Канада азаматтығының тарихы мен ережелері

Кіріспе

Канаданың ұлттық заңдарында адамның Канада азаматы болу шарттары егжей-тегжейлі сипатталған. Бұл ережелерді реттейтін негізгі заң – Азаматтық туралы заң, ол 1977 жылдың 15 ақпанында күшіне енді және Канаданың барлық провинциялары мен территорияларына қолданылады. Шамалы ерекшеліктерді ескермегенде, елде туған адамдардың көбісі туған күнінен бастап автоматты түрде азамат болып табылады. Шетел азаматтары Канадада кем дегенде үш жыл тұрып, тұрақты тұру құқығына ие болғанда және ағылшын немесе француз тіліндегі біліктілігін көрсеткеннен кейін натурализацияға (азаматтық алуға) құқылы. Канада бұрынғы британдық колониялардың бірнешеуінен құралған, олардың тұрғындары британдық текті болған. 1867 жылы Британ империясы құрамындағы доминионға айналғаннан кейін Канадаға уақыт өте келе көбірек тәуелсіздік берілді және ол біртіндеп Ұлыбританиядан тәуелсіз болды. 1977 жылдан бері Канада азаматтары британдық текті болмаса да, Ұлыбританияда тұрғанда олар ерекше мәртебеге ие. Ұлыбритания Достастығының азаматтары ретінде канадалықтар Ұлыбританиядағы сайлауда дауыс беруге және мемлекеттік қызметте жұмыс істеуге құқылы.

Фрагментті даму

Солтүстік Американы еуропалықтардың қоныстандыруы 16 ғасырда Англия мен Франциядан келген алғашқы отарлаушылармен басталды. Бәсекелес империялар аумақтық бақылауларын кеңейту үшін күресті, осыған орай 1763 жылы британдықтардың жеңісімен және француз Канадасының аннексиясымен аяқталды. 1783 жылы Он үш колонияны жоғалтқанына қарамастан, британдықтардың континенттегі ықпалы 19 ғасыр бойы кеңейді, көбінесе АҚШ-пен бәсекелестікке түсті, екі держава да Тынық мұхитының солтүстік-батысын қоныстандыруға ұмтылды. Британдық азаматтық заңы Солтүстік Америка колонияларында, сондай-ақ Британ империясының басқа да аймақтарында қолданылды. Бұл колониялардың тұрғындары мен империяның барлық азаматтары британдық азаматтар болып есептелді; Британдық Солтүстік Америкада, Ұлыбританияда немесе Корольдік доминиондарының кез келген жерінде туған адам табиғи британдық азамат болып саналды. Осы кезеңде британдық азаматтық заңы кодификацияланбаған және стандартты ережелерге ие болмады, оның орнына сот шешімдері мен ортақ құқыққа сүйенді. 19 ғасырдың ортасына дейін Ұлыбританияда натурализация ережелерінің империяның басқа бөліктерінде де қолданылатыны белгісіз болды. Әр колония шетелдік қоныстанушыларды азамат ретінде қабылдау үшін өз процедуралары мен талаптарын белгілеуде еркіндікке ие болды. Ұлыбританияда азаматтыққа қабылдау 1844 жылға дейін парламенттің жеке актілері арқылы жүзеге асырылды, содан кейін әкімшілік процедура оңайлатылды. Солтүстік Америка колониялары осы жүйені өздерінің заңдарында көшірді, олар 1868 жылға дейін барлық жергілікті заң шығарушы органдарда қабылданды. 1847 жылы Императорлық Парламент Ұлыбританияда азаматтығын алғандар мен басқа аумақтарда азаматтығын алғандар арасында нақты айырма жасады. Ұлыбританияда азаматтығын алғандар императорлық натурализация арқылы мәртебе алды деп есептелді, бұл мәртебе империяның барлық аймақтарында жарамды болды. Колонияларда натурализацияланғандар жергілікті натурализациядан өтті және оларға тек тиісті аумақта ғана жарамды азаматтық мәртебесі берілді; Британдық Колумбияда жергілікті түрде натурализацияланған азамат онда британдық азамат болып есептелді, бірақ Англияда немесе Жаңа Зеландияда емес. Дегенмен, жергілікті түрде натурализацияланған британдық азаматтар империядан тыс жерлерге саяхаттағанда императорлық қорғау құқығына ие болды. Некеде тұрған әйелдердің азаматтық мәртебесі көбінесе күйеулерінің азаматтығына байланысты болды. Жоғарғы Канада 1849 жылы жергілікті заңнаманы қабылдады, ол 1844 жылы Ұлыбританияда қабылданған ережелерге сәйкес, британдық азаматтарға үйленген шетелдік әйелдерді автоматты түрде азаматтыққа қабылдады. 1870 жылы Ұлыбритания британдық емес ерлерге үйленген британдық әйелдерді азаматтықтан шығару ережесін енгізгеннен кейін, Канада 1881 жылы осыған сәйкес келетін ережелерді қабылдады. 1870 жылғы ереже бойынша, шетелдік азаматтықты алған британдық азаматтар автоматты түрде азаматтық мәртебесін жоғалтты.

European settlement of North America began with the arrival of the first colonists from England and France in the 16th century. The rival empires competed to expand their territorial control until British victory in the Seven Years' War and annexation of French Canada in 1763. Despite the loss of the Thirteen Colonies in 1783, British presence on the continent continued to expand through the 19th century, often in contest with the United States as the two powers raced to settle the Pacific Northwest. British nationality law applied to the North American colonies, as was the case elsewhere in the British Empire. Residents of these colonies and all other imperial citizens were British subjects; any person born in British North America, the United Kingdom, or anywhere else within Crown dominions was a natural born British subject. British nationality law during this time was uncodified and did not have a standard set of regulations, relying instead on precedent and common law. Until the mid 19th century, it was unclear whether naturalization rules in the United Kingdom were applicable in other parts of the Empire. Each colony had wide discretion in developing their own procedures and requirements for admitting foreign settlers as subjects. Naturalization in Britain was achieved through individual Acts of Parliament until 1844, when a more streamlined administrative process was introduced. The North American colonies emulated this system in their own naturalization legislation, which was enacted in all local legislatures by 1868. In 1847, the Imperial Parliament formalised a clear distinction between subjects who naturalized in the UK and those who did so in other territories. Individuals who naturalized in the UK were deemed to have received the status by imperial naturalization, which was valid throughout the Empire. Those naturalizing in colonies were said to have gone through local naturalization and were given subject status valid only within the relevant territory; a subject who locally naturalized in British Columbia was a British subject there, but not in England or New Zealand. Nevertheless, locally naturalized British subjects were still entitled to imperial protection when travelling outside of the Empire. Married women generally followed the nationality status of their husbands. Upper Canada enacted local legislation in 1849 that automatically naturalized foreign women who married British subjects, mirroring regulations enacted in the UK in 1844. After Britain established marital denaturalization for British subject women who married non British men in 1870, Canada adapted its rules to match this in 1881. The 1870 regulations provided that any British subject who acquired a foreign nationality automatically lost subject status.

Конфедерациядан кейінгі саясат

1867 жылғы 1 шілдеде Солтүстік Америкадағы үш британдық колония (Канада провинциясы, Нью-Брансуик және Нова-Скотия) бірігіп, Канада доминионын құрды. Осы федерация құрылғанға қарамастан, канадалықтардың британдық поддандығы мәртебесі өзгеріссіз қалды. 1868 жылы қабылданған федералдық ұлттық заңдар жаңа провинциялардың заңдарын жойды; провинциялардың бірінде натурализация жасау, автоматты түрде қалғандарында да жарамды болды. Шетелдіктер Канадада кем дегенде үш жыл тұрып, жақсы мінез-құлық көрсетіп, адалдыққа серт бергеннен кейін британдық подданды ретінде натурализациялана алды. 1880 жылға қарай Ұлыбритания Солтүстік Америкадағы барлық қалған аумақтарын Канадаға берді, бірақ Ньюфаундленд колониясы 1907 жылы жеке доминионға айналды. "Канада азаматын" анықтаған алғашқы заң – 1910 жылғы Иммиграциялық заң. Бұл анықтама бойынша азаматтың толыққанды канадалық азаматтығы болған жоқ және бұл термин Канадаға кіруге және онда тұруға құқығы бар адамдарды белгілеу үшін ғана қолданылды; канадалықтар британдық подданды болып қала берді. Заң бойынша, Канада "азаматы" – Канадада туған, бірақ азаматтығын жойған жоқ, Канадада кем дегенде үш жыл тұратын британдық подданды, немесе Канадада натурализацияланған, бірақ британдық подданды мәртебесін жойған жоқ және доминионда тұрақты тұратын адам еді.

Азиялық мигранттарға қатысты дискриминациялық саясат

Канадаға қытай иммиграциясы 1850 жылдары Британдық Колумбиядағы алтын асығу кезінде басталды. Артып келе жатқан жаулық пен қытайларға қарсы көзқарас Британдық Колумбияның заң шығару жиналысында қытай иммиграциясын шектеуге бағытталған күшті қозғалысқа әкелді. Провинциялық заң шығарушы орган 1884 жылғы Қытайлық ережелер заңы арқылы осы көші-қонды тоқтатуға тырысты, ол провинцияда тұратын әрбір қытай адамынан жыл сайын 10 доллар алым және ойын-сауық үшін опиум қолданғандардан 100 доллар айып талап етті. Алайда, бұл заң провинциялық үкіметтің құзыретінен тыс мәселелерді реттеуі үшін Британдық Колумбияның Жоғарғы сотымен күштен шығарылды. Қытай иммиграциясын тікелей шектеуге бағытталған заңдар 1884 және 1885 жылдары заң шығарушы органмен қабылданды, бірақ кеңес шешімдерімен де күштен шығарылды. Жағдай осылай жалғаса берсе, ашық зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупін сезіне отырып, федералды үкімет 1885 жылғы Қытай иммиграциялық заңын қабылдады, ол Канадаға кіре алатын қытай көшіп келушілерінің санын 50 тонна жүкке бір адамға дейін шектеді және Доминионға кірген әрбір қытай адамынан 50 доллар салық алды. Бұл шаралар қытай тегінен шыққан британдық азаматтарға да қатысты, бірақ бұрыннан Канадада тұратын адамдарға емес. Кіру алымы 1900 жылы 100 долларға, ал 1903 жылы 500 долларға дейін өсті. 1901 жылдан бастап Британдық Колумбияға жапондық көшіп келушілер көптеп келе бастағанда, жергілікті заң шығарушы орган осы қозғалысты шектеуге тырысты, бірақ бұл шаралар 1902, 1905 және 1907 жылдары федералды үкімет тарапынан қайтадан тоқтатылды. Англия-Жапон одағынан туындаған шарттық міндеттемелер толыққанды шектеуді мүмкінсіз етті, бірақ Доминион жапондықтардың Канадаға көшіп келуін жапон үкіметімен келісімге отырып шектеуге мүмкіндік алды. Тек үкімет бекіткен жұмыс шарты бар адамдарға, жапондықтарға тиесілі шаруашылықтарда жұмыс істейтін ауыл шаруашылығы жұмыскерлеріне, қайта оралатын тұрғындарға және жапондықтардың үй шаруашылығында жұмыс істейтін қызметкерлерге кіруге рұқсат етілді. Үндістаннан көшіп келу де 1908 жылдан бастап, үндістер британдық азаматтар болғанына қарамастан, шектелді. Канадаға туған жерінен немесе азаматтығынан өзге елден келген кез келген адамның Доминионға кіруіне тыйым салынуы мүмкін. Үндістаннан тікелей теміржол қатынасы болмағандықтан, бұл шара Үндістаннан келген адамдарды тікелей шектеді. Осыған ұқсас шаралар Гонконгтан келген британдық азаматтарға да қатысты жасалды. 1908 жылдан бастап Канадаға кіру үшін барлық "азиялық иммигранттардан" кемінде 200 доллар ақша талап етілді. 1910 жылғы Иммиграциялық заң федералды үкіметке "Канаданың климаты мен қажеттіліктеріне сәйкес келмейтін кез келген нәсілге жататын иммигранттардың" кіруін шектеуге қосымша мүмкіндік берді.

Chinese immigration to Canada began in the 1850s during the British Columbia gold rushes. Growing hostility and anti Chinese sentiment led to a concerted movement within the Legislative Assembly of British Columbia to restrict Chinese immigration. The provincial legislature attempted to discourage this migration with the Chinese Regulation Act of 1884, imposing an annual $10 fee on every Chinese person resident in the province and a $100 fine on recreational opium use. However, the law was struck down by the Supreme Court of British Columbia for legislating on issues beyond the scope of the provincial government. Laws directly restricting Chinese immigration were passed by the legislature in 1884 and 1885 but similarly struck down by orders in council. Fearing open violence if the situation were to continue, the federal government enacted the Chinese Immigration Act, 1885, which limited the number of Chinese migrants who could land in Canada to one per 50 tons of cargo and imposed a $50 head tax on every Chinese person who entered the Dominion. These measures also applied to British subjects of Chinese ancestry, but not those who were already resident in Canada. The entrance tax was increased to $100 in 1900 and to $500 in 1903. When Japanese migrants started entering British Columbia in large numbers beginning in 1901, the local legislature attempted to legislate restrictions on this movement, but these measures were again struck down by the federal government in 1902, 1905, and 1907. Treaty obligations stemming from the Anglo Japanese Alliance made total restriction impossible but the Dominion was able to limit Japanese migration to Canada in most cases with agreement from the Japanese government. Only individuals with government approved work contracts, agricultural laborers for Japanese owned farms, returning residents, and domestic workers for Japanese residents would be allowed entry. Migration from India was also limited beginning in 1908, despite the fact that Indians were British subjects. Any person who landed in Canada from a country other than that of their birth or citizenship could be denied entry into the Dominion. Because there was no direct steamship service from India, this measure directly limited persons from India. Similar measures were created targeting British subjects from Hong Kong. All "Asiatic immigrants" were required beginning in 1908 to hold at least $200 of currency to enter Canada. The 1910 Immigration Act further enabled the federal government to limit the entrance of "immigrants belonging to any race deemed unsuited to the climate or requirements of Canada".

Императорлық ортақ код

Императорлық парламент британдық азаматтық мәртебесіне қатысты ережелерді алғаш рет 1914 жылғы британдық азаматтық және шетелдіктердің мәртебесі туралы заңмен заңнамалық түрде бекітті. Британдық азаматтық мәртебесі империя бойынша ортақ ұлттық мәртебе ретінде стандартизацияланды. Осы заңды жергілікті заңнаманың бөлігі ретінде қабылдаған доминиондарға императорлық натурализация арқылы шетелдіктерге британдық азаматтық мәртебесін беруге рұқсат берілді. Доминион өзінің азаматтары үшін азаматтықты анықтай алатын болды, бірақ бұл мәртебе тек сол доминионның шекараларында ғана қолданысқа ие болар еді. Канада 1914 жылы, ал Ньюфаундленд 1916 жылы ортақ кодекс қабылдады. 1914 жылғы ережелер императорлық азаматтық заңына әйелдің жасырындығы институтын енгізді, онда әйелдің шетелдік азаматқа тұрмысқа келісуге келісімі денатурализациялау ниетінің белгісі ретінде қарастырылды; шетелдік еркектерге үйленген британдық әйелдер британдық азаматтығынан автоматты түрде айырылды. Осы ережеге екі ерекшелік болды: британдық азаматтығын жоғалтқан күйеуіне үйленген әйел декларация арқылы британдық азаматтығын сақтай алатын болды, ал неке арқылы британдық азаматтығын жоғалтқан британдық жесір немесе ажырасып кеткен әйел некесін бұзғаннан кейін тұру талаптарынсыз бұл мәртебені қайта иелене алатын болды. Ата-анасы өз еркімен британдық азаматтығынан бас тартқан немесе шетелдік азаматтықты алған кәмелетке толмаған балалар да британдық азаматтар саналатын болды, бірақ 21 жасқа толғаннан кейін бір жыл ішінде декларация арқылы британдық азаматтығын қайта иелене алатын болды. Канада 1920 жылы Ұлттар Лигасының және Халықаралық Әділет Сотының тұрақты мүшесі болды. Әр ел осы соттың судьясы болуға үміткерлерін ұсына алатын болды. Егер Австралиядан немесе Империяның басқа бөлігінен таңдалған британдық азамат судья болып тағайындалса, британдық азамат ретінде Канададан келген табысты үміткер соттан бас тартуы мүмкін еді. 1921 жылғы Канада азаматтары туралы заң Канадаға халықаралық ұйымдарда өз азаматтарын ажыратуға мүмкіндік беру үшін қабылданды. Бұл заң бойынша, Канада азаматы – 1910 жылғы Иммиграциялық заңға сәйкес Канада азаматы болып саналатын кез келген британдық азамат. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай доминиондар өз істерін басқарудағы тәуелсіздік деңгейін арттырды және әрқайсысы өзіндік ұлттық ерекшеліктерін дамытты. Ұлыбритания мұны 1926 жылғы Императорлық конференцияда ресми түрде мойындады, барлық доминион үкімет басшыларымен бірлесіп Бальфур декларациясын жариялады, онда Ұлыбритания мен доминиондар Британ Одағы шеңберінде бір-біріне тең және дербес екендігі айтылды. Доминиондарға Вестминстердің 1931 жылғы Статутымен толық заңнамалық тәуелсіздік берілді. Осы кезеңде империядағы әйелдер құқығын қорғаушылар әйелдің мәртебесін күйеуінің мәртебесімен байланыстыратын азаматтық ережелерді өзгерту үшін императорлық үкіметке қысым жасады. 1931 жылдан кейін британдық үкімет доминиондарға заңнамалық үстемдік ете алмай, олармен ортақ ұлттық кодекс арқылы конституциялық байланысты сақтағысы келгендіктен, бұл мәселе бойынша доминиондардың бірауыздан келісімінсіз маңызды өзгерістер жасауға дайын болған жоқ. Дегенмен, империялық құқықтық біркелкілік 1930 жылдары бұзылды; Жаңа Зеландия мен Австралия 1935 және 1936 жылдары неке арқылы азаматтығынан айырылған әйелдерге британдық азаматтар ретіндегі құқықтарын сақтауға мүмкіндік беру үшін заңдарын өзгертті, ал Ирландия 1935 жылы әйелдің некесінен кейінгі ұлттығына өзгеріс енгізбеу үшін ережелерін өзгертті. Канада 1932 жылы некеде азаматтығынан айыру туралы ережелерін ішінара реформалады; некеде шетелдік азаматтықты алған жоқ әйелдерге британдық азаматтығын сақтап қалуға рұқсат берілді.

The Imperial Parliament brought regulations for British subject status into codified statute law for the first time with passage of the British Nationality and Status of Aliens Act 1914. British subject status was standardised as a common nationality across the Empire. Dominions that adopted this Act as part of local legislation were authorised to grant subject status to aliens by imperial naturalization. A Dominion could define a citizenship for its own citizens, although that status would only be effective within the local Dominion's borders. Canada adopted the common code in 1914, and Newfoundland in 1916. The 1914 regulations codified the doctrine of coverture into imperial nationality law, where a woman's consent to marry a foreign national was also assumed to be intent to denaturalise; British women who married foreign men automatically lost their British nationality. There were two exceptions to this: a wife married to a husband who lost his British subject status was able to retain British nationality by declaration, and a British born widow or divorcée who had lost her British nationality through marriage could reacquire that status without meeting residence requirements after the dissolution of her marriage. Minor children whose parents voluntarily lost British subject status by renunciation or acquiring a foreign nationality were considered to have automatically British nationality as well, but could resume their status as British subjects by declaration within one year of reaching age 21. Canada became an independent member of the League of Nations and the Permanent Court of International Justice in 1920. Each country was able to nominate a candidate to be a judge on this court. It would have been possible for a successful Canadian candidate, as a British subject, to be turned down from the court if a British subject from Australia or another part of the Empire was also selected as a judge. The Canadian Nationals Act, 1921 was enacted to allow Canada to differentiate its own nationals in international bodies. Under this law, a Canadian national was any British subject who qualified as a Canadian citizen under the Immigration Act, 1910. By the end of the First World War, the Dominions had exercised increasing levels of autonomy in managing their own affairs and each by then had developed a distinct national identity. Britain formally recognised this at the 1926 Imperial Conference, jointly issuing the Balfour Declaration with all the Dominion heads of government, which stated that the United Kingdom and Dominions were autonomous and equal to each other within the British Commonwealth of Nations. Full legislative independence was granted to the Dominions with passage of the Statute of Westminster 1931. Women's rights groups throughout the Empire pressured the imperial government during this time to amend nationality regulations that tied a married woman's status to that of her husband. Because the British government could no longer enforce legislative supremacy over the Dominions after 1931 and wanted to maintain a strong constitutional link to them through the common nationality code, it was unwilling to make major changes without unanimous agreement among the Dominions on this issue, which it did not have. Imperial legal uniformity was nevertheless eroded during the 1930s; New Zealand and Australia amended their laws in 1935 and 1936 to allow women denaturalized by marriage to retain their rights as British subjects, and Ireland changed its regulations in 1935 to cause no change to a woman's nationality after her marriage. Canada partially reformed its rules on martial denaturalization in 1932; women who had not acquired foreign nationality on marriage were permitted to retain their British nationality.

Канада азаматтығы құрылды

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Ұлыбритания мен Империядан өзгеше жергілікті ұлттық сананың артуы Канада үкіметін таза канадалық ұлттық идеяға негізделген жаңа, маңызды азаматтық мәртебе әзірлеуге жетеледі. Бұл 1946 жылғы Канада азаматтығы туралы заң қабылдануымен іске асырылды, ол 1947 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Канадада туған, азаматтығы алынған немесе кемінде бес жыл тұрған барлық британдықтар сол күні автоматты түрде Канада азаматтығына ие болды. Канадада туған немесе азаматтығы бар әкеден туған британдықтар. Әйелдер енді күйеулерінің ұлттығын некеге тұрғанда автоматты түрде алмайтын болды, бірақ 1946 жылғы заң күшіне енген кезде Канада азаматы болып табылатын адамға үйленген кез келген британдық әйел сол күні автоматты түрде азаматтыққа ие болды. Канадалық әкеден немесе Канадада тұрмысқа шықпаған анадан шетелде туған кәмелетке толмаған балалар да автоматты түрде Канада азаматтары болды. Канаданың және басқа да Достастық елдерінің барлық азаматтары осы заң бойынша британдықтар ретінде танылды. Бұл заң 1949 жылы Канадаға қосылған Ньюфаундлендке де қолданыла бастады. Басқа барлық азамат емес адамдар белгілі бір тұру талаптарын орындағаннан және ағылшын немесе француз тілдеріндегі біліктіліктерін көрсеткеннен кейін натурализация арқылы азаматтыққа қол жеткізе алады. Үміткерлер өтініш беруге дейін кемінде бір жыл бойы Канадада тұруы керек. Канада азаматтарының жұбайлары үшін қосымша тұру талаптары болмады, бірақ басқа барлық үміткерлер алдыңғы алты жылдың кемінде төртеуі үшін елде тұрып, жалпы бес жылдық талапты орындауы керек еді. Канадада кемінде 20 жыл тұрған үміткерлер тілдік талаптан босатылды. Натурализация процесін сәтті аяқтау азаматтық талаптарына сәйкестігін және өтініш берушінің тексеру мақсатында азаматтық судьясымен сұхбаттасу нәтижесіне байланысты болды. Натурализацияға өтініш берген британдық азаматтар бұл сот талабынан босатылды.

Following the Second World War, growing assertions of local national identity separate from that of Britain and the Empire led the Canadian government to develop a new substantive citizenship status based on a purely Canadian idea of nationhood. This was created with passage of the Canadian Citizenship Act, 1946, which came into force on January 1, 1947. All British subjects who were born, naturalized, or resident for at least five years in Canada automatically acquired Canadian citizenship on that date. British subjects born to a father who himself was born or naturalized in Canada. Women no longer automatically took the nationality of their husbands when they married, but any British subject woman who was already married to someone qualifying as a Canadian citizen when the 1946 Act came into force automatically acquired citizenship on that date. Minor children born overseas to a Canadian father or unmarried Canadian mother who had already been admitted into Canada also automatically became Canadian citizens. All citizens of Canada and any other Commonwealth country remained defined as British subjects under this Act. The Act later became applicable in Newfoundland when it joined Canada in 1949. All other noncitizens could acquire citizenship by naturalization after fulfilling a general residence requirement and demonstrating proficiency in English or French. Candidates must have continuously resided in Canada for one year immediately preceding an application. Wives of Canadian citizens had no further residence requirement, but all other applicants were additionally required to have been resident in the country for at least four of the preceding six years, for a total requisite period of five years. Applicants who had been domiciled in Canada for at least 20 years were exempted from the language requirement. Successful completion of the naturalization process was dependent on the outcome of an interview with a citizenship judge to verify an applicant's background and fulfillment of the citizenship requirements. Non local British subjects applying for naturalization were not subject to this judicial requirement.

Азаматтығынан автоматты түрде айырылу туралы ереже

1946 жылғы Заң күшіне енгеннен кейін канадалық әкеден немесе үйленбеген канадалық анадан шетелде туған балалар, егер олардың тууы екі жыл ішінде канадалық дипломатиялық миссияда тіркелсе, канадалық азамат болуға құқылы болды. 21 жасқа толғаннан кейін, олар бір жыл ішінде канадалық азаматтығын сақтап қалу ниеттерін ресми түрде жариялауы керек еді. Егер олар туған кезде немесе ересек болмаған кезеңде басқа елдің азаматтығын алған болса, олар басқа азаматтығынан бас тартуға міндетті болды. Заң күшіне енген кезде канадаға заңды түрде кірмеген ересек болмаған балаларға да 21 жасқа толғанда канадалық азаматтығын сақтау үшін осы шарттар қолданылды. Азаматтығын сақтап қалу туралы жариялау мерзімі кейін бір жылдан үш жылға дейін ұзартылды, бұл тиісті адамның 24 жасқа толуына дейін. Сонымен қатар, егер олар 24 жасқа толғанда канадада тұратын болса, олар азамат болып қала берді. Шетелде тұратын канадалық азаматтар, егер олар неке арқылы емес, өз еркімен басқа елдің азаматтығын алған болса, канадалық азаматтығынан автоматты түрде айырылып қалды. Неке арқылы басқа елдің азаматы болған, туғаннан бастап басқа азаматтығы бар немесе ересек болмаған кезінде басқа елдің азаматы болған канадалықтар, егер олар ресми түрде бас тарту туралы жарияламаса, канадалық азаматтығын сақтай алады. 1946 жылғы Заңда тумысынан канадалық емес азаматтардан азаматтығын алу үшін кең ауқымды шаралар қарастырылған. Канададан тыс жерде алты жыл тұрған, монархқа адалсыздық көрсеткен, алаялық жолмен азаматтық алған немесе соғыс кезінде жау мемлекетпен сауда жасаған адамдардың азаматтығы алынып тасталды. Канада Қарулы Күштерінің құрметті зейнеткерлері шетелде алты жыл тұру шегінен босатылды. Канададан тыс болудың ең ұзақ мерзімі 1950 жылдары 10 жылға дейін ұзартылды және кейін 1967 жылы жойылды.

Реформа және британдық субъект мәртебесін жою

Канада азаматтығын құру ортақ империялық ұлттық жүйенің біржақты бұзуына әкеп соқты. 1947 жылы Үндістан мен Пәкістанның тәуелсіздігі алға басқан кезде, бұл кезде империялық ұлттық заңнамаға кешенді реформа жасау қажет болды, өйткені бұрынғы жүйемен үйлеспейтін идеялар пайда болды. 1948 жылғы Британдық ұлттық заңы жалпы кодексті жойды және әрбір Достастық мемлекеті өзінің ұлттығын құру үшін заң шығарды. «Британдық подданный» термині енді кез келген Достастық мемлекетінің азаматын білдірді. Осы Заңда «Достастық азаматы» термині де сол мағынада қолданылды. Британдық подданный/Достастық азаматы мәртебесі Достастық мемлекеттерінің әрқайсысының азаматтығымен қатар өмір сүрді. Атаудың өзгеруі британдық подданный мәртебесінің негізгі идеясының өзгеруін көрсетті; Тәжге адалдық енді ортақ мәртебеге ие болудың міндетті шарты емес, ол Достастық мүшелері арасындағы ерікті келісім арқылы сақталды. Ирландия азаматтары 1949 жылы Ирландияның Достастықтан шығуына қарамастан, британдық подданныйлармен теңестірілді. Реформаланған жүйе бойынша барлық британдық подданныйлар бастапқыда Біріккен Корольдік пен Ирландияда қоныстануға автоматты құқыққа ие болды. Ұлыбританияға ақ нәсілді емес иммиграция жүйелі түрде шектелді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбританиядағы жақсы экономикалық жағдай отарлық көші-қонның беспрецеденттік толқынына әкелді. Оған жауап ретінде британдық парламент 1962 жылғы Достастық иммигранттары заңымен Британ аралдарының сыртынан келген барлық подданныйларға иммиграциялық бақылау шараларын енгізді. Ирландия 1922 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін де барлық британдық подданныйларға еркін қозғалуға рұқсат берді, бірақ 1962 жылы Ұлыбритания мен Ирландия аралдарында туған адамдарға ғана осы құқықты шектеу арқылы Ұлыбританияның шектеулерін қайталады. Ұлыбритания 1971 жылы патриалдар үшін, яғни ата-аналары немесе ата-бабалары Ұлыбританияда туған подданныйлар үшін осы шараларды жеңілдетті, бұл ақ нәсілді Достастық азаматтарына тиімді артықшылық берді. Канаданың Ұлыбританиямен қарым-қатынасының өзгеруінің белгісі ретінде британдық подданныйлар 1975 жылы федералды сайлауда дауыс беру құқығынан айырылды. Провинциялық үкіметтер осы құқықты кезең-кезеңімен алып тастады және ол 2006 жылы толық жойылды. Табиғилану процесінде британдық подданныйларға берілген артықшылықтар 1977 жылы жойылды. Сол жылы британдық подданный мәртебесі Канада заңдарынан алынып тасталды, бірақ канадалықтар мен басқа Достастық мемлекеттерінің азаматтары Достастық азаматтары ретінде танылды. 1970 және 1980 жылдары Британ империясының көптеген отарлары тәуелсіздік алды және Ұлыбританиямен байланыстар едәуір әлсіреді. Ұлыбританияның өзі 1981 жылғы Британдық ұлттық заңымен өзінің қалған аумағы мен иеліктерінің шекараларын көрсете отырып, ұлттық заңнамасын жаңартты, бұл заң бойынша «британдық подданный» термині енді «Достастық азаматы» терминімен теңестірілмейді. Канада азаматтары британдық заң бойынша Достастық азаматтары болып қала береді және Ұлыбританияда дауыс беруге және мемлекеттік лауазымдарға сайлануға құқылы.

The creation of Canadian citizenship unilaterally broke the system of a common imperial nationality. Combined with the approaching independence of India and Pakistan in 1947, comprehensive reform to imperial nationality law was necessary at this point to address ideas that were incompatible with the previous system. The British Nationality Act 1948 abolished the common code and each Commonwealth country would enact legislation to create its own nationality. British subject was redefined to mean any citizen of a Commonwealth country. Commonwealth citizen is defined in this Act to have the same meaning. British subject/Commonwealth citizen status co existed with the citizenships of each Commonwealth country. The change in naming indicated a shift in the base idea of British subject status; allegiance to the Crown was no longer a requirement to possess the common status, which would be maintained by voluntary agreement among the various members of the Commonwealth. Irish citizens were treated as if they were British subjects, despite Ireland's exit from the Commonwealth in 1949. All British subjects under the reformed system initially held an automatic right to settle in the United Kingdom and Ireland. Non white immigration into the UK was systemically discouraged, but strong economic conditions in Britain following the Second World War attracted an unprecedented wave of colonial migration. In response, the British Parliament imposed immigration controls on any subjects originating from outside the British Islands with the Commonwealth Immigrants Act 1962. Ireland had continued to allow all British subjects free movement despite independence in 1922 as part of the Common Travel Area arrangement, but moved to mirror Britain's restriction in 1962 by limiting this ability only to people born on the islands of Great Britain or Ireland. Britain somewhat relaxed these measures in 1971 for patrials, subjects whose parents or grandparents were born in the United Kingdom, which gave effective preferential treatment to white Commonwealth citizens. As a sign of Canada's changing relationship with Britain, British subjects lost voting eligibility for federal elections in 1975. Provincial governments progressively phased out this entitlement until it was fully abolished in 2006. Preferences that were afforded to non local British subjects in the naturalization process were abolished in 1977. British subject status itself was removed from Canadian law in that year as well, although Canadians and citizens from other Commonwealth countries remain defined as Commonwealth citizens. By the 1970s and 1980s, most colonies of the British Empire had become independent and remaining ties to the United Kingdom had been significantly weakened. The UK itself updated its nationality law to reflect the more modest boundaries of its remaining territory and possessions with the British Nationality Act 1981, which redefined British subject to no longer also mean Commonwealth citizen. Canadian citizens remain Commonwealth citizens in British law and are still eligible to vote and stand for public office in the UK.

Азаматтыққа қолжетімділікті кеңейту

1977 жылғы Азаматтық туралы заң азаматтыққа қол жеткізудің мүмкіндіктерін кеңейтті және оны сақтау шарттарын жеңілдетті. Канадада туған немесе азаматтығына қол жеткізген азаматтардың шетелде туған балалары үшін азаматтықты сақтау талабы жойылды, сондай-ақ сол кезде 24 жасқа толмаған кез келген адам оны сақтау туралы мәлімдеме жасаудан босатылды; 1953 жылдың ақпанынан кейін туған адамдар бұл талапқа жата қоймады. Сондай-ақ, шетелде туған балаларды Канада азаматтығын алу үшін екі жыл ішінде тіркеу қажеттігі де жойылды. Дегенмен, шетелде туған, бірақ өздері де шетелде туған канадалық ата-аналары бар балалар 28 жасқа толғанға дейін азаматтығын сақтау талабына жататын болды. Азаматтық алу үшін талап етілетін жалпы тұру мерзімі үш жылға дейін қысқартылды және ұлттық заңнамадағы гендерлік теңсіздіктер жойылды; 1977 жылдан бастап, отбасылық жағдайына қарамастан, азаматтық аналар мен әкелер арқылы балаларына мұрагерлікпен беріледі. Сонымен қатар, шетелдік азаматтық алған канадалықтардың азаматтығын автоматты түрде жою жойылды. 1988 жылы Жапон канадалық қауымдастығымен жасалған келісімге сәйкес, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұсталғандарына өтемақы ретінде, 1941 және 1949 жылдар аралығында Канададан қуылған немесе азаматтығынан айырылған жапон текті адамдар азаматтығын арнайы тәртіппен қайта алуға құқылы болды. Бұл құқық олардың ұрпақтарына да тарады. 1995 жылы натурализация процесінде азаматтық сот судьясымен сұхбаттасу қажеттілігі көбінесе Канада азаматтығын алу тестімен алмастырылды. Бұл тесттен өтпеген үміткерлер судьямен сұхбаттасуға міндетті, бірақ тесттен сәтті өту көрсеткіші 90 пайыздан асып түседі. 2014 жылы «Канада азаматтығын күшейту туралы» заң қабылданғаннан кейін натурализация талаптары қатаңдатылды. Жалпы тұру мерзімі алдыңғы алты жылдың кемінде төрт жылы болуға дейін ұзартылды және үміткерлер жылына кемінде 183 күн Канадада болуы керек болды. Азаматтық және тілдік тест тапсыруға міндетті үміткерлердің жас диапазоны 14-тен 64 жасқа дейін (бұрын 18-ден 54 жасқа дейін) кеңейтілді, ал тілдік талаптар да қатаңдатылды. Бұрын үміткерлердің тіл білу деңгейі азаматтық тестінен өту қабілеті арқылы тексерілсе, енді натурализацияға үміткерлер Канада тілінің деңгейлік бағалауы бойынша 4-деңгейге қол жеткізуі керек.

The Citizenship Act 1977 expanded the available pathways to citizenship and allowed more situations to retain it. The retention requirement was abolished for individuals born overseas to natural born or naturalized Canadians, and any applicable person who had not yet reached age 24 at that point was no longer required to make a declaration of retention; individuals born after February 1953 have not been subject to this requirement. Births overseas also no longer needed to be registered within two years to maintain eligibility for Canadian citizenship. However, persons born abroad to Canadian parents who themselves were born abroad became subject to a retention requirement before age 28. The general residence requirement for acquiring citizenship was reduced to three years and remaining gender imbalances were removed from nationality regulations; citizenship has been transferrable by descent to children through mothers as well as fathers regardless of marital status since 1977. Additionally, automatic denaturalisation of Canadians acquiring foreign nationalities was repealed. As part of a 1988 agreement with the Japanese Canadian community in compensation for their internment during the Second World War, any individual of Japanese ancestry who was expelled from Canada or had their citizenship revoked between 1941 and 1949 was eligible for a special restoration of citizenship. This right to citizenship also extended to the descendants of applicable persons. The requirement for an interview with a citizenship judge in the naturalization process was largely replaced by the Canadian Citizenship Test in 1995. Applicants who failed this test are still required to be interviewed by a judge, although the rate of successfully passing the test is over 90 percent. Naturalization requirements became more stringent in 2014, after passage of the Strengthening Canadian Citizenship Act. The general residence requirement was increased to a minimum of four of the preceding six years and applicants became required to be physically present in Canada for at least 183 days per year. The age range for candidates mandated to take citizenship and language tests was broadened to include all individuals aged 14 to 64 (previously 18 to 54) and the language requirement itself became stricter. While candidates were previously screened for language knowledge through their ability to pass the citizenship test, naturalization candidates became required to attain a level 4 rating in a Canadian Language Benchmark evaluation.

Өз еркімен жоғалтқан азаматтықты қалпына келтіру

1977 жылғы заң қабылданған кезде, некеде тұрмаған канадалық аналардың (бірақ әкелердің емес) шетелде туған балаларына екі жыл ішінде тууын тіркемеген жағдайда, канадалық азамат ретінде тіркелу мерзімін ұзартуға мүмкіндік беретін ереже енгізілді. 2004 жылғы Федералды соттың Augier v Canada (азаматтық және иммиграция министрі) ісінде, некеде тұрмаған канадалық әкелерден туған балаларды алып тастау, Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасында көзделген теңдік құқығын бұзады деп шешілді. 1977 жылға дейін некеде тұрмаған канадалық әкелерінен шетелде туған азаматтар, 2004 жылдың 14 тамызында аяқталған шектеулі мерзімде азаматтыққа өтініш бере алатын болды. Осы рәсім арқылы берілген азаматтық туған күнінен бастап кері күшінде болмайды және тек берілген күнінен бастап қолданылады. 2007 жылы Батыс жарты шардағы саяхат бастамасы іске асырылғаннан кейін, Канада азаматтары Канада-АҚШ шекарасын кезіп өтетін кезде Канада паспортын ұстауы міндетті болды. Паспорт алуға өтініш берген көптеген адамдар, бұрынғы ережелерге сәйкес, 1946 жылғы заң бойынша автоматты түрде азаматтығын жоғалтқандықтан, өздерін азамат санағанымен, шын мәнінде Канада азаматтығына ие емес екенін анықтады. 2009 жылы қабылданған заң бұл мәселені шешіп, өз еркімен азаматтығын жоғалтқан белгілі бір санаттағы азаматтарға азаматтығын қайтаруға мүмкіндік берді. Бұл топ "Жоғалған канадалықтар" деп аталды. Азаматтық келесі жағдайлардағы адамдарға қайтаруға болады: 1967 жылға дейін 10 жылдан астам шетелде тұрған және канадалық азамат ретінде натурализацияланған, өзінің немесе ата-анасының натурализациясы арқылы шетелдік азаматтық алған, 1977 жылға дейін канадалық әкесінен (некеде тұрған) немесе анасынан (некеде тұрмаған) шетелде туған және тууы Канада билігінде тіркелмеген немесе 24 жасқа толғанға дейін азаматтығын сақтауға өтініш бермеген, немесе 1977 жылдан кейін шетелде туған канадалық ата-анасынан туған, бірақ 28 жасқа толғанға дейін азаматтығын сақтауға өтініш бермеген. 1977 жылғы заң күшіне енгеннен кейін екінші немесе келесі буында шетелде туған, бірақ 2009 жылғы 17 сәуірде 28 жасқа толмаған кез келген адам, өтінішсіз канадалық азаматтығын сақтай алады. Алайда, сол күннен бастап шетелде туған бірінші буыннан кейінгі ұрпақтарға азаматтық мұрагерлікпен берілмейді. 2015 жылы кейбір азаматтығын ешқашан алмаған адамдар мен олардың ұрпақтарына канадалық азаматтық беруге қатысты өзгерістер күшіне енді. Канада азаматтығы келесі жағдайлардағы адамдарға берілді: Канадада туылған немесе натурализацияланған, бірақ 1946 жылғы заң күшіне енгенге дейін британдық азаматтығын жоғалтқан, Канадада тұратын, бірақ бұл мәртебе құрылған кезде канадалық азамат ретінде танылмаған, алдыңғы санаттардың біріндегі ата-анасынан Канададан тыс жерде бірінші буында туған, 1946 жылғы заң күшіне енген кезде канадалық азамат болған, бірақ өзі азаматтық алған жоқ, немесе 1947 жылға дейін канадалық азамат болған ата-анасы қабылдаған шетелдік бала. Британдық азаматтығынан өз еркімен бас тартқан немесе оны жоғалтқан кез келген адам осы арнайы үсыныс бойынша азаматтық алуға құқылы емес.

When the 1977 Act was enacted, a provision was included that allowed children born abroad to unmarried Canadian mothers (but not fathers) who had not had their births registered within two years an extension to that deadline to register as Canadian citizens. In the 2004 Federal Court case Augier v Canada (Minister of Citizenship and Immigration), it was ruled that the exclusion of children born to unmarried Canadian fathers infringed upon rights of equality granted by the Canadian Charter of Rights and Freedoms. Individuals born abroad to unmarried Canadian fathers before 1977 could apply for citizenship during a limited application period that ended on August 14, 2004. Citizenship granted through this process was not retroactive from birth and was only applicable from the date it was granted. Following the 2007 implementation of the Western Hemisphere Travel Initiative, Canadian citizens became required to hold Canadian passports when crossing the Canada–United States border. When applying for passports, a large number of individuals who believed themselves to be citizens discovered that they did not actually hold Canadian citizenship due to previous provisions concerning automatic loss under the 1946 Act. Legislation enacted in 2009 addressed this issue by restoring citizenship to specific categories of individuals who had involuntarily lost that status. This group of affected people became known as the Lost Canadians. Citizenship was restored to any person who: had naturalized as a Canadian citizen but resided overseas for more than 10 years before 1967, had acquired foreign nationality through their own or a parent's naturalization, had been born abroad to an applicable parent (married Canadian father or unmarried Canadian mother) before 1977 and did not have their birth registered with Canadian authorities or failed to apply for citizenship retention before age 24, or had been born abroad to a Canadian parent who themself was born abroad after 1977 but failed to apply for retention before age 28. Any person born abroad to a Canadian parent in the second or subsequent generations after the 1977 Act came into force but had not yet reached age 28 on 17 April 2009 was able to retain Canadian citizenship without application. However, citizenship has not been transferrable by descent past the first generation born abroad since that date. Further changes became effective in 2015 that granted Canadian citizenship to certain groups of individuals who had never become citizens and their descendants. Canadian citizenship was granted to individuals who: were born or naturalized in Canada but lost British subject status before the 1946 Act came into force, were non local British subjects ordinarily resident in Canada but did not qualify as Canadian citizens when that status was created, were born outside Canada in the first generation to a parent in either of the preceding categories, were born outside Canada in the first generation to a parent who did become a Canadian citizen when the 1946 Act became effective but who themself did not acquire citizenship, or were a foreign born adoptee who was adopted before 1947 by a parent who became a Canadian citizen and who qualified to pass citizenship by descent. Any person who voluntarily renounced British subject status or had it revoked did not qualify to receive citizenship by this special grant.

Туғаннан, ұрпақтан немесе асырап алынғаннан пайда болған құқықтар

Канадада туған дерлік барлық адам, оның ішінде Канада әуе кеңістігінде, ішкі және аумақтық суларында, сондай-ақ Канада тіркелген кемелер мен ұшақтарда туғандар да, туған кезден бастап Канада азаматтығын алады. Бір ғана ерекшелік – екі шетелдік ата-анасынан туған балалар, егер кем дегенде біреуі шетелдік үкіметте жұмыс істейтін болса, шетелдік үкіметтің қызметкері болса немесе дипломатиялық иммунитеті бар ұйымда жұмыс істейтін болса. Жеті жасқа дейін тасталып қалған балалар, егер оларды табылғаннан кейін жеті жыл ішінде кері дәлелдер табылмайынша, Канадада туған деп есептеледі. Егер ата-анасының біреуі туған жері бойынша немесе натурализация арқылы (Канадада туған немесе азаматтық алған) азамат болса, шетелде туған балалар да азаматтыққа ие болады. Ата-анасынан ие болған азаматтық, Канада Қарулы Күштерінің мүшелерінің балалары мен немерелерінен басқа, елден тыс жерде туған бір ғана ұрпаққа ғана шектеледі. Асырап алынған балалар асырап алған ата-аналарының туған балалары секілді қарастырылады және туған жері мен тегіне қатысты бірдей ережелерге бағынады.

Азаматтық алу

18 жастан асқан шетелдік тұрақты тұрғындар немесе мәртебелі индейлер Канадада үш жылдан астам тұрғаннан кейін үкім арқылы Канада азаматы бола алады. Үміткерлер өтініш бергенге дейінгі бес жыл ішінде кемінде 1095 күн елде болуы керек. Өтініш берушілер алдыңғы бес жылдың үш жылында табыс салығын төлеуі керек, ал 18 мен 54 жас аралығындағылар ағылшын немесе француз тіліндегі біліктілігін көрсетуі және Канада азаматтығына емтихан тапсыруы керек. Канадалық ата-анасы бар немесе ата-анасымен бірге азаматтық алуға үміткер 18 жасқа толмаған балалар физикалық қатысу немесе салық декларациясын ұсыну талаптарынан босатылады, бірақ жеке өтініш бергендер бұл шарттарды орындауы тиіс. 14 жастан асқан үміткерлер азаматтыққа қасты ант беруі керек. Канада Қарулы Күштеріндегі тұрақты тұрғындар алдыңғы алты жыл ішінде 1095 күн әскери қызметтен өткен жағдайда физикалық қатысу талабын орындай алады. ҚҚК-ға тіркелген, сомасы тең әскери қызмет өткерген шетелдік әскери қызметшілер тұрақты тұруға немесе табыс салығын төлеуге міндетті емес. 17 сәуір 2009 жылдан кейін кемінде бір ата-анасы канадалық азамат болған және шетелде туған, 23 жасқа толмаған азаматтығы жоқ адамдар 1095 күн физикалық қатысу талабын орындаса, оларға да азаматтық берілуі мүмкін. Иммиграция, босқындар және азаматтық министрінің шұғыл жағдайларда тіл мен азаматтық емтиханынан, ал психикалық мүмкіндігі шектеулі үміткерлер үшін азаматтыққа қасты ант беру талабынан бас тартуға құқығы бар. Министр сондай-ақ азаматтығы жоқ, "ерекше қиын жағдайға" тап болған немесе елге ерекше үлес қосқан адамдарға ешқандай талапсыз азаматтық беруге құқылы. Мұндай ерекше жағдайлар 1977 жылдан бері 500-ден астам рет тіркелді, көбінесе Канада атынан халықаралық жарыстарда өнер көрсеткен спортшыларға. Канада Парламенті кейде ерекше шетелдіктерге Канаданың құрметті азаматтығын береді, бірақ бұл мәртебе символдық және марапатталған адамдарға Канадада нақты құқықтар бермейді. 2015 жылға дейін физикалық қатысу талабы төрт жыл ішінде 1095 күн болды. 2015 жылдың 17 маусымынан 2017 жылдың 11 қазанына дейін бұл мерзім алты жыл ішінде 1460 күнге дейін ұзартылды, сондай-ақ осы алты жылдың төртеуі үшін жылына 183 күн болу талабы қойылды. Елде тұрақты емес тұрғын ретінде өткізілген уақыт қатаң қатысу талаптарына есептелмеді. Осы реттелу кезеңінде тілдік және азаматтық емтиханға жататын үміткерлердің жасы 14-тен 65-ке дейін болды.

Foreign permanent residents or status Indians over the age of 18 may become Canadian citizens by grant after residing in Canada for more than three years. Candidates must be physically present in the country for at least 1,095 days during the five year period immediately preceding their applications. Applicants must have filed income taxes for three of the preceding five years, and those between the ages of 18 and 54 must additionally demonstrate proficiency in either the English or French language and pass the Canadian Citizenship Test. Minor children under the age of 18 who have a Canadian parent or are naturalizing at the same time as a parent are not required to fulfill the physical presence or tax filing requirements, but those applying separately are subject to those conditions. Successful applicants over the age of 14 are required to take an oath of citizenship. Permanent residents in the Canadian Armed Forces may alternatively fulfill the physical presence requirement with 1,095 days of completed military service during the preceding six year period. Foreign military servicemembers attached to the CAF with an equivalent amount of completed service time are exempt from holding permanent residence or filing income taxes. Stateless individuals under the age of 23 who were born overseas to at least one parent with Canadian citizenship after 17 April 2009 and meet the 1,095 day physical presence requirement for a four year period may also be granted citizenship. The Minister of Immigration, Refugees and Citizenship has discretionary power to waive language and citizenship test requirements for any candidates in compassionate circumstances, and the citizenship oath requirement for applicants with mental disabilities. The Minister also may grant citizenship extraordinarily without any requirements to persons who are stateless, subject to "special and unusual hardship", or have made exceptional contributions to the country. These atypical grants have been conferred more than 500 times since 1977, often on athletes competing for Canada internationally. The Parliament of Canada occasionally bestows honorary Canadian citizenship on exceptional foreigners, but this distinction is symbolic and does not grant awarded individuals substantive rights in Canada. Before 2015, the physical presence requirement was 1,095 days within a four year period. Between 17 June 2015 and 11 October 2017, this was extended to 1,460 days within a six year period, with an additional presence requirement of 183 days per year in four of those six years. Time spent within the country as a non permanent resident was not counted toward the stricter presence requirements. The age range of applicants subject to language and citizenship tests during this regulatory period was between the ages of 14 and 65.

Бас тарту және күшін жою

Канада азаматтығынан бас тарту туралы өтініш беру арқылы бас тартуға болады, егер өтініш берушінің басқа азаматтығы болса немесе болашақта алатын болса. 2009 немесе 2015 жылдары ұлттық заңға енгізілген өзгерістерге байланысты автоматты түрде азаматтық алған адамдар үшін бас тартудың ерекше тәртібі бар. Ол тек басқа елдің азаматы болуын қажет етеді және ешқандай төлем талап етілмейді. Бұрынғы азаматтар, азаматтығынан бас тартқаннан кейін, тұрақты тұруға рұқсат алып, өтініштерiнен бұрынғы екі жылдың ішінде кем дегенде 365 күн Канадада болған жағдайда, азаматтығын қайта қалпына келтіру туралы өтініш бере алады. Олар сондай-ақ, өткен жылғы табыс салығын төлеген болуы керек. Азаматтығы жойылған адамдар азаматтығын қайта алмайды және натурализация процесінен өтуі тиіс. Егер азаматтық алдау жолымен алынса, ол алынып тасталуы мүмкін, ал бас тарту процесінде жалған мәлімет берген адамдардан да алынып тасталуы мүмкін. Барлық азаматтықты жою туралы шешімдерді қабылдау құқығы Федералды сотқа тиесілі, егер аталған адам IRCC министрінен осы шешімді қабылдауды тікелей сұрамаса.

Канада корольдік отбасы

Канада королі негізінен Ұлыбританияда тұрса да, ол Канада мемлекетінің физикалық бейнесі болып табылады, сондықтан канадалық деп есептеледі. Патшалық отбасының мүшелері Канада монархының жеке бағыныстылары, шетелдік емес, бірақ оларға автоматты түрде азаматтық немесе тұру құқығы беруді көздейтін заңдық норма жоқ. Король және басқа да патшалық отбасының мүшелері кейде Канаданы "өз үйім" деп, ал өздерін канадалықтар деп сипаттайды.