Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1495-1521 жылдар аралығында Португалия королі
King of Portugal from 1495 to 1521
Мануэл I (31 мамыр 1469 – 13 желтоқсан 1521), «Бақытты» (O Venturoso) деп белгілі, 1495-1521 жылдар аралығында Португалия королі болды. Авиз әулетінің мүшесі Мануэл, өз інісі Португалияның Иоанн II-ге монарх ретінде мұрагерлік еткенге дейін Бежа және Висеу герцогы болды. Мануэл Португалия империясының қарқынды кеңею кезеңінде билік жүргізді, себебі оның билігінде португалдықтар көптеген жаңалықтар ашты. Оның Васко да Гамаға қолдауы 1498 жылы португалдықтардың Үндістанға теңіз жолын табуына әкелді, нәтижесінде Португалия Үндістан флоты құрылды, ол Португалияның дәмдеуіш саудасына монополиясын қамтамасыз етті. Мануэл Америка мен Португалияның Индиясын отарлауды бастады және Африка мен Азияда кең сауда империясының құрылуын қадағалады. Мануэл Португалияның монополияларын және империялық кеңеюін басқарған корольдік мекеме – Каса-да-Индияны құрды. Ол Педро Альварес Кабрал (Бразилияны ашқан), Афонсу де Альбукерки (Үнді мұхитында португалдық үстемдік орнатқан) және тағы да көптеген белгілі португал теңізшілерін қаржыландырды. Португалияның сауда монополиясынан және отарланған жерлерден түскен табыс Мануэлді Еуропадағы ең бай монархқа айналдырды, бұл оған португалдық Ренессанстың ірі демеушісі болуға мүмкіндік берді, ол көптеген маңызды көркемдік және әдеби жетістіктерге қол жеткізді. Мануэл көптеген португал зиялыларын қолдады, соның ішінде драматург Гил Висенте (португал және испан театрының әкесі деп есептеледі). Португалияның ұлттық сәулет стилі саналатын Мануэлин стилі корольдің құрметіне аталған.
Manuel I (; 31 May 146913 December 1521), known as the Fortunate (O Venturoso), was King of Portugal from 1495 to 1521. A member of the House of Aviz, Manuel was Duke of Beja and Viseu prior to succeeding his cousin, John II of Portugal, as monarch. Manuel ruled over a period of intensive expansion of the Portuguese Empire owing to the numerous Portuguese discoveries made during his reign. His sponsorship of Vasco da Gama led to the Portuguese discovery of the sea route to India in 1498, resulting in the creation of the Portuguese India Armadas, which guaranteed Portugal's monopoly on the spice trade. Manuel began the Portuguese colonization of the Americas and Portuguese India, and oversaw the establishment of a vast trade empire across Africa and Asia. Manuel established the Casa da Índia, a royal institution that managed Portugal's monopolies and its imperial expansion. He financed numerous famed Portuguese navigators, including Pedro Álvares Cabral (who discovered Brazil), Afonso de Albuquerque (who established Portuguese hegemony in the Indian Ocean), among numerous others. The income from Portuguese trade monopolies and colonized lands made Manuel the wealthiest monarch in Europe, allowing him to be one of the great patrons of the Portuguese Renaissance, which produced many significant artistic and literary achievements. Manuel patronized numerous Portuguese intellectuals, including playwright Gil Vicente (called the father of Portuguese and Spanish theatre). The Manueline style, considered Portugal's national architecture, is named for the king.
Ерте өмір
Мануэль 1469 жылғы 31 мамырда Алкохетте Визеу герцогы Фердинанд пен Португалияның Беатрисасының тоғызыншы баласы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі Фердинанд Португалия королі Эдуардтың ұлы және Португалия королі Афонсо V-нің інісі болса, анасы Беатриса Португалия королі Жоан I-нің немересі еді. Сонымен қатар, оның әпкесі Элеонора Визеу Португалия королі Жоан II-нің әйелі болды. Мануэль португалдық ақсүйек отбасылары мен король Жоан II арасындағы тартыс ортасында өсті. 1483 жылы Португалияның ең қуатты феодалдық үйінің басшысы Браганса герцогы Фернандо II мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен жазаланды. Кейін Мануэльдің ағасы Визеу герцогы Диого таққа қарсы құйрықшылық жасады деп айыпталды және 1484 жылы корольдің өзі оны пышақтап өлтірді. Ұлы, принц Афонсоның өлімінен және оның заңсыз ұлы Коимбра герцогы Хорхе де Ленкастрды заңды ету әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін Жоан II Мануэльді тақ мұрагері деп тағайындады. 1495 жылы Мануэль Жоаннан кейін Португалияның патшасы болды.
Manuel was born in Alcochete on 31 May 1469, the ninth child of Ferdinand, Duke of Viseu and Beatriz of Portugal. His father, Ferdinand, was the son of Edward, King of Portugal and the brother of Afonso V of Portugal, while his mother, Beatriz, was granddaughter of King John I of Portugal. In addition, his sister Eleanor of Viseu was the wife of King John II of Portugal. Manuel grew up amidst strife between the Portuguese noble families and King John II. In 1483, Fernando II, Duke of Braganza, leader of Portugal's most powerful feudal house, was executed for treason. Later, Manuel's older brother, Diogo, Duke of Viseu, was accused of leading a conspiracy against the crown and was stabbed to death in 1484 by the king himself. After the death of his son Prince Afonso and failed attempts to legitimise his illegitimate son, Jorge de Lencastre, Duke of Coimbra, John II named Manuel heir to the throne. Manuel succeeded John as king of Portugal in 1495.
Империяның кеңейуі
Мануэль өзінің ағайыны Жоан II-ге Атлант мұхитын португалдықтардың зерттеуіне және португал саудасын дамытуға қолдау көрсеткені үшін лайықты мұрагер екенін дәлелдеді. Оның билігі кезінде мынадай жетістіктерге қол жеткізілді:
Manuel would prove a worthy successor to his cousin John II for his support of Portuguese exploration of the Atlantic Ocean and development of Portuguese commerce. During his reign, the following achievements were realized:
1498 – Васко да Гаманың Үндістанға теңіз жолын ашуы. 1500 – Педру Алварес Кабралдың Бразилияны ашуы. 1501 – Гаспар мен Мигел Корте Реалдың Лабрадорды ашуы. 1503 – Фернау де Лороньяның Бразилиядағы алғашқы фекториясын және Афонсу де Альбукеркенің Үндістандағы Кочин корольдігінде бекініс салуы. 1505 – Франсиску де Алмейданың Үндістанның бірінші вице-королі ретінде Килва, Софала, Ангедива және Каннанор қалаларында бекіністер салдыруы. 1506 – Диого де Азамбужаның Мароккодағы Эссауираны басып алуы. 1507 – Тристао да Куньяның Сокотраны және Афонсу де Альбукеркенің Оманды басып алуы. 1508 – Диого де Азамбужаның Мароккодағы Сафиді басып алуы. 1510 – Афонсу де Альбукеркенің Үндістандағы Гоаны басып алуы. 1511 – Афонсу де Альбукеркенің Малайзиядағы Малакканы басып алуы. 1513 – Дом Хайме Браганса герцогының Мароккодағы Азаморды басып алуы. 1515 – Афонсу де Альбукеркенің Парсы шығанағындағы Ормусты басып алуы. 1511 жылы қазіргі Малайзиядағы Малакканы басып алу – Мануэль I-нің Аденді басып алу, Александрия арқылы сауданы тоқтату, Ормузды басып алып Парсы шығанағы арқылы сауданы тоқтату және Қытаймен сауданы бақылау үшін Малакканы басып алу жоспарының нәтижесі болды. Осы оқиғалардың бәрі Португалияны сыртқы саудадан байытты, өйткені ол кең теңіз империясын құрды. Мануэль осы байлықты бірнеше патшалық ғимараттарды ("Мануэль стилінде") салуға және суретшілерді сарайына тартуға жұмсады. Қытайдың Мин әулетімен және Парсы Сәфи әулетімен сауда келісімдері мен дипломатиялық одақтар жасалды. Папа Лев X оның билігі кезінде Португалияның жаңадан иеленген байлығына еуропалықтардың назарын аудару мақсатымен Португалиядан монументальді елшілік қабылдады. Мануэль билік басында Жоан II кезінде яһудилерге жасалған құлдық жағдайды жеңілдетті. Алайда, 1496 жылы Арагон инфантасы Изабеллаға үйленгісі келген кезде, оның ата-анасы Фердинанд пен Изабелланың қысымына көніп, дінін өзгертпеген яһудилер елден кетуі керек деп шешті. Одан кейін, оларды елден шығарып жіберу мерзімі біткенше, патша жарлығымен барлық яһудилерді христиан дініне өткізді. Бұл кезең Португалиядағы яһудилердің болуын тоқтатты. Кейіннен барлық дінін өзгерткен яһудилер мен олардың ұрпақтары "Жаңа Христиандар" деп аталды және оларға 30 жылдық кешірім берілді, бұл мерзімде олардың сенімдеріне сұрақтар қойылмайтын болды, кейін бұл мерзім 1534 жылға дейін ұзартылды. 1506 жылы Лиссабондағы қырғын кезінде мыңдаған айыпталушы яһудилер өлтірілді. Қырғынды ұйымдастырушылар Мануэльдің бұйрығымен жазаланды. Сонымен қатар, Мануэль Португалиядан мұсылмандарды қууды бұйырды және Испанияның Фердинанд пен Изабелласына өздерінің мемлекеттерінде ислам дініне төзеуді тоқтатуға қысым көрсеткені белгілі. Мануэльдің келесі әйелі, Мария Арагондық, оның бірінші әйелінің кіші қарындасы болды. Олардың екі ұлы кейін Португалияның патшалары болды. 5=5. Арагондық Элеонора. 7=7. Барселос қаласының Изабелласы. 11=11. Альбуркеркілік Элеонора (= 8). 13=13. Ланкастерлік Филиппа (= 9). 14=14. Афонсу I, Браганса герцогы. 15=15. Беатрис Перейра де Алвим.
1498 – The discovery of a maritime route to India by Vasco da Gama. 1500 – The discovery of Brazil by Pedro Álvares Cabral. 1501 – The discovery of Labrador by Gaspar and Miguel Corte Real. 1503 – The construction of the first feitoria in Brazil by Fernão de Loronha and of a fort in the allied Kingdom of Cochin in India by Afonso de Albuquerque. 1505 – The construction of forts at Kilwa, Sofala, Angediva, and Cannanore by Francisco de Almeida as the first viceroy of India. 1506 – The capture of Essaouira in Morocco by Diogo de Azambuja. 1507 – The capture of Socotra by Tristão da Cunha and Oman by Afonso de Albuquerque. 1508 – The capture of Safi in Morocco by Diogo de Azambuja. 1510 – The capture of Goa in India by Afonso de Albuquerque. 1511 – The capture of Malacca in Malaysia by Afonso de Albuquerque. 1513 – The capture of Azamor in Morocco by Dom Jaime Duke of Braganza. 1515 – The capture of Ormus in the Persian Gulf by Afonso de Albuquerque. The capture of Malacca in modern day Malaysia in 1511 was the result of a plan by Manuel I to thwart the Muslim trade in the Indian Ocean by capturing Aden, blocking trade through Alexandria, capturing Ormuz to block trade through the Persian Gulf and Beirut, and capturing Malacca to control trade with China. All these events made Portugal wealthy from foreign trade as it formally established a vast overseas empire. Manuel used the wealth to build a number of royal buildings (in the "Manueline" style) and to attract artists to his court. Commercial treaties and diplomatic alliances were forged with the Ming dynasty of China and the Persian Safavid dynasty. Pope Leo X received a monumental embassy from Portugal during his reign designed to draw attention to Portugal's newly acquired riches to all of Europe. At the outset of his reign, Manuel relaxed conditions that had kept Jews in virtual slavery under John II. However, in 1496, while seeking to marry Infanta Isabella of Aragon, he relented to pressure from her parents, Ferdinand and Isabella, and decreed that Jews who refused baptism must leave the country. Then, before the deadline for their expulsion he converted all Jews to Christianity by royal decree. That period of time technically ended the presence of Jews in Portugal. Afterwards, all converted Jews and their descendants would be referred to as "New Christians" and were given a grace period of thirty years in which no inquiries into their faith would be allowed, which was later extended to end in 1534. During the Lisbon massacre of 1506, people murdered thousands of accused Jews. The leaders of the riot were executed by Manuel. In addition, Manuel also ordered the expulsion of Muslims from Portugal, and he is known to have pressured Ferdinand and Isabella of Spain to end the toleration of Islam in their own kingdom. Manuel's next wife, Maria of Aragon, was his first wife's younger sister. Two of their sons later became kings of Portugal. |5= 5. Eleanor of Aragon
|7= 7. Isabel of Barcelos
|11= 11. Eleanor of Alburquerque (= 8)
|13= 13. Philippa of Lancaster (= 9)
|14= 14. Afonso I, Duke of Braganza
|15= 15. Beatriz Pereira de Alvim