Кіріспе

2001 жылы Джейн Уркхарт романы 1984 жылы түсірілген қысқа фильм "Тас кесушілер" (2001) - Канадалық жазушы Джейн Уркхарттың Бірінші дүниежүзілік соғыстың тарихи оқиғаларына және Онтарионың Шонваль қаласына арналған романы. Роман Канаданың үш ұрпағы туралы, 19-ғасырдағы Онтариодан Баварияның ағаш кесушісі мен иммигрант неміс діни қызметкерімен оқшау қалада шіркеу құруға атсалысады. Алайда, оқиға 1900-ші жылдардағы ағаш кесушінің немерелерінің өміріне негізделген; осылайша Бірінші дүниежүзілік соғыстың қирауы, Францияда Вими мемориалының құрылысы және Уркуарттың "өнер жасаудың құтқарылу сипаты" деп атауы.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ағаш кескіш Жозеф Беккерден басталатын романның уақыт сызығы оның 19-ғасырдағы Онтариодағы өмірі мен Клара мен Тилманның немерелерінің соғыс алдындағы және соғыстан кейінгі өмірі арасында алға-артқа ауысады. Үш бөлімнен тұратын "Тас оюшылар" Канададан басталып, кейіпкерлер қайғысын жеңіп, өмір сүру, есте сақтау және есте сақтау қажеттілігін зерттей отырып, Францияға көшіп келеді.

Иін мен шүберек

XIX ғасырдың ортасында Гстир әкесін Бавариядан Канадаға неміс католиктер қауымына қызмет етуге жібереді. Ол Онтариодағы аңғарда орналасқан Шаневал ауылшарына тартылады және қоңыраулы тас шіркеу салуға бел буады. Жозеф Беккер, ағаш кесу шебері, оған көмектеседі. 1930 жылдарға ауысып, Клара Шовеналда орта жастағы жалғыз бойжеткен ретінде таныстырылады. Алайда, оқиға Клара мен оның інісі Тильманның балалық шағына дейін қайталанады. Бұл жерде біз олардың Бекердің немерелері екенін білеміз, ол өзінің ою-өрнек шеберлігін немересіне беруге тырысады. Алайда, бала еріксіз және ынтасыз; саяхатшылдықтан зардап шегуші Тильман бір жерде ұзақ тұра алмайды және жиі кішкентай қаладан қашады. Тилман 12 жасқа толғанда, анасы баласын қайта-қайта жоғалтудың стрессінен арыла алмайды, нәтижесінде оны Шоневалға ұстап тұрудың кейбір әдет-ғұрыптарға жат тәсілдерін қолданады, соның ішінде оны сөзбе-сөз байлап қояды. Алайда бір жерде ұстауға болмай, Тилман біржола кетеді. Керісінше, Клара ою-өрнек жасау кәсіпін үйренуге құштар және Бекер оған үйретеді, ал анасы оның тігін шеберлігін береді. Жас кезінде Клара ирланд отбасының үнсіз ұлы Эмон О'Салливанға ғашық болады. Имон оның өмірінде ұзақ уақыт қалмайды, өйткені ол Бірінші дүниежүзілік соғыста ұшақпен ұшуды және батыр болып қайтуды жоспарлап, соғысқа кетеді. Ол іс-әрекет кезінде жоғалған деп хабарланғаннан кейін, Клара күйреген және оның есінде және оның сезімдерінде тұрып қалуға тырысады, ал әңгіме оның өмірінде қария ретінде қайта оралады.

Жол

Үйден кеткеннен кейін Тилман бірнеше жыл жолдар мен рельстерде босқындар ретінде өмір сүреді. Ақырында ол Refuto есімді босқынмен кездеседі, ол ағасын жанама өлтіргені үшін өзін кінәлі сезінгендіктен үйден кеткен. Кейіннен Рефуто отбасының оны кешірмейтінін ойлап, үйіне қайтуға шешім қабылдайды. Рефуто Тильманды өзімен бірге Италияның Гамильтон ауданына әкеледі; Тильман Рефутоның ұлы Джорджиомен достық қарым-қатынас жасайды және осы болат қалашығында кездейсоқ жұмыс істеп, бір уақыт отбасымен бірге тұрады. Бірақ соғыс басталғанда Тильман Францияның окоптарында қызмет етеді.

Ескерткіш

40 жасқа толған Тилман Шонвалға оралады, ал Клара жылдар бұрын қайтыс болды деп есептелетін ағасымен қайта қосылады. Бұл жерде Тилман Ұлы соғыстың ардагері екені, Вими қырқасындағы шайқаста аяғын жоғалтып, протезбен жүретіндігі туралы біледі. Клара Вими мемориалының салынуын білгеннен кейін, белгілі бір қабірі жоқ жоғалған сарбаздарға арналған күрделі ескерткіш, Тильманмен бірге Францияға барып, онымен жұмыс істеуге бел буады. Ағасының қарсылығын жеңгеннен кейін олар Францияға барып, Клара ескерткіштің жұмысын бастайды. Бірнеше аптадан кейін, Клара Емонның бет-әлпетін ескерткіштегі басты мүсінге, өлген жастардың символына, шамшыраны көтеріп алып жүруге, мүсінге сурет салады. Бастапқы ашуымен, дизайнер Уолтер Оллвард Клараның таңғажайып ою-өрнек шеберлігін көріп, жас жігіттің суреті соғыста қаза тапқан жастардың көптен күткен бейнесін қалайша арттыратынын біледі. Ақыр соңында ол ескерткішті жақсартады деп шешіп, Олвард өзгерісті сақтайды. Тилманның досы Джорджиомен бірге жұмыс істеген кезде, Клара оған ғашық болады және Эмон қайтыс болғаннан кейін алғаш рет ол өзінің эмоцияларын ашады. Тилман, сондай-ақ, бірінші рет әскери жарақат алған француз аспазшысымен физикалық жақындыққа жол ашады. Тилман да, аш-ас үйдің шебері Рекоуверр де бір-бірінің зақымдалған денесінен сүйіспеншілік пен ем табады. Роман салтанатты мемориалдың аяқталуымен аяқталады, Олвард ұмытылған, ал Клара мен Тилман қазір Канададағы серіктестерімен эмоционалды түрде өмір сүруде, олар соғыста қаза тапқан адамдарды еске алды. Романның қорытынды тұжырымдары Канада ұлтының құрылуының үлкен тәжірибесін аша отырып, барлық сюжет желілерін біріктіреді.

Талдау

Тас кесушілер тобында естелік пен тарих маңызды рөл атқарады. Вими мемориалының құрылысы Шоневальдегі Гстир атасының шіркеуінің және Бавария королі Людвиг II-нің сарайының құрылысына айналдырылды; осылайша Вими қырқасының ұлы жеңісінің басым тарихы "орталықтан шығарылды" және бұл әңгімелер Канаданың жеке басын қалыптастыруда ойнайтын теңдікті көрсетеді. Бұл, көптеген кейіпкерлердің Вими Ридж және Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы түрлі тәжірибелерін пайдаланумен бірге, Уркхарт естелік пен тарихтың "процесс" екендігін айтады, онда "өткен оқиғалардың мағыналары уақыт өткен сайын өзгеріп отырады". Бұл ұрпақтардың арасындағы қарым-қатынас ретінде түсіндіріледі, онда кейінгі ұрпақ өткен ұрпақтың естеліктерін әңгіме арқылы "өшіреді", бірақ бұл естеліктер кейінгі ұрпаққа терең әсер етеді, сондықтан олар оны өздері сезінгендей сезінеді. Тас оюшылар тобында жиі кездесетін тағы бір тақырып - маңдай-тескей. Уркхарт ата Гстирдің шіркеу қоңырауына деген құмарлығын, Олвардтың таспен, Эмонның ұшып кету құмарлығын пайдаланып, "Канада тарихының оқиғалары мен процестерін" жаратқан әртүрлі тәжірибелерде уақыт өте келе ұқсастықтар бар екенін көрсетеді.

Марапаттар мен ұсыныстар

"Тас оюшылар" генерал-губернатор сыйлығының және Гиллер сыйлығының финалисі болды және Букер сыйлығының ұзақ тізіміне енді.