Кіріспе

Малайзия-Сингапур бизнес магнаты, орнитолог және фотограф Тан Шри Лок Ван То (; Pha̍k fa sṳ: Lu̍k Yun thàu; 14 маусым 1915 – 20 маусым 1964) – Малайзия-Сингапур бизнес магнаты, орнитолог және фотограф. Ол Сингапур мен Малайзияда Cathay Organisation компаниясын, ал Гонконгта Motion Picture and General Investments Limited (MP&GI) компаниясын құрды.

Ерте өмір және білім

1915 жылғы 14 маусымда Куала-Лумпур қаласында туған Лок Ван То, кантондық тегі бар қытай бизнесмені Лок Ю мен оның Хоккиен-Хакка тегінен шыққан әйелі Лок Ченг Кимнің тоғызыншы баласы еді. Әкесі қайтыс болғанда Локке 2 жас болған. Оның алғашқы білімі Виктория институтында, Куала-Лумпурда, британдықтар қытай ұлдары үшін құрған мектепте алды, оның іргесін қалаушылардың бірі – оның әкесі болды. 1929 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты Лок екі кіші қарындасымен бірге Швейцарияның Монтрё қаласындағы Чильон колледжіне апарылды. 1932 жылы Швейцарияның (Во) кантонының ұзындыққа секіру чемпионатында жеңісге жетті. Содан кейін Лок Кембридж университетінің Кингс колледжіне оқуға түсіп, 1936 жылы ағылшын әдебиеті мен тарихы бойынша марапатталған диплом алды. Одан кейін ол қысқа мерзімге Лондон экономика мектебінде оқыды. Лок Екінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын Малайяға қайтып келді.

Өмірбаян

1942 жылдың ақпан айында Лок Жапондықтардан қашу үшін Малайядан кетуге арналған "Нора Моллер" кемесіне мінді, бірақ кеме Банка бұғазында жапондық ұшақпен батып кетті. Ол теңізден құтқарылды, уақытша соқыр болып, ауыр күйіктер алды. Кейін ол Батавия (Джакарта) қаласындағы ауруханаға жатқызылды, содан кейін Үндістанға эвакуацияланды. Ол жарақаттарынан айығып, Бомбейге келгеннен кейін үнді құс зерттеушісі доктор Салим Алимен танысты, ол өмір бойына дос болып, көптеген маңызды экспедицияларда серігіне айналды. Лок өзінің құсқа деген құмарлығын Салимге қарыздар екенін айтты және "Құстар тобы" кітабында былай деп жазды: "Сарапшының (Салим Али) жетекшілігімен, бұрын тек әуесқойлық деңгейінде болған құстарға деген қызығушылығым терең құмарлыққа айналды". Кейін 2014 жылы Мумбайдағы Бомбей табиғи тарих қоғамы Лок жинаған әдемі құс суреттерін "Локе Ван Тооның құстары" атты суреттер жинағы ретінде жариялады, бұл оның есімін сақтауға арналған құрметтің белгісі болды. Оның құс суреттерінің үлкен жинағы Мумбайдағы Бомбей табиғи тарих қоғамының кітапханасында сақтаулы.

Іскерлік мансап

Локке әкесінен қақталған кен орындары, плантациялары мен жылжымайтын мүлікті мұра еткенімен, ол 1935 жылы анасымен бірге құрған “Associated Theatres Ltd” компаниясын дамытуға көшті. Куала-Лумпурдағы «Павильон» кинотеатры мен Сингапурдағы «Катай» кинотеатры салынды. Хо А Лок және басқалармен серіктестік құрылып, 80 кинотеатры бар «Катай» кино желісі құрылды. 1959 жылы «Associated Theatres Ltd» компаниясы «Cathay Organisation» деп аталды. 1953 жылы Лок және Хо «Катай Керис» студиясында малай фильмдерін түсіруді бастады. Осы студиядан «Понтианак», «Оранг Миняк», «Баванг Путе Баванг Мерах», «Ханг Туа», «Ханг Джебат» сияқты көптеген классикалық фильмдер жарық көрді. 1955 жылы Лок Гонконгтағы қолданыстағы киностудияны сатып алып, Сингапур, Малайя, Борнео және Бангкокқа дейінгі кинотеатрлар желісіне қытай фильмдерін жеткізу үшін фильмдер кітапханасын жасауды бастады. Фильмдер аймақ бойынша да таралды, ал «Катай» жұлдыздары Ге Лан, Ю Мин, Лин Дай және Йе Фунг Индокитай, Таиланд, Бірма, Гонконг, Тайвань, Филиппин, Индонезия, Бруней, Саравак, Борнео және әрине Сингапур мен Малайяда танымал болды. Лок төрағалық еткен «Cathay Organisation» кинотеатрлар мен киностудияларды иеленген және басқарған, малай және қытай фильмдерін өндірген, сонымен қатар Сингапурдағы қонақ үйлер мен мейрамханаларды («The Cathay Hotel» және «Ocean Park Hotel» және оларға қарасты мейрамханалар) және Фиджидегі қонақ үйлер мен мейрамханаларды («The Grand Pacific Hotel Suva» және «The Cathay Hotel Lautoka») иеленді және басқарды. Ол сонымен қатар Малайзияда резеңке, пальма майы және кокос плантацияларында да үлесіне ие болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Лок бизнес әлеміне көбірек тартылды. Өз компанияларынан басқа, ол «Malayan Airways Ltd», «Сингапур Телефон Кеңесі», «Malayan Banking» компанияларының төрағасы болды және «Wearne Brothers», «Sime Darby», «Kwong Yik Bank», «Great Eastern Life», «H A O'Connors Ltd», «Straits Steamship Co Ltd» және «Rediffusion (Сингапур) Ltd» сияқты көптеген компаниялардың директорлар кеңесіне кірді. Өмірі бойы Лок Малайзияның Келантан штатынан «Дато» атағын алды, сондай-ақ Камбоджа, Жапония және Малайзия тарапынан құрметке ие болды. Әрқашан қайырымдылықпен көзге түскен ол көптеген қайырымдылық ұйымдарына, қауымдастықтарға және білім беру мекемелеріне көмек қолын созды.

Жеке өмір

1963 жылдың қыркүйегінде Лок Лондон қаласында үшінші әйелі Мейвис Чьюға үйленді. 1964 жылдың 20 маусымында Лок пен оның әйелі, 11-ші Азия кинофестиваліне қатысып, Тайчуң қаласынан ұшып кеткен кезде, азаматтық әуе тасымалының B 908 рейсінің апаты салдарынан қаза тапты, олармен бірге оның бас директоры да болды.