Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чехияның азаматтық туралы заңдары jus sanguinis немесе "қан арқылы берілген құқықтар" қағидаларына негізделген. Басқаша айтқанда, чех ата-анасының ұрпағы - чех азаматтығын алудың негізгі әдісі (натурализациямен бірге). Чехия аумағында чех ата-анасы жоқ туу чех азаматтығын беру үшін жеткіліксіз. Әрбір Чехия азаматы Еуропалық Одақтың азаматы болып табылады. Заң 1993 жылдың 1 қаңтарында, Чехословакия тараған кезде күшіне енді және 1993, 1995, 1996, 1999, 2002, 2003 және 2005 жылдары өзгертілді. 2014 жылдың 1 қаңтарынан бастап Чехия заңына сәйкес бірнеше азаматтыққа рұқсат етіледі.
The citizenship law of the Czech Republic is based on the principles of jus sanguinis or "right by blood". In other words, descent from a Czech parent is the primary method of acquiring Czech citizenship (together with naturalisation). Birth on Czech territory without a Czech parent is in itself insufficient for the conferral of Czech citizenship. Every Czech citizen is also a citizen of the European Union. The law came into effect on 1 January 1993, the date of the dissolution of Czechoslovakia, and has been amended in 1993, 1995, 1996, 1999, 2002, 2003, and 2005. Since 1 January 2014, multiple citizenship under Czech law is allowed.
Декларация
Егер адам 1992 жылдың 31 желтоқсанында Чехия және Словакия Федеративтік Республикасының азаматы болса, ол Чехия Республикасының немесе Словакияның азаматтығын (Словакия азаматтығын алу) басқа азаматтығына ие емес деп мәлімдей алады. 1993 жылы бұл грантқа рұқсат беретін Словакияның ережесі күшін жойды, алайда Чехияның баламасы азаматтық туралы заңда сақталған. 2013 жылғы 31 желтоқсанда немесе одан бұрын азаматтығынан айырылған бұрынғы чех немесе чехословак азаматтарының балалары мен немерелері де декларация бойынша азаматтыққа, сондай-ақ ұрпақ бойынша азаматтыққа дәулет беруге құқылы. 2019 жылдың қыркүйегінде балаларына және немерелеріне Чехия азаматтығын төмендеу жолы арқылы жаңартуға мүмкіндік беретін жаңа түзету енгізілгеннен бері, 2021 жылдың сәуір айына дейін тек 280 бала немесе немерелер ғана жылдам азаматтықты пайдаланды. Бұл АҚШ-та тұратын 1 миллионнан астам чех ұрпақтары бар және шамамен 100 000 немесе одан да көп азаматтығына ие бола алады. Чехословакия мен АҚШ-тың 21 жастан асқан және екінші елде натурализацияланғандарға қос азаматтықты тыйым салатын шарты болғандықтан, жаңа азаматтықты шығу тегі бойынша (декларация) негізінен АҚШ-тың чехтар туысқан азаматтарына қатысты, өйткені АҚШ-тың натурализация куәлігімен азаматтығын жоғалтуды дәлелдеу оңай. 1993 жылға дейін басқа елде азаматтығын алу азаматтығын жоғалтқан адам 21 жасқа толған және АҚШ-та азаматтығын алған немесе АҚШ-та азаматтығын алған ата-анасынан алынған кәмелетке толмаған бала болған жағдайда ғана азаматтығын жоғалтуды білдірмейді. Егер Чехиядан шыққан адамның Америка Құрама Штаттарынан басқа елде азаматтығын алған ата-бабалары болса және олар өз елдері мен Чехословакия арасындағы қос азаматтықты шектеу туралы келісімнің жоқтығынан азаматтығын жоғалтуды дәлелдей алмаса, олар Чехия азаматтығын алу үшін ата-бабасының азаматтығын жоғалтуды басқа жолдармен дәлелдеуі мүмкін. Мұндай жағдайлардың бірі егер олардың ата-бабасы 1947 жылғы 24 маусымға дейін Чехословакия азаматына үйленген әже болса, бұл жағдайда әжелері 1832 жылдан бастап Австрия заңына сәйкес Чехословакия азаматтығынан автоматты түрде айырылып қалар еді. Бұл жағдайда азаматтығынан айырылғандығы әжесінің неке куәлігі арқылы дәлелденуі тиіс.
If a person was a citizen of the Czech and Slovak Federative Republic as of 31 December 1992, he may declare citizenship of either the Czech Republic or Slovakia (gaining Slovak citizenship) assuming he does not have any other citizenship. The Slovak provision allowing for this grant expired in 1993, however, the Czech equivalent remains in the citizenship law. The children and grandchildren of former Czech or Czechoslovak citizens who lost their citizenship on or before 31 December 2013 are also eligible to claim citizenship by declaration, also known as citizenship by descent. Since the new amendment allowing children and grandchildren to renew their Czech citizenship through the descent route was enacted in September 2019, only about 280 children or grandchildren have taken advantage of the fast track citizenship as of April 2021. This in spite of over an estimated 1 million Czech descendants living in the United States and an estimated 100,000 or more being eligible for the citizenship. Due to the fact that Czechoslovakia and the United States had a treaty that forbade dual nationality for those who were naturalized in the other country at the age of 21 or older, the new citizenship by descent (declaration) mainly concerns US citizens with Czech ancestry, as it is easy to prove loss of citizenship with a US naturalization certificate. Before 1993, simply naturalizing in another country did not automatically mean loss of citizenship unless the individual who lost it was at least 21 years and naturalized in the United States or was a minor child whose US citizenship was derived from his/her parents who naturalized in the United States. If an individual with Czech ancestry has ascendants who naturalized in a country other than the United States and is thus unable to prove loss of citizenship by naturalization due to a lack of a treaty between their country and Czechoslovakia that restricted dual citizenship, they may be eligible for Czech citizenship by proving a loss of an ancestor's citizenship by other means. One such way could be if their ancestor was a grandmother who married a non Czechoslovak citizen before 24 June 1947, in which case their grandmother would have automatically lost Czechoslovak citizenship ipso iure due to the Emigrant Patent of Austrian Law from 1832. The proof of loss of citizenship in this case would be the grandmother's marriage certificate.
Ерікті (екі жарандыққа шектеулер)
Чех азаматтығынан ерікті түрде бас тартуға болады, егер бұл некеге немесе туылғаннан кейін азаматтығынан айырылмайды. Чехияда басқа азаматтығымен туған балалардың кәмелетке толған кезде одан бас тартуы талап етілмейді.
Czech citizenship can be renounced voluntarily if doing so wouldn't cause one to be stateless unless it is in connection with a marriage or by birth – the Czech Republic does not require children born with another nationality to renounce it upon reaching maturity.
Өз еркімен емес
Азаматтықтан еріксіз айыру конституциялық тұрғыдан тыйым салынған. Алайда, 2013 жылғы Азаматтық туралы заңға дейін (2014 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді) эмигранттар мен эмигранттар тобы кейде қос азаматтықты шектеу азаматтығынан еріксіз айырудың бір түрі деп айтқан. Коммунистік дәуірде (1948-89) жүздеген мың Чехословакия азаматтары Батыс елдеріне көшіп кетті. Режим эмиграцияны Чехословакия азаматтығынан айырумен, мүлік тәркілеумен және қамауда ұстаумен жазалады. 1989 жылғы "Кепілдік революциядан" кейін көптеген эмигранттар өздерінің азаматтығын қайтаруды талап етті. 1999-2004 жылдар аралығында арнайы шара оларға азаматтығын қайта алуға мүмкіндік берді, бірақ бірнеше адам азаматтықты "қайта қалпына келтірудің" орнына "беру" деген сөздерді пайдаланып, қос азаматтықты алды. Волыния мен Румыниядан бірнеше адам да азаматтығын алды.
The involuntary loss of citizenship is constitutionally prohibited. However, before the 2013 Citizenship Act (effective as of 1 January 2014) it was sometimes argued by emigrants and emigrant groups that the restrictions on dual citizenship were a form of involuntary deprivation of citizenship. During the communist era (1948–89) hundreds of thousands of Czechoslovakian citizens had emigrated into other parts of the West. The regime punished emigration by removing Czechoslovak citizenship, along with property confiscation and in absentia prison sentences. Since the Velvet Revolution in 1989, many emigrants demanded their citizenship be restored. Between 1999 and 2004, a special measure allowed them to regain the citizenship, but a few people took advantage of the wording, which "granted" citizenship rather than "restored" it and so got dual citizenship. A few people from Volhynia and Romania also got citizenship.
Екі жақты азаматтығы
Чехия 2014 жылдан бастап өз азаматтарына Чехия азаматтығынан басқа шетел азаматтығына ие болуға мүмкіндік береді. Чехия үкіметі Чехия азаматтығынан басқа да азаматтығын иеленген азаматтардың тізілімін жүргізеді. Кейбір елдер, бірақ, бірнеше азаматтықты рұқсат етпейді. Мысалы, Чехия мен Жапонияның туылғаннан бастап азаматтығын алған ересектер 22 жасқа толғанға дейін, соңғысының Әділет министрлігіне қай азаматтықты сақтағысы келетінін мәлімдеуі керек.
Czech Republic allows its citizens to hold foreign citizenship in addition to their Czech citizenship since 2014. The Czech government maintains a registry of those nationals who hold a concurrent nationality in addition to their Czech nationality. Some countries, however, do not permit multiple citizenship e. g. adults who acquired Czech and Japanese citizenship by birth must declare, to the latter's Ministry of Justice, before turning 22, which citizenship they want to keep.
Еуропалық Одақтың азаматтығы
Чехия Еуропалық Одақтың құрамына кіргендіктен, Чехия азаматтары Еуропалық Одақ заңдарына сәйкес Еуропалық Одақтың азаматтары болып табылады, сондықтан олар еркін жүріп-тұру құқығына ие және Еуропалық Парламентке сайлауда дауыс беру құқығы бар. Чехияның елшілігі жоқ ЕО-ға жат елде тұратын чех азаматтары осы елдегі кез келген ЕО елшілігінен консулдық қорғаныс алуға құқылы. Чехия азаматтары ЕО-ның кез келген елінде еркін жүріп-тұру және тұру құқығының нәтижесінде ЕО-ның 21-бабында берілген ЕО-ның кез келген елінде тұрып, жұмыс істей алады.
Because Czech Republic forms part of the European Union, Czech citizens are also citizens of the European Union under European Union law and thus enjoy rights of free movement and have the right to vote in elections for the European Parliament. When in a non EU country where there is no Czech embassy, Czech citizens have the right to get consular protection from the embassy of any other EU country present in that country. Czech citizens can live and work in any country within the EU as a result of the right of free movement and residence granted in Article 21 of the EU Treaty.
Чехия азаматтарының еркін жүріп-тұруы
Чехия азаматтарына визалық талаптар - басқа мемлекеттердің органдары Чехия азаматтарына енгізген әкімшілік кіру шектеулері. 2018 жылдың мамыр айына дейін Чехия азаматтары визасыз немесе визасыз 187 елге және аумаққа кіре алды, бұл Чехия паспортын саяхат еркіндігі жағынан 5-ші орынға (Бельгия, Мальта, Жаңа Зеландия, Норвегия және Швейцария паспорттарымен байланысты) орналастырды. 2018 жылы Чехияның азаматтығы Ұлттық индекс бойынша 13-орында тұр. Бұл индекс сыртқы факторларға, соның ішінде саяхат еркіндігіне назар аударатын Визалық шектеулер индексінен ерекшеленеді. QNI сонымен қатар, ішкі факторларға, мысалы, бейбітшілік пен тұрақтылыққа, экономикалық күшке және адам дамуына байланысты саяхат еркіндігін қарастырады.
Visa requirements for Czech citizens are administrative entry restrictions by the authorities of other states placed on citizens of Czech Republic. As of May 2018, Czech citizens had visa free or visa on arrival access to 187 countries and territories, ranking the Czech passport 5th in terms of travel freedom (tied with Belgian, Maltese, New Zealand, Norwegian and Swiss passports) according to the Henley Passport Index. In 2018, The Czech nationality is ranked 13th in Nationality Index (QNI). This index differs from the Visa Restrictions Index, which focuses on external factors including travel freedom. The QNI considers, in addition, to travel freedom on internal factors such as peace & stability, economic strength, and human development as well.