға негізделген ашық компанияның төрағасы Чунг Тхэ Пхиннің ескі досы, бұрынғы британдық резидент сэр Эрнест Берч болды. 1911 жылдың қараша айының соңында ескі компаниядан жаңа компанияға көшіру аяқталды және Лондонда орналасқан жаңа компанияның бірінші жалпы жиналысы өтті. Лондондық компанияның Пенангтағы компанияның иелігі Пенангтағы компанияның таратылуымен толық болды. 1907 жылы ол өзінің кеңсесінде өткен қоғамдық жиналысты шақырды, оған жетекші кеншілер мен басқа да көрнекті тұрғындар қатысты. Олар ұсынылып отырған Троно темір жолының құрылысы нәтижесінде туындауы мүмкін проблемаларды талқылау үшін және толық қоғамдық сауалнама жүргізілгенге дейін келісімшарттарды жалға беруді кейінге қалдыру үшін үкіметке меморандум жіберуді талап етті. Ол сондай-ақ қалайы өндіруді және сол кездегі қалайы өндірудің соңғы технологияларын насихаттауға белсене атсалысты.

Шаруашылықтың табысы

Оның кейбір мемлекеттік шаруашылық монополияларда да үлесі зор еді. 1903 жылы 2 шілдеде Кедах пен Пэнанг опиум фермаларын басқару үшін ашық тендер жарияланды. Сегіз тендер болды. Ең жоғары тендерді Чунг Тхэ Пхин Пенанг фермасы үшін айына 260 000 доллардан ұсынды. Келісіміне сәйкес: (i) үкімет Пэнангтағы опиум фермасын Chung Thye Phin ұсынған айына 260 000 доллардан 220 000 долларға дейін қысқартты (кейін 217 000 долларға дейін қысқартылды) және синдикат Пэнанг пен Кедах фермаларын айына 260 000 доллар бағамен иеленуге келісті; (ii) Ган Нго Би ферманың жартысын алады, бірақ екінші жартысы Chung Thye Phin-ге тиесілі, оның тендері ең жоғары болды; және (iii) үкімет Пэнанг синдикаты атынан Кедах фермасын айына 40 000 долларға бір-үш айлық депозиттермен қамтамасыз етуге міндеттенеді. Ол "Стрейтс Эхо" газетінің директоры болды. Өзінің көптеген іскерлік мәселелеріне қарамастан, Чунг Тхэ Пхин түрлі қайырымдылық жұмыстарына, шетелдік ашаршылық қорларына және жергілікті қайырымдылық ұйымдарына қызығушылық танытты. 1904 жылы ол Жеті штаттық медицина мектебін құруға арналған құрылыс қорына (1000) жазылып алды. 1908 жылы Ипох қаласында Кантон аштық қоры үшін қытайлық концертте ол мұздатқыш табаққа 100 доллар төледі. 1906 жылы жазылған құжатқа сәйкес, ол Пенангтың қытай демалыс клубының басқарушыларының бірі болған. 1908 жылы Перактағы қаржылық дағдарыс кезінде ол Перактағы бүкіл қытай қауымының өздерінің қиын жағдайларын айтып, Перак қаласының уақытша тұрғыны Е. Л. Брокманның назарына мемлекеттік көмек туралы өтініштерін жеткізу үшін тағайындалған делегацияның төрт мүшесінің бірі болды (басқа үшеуі - Эу Тонг Сен, Фу Чо Чоон және Яу Тет Шин). Ол Пэнангтың "Терф Клубына" фонтан сыйға тартты. Бұл әлі күнге дейін бар. Еу Тонг Сенмен бірге ол Папандағы жерді түрме үшін берді. Осы жұп 1913 жылы Перак қытай демалыс клубына 1500 доллар берді. Капитан Чунгтың бұл лайықты ұрпағы Кенг Кви, Индо-Қытай (Аннам) үкіметінен Көмек қорына жомарттықпен бергені үшін "алтын медаль" алды. (Құранның "Чунг отбасылық жазбалары" деген тарауын қараңыз. цит., с. 912) Ол 1904 жылы білікті қазылар тізімінде пайда болды. Ол кезде ол 25 жаста еді. Ол 1908 жылы 5 және 6 сыныптарды бастаған Ипохтағы Юк Чой мектебінің басқарушыларының кеңесінің мүшесі болды. 1917 жылы ол Бейбітшілік судьясы болды. 1918 жылы наурыз айында сэр Артур Хендерсон Янг оны Құрметті мырза Эу Тонг Сеннің уақытша болмаған кезінде Малай мемлекеттерінің Федералды кеңесінің мүшесі етіп тағайындады. Ол сондай-ақ тау-кен өнеркәсібін зерттеу және оған есеп беру жөніндегі комиссияның мүшесі болды, ол үшін ФМС бас хатшысы Е. Л. Брокман барлық мүшелерге "көтерілген әртүрлі және маңызды мәселелерді мұқият зерттегендері және оларға қатысты қорытындыға келгендері туралы нақты жазылғандары үшін" алғысын білдірді. (К. Л., Ф. М. С. Хат-хабарлар: No. 1950 1919 жылғы 29 қаңтар 1920) 1920 жылдың қазан айында Ипох қаласында өткен он жетінші жылдық жалпы жиналыста Перак қаласындағы қытай жесірлері мен жетімдер институтының президенті болып тағайындалды. Сол жылдың басында ол депутацияның құрамына кірді, оның құрамында да Хон. А.Н. Кенион мырза, Д. Х. Рич, Ф. С. Физик, Герберт Купер, С. Ф. Грин, Санитарлық кеңестің төрағасы, Кинта және Чан Хенг Той, Д. П. М. У. Джордж Максвелл, Перак қаласының британдық тұрғыны Ипохтың электр энергиясы мен жарықтандыру қажеттіліктерін талқылау үшін. Ол Пенангтың бау-бақша клубының вице-президенті болып сайланды, ол бірнеше жыл бойы қайта сайланды. 1921 жылы 24 наурызда Перак сұлтаны, Перак қаласының британдық резиденті полковник В. Дж. П. Хьюмның кеңесімен Перак қаласының сұлтаны Искендер Шах К. К. М. Г. оған "Кайтақ Қытай" атағын берді. Ол Перак сұлтаны Куала-Кангсарда дәстүрлі салтанат пен сән-салтанатпен орнатылды. Оның тағайындалуы қоғамда өте танымал болғандықтан, оны Перактан келген 70-тен астам қытай ұйымдарының өкілдері Куала-Кангсарға алып барды. Сол жылы ол Куала-Лумпурға шақырылып, екі күндік жабық отырыста сауда-саттық депрессиясы жөніндегі комиссияға өз пікірін білдірді. 1922 жылы қайта құрылған Перак тау-кеншілері мен плантаторлары қауымдастығының сенімді өкілі болып тағайындалды. 1923 жылы шілдеде ол жаңадан құрылған Британдық қытай қауымдастығының бірінші президенті болып сайланды. 1923 жылы қарашада Перак қытай драма клубының жылдық жалпы жиналысында ол Патрон болып сайланды. Ол 1923 жылы Штаттар және тұйық өкілдерінің қауымдастығына (Федерациялық малай мемлекеттерінде және тұйық елді мекендерінде туған қытайларды білдіретін) төр�...

Спортшы

Ол қымбат көліктер мен жүлделі аттар иегері болған, тіпті шахтада ақша шығару үшін өз ақшасын шығарған. Оның сүйіспеншіліктерінің бірі - автомобиль жүргізу. Чунг Тхэ Пхин спортқа құлшыныс танытып, бірнеше рет "Страйтс Турфтың көк лентасын" жеңіп алды. Оның жарыстарда жеңген жүлделерінің бірі - 1905 жылы Сингапур дербиінде өзінің бір аты Devilment жеңген жүлде. Ол сондай-ақ бильярд ойнауды жақсы білетін.

Өз ақшасын шығарады

Бірде, Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде, ол үкімет тарапынан айналысқа 10 центтік банкноттарды басып шығаруға және шығаруға рұқсат етілген аздың бірі болды. Chung Thye Phin алғаш рет жеке банкноттарды 10 цент номиналында 1918 жылы 11 ақпанда шығарды. Бұл банкноттар тек оның кен концессиялары мен Ипохтағы Пхин Ки Чандағы Капитанның сауда орындарында таратылды және кен өндіру аймақтарындағы көптеген жұмысшылар тауарлар үшін айырбастау үшін қолданды (Құлақ: Музей Нумизматик Майбанк). Басқа бірде-бір деноминация табылған жоқ. 1918 жылы банкноттарда "Phin Kee Chan Ten Cents" деген жазулар жоғары және төменгі шекарада және "Phin Kee Chan" сол және оң шекарада жазылған. "Чжун Тхэ Пхин" аңызы қара панелге диагональмен басылған. Сол жақ жоғарғы бұрышында "10 цент" деген баға бар, оң жағында қытай тілінде "Бұл вексельді ұстаушы Пхин Ки Чаннан 10 цент айырбастауы мүмкін" деп жазылған. Оның үстіне Чон Тхэ Пхиннің аңызы жазылған овал тәрізді мөр басылған.

Қарақшылар Кантон өзенінде ұстап алды

1897 жылы Қытайға саяхат жасап жүргенде, ол өзі мен оның серіктерін қарақшылар ұстап алады. Ал ең таңғаларлығы, АҚШ-тың бірнеше газетінде мына малай ұлы туралы хабар жарияланды: "30 тамыз, Такома, Вашингтон. "Колумбия" пароходы 27 шілдеге дейін шығыс кеңестерін алып келеді. Гонконгке Кантон өзенінде қарақшылардың көбейгені туралы хабар жетті. Бұл - ең қатал қылмыстардың бірі. Капитанның ұлдарының бірі. Жәбірленуші - Чон Кэви, Чон А Пхин, ол - Шаттықтың миллионері. Бірнеше туысымен бірге қайықты жалдап алып, туған жеріне бет алды. Екінші күні қайық сазға батып, әрі қарай жүре алмады. Түнде қайыққа бет-әлпеті боялған, қару-жарағы бар бір топ адам кірді. Олар жолаушыларға тапаншаларын сілтеп, үнсіздік орнатты. А-Фин өзеннен 50 мың доллар және 20 мың доллар ақшалай құндылықтарды алып келді. Мұны қарақшылар киім-кешектерден басқа да алып кетті. Олар 12 сағаттан кейін дауыс көтерсе, бірден өлтіреміз деп қорқытып, кетіп қалды. Таңертең ақпарат Кантонға жіберілді, бірақ билік өзеннен жоғарыға канонерлік қайықпен көтеріле алмай тұрып, қарақшылар қашып кетті".

Сәулет ескерткіштері

Chung Thye Phin Building, 14 Station Road, Ipoh, Perak - 1907 жылы салынған үш қабатты бұрыштық ғимарат. Ол бастапқыда доктор Р. М. Коннолли құрған Медициналық зал, Оилфилдс диспансерлері және жақында Джордж Таун диспансері орналасқан. W. Сесил Пэйн мырза, Times of Malaya бас директоры және Институт корпоративтік бухгалтерлерінің мүшесі, Чунг Тхэ Пхиннің ғимараттарында кеңселері болды. Пхин Ки Чаннан басқа (оның ішінде Чунг Тхэ Пхин ғимараты) ол сонымен қатар Пенангтағы әкесі қала үйі мен кеңсесімен, Хье Ки Чанмен және Перак штатының Тайпинг қаласындағы Даммонд төбесіндегі өзінің ауылдық үйі сияқты басқа құрылымдармен байланысты. Оның Ипохтың жүрегіндегі вилласын Фу Йейт Кай сатып алды, кейін ол оны жеке ауруханаға, ақысыз, ақысыз айналдыруға рұқсат берді, ол кезде біздің әйелдің ауруханасы деп аталды. Бұл аурухана 1964 жылдың сәуірінен 1983 жылдың қаңтарына дейін Францискандық миссионерлер әйел бауырларымен басқарылды, бірақ қазір оны Кинта медициналық орталығы өз қолдарына алды. Пенанг аралындағы Гурни драйвтегі Чунг Тхэ Пхин сарайы (ол кездегі мекенжайы No 2 Kelawai Road) оның жер асты үңгірлері мен камераларымен бірге 1930 жылдардың соңында сатылып, қонақ үйге айналдырылды (Шанхай қонақ үйі), бірақ кейін 1964 жылы қиратылды. Автор Квин Чанг өзінің өмірбаянында бұл жерді және оның тәжірибесі туралы кеңінен сипаттаған. Бір кездері ол неміс U қайықтарының клубының үйі болды. Ол Relau Villa (осылай Пенанг аралында) жеке және басқа да бөлмелермен қоршалған бассейнді демалыс курортын жобалаған. Оның қаңырап қалған құрылысын әлі күнге дейін Таман Метрополитенінде, Релауда, Пенангта көруге болады. Отбасы тарихы бойынша Капитан Чунг Тхэ Пхин Венецияның көркем арналары мен Қытайдың әсем көлдері мен көлдері арқылы суретке түсірілген. Су бассейні Б. Х. Унг (Унг Бан Хое Stark & McNeil архитектура фирмасына қосылған) құрған. Оның немере қызы Ооланың түсіндірмесі былай дейді: "Чун Тхэ Пхиннің Пенангта, Ипохта және Тайпингте көптеген резиденциялары, кейбіреулері сарайлары болды. Оның қазіргі Персиялық Гурнидегі резиденциясы ең әйгілі болды, оның үлкен ойын-сауық бөлмелері мен су асты қанаты болды. Ол Персиялық Гарни немесе Гарни Драйв пайда болғанға дейін салынған, сондықтан жағалауда болды. Оның ең үлкен резиденциясы Ипохтың өз атын алған көшеде болды (әлі де бар). Бұл үй қазір аурухана ретінде қызмет етеді. Ол Релау маңындағы үлкен қорада жазғы үй салып, оны бау-бақшалармен, жеміс-жидек бақшаларымен және балық тоғандарымен қоршап алды. Алайда оның ең таңғажайып ерекшелігі - бұл Рим дәстүрінде бассейннің (Пенанг қаласында бірінші) айналасында салынған. Бұл үй әлі күнге дейін қираған күйінде, 21-ғасырдың биік пәтерлерімен қоршалған. Шынында да, Чунг Тхэ Пхин туралы көп нәрсе айтуға болады". Ол сондай-ақ, сол кездегі байлардың әдеті бойынша, Пенанг төбесінде жер иеленді. Оның үйі "Ауылдық жерлер" деп аталатын. Бірнеше мақалалар жарық көрді, бұл қасиеттер туралы айтылып, оларды қате түрде Тхэ Пхиннің әкесі Чунг Кэнг Квиге жатқызды, ол 1901 жылы қайтыс болды, бұл ғимараттардың ешқайсысы салынбастан бұрын.

Саяхатшы

Көп саяхат жасаған малайлық капитан Чунг Тхэ Пхин әлемді көптеген сапарлармен аралап шықты. Бірде ол Қытайдың Чункин қаласында Янцзы өзенінің көрікті сағаларына қауіпті сапарға шығады, осылайша ол Қытайдан шыққан алғашқы қытайлық емес адам болды. Бұл жерде ол табиғаттың керемет көркіне таңғалды.

Оның құрметіне салынған жол

Перракта оған арнап аталып, оның есімімен аталған жолдар салынды. Ипох қаласындағы Джалан Чунг Тхэ Пхин көшесі Кинта медициналық орталығымен шекаралас. Бұл орталықтың орналасқан жері өте қолайлы. Бұл Фу Йе Кай қорының қарамағындағы жеке аурухана, ол бұрын Чунг Тхэ Пхиннің отбасылық үйі болған. Оның туған жері Тайпингте де осылай аталған тағы бір жол бар.

Жақсы байланыс

Чунг Тхэ Пхин байлар мен билік иелерімен, соның ішінде Полоны жақсы көретін Перак сұлтаны Искандар шаһпен араласты. Ұлттық мұрағаттағы суретте ол сұлтанның қасында отырғаны көрінеді. Ол 1901 жылы Корнуолл герцогы ретінде Сингапурға барған кезде король Георг V-ге сөйлеген сөзін ұсынған қытайлық тауакерлер тобының бірі болды. 1907 жылы ақпанда Конноттың герцогы мен герцогинясы және Патриция ханшайымы 1907 жылы ақпанда Пенангқа ресми сапармен келгенде, оларды Капитан Чунг Тхэ Пхин өзінің жеке көлігімен алып барды. 1921 жылы ол Сер Эрнест Вудфорд Берчті өзінің Ипохтағы резиденциясына шақырды.

Чун, Тхэ Пин және Ю, Тонг Сен

Еу Тонг Сен мен Чунг Тхэ Пхин "қан" бауырлары еді. Олар қытай рәсімінен өтіп, "Кет-Бай Хенг Тай" атағына ие болды. Чун Тхэ Пин Гонконгке барғанда, ол Еу Тонг Сеннің вилласында тұрып, оның шығыстарын компанияның есеп кітапшасында есепке алды. Гонконгтағы Еу Тонг Сеннің вилласы "Еуклиф" деп аталды. Ол бұзылған. Ол Гонконгтың Репулс шығанағында, теңізге қарап салынған. Бұл жер өте үлкен еді. Ол таспен қамал сияқты салынған. Оның ішінде теннис корты мен бассейн де бар. Еу Тонг Сен мен Чунг Тхэ Пхиннің ортақ қызығушылықтары болды: автокөліктер, жарыс жылқылары, ауыл үйлері және т.б. 1903 жылы Ипох Гимхана клубы құрылғанда, екеуі де Ипох жарыстарына өздерінің таза қандыларын үнемі енгізуге шешім қабылдады. Олар бірлесіп Гопэнг жолындағы үлкен қоралы "Forest Lodge" демалыс үйін салады. 1912 жылы сәуірде Эу Тонг Сен Федералдық Кеңестің тұрақты қытай мүшесі болып тағайындалды, ол орын Леонг Фэйдің өліміне байланысты бос қалды. Чунг Тхэ Пхин өзінің жартысын Еу Тонг Сенге сатты, ол Еу Тонг Сеннің мәртебесіне көтерілгеннен кейін үлкен пәтерлер қалаған. Чон Тхэ Пхин өз кезегінде Тайпингтегі Драммонд тауы, сер Хью Лоудың бұрынғы резиденциясын сатып алды. 1908 жылы Чжун Тхэ Пинмен бірге Ипохтың маңындағы Кампар деген маңызды тау-кен қалашығында үлкен қытай театрын салды. Ол Кхек қауымдастығының (Сингапур) меценаты болды. 1916 жылы Пенанг Цэн Лунг Хуэй Кванның сенімді өкілі болып тағайындалды және қауымдастықты қайта құру, қауымдастықтан жауапкершіліктен тыс элементтерді алып тастау және оның үй-жайларын жөндеу міндеті жүктелді. Ол сондай-ақ елдің әкімшілігінде маңызды рөл атқарды, сондай-ақ мемлекеттік кеңесші және федералды кеңесші болды. Ол Перак штатының кеңесші кеңесінің мүшесі және Перак пен Малайяның соңғы Капитан-кытай болды. 1900 жылы ол әкесі Перактың мемлекеттік кеңесінің мүшесі болды, бұл лауазым 1877 жылы кеңес алғаш құрылғаннан бері Чунг Кэнг Квиге тиесілі болды және ол 1927 жылы отставкаға кеткенге дейін кеңесте болды. 1921 жылы 24 наурызда Перак сұлтаны Искендер Шах К. К. М. Г. оған "Кепіт Қытай" атағын берді. Оның орнатқан күні 28 наурызда Куала-Кангсар қалашығында өтті.

Цитаталар

Чанг Тхэ Пхин мырза, М. С. (Гопенг, Тайпинг және Троньо аудандарындағы кен орындарының иесі): "Мен өнеркәсіптің жалпы кеңеюін іздемеймін. Бізді қазір тәуелсіз және еркін қашып бара жатқан кулилер қатты мазалайды. Осы еңбек мәселелерін ескере отырып, мүмкіндігінше трамвай желілерін орнатып, жұмыс күнін ұзарттым".