Кіріспе

Хорват диалектісінің шакавиан диалектісінің аймақтық түр-түрі Батыс Венгриядағы, оңтүстік-батыс Словакиядағы және оңтүстік Чехиядағы шағын хорваттар жиі Бургенланд хорваттары деп аталады. Олар Бургенланд хорват жазба тілін қолданады және Австрия хорваттарымен тарихи және мәдени жағынан тығыз байланысты. Бургенланд хорваттарының өкілдері олардың үш елдегі жалпы санын және эмиграциясын шамамен 70 000 деп бағалайды.

Тарих

Бургенланд хорват тілі - Хорватиядан Хорватия-Осман соғыстары кезінде қашып, сол кездегі Венгрияның батыс бөлігінде қоныстанған хорват босқындарының тілі. Бургенланд хорваттары хорват тілінің барлық үш диалектісін (штакавиан, шакавиан және кашкавиан) сөйлейтіндерді қамтиды, олардың көпшілігі шакавиандар. Олардың бір бөлігі, бәлкім, Далмациядан шыққан, ал олардың барлығы негізінен Уна өзенінің аңғарынан көшіп келген.

Жазба тілі

Бургенланд хорват тілінің жазба тілі негізінен жергілікті шакав диалектіне негізделген, сонымен қатар Бургенландта сөйленетін басқа хорват диалектілерінің әсері бар. Ол латын әліпбиін хорват әліпбиіндегідей диакриттік модификаторлармен қолданады. Тілдің дамуы барысында ол өзінің кейбір арнайы сөздіктерін жинады, кейде стандартты хорват тілінде қолданылғаннан өзгеше болады. Халықтың сүйікті кішкентай ханзадасы Бургенланд хорват тіліне (1998 жылы) аударылған, әсіресе Иван Роттердің стандартты нұсқасы.

Бургенланд хорват тілінде жазылған алғашқы кітаптар

Сауаттылықтың басталуы: Климпушки мисал (1501), С. Консул Историан және Антун Далматиннің Постиласы (1568), Дусевне песне (1609) және Григор Мекинич Питирейдің Друге ножи дусевних песззан (Друге книги душевних pesan, Рухани әндердің басқа кітаптары) (1611). XIX ғасырдың ортасына дейін Бургенланд хорват тіліндегі әдебиет діни сипатта болды және негізінен шаруаларға арналған. Басты жазушылар діни қызметкерлер мен монахтар болды. XIX ғасырдың екінші жартысында мұғалімдер жазуды бастады. Осыған орай көптеген оқулықтар мен күнтізбелер жазылды.

Бургенланд хорват тілінде жазылған газеттер

Бургенланд хорваттарының газеттері: Crikveni glasnik (Church Gazette), 1946; Naše selo (Біздің ауыл), 1947; Naš tjednik (Біздің апталық), 1947; Naša domovina (Біздің отанымыз), 1952; Glas (Voice), 1957; Novi glas (Жаңа дауыс), 1969; Put (Way), 1981).