Кіріспе

Шалқардың түрлері Шалқардың (Geotria australis), Солтүстік аралда пихарау, корокоро, канина деп те аталады. Тұқымдағы екінші түр - аргентиналық шалқар (Geotria macrostoma), ол 2020 жылы жеке түр ретінде қайта бекітілді. Бұл құс Оңтүстік жарты шарда мекендейді. Өмірінің алғашқы кезеңін тұщы суда өткізеді, ересекте теңізге көшіп, тұщы суға оралып, ұрықтанады және өледі.

Сипаттама

G. australis, басқа лампреялар сияқты, жіңішке бақа тәрізді денеге ие және ұзын болып өседі. Оның артқы жартысында екі төменгі арқалық қанаттары бар. Басқа лампреялар сияқты, оның да жауы жоқ, тек сорушы бар. Ересектерде теңізден жаңа түскен көкбауырлар терісі күміс түсті, бірақ біраз уақыт бойы тұщы суда болғаннан кейін биливердиннің жиналуынан көгілдір түсті болады. Ересектің көзі салыстырмалы түрде кішкентай және басының бір жағында орналасқан. Еркектер толық жетілгенде көздерінің астында қапшақты қапшық пайда болады. Сонымен қатар, солтүстік жарты шарда таралған түрлердің қапшығы ұрықтар көбейген кезде ұя жасау үшін тастарды жинауға пайдаланылған деген болжам бар.

Өмірлік цикл

Тұщы судағы аммукоэталар немесе өмірлік циклдің личинкалар сатысы олардың өмірінің көп бөлігінде күңгірт қоңыр түсті болады. Амукоэттер алты ай бойы метаморфозадан өтіп, көк жасыл жолақты күміс түске айналғанға дейін төрт жылдай тұщы суда қалады. Бұл кезде олар өзеннен төмен қарай теңізге қарай көшіп кетеді. Ересектер өмірінің бір бөлігін ашық теңізде өткізеді, басқа балықтардың паразиті ретінде өмір сүреді. Олар балықтың жағасына немесе жағына жабысып, төменгі тіндерді жұлып алады. Ересектер тұқым қуалау үшін тұщы суға оралады, ұрық шығару алдында он сегіз ай бойы жыныстық жетілуді өткізеді. Ересектер ұрықтанғаннан кейін 105 күнге дейін өмір сүреді және ата-анасының қамқорлығын қамтамасыз ету үшін жұмыртқа массасына оралады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Шашты шаян Оңтүстік жарты шарда кең таралған, Жаңа Зеландияда, Чилиде, Аргентинада, Фолкленд аралдарында, Оңтүстік Джорджияда және Австралияның оңтүстік-батысы мен оңтүстік-шығысында кездеседі.

Қауіптер

Албатростар, шошқалар, ірі балықтар мен теңіз сүтқоректілері лаприлерді аулайды. Бұл судың сапасының төмендеуімен байланысты болуы мүмкін.

Тарих

Қапшықты лампреялар - Жаңа Зеландиядағы дәстүрлі маорилік дәмді тағам. Лампреяларды аулаудың дәстүрлі әдістері олардың су тасқынына көтерілген кезде оларды алаңдата отырып, оларды ұстап алуды немесе ұту пихарауды қолдануды қамтиды, бұл үлкен өзендер арқылы бөгетті орналастыруды қамтиды, бұл хинәкиге (жөнді тұзаққа) әкеледі. Ухангуй өзенінің арғы жағындағы кейбір ұту пихараулар өзеннің арғы жағында болған. 19 ғасырдың ортасында Жаңа Зеландияда кеңінен тараған, Еуропалық қоныстанушылар оны тағам ретінде қабылдады.