Кіріспе

Америка экономисі Генри Калверт Саймонс (Henry Calvert Simons; 1899 жылы 9 қазан - 1946 жылы 19 маусым) - Чикаго университетінің американдық экономисі. Франк Найт-тың қорғауында болған оның монополияға қарсы және монетаристік модельдері Чикаго экономика мектебінің қалыптасуына әсер етті. Ол 1930 жылдардағы депрессиядан кейінгі жылдары кең қолдау тапқан ақша реформасы жөніндегі Чикаго жоспарының негізін қалаушы авторы болды, ол Симонстың тұрақсыз деп санайтын фракциялық резервтік банк жүйесін жоятын еді. Бұл кепілдіксіз банктік несиелердің қаржы жүйесінде "ақша орнын алмастырушы" ретінде айналысқа түсуіне жол бермейтін және оны банктерге жүгінбей, үкімет немесе орталық банк жасаған ақшамен алмастыратын. Саймонс экономикалық табыстың анықтамасымен танымал, ол Роберт М. Хейгпен бірге дамыған, ол Хейг-Саймонс теңдеуі деп аталады.

Реформа бағдарламасы

Өзінің "A Positive Program for Laissez Faire" (1934) атты эсселерінің бірінде Саймонс Ұлы депрессия кезінде жеке кәсіпкерлікті қайта жаңғырту үшін реформалау бағдарламасын ұсынды. Монополиялық нарық күшінің барлық түрлерін жою, соның ішінде ірі олигополиялық корпорацияларды бұзу және монополияға қарсы заңдарды еңбек одақтарына қолдану. Федералды корпорация заңын корпорация көлемін шектеу үшін қолдануға болады және технология төмен шығындар өндірісі үшін алып фирмаларды қажет еткен жағдайда, Федералды үкімет оларға иелік етіп, оларды басқаруға тиіс. Ақша жүйесін реформалау және ақша-кредит саясатының тұрақты ережелерін белгілеу арқылы экономикалық тұрақтылықты қолдау. Салық жүйесін реформалау және табыс салығы арқылы әділеттілікті қолдау. Барлық тарифтерді жою. Жарнаманы және басқа да ысырапшыл сауда тәжірибесін шектеу арқылы ысырапты шектеу. Генри Саймонс ақша-несие саясатын тиімдірек ету және инфляция мен дефляцияның мерзімді циклдерін азайту үшін АҚШ-тың қаржылық архитектурасын өзгертуді ұсынды. Осылайша "ақшалай ойын ережелерін" өзгертудің мақсаты "өнеркәсіптің қатты ауытқуының зардабын болдырмау" болды.

Корпоративтік қаржы және экономикалық цикл

Симонстың айтуынша, экономикадағы қаржылық ахуал ақшаны "көктеп жинап, қайта жинап алудың" "ашықтығымен алмасады". Банктер мен корпорациялар шығарған қысқа мерзімді міндеттемелер (салымдар) "бом кезінде мол (фиатты) ақша алмастырғыштарын" тиімді түрде жасайды. Егер сұраныс төмендей бастаса, экономиканың бір саласы қысқарады немесе экономика тұтастай күйзеліске ұшырай бастаса, "екіншілік ақшаны жоюға арналған үмітсіз күш-жігер" немесе "өрт сату" болады. Саймонс қаржы жүйесінің осындай құрылымдалуы "толық берешектен шығу қаупіне қайта-қайта ұшырайды" деп сенді. Уақыт өте келе, саудагерлердің нашар ставкалары мен несие берушілердің маржалық шақырулары салдарынан болатын төлемсіздікке жол бермеу үшін мемлекеттік араласу міндетті түрде қажет болады. Соңғы мысал - 2008 жылы көпұлтты әлемдік инвестициялық банк Bear Stearns-ті Федералды резерв қоры 10 миллиард доллар құтқару. Қаржылық қызмет көрсету саласының жетекші мүшесі Джон Молдин: "Егер Bear компаниясы сенімді адамдарға берілмесе және төлем қабілеттілігі мен өтімділігін қамтамасыз етпесе, несие нарықтары жай ғана тоңазытқан болар еді. Bear Stearns компаниясының құлдырауы тұрғын үй нарығындағы дағдарыстың маңызды оқиғасы болды, ол құнның құнын төмендетуге себепші болды, экономиканы құлдыратып, үкіметтің үлкен іс-қимылын талап етті. Бұл Генри Саймонс болжаған оқиғалар тізбегі, мысалы ипотекалық несиелер сияқты қымбатталған бағалы қағаздарды ірі көлемде тарату жағдайында. "Экономикалық саясат еркін қоғам үшін" кітабында Саймонс бағалы қағаздарды жаппай жоюды жеделдету үшін "құпиялық құндылықтарының салыстырмалы түрде аз төмендеуі" жеткілікті деп жазады. Симонс "басқа капиталға және ағымдағы міндеттемелердің көптігіне" байланысты сауда-саттық жүргізген корпорациялар "жұмыс капиталын қауіпті түрде шақыру бойынша орналастырады" және сондықтан ең аз қаржылық тосқауыл болған жағдайда тәуекелге ұшырайды.

Банктік реформа

Саймонстың идеалдық экономикасында "жақын ақша", "практикалық ақша" және басқа да қысқа мерзімді құралдардың қауіпті түрлері емес, "таза активтер" және "таза ақша" ғана таратылатын болады. Алтын стандартқа қарсы шыққан Саймонс пайызсыз борышты жақтады және мемлекеттік немесе корпоративтік міндеттемелерді қаржыландыру үшін қысқа мерзімді борышты шығаруға қарсы болды. Сонымен қатар ол ақшаға, талап бойынша депозиттерге және жинақталған ақшаға пайыз төлеуге қарсы болды. Симонс жеке банктердің қоғамдағы қазіргіден мүлдем басқа рөл атқаратынын көз алдына елестетті. Ақша массасын борышты шығару арқылы бақылаудың орнына, Саймонс банктері "инвестициялық трасттарға" қарағанда басқа нәрселерге қарағанда көбірек ұқсайды. Тұрақтылық мүддесі үшін Саймонс банктерде екі түрдегі қорларды таңдауды көздеді: ұзақ мерзімді облигациялар немесе консольдер және қолма-қол ақша. Сонымен қатар, олар 100% -ға дейін резервтерді арттырады. Саймонс мұны тиімді деп санайды, өйткені оның түпкі нәтижесі - екінші реттік ақша түрлерін құру арқылы "банк қаржыландыратын бағалы қағаздар мен жылжымайтын мүлік инфляциясының" алдын алу. Симонс депозиттік және транзакциялық терезелерді ажыратуды және банктерді "несие беруші инвесторлар" ретінде және банктерді депозиттік агенттіктер ретінде институционалдық ажыратуды жақтады. Негізгі пайда несие беру және инвестициялау институттарына "актив түріндегі ұзақ мерзімді капитал" (233) ұсынуға назар аударуға мүмкіндік беру болып табылады. Банктер "өздерінің капиталынан осындай қаражатты еркін қамтамасыз ете алады". Қысқа мерзімді пайыздық коммерциялық несиелер кезең-кезеңмен жойылады, өйткені Саймонс айтқандай, "заманауи банктердің өкінішті әсерлерінің" бірі "бұл жалпы бизнесте қысқа мерзімді қаржыландыруды қолдануға мүмкіндік берді және ынталандырды".

Ақша ұсынысы

Симонс баға деңгейі өнім мен жұмыспен қамтудың ауытқуымен үйлесу үшін икемді болуы керек деп санайды. Осы мақсатта ол қысқа мерзімді қарыз алудың ең аз мөлшерін және ақша айналымына мемлекеттік бақылаудың ең көп мөлшерін ұсынды. Бұл экономиканың бұзылыстарға төзімділігін арттырады және "жинақталған бейімсіздіктердің" алдын алады, олардың барлығы бірден экономикаға әсер етеді. Сонымен, Симонс үшін баға деңгейінің өзгеруі қысқа мерзімді бағалы қағаздарды құруға және жоюға байланысты болатын қаржы жүйесі проблемалы және тұрақсыздыққа қауіп төндіреді.