Кіріспе
Кеңейту шинасы стандарты
Жеделдетілген графикалық порт (AGP) – 3D компьютерлік графиканы жеделдетуге көмектесу үшін компьютер жүйесіне бейнекартаны қосуға арналған параллель кеңейту картасы стандарты. Ол бастапқыда бейнекарталар үшін PCI типті қосылымдардың ізбасары ретінде әзірленген. 2004 жылдан бастап AGP PCI Express (PCIe) пайдасына біртіндеп тоқтатылды, ол параллель емес, тізбекті болып табылады; 2008 жылдың ортасына қарай PCI Express карталары нарықта басымдыққа ие болды және AGP модельдерінің саны азайып, GPU өндірушілері мен қосымша тақта серіктестері PCI Express пайдасына интерфейске қолдау көрсетуді тоқтатты.
ПКИ-ге қарағанда артықшылықтары
AGP – PCI стандартының кеңейтілген түрі болып табылады, ол заманауи жоғары өнімділіктегі графикалық карталардың талаптарын қанағаттандыруда PCI-нің шектеулерін жою мақсатымен жасалған. AGP-нің басты артықшылығы – PCI шинасын бөліспеуі, кеңейту ұялары мен аналық платаның чипсеті арасында арнайы, тікелей байланыс жолын қамтамасыз етуі. Тікелей байланыс сонымен қатар жоғары тактоқ жылдамдықтарына мүмкіндік береді. Екінші маңызды өзгеріс – үзіліс транзакцияларын қолдану, онда мекенжай және дерек фазалары бөлек. Карта көптеген мекенжай фазаларын жібере алады, сондықтан хост оларды ретімен өңдей алады, оқу операциялары кезінде шина бос болғандықтан туындайтын ұзақ кешігулерден сақтануға болады. Үшіншіден, PCI шинасының синхронизациясы (handshaking) қарапайымдастырылған. Ұзындығы FRAME# және STOP# сигналдарын пайдалана отырып, цикл бойынша келісілетін PCI шина транзакцияларынан айырмашылығы, AGP трансферлері әрқашан 8 байттың есесінен ұзын болады, ал жалпы ұзындығы сұранысқа енгізіледі. Сонымен қатар, әрбір сөз үшін IRDY# және TRDY# сигналдарын пайдаланудың орнына, деректер 4 тактоқ циклындағы блоктарда (AGP 8x жылдамдығында 32 сөз) беріледі және үзілістерге тек блоктар арасында ғана рұқсат етіледі. Соңында, AGP (тек AGP 3.0 нұсқасында міндетті) жанама адрестеуге мүмкіндік береді, яғни мекенжай және дерек шиналары бөлек, сондықтан мекенжай фазасында негізгі мекенжай/дерек (AD) желілері мүлдем қолданылмайды. Бұл қосымша 8 биттік «SideBand Address» шинасын қосу арқылы жүзеге асырылады, осы шина арқылы графикалық контроллер басқа AGP деректері негізгі 32 мекенжай/дерек (AD) желілерімен беріліп жатқанда жаңа AGP сұраныстарын жібере алады. Бұл AGP деректерінің жалпы өткізу қабілетін жақсартады. Жадты оқу жылдамдығының осы үлкен артуы AGP картасына текстураларды тікелей жүйелік RAM-нан оқуға мүмкіндік береді, ал PCI графикалық картасы оларды жүйелік RAM-нан картаның бейне жадына көшіруі керек. Жүйелік жад графикалық мекенжайды қайта бейнелеу кестесі (GART) арқылы қолжетімді болады, ол текстураларды сақтау үшін қажет болғанша негізгі жадты бөліп береді. AGP-ге қолжетімді жүйелік жадтың максималды көлемі AGP апертурасы деп аталады.
Тарих
AGP ұясы алғаш рет Socket 7 Intel P5 Pentium және Slot 1 P6 Pentium II процессорларына негізделген x86 үйлесімді жүйелік платаларда пайда болды. Intel 1997 жылдың 26 тамызында i440LX Slot 1 чипсетімен AGP қолдауын енгізді, содан кейін барлық ірі жүйелік платалар өндірушілерінен өнімдер көптеп шықты. AGP-ні қолдаған алғашқы Socket 7 чипсеттері VIA Apollo VP3, SiS 5591/5592 және ALI Aladdin V болды. Intel AGP-мен жабдықталған Socket 7 чипсетін ешқашан шығармады. FIC 1997 жылдың қарашасында VIA Apollo VP3 чипсеті негізінде FIC PA 2012 моделін алғашқы Socket 7 AGP жүйелік платасы ретінде көрсетті, одан кейін VIA VP3 чипсетіне негізделген және алғашқы болып нарыққа шыққан EPoX P55 VP3 келді. AGP қолдауын қамтитын алғашқы бейне чипсеттері: Rendition Vérité V2200, 3dfx Voodoo Banshee, Nvidia RIVA 128, 3Dlabs PERMEDIA 2, Intel i740, ATI Rage сериясы, Matrox Millennium II және S3 ViRGE GX/2 болды. Кейбір ерте AGP платалары PCI негізіндегі графикалық процессорларды пайдаланды және олар жай ғана AGP-ге жалғанды. Бұл карталардың жаңа шинадан көп пайда көруіне мүмкіндік бермеді, тек 66 МГц шина жиілігі пайдаланылды, нәтижесінде PCI-ге қарағанда екі есе жолақты өнімділік және шина эксклюзивтілігі артты. Intel i740 жаңа AGP мүмкіндіктерін пайдалану үшін арнайы жасалған; шын мәнінде, ол тек AGP жадынан текстураларды жасауға арналған, бұл платаның PCI нұсқаларын жүзеге асыруды қиындатты (жергілікті платаның RAM-і AGP жадысын эмуляциялауы керек болды). Microsoft алғаш рет AGP қолдауын Windows 95 OEM Service Release 2 (OSR2 нұсқасы 1111 немесе 950B) OSR2 толықтыруына USB SUPPLEMENT арқылы енгізді. Толықтыруды қолданғаннан кейін Windows 95 жүйесі Windows 95 4.00.950 B нұсқасына дейін жаңартылды. AGP қолдауын алған Windows NT негізделген алғашқы операциялық жүйе 1997 жылы шыққан Windows NT 4.0 Service Pack 3 болды. AGP-нің жылдам деректерді беруін жақсарту үшін қолдау 1999 жылы AGPgart ядролық модулін енгізу арқылы қосылды.
Кейінгі пайдалану
PCIe-нің кеңінен қолданылуымен графикалық карта өндірушілері AGP карталарын өндіруді жалғастырды, өйткені стандарт ескірген. GPU-лар PCIe-ге қосылу үшін жобалана бастаған кезде, AGP-ге үйлесімді графикалық картаны жасау үшін қосымша PCIe-AGP көпірлік чипі қажет болды. Көпірдің болуы және жеке AGP картасының дизайнына қажеттілік қосымша тақта құнына әкелді. 2004–2005 жылдары шығарылған GeForce 6600 және ATI Radeon X800 XL алғашқы көпірлік карталар болды. 2009 жылы Nvidia AGP карталары GeForce 7 сериясымен шектелді. 2011 жылы AMD өндірушілерінің DirectX 10 мүмкіндігіне ие AGP карталары (Club 3D, HIS, Sapphire, Jaton, Visiontek, Diamond және т.б.) Radeon HD 2400, 3450, 3650, 3850, 4350, 4650 және 4670 модельдерін қамтыды. AMD Catalyst бағдарламалық жасақтамасында аталған HD 5000 AGP сериясы ешқашан қолжетімді болған жоқ. Windows 7 жүйесінде HD 4000 сериялы AGP бейнекарталарымен AMD Catalyst 11.2–11.6 AGP жедел түзету драйверлерінде көптеген мәселелер болды; 10.12 немесе 11.1 AGP жедел түзету драйверлерін пайдалану мүмкін шешім болды. Жоғарыда аталған бірнеше сатушылар AGP драйверлерінің бұрынғы нұсқаларын ұсынады. 2010 жылға қарай, ешқандай жаңа аналық плата чипсеттері AGP-ні қолдамады және жаңа аналық платалардың көбісінде AGP слоттары болмады, бірақ кейбіреулері AGP-ні қолдайтын ескі чипсеттермен өндіріле берді. 2016 жылы Windows 10 нұсқасы 1607 AGP қолдауын тоқтатты. Сенімсіз дереккөз: күні=2022 жылдың қарашасы. 2020 жылы ашық кодты Linux ядросының драйверлерінен AGP қолдауын алып тастау мүмкіндігі қарастырылды.
Нұсқалар
+ AGP және PCI: 66 және 33 МГц жиілікте жұмыс істейтін 32 биттік шиналар. Сипаттама Кернеу Жиілік Айналымдар/сағат Сағаттық жылдамдық (МБ/с) PCI 3.3/5 В 33 МГц — 1 133PCI 2.1 3.3/5 В 33/66 МГц — 1 133/266AGP 1.0 3.3 В 66 МГц 1× 1 266AGP 1.0 3.3 В 66 МГц 2× 2 533AGP 2.0 1.5 В 66 МГц 4× 4 1066AGP 3.0 0.8 В 66 МГц 8× 8 2133AGP 3.5* 0.8 В 66 МГц 8× 8 2133
Intel 1997 жылы "AGP спецификациясы 1.0" нұсқасын шығарды.
64-бит AGP
64 биттік арна бұрын AGP 3.0 стандартының опциялық нұсқасы ретінде жобада ұсынылған, бірақ стандарттың соңғы нұсқасынан алынып тасталды. Стандарт AGP8× оқу, жазу және жылдам жазу операциялары үшін 64 биттік, ал PCI операциялары үшін 32 биттік деректерді тасымалдауға рұқсат береді.
Бейресми өзгерістер
Өндірушілер AGP интерфейсінің бірқатар стандарттан тыс түрлерін жасады.
AGP ішкі интерфейсі
Ultra AGP, Ultra AGPII – SiS компаниясы интеграцияланған графикалық процессорлары бар солтүстік көпір контроллерлерінде қолданатын ішкі AGP интерфейсі стандарты. Алғашқы нұсқасы AGP 8× сияқты өткізу қабілетіне ие, ал Ultra AGPII максималды 3,2 ГБ/с өткізу қабілетін қамтамасыз етеді.
PCI-ге негізделген AGP порттары
AGP Express Нағыз AGP интерфейсі емес, бірақ AGP картасын PCI Express негізгі тақтасындағы PCI шинасы арқылы қосуға мүмкіндік береді. Бұл ECS компаниясы жасаған негізгі тақталарда қолданылатын технология, ол PCIe картасын алудың орнына, жаңа негізгі тақтада қолданыстағы AGP картасын пайдалануға мүмкіндік береді (PCIe графикалық карталары енгізілгеннен кейін көптеген негізгі тақталарда AGP слоттары болмайды). "AGP Express" слоты – негізінен AGP коннекторы бар PCI слоты (электр қуаты екі есе көп). Ол AGP карталарымен кері үйлесімділікті ұсынады, бірақ толық емес қолдау көрсетеді (кейбір AGP карталары AGP Express-пен жұмыс істемейді) және өнімділігі төмендейді – карта жылдам AGP-ні пайдаланудың орнына, ортақ PCI шинасын төменгі өткізу қабілетімен пайдалануға мәжбүр болады. AGI ASRock Graphics Interface (AGI) – үдетілген графикалық порт (AGP) стандартының авторлық нұсқасы. Оның мақсаты – AGP қолдауын, AGP-ні тікелей қолдамайтын чипсеттерді пайдаланатын ASRock негізгі тақталарына қамтамасыз ету. Алайда, ол AGP-мен толық үйлесімді емес және бірнеше бейне карта чипсеттерінің қолдау көрсетілмейтіні белгілі. AGX EPoX Advanced Graphics eXtended (AGX) – AGI сияқты артықшылықтары мен кемшіліктері бар AGP-нің тағы бір авторлық нұсқасы. Пайдаланушы нұсқаулықтарында AGX слоттарымен AGP 8× ATI карталарын пайдалану ұсынылмайды. XGP Biostar Xtreme Graphics Port – AGP-нің тағы бір нұсқасы, сондай-ақ AGI және AGX сияқты бірдей артықшылықтары мен кемшіліктері бар.
PCIe негізделген AGP порттары
AGR – Advanced Graphics Riser – бұл MSI компаниясы жасаған кейбір PCIe негізгі платаларда қолданылатын, AGP порттарымен шектеулі кері үйлесімділікті қамтамасыз ететін AGP портының түрі. Бұл, әдетте, AGP 4×/8× слоттарымен салыстырылатын өнімділікке ие болатын өзгертілген PCIe слоты, бірақ ол барлық AGP карталарын қолдамайды. Өндіруші осы өзгертілген слотпен үйлесімді келетін карталар мен чипсеттердің тізімін жариялаған.