Кіріспе

Балық түрлері Ішкі көкжұлдыз (Menidia beryllina) - Солтүстік Американың шығысында өсетін, Калифорнияға енгізілген неотропикалық көкжұлдыз. Бұл - өзен сағалары мен тұщы су орталарындағы балық. Ішкі көкжиектер тіпті көкжиектер үшін де өте ұзын, ұзындығы алты-жеті есе терең. Олардың көздері үлкен, аузы жоғары қарай бұрылады, ал басы жоғарыдан жалпақ болып келеді. Екі кеңінен бөлінген арқалық қанаттарынан алдыңғы қанаты кіші және 4-5 әлсіз тікенді, ал артқы қанаты үлкен, бір тікенді және сегіз немесе тоғыз сәулелі. Ұзын анальды қанаты біршама серпа тәрізді, бір омыртқасы және 16 - 18 сәулесі бар. Олардың атауларына сай, екі жағы күміс түсті, артқы жағы біршама сары, ал астыңғы жағы мөлдір жасыл түсті. Бұл - кішкентай балықтар, 15 см, бірақ ересектердің көпшілігі 10 см немесе одан аз. Олар негізінен зоопланктонмен қоректенеді, олар үлкен үйірмелерде қозғалады, олар ұнайтын кішкентай буынтұқымдылар мен қаңқалы жануарлардың популяциясын азайтуға қабілетті. Олар әр түрлі балықтар мен құстарға жем болады. Көмірткелер жағалауда жиналады, әдетте құм немесе қиыршық тас түбімен, мүмкін болса, бас жамылғысы бар, бірақ одан кейін қосымша азық іздеу үшін ашық суға шығады, бұл жыртқыш қаупін арттырады. Нәтижесінде олар күнделікті көшіп-қону үлгісінде байқалады. Ішкі көкжөтелдің нақты мекені белгісіз; олар Атлантика жағалауында Мэннен Флоридаға дейін және Мексика шығанағында кең таралған. Миссисипи өзенінде олар су қоймаларында және су қоймаларында Миссури мен Иллинойс штаттарына дейін, жүздеген шақырым қашықтықта кездеседі. Олар 1967 жылы Clear Lake және Калифорнияның Blue Lakes-ке Clear Lake шыбын-шіркейін бақылау үшін енгізілген. Chaoborus asticopus және мидиялар, ал келесі жылы Аламеда және Санта-Клара округтерінің көлдері мен су қоймаларында. Сол жерден олар Сан-Франциско шығанағына және Орталық аңғарына тарады, содан бері орталық Калифорнияда кең таралған. Кей жерлерде олар балықтардың ішіндегі ең көп тараған түр болып табылады. Мойл бұл балық Clear Lake splittail-тің жойылуына ықпал еткен болуы мүмкін деп болжайды, дегенмен күміс түстердің Калифорнияның экожүйелеріне енгізілуінің әсері көп зерттелмеген. Қазіргі уақытта ішкі көкжиектер теңіз және суағаштағы организмдердің теңіз және суағаштағы организмдердің қысқа мерзімді созылмалы уыттылығын бағалау үшін теңіздің суағаштағы уыттылығын сынауға арналған EPA мақұлдаған индикатор түрі болып табылады. Жаңбыр суларына және ауыр металл ластануына бейімділігі үшін ішкі көкжиектер көбінесе су айдынының денсаулығын көрсететін индикатор ретінде қолданылады, өйткені Сан-Диегода (Калифорния штаты) енгізілген халықтың зерттеуінде ластаушы заттардың тіпті 5 10% ағынды концентрациясы қалыпты эмбриондық және личинкалық дамуға әкелуі мүмкін екендігі анықталды. Көбінесе жауын-шашын суының ағынынан болатын ластаушы заттардың жоғары деңгейі жұмыртқа өлімін арттырады. Сонымен қатар, кадмий, хром және мыс сияқты ластаушы заттардың әсерінен жүзу қуысының қалыпты емес қуаттануы жүзуге қабілеттілік пен қозғалыс мәселелеріне әкелуі мүмкін, бұл адамның тамақтану қабілетіне әсер етеді, бұл халық санының күрт төмендеуіне әкелуі мүмкін. Ауыр металдар мен басқа ластаушы заттардың әсерінен дамуындағы басқа да зардаптарға омыртқаның қисылуы, дене көлемінің азаюы және көздің әртүрлі мөлшері жатады. Эстуарлық және өзендік ортадағы басқа түрлермен салыстырғанда, ішкі көкжиектер көбінесе ластаушы заттардың әлдеқайда төмен концентрацияларына кері әсерін көрсетеді, бұл олардың химиялық және ауыр металл ластаушы заттардың ағынына бейімделуін көрсетеді. Химиялық ластаушы заттарға бейімделумен қатар, ішкі көкжиектердегі эмбриондар Beaveria bassiana сияқты патогендік саңырауқұлақтармен кездескенде теріс әсер етеді. Beaveria bassiana - бұл ауыл шаруашылығы зиянкестерін жоюда қолданылатын инсектицидтік патогенді саңырауқұлақ, әдетте мақсатсыз омыртқалы жануарларға улы емес. Beaveria bassiana ішкі көкжиектің эмбриондарын бүлдіріп, эмбриондардың өліміне әкеп соғады. Қоңыраулар бөліп шығаратын клеткадан тыс ферменттер ұрықтың ең сыртқы қабаты - хорионның ақуыздарын қорыта алады, нәтижесінде хорионның жарылуына әкеліп соқтырады, бұл ұрықты бірден өлтіреді. Химиялық ластаушы заттардан айырмашылығы, саңырауқұлақтың әсері даму аномалиясына емес, бірден өлімге әкелді, өйткені саңырауқұлақтың бөлген токсиндері ұрықтың ақуыздарын тез қорытады. Beaveria bassiana-ға әсер ететін бұл жағымсыз реакциялар ішкі көкжиектердің бөгде ластаушылар ме...

Жалпы сілтемелер

Мойл, П. Б. Калифорнияның ішкі балықтары (Калифорния университетінің баспасы, 2002), б. 307311