Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұл Хорватия тәуелсіздік соғысы аяқталғаннан бергі тарихы.
This is the history of Croatia since the end of the Croatian War of Independence.
Туджман: бейбіт уақыттағы төрағалық (1995-1999)
1995 жылдың қарашасында Хорватиядағы соғыс аяқталды. Соғыста шамамен 20 000 адам қаза тапты, ал 1996 жылы Хорватияда жарияланған соғыс зардаптары туралы ресми деректер 180 000 қираған тұрғын үйді, Хорватия экономикасының 25% зардап шеккенін және 27 миллиард АҚШ долларына бағаланған материалдық залалды көрсетті. 2003/04 жылғы «Еуропалық шолу» соғыстың зардаптарын 37 миллиард АҚШ долларына бағалады, оның ішінде зақымдалған инфрақұрылым, жоғалған экономикалық өнім және қашқынмен байланысты шығындар ескерілді. Осы кезеңде ЖІӨ 21% төмендеді. Тұрғын үйлердің 15 пайызы және 2423 мәдени мұра нысаны, оның ішінде 495 қасиетті құрылыс қиратылды немесе зақымдалды. Соғыс өте жоғары әскери шығындармен қосымша экономикалық салмақ әкелді. 1994 жылға қарай Хорватия іс жүзінде соғыс экономикасына айналған кезде, әскери шығындар мемлекеттік бюджеттің 60 пайызын құрады. Соғыс аяқталғаннан кейін 1995 жылы парламент сайлауы өтті, нәтижесінде биліктегі Хорват демократиялық одағы жеңіске жетті. Златко Матеша Ника Валентичтің орнына Хорватияның жаңа премьер-министрі болды және тәуелсіз Хорватияның алғашқы бейбіт үкіметін құрды. Сол уақытта Загреб Ассамблеясына сайлау өтті, онда оппозиция жеңіске жетті. Бұл Загреб дағдарысына әкелді, себебі президент оппозициялық партиялар ұсынған Загреб қаласының әкіміне ресми мақұлдау беруден бас тартты. 1995 жылы Хэллоуин күні «есірткіге тәуелді адамдар тәртіпсіздік тудырып жатыр» деген сылтаумен Туджманның полициясы Самбор қаласында Хэллоуиндегі панк концертін қатыгездікпен таратып жіберді. Полиция концертке келген, көбінесе жас адамдарды қатты ұрып-соғып, тіпті кездейсоқ көрермендерге де қатыгездікпен шабуыл жасады. Макро тұрақтандыру бағдарламаларының нәтижесінде 1990 жылдардың басында ЖІӨ-нің теріс өсімі тоқтады және оң динамикаға ие болды. Соғыстан кейінгі қайта құру жұмыстары өсімге қосымша серпін берді. Соғыс кезінде кейінге шегерілген тұтынушылық шығындар мен жеке сектордың инвестициялары 1995-97 жылдары өсімге үлес қосты және экономикалық жағдайды жақсартты. 1995 жылы ЖІӨ-нің нақты өсімі 6,8%, 1996 жылы 5,9% және 1997 жылы 6,6% құрады. 1995 жылы Иван Пенич жекешелендіру министрі болып тағайындалды, ол министрліктің алғашқы министрі болды. Хорватиядағы жекешелендіру 1991 жылы соғыс басталғанда жай ғана басталған еді, сондықтан жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өту баяу және тұрақсыз болды. Биліктегі партия кәсіпорындарды партиямен байланысты жеңілдік алған иелер тобына беруі үшін сынға ілікті. Хорватия 1996 жылдың 6 қарашасында Еуропа Кеңесіне мүше болды. Хорватия президенті Франьо Туджман 1997 жылғы президент сайлауында 61,4% дауыспен жеңіске жетіп, екінші бес жылдық мерзімге қайта сайланды. Марина Матулович Дропулич 1997 жылғы жергілікті сайлауда жеңіске жетіп, Загреб дағдарысын ресми түрде аяқтады. Бұрынғы Сербия Крайнасының қалған бөлігі, Югославия Федерациясымен шектес аймақтар, Хорватия үкіметімен бейбіт интеграция процесін келісті. «Эрдют келісімі» деп аталатын аймақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Шығыс Славония, Баранья және Батыс Сирмиум үшін арналған уақытша әкімшілігінің уақытша қорғауында болды. Бұл аймақ 1998 жылдың 15 қаңтарында Хорватияға ресми түрде қайта қосылды. 1998 жылдың 3 қазанында Папа Иоанн Павел II кардинал Алойзие Степинацты қасиетті деп жариялады. 1998 жылы қосылған құн салығы енгізілді және сол жылы мемлекеттік бюджет профицитті болды. 1998 жылдың соңында Хорватияда рецессия басталды және ЖІӨ өсімі 1,9%-ға дейін төмендеді. 1999 жылы рецессия жалғасты, ЖІӨ 0,9% төмендеді.
In November 1995 the war in Croatia ended. Around 20,000 people were killed in the war, while official figures on wartime damage published in Croatia in 1996 specify 180,000 destroyed housing units, 25% of the Croatian economy destroyed, and US$27 billion of material damage. Europe Review 2003/04 estimated the war damage at US$37 billion in damaged infrastructure, lost economic output, and refugee related costs, while GDP dropped 21% in the period. 15 percent of housing units and 2,423 cultural heritage structures, including 495 sacral structures, were destroyed or damaged. The war imposed an additional economic burden of very high military expenditures. By 1994, as Croatia rapidly developed into a de facto war economy, the military consumed as much as 60 percent of total government spending. Following the end of the war, parliamentary elections were held in 1995, which resulted in a victory of the ruling Croatian Democratic Union. Zlatko Mateša became the new Prime Minister of Croatia, replacing Nikica Valentić, and formed the first peacetime government of independent Croatia. Elections for the Zagreb Assembly were held at the same time, which were won by the opposition. This led to the Zagreb crisis since the president refused to provide formal confirmation to the opposition parties proposed Mayor of Zagreb. On Halloween 1995 under the pretext of alleged "drug addicts causing riots" in the city, Tuđman's police brutally dispersed Halloween punk concert in town of Samobor. The police severely beat and fired weapons at mostly young concert attendees, and in some cases even brutally beat accidental bystanders. As a result of the macro stabilization programs, the negative growth of GDP during the early 1990s stopped and turned into a positive trend. Post war reconstruction activity provided another impetus to growth. Consumer spending and private sector investments, both of which were postponed during the war, contributed to the growth in 1995 97 and improved economic conditions. Real GDP growth in 1995 was 6,8%, in 1996 5,9% and in 1997 6,6%. In 1995 a Ministry of Privatization was established with Ivan Penić as its first minister. Privatization in Croatia had barely begun when war broke out in 1991 and its transformation from a planned economy to a market economy was thus slow and unsteady. The ruling party was criticised for transferring enterprises to a group of privileged owners connected to the party. Croatia became a member of the Council of Europe on 6 November 1996. President of Croatia Franjo Tuđman won the 1997 presidential elections with 61.4% of the votes and was re elected to a second five year term. Marina Matulović Dropulić became the Mayor of Zagreb having won the 1997 local elections, which formally ended the Zagreb crisis. The remaining part of former Republic of Serbian Krajina, areas adjacent to FR Yugoslavia, negotiated a peaceful reintegration process with the Croatian Government. The so called Erdut Agreement made the area a temporary protectorate of the United Nations Transitional Administration for Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium. The area was formally re integrated into Croatia on 15 January 1998. On 3 October 1998 Pope John Paul II beatified Cardinal Alojzije Stepinac. Value added tax was introduced in 1998 and the central government budget was in surplus that year. At the end of 1998 Croatia went into a recession and GDP growth slowed down to 1,9%. The recession continued throughout 1999 when GDP fell by 0,9%.
Рачан үкіметі (2000-2003)
Туджман 1999 жылы қайтыс болды, ал 2000 жылдың басындағы парламент сайлауында ұлтшыл Хорватия демократиялық одағының (HDZ) үкіметі премьер-министр Ивица Рачан басқаратын орталық-солшыл коалициямен ауыстырылды. Сонымен қатар, президенттік сайлау өтті, оның жеңімпазы умеренный Стьепан Месич болды. Жаңа Рачан үкіметі Конституцияға түзетулер енгізіп, саяси жүйені жартылай президенттік жүйеден парламенттік жүйеге өзгертті, президенттің көптеген атқарушылық өкілеттерін Парламент пен Премьер-министр институтына берді. Дегенмен, Президент Бас қолбасшы лауазымын сақтап қалды және осы өкілеттігін Он екі генералдың хатына жауап ретінде пайдаланды. 2000 жылы экономикалық өсім дағдарыстан кейін жандана түсті. Ел 1998/1999 жылдардағы жеңіл дағдарыстан қалпына келді және келесі жылдары айтарлықтай экономикалық өсімге қол жеткізді. Жұмыссыздық деңгейі 2001 жылға дейін өсе берді, содан кейін төмендеуге бағытталды. Үкімет көптеген үйлерді қайта жарақтап салғандықтан, босқындардың оралуы үдеді; хорваттардың көпшілігі (Вуковардағылардың бір бөлегінен басқа) оралды, ал сербтердің үштен бірі ғана оралуға мүмкіндік алды, себебі оларға қолайсыз мүлік заңдары, сондай-ақ этникалық және экономикалық мәселелер кедергі келтірді. Рачан үкіметі көбінесе Хорватияны Туджман дәуірінің жартылай оқшаулануынан шығарғаны үшін мақталады. Хорватия 2000 жылдың 30 қарашасында Дүниежүзілік сауда ұйымының (ДСҰ) мүшесі болды. Ел 2001 жылдың қазан айында Еуропалық Одақпен тұрақтандыру және қауымдастық туралы келісімге қол қойды және 2003 жылдың ақпан/наурыз айларында мүшелікке үміткерлік білдірді. Рачан үкіметіне оңшыл HDZ қарсылық көрсетті, олар Хорватияның ICTY-мен ынтымақтастығына қарсы үлкен наразылық митингтерін ұйымдастырды.
Tuđman died in 1999 and in the early 2000 parliamentary elections, the nationalist Croatian Democratic Union (HDZ) government was replaced by a center left coalition, with Ivica Račan as prime minister. At the same time, presidential elections were held which were won by a moderate, Stjepan Mesić. The new Račan government amended the Constitution, changing the political system from a semi presidential system to a parliamentary system, transferring most executive presidential powers from the president onto the institutions of the Parliament and the Prime Minister. Nevertheless, the President remained the Commander in Chief, and notably used this power in response to the Twelve Generals' Letter. Economic growth picked up in 2000 following the recession. The country rebounded from a mild recession in 1998/1999 and achieved notable economic growth during the following years. The unemployment rate would continue to rise until 2001 when it finally started falling. Return of refugees accelerated as many homes were rebuilt by the government; most Croats had already returned (except for some in Vukovar), whereas only a third of the Serbs had done so, impeded by unfavorable property laws as well as ethnic and economic issues. The Račan government is often credited with bringing Croatia out of semi isolation of the Tuđman era. Croatia became a World Trade Organization (WTO) member on 30 November 2000. The country signed a Stabilization and Association Agreement (SAA) with the European Union in October 2001, and applied for membership in February/March 2003. Račan's government was undermined by right wing HDZ who organized mass opposition rallies against Croatian collaboration with ICTY.
Санадер үкіметі (2003-2009)
2003 жылдың соңында жаңа парламент сайлауы өтті және Иво Санадер басшылығындағы реформаланған ХДЗ партиясы жеңіске жетті, ол премьер-министр болды. Сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Санадер жаңа үкіметті оңшыл ұлтшыл партиялармен емес, серб азшылығымен коалиция құрып құруды таңдады. 2008 жылдың наурыз айында 18 жасар Bad Blue Boys футбол жанкүйері Рибняк паркінде қаза тапты, одан кейін басқа BBB мүшелері кек қайтарды. Оқиға 18 жасар Лука Рицтің өмірін қиған Вечеслав Хольевац даңғылындағы автобус аялдамасындағы төбелес кезінде болды. 2008 жылдың қазан айында соғыста пайда тапқан деп айыпталған генерал Владимир Загорецті қорғаған адвокат Звонимир Ходақтың қызы Ивана Ходак қаза тапты, бұл оқиға премьер-министр Иво Санадердің Загреб полиция басқармасының бастығы Мариян Бенконы, ішкі істер министрі Берислав Рончевичті және әділет министрі Ана Ловринді қызметтен босатуына себеп болды. Рончевичтің орнын Томислав Карамарко, ал Ловринді Иван Шимонович ауыстырды. 2009 жылдың ақпан айында полиция Ходақтың өлімін үйсіз, жұмыссыз адамға байланыстырды, ол Звонимир Ходақты өміріндегі қиындықтары үшін кінәлады. 2009 жылдың маусым айында Санадер қызметінен кенеттен кетіп, әрекеттеріне түсініктеме беруден бас тартты. Флориан Бибер жазғандай, түсіндірме 2010 жылы берілді, ол кезде Санадер жемқорлыққа қатысты айыпталудан қорқып Австрияға қашқан болатын. Кейін ол Хорватияға қайтарылды. Сот отырысында Санадардың сәнді сағаттар, сәнді вилла және өнер коллекцияларына ие екені анықталды, олардың ешқайсысын Хорватия мемлекеттік қызметкерінің жалақысымен заңды түрде алу мүмкін емес еді. 2012 жылдың қараша айында ол он жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ кейіннен мерзімі сегіз жарым жылға қысқартылды. 2015 жылы процедуралық қателіктерге байланысты бұл үкім күштен шығарылды, бірақ қайта сот басталмас бұрын, ол тағы бір жемқорлық ісі бойынша төрт жарым жылға бас бостандығынан айырылды. Осылайша, Бибер қорытындылайды, Санадер бастаған еуропалық бағытталған реформалар USKOK сияқты институттарды құрды, ол оны жазаға тартты және оның құлдырауына маңызды рөл атқарды. Бибер ХДЗ-ның еуропалық бағытқа ұмтылуы Хорватияның демократиялық жүйеге сәтті өтуінің кілті болды деп мәлімдейді, ал оның маңызды тұлғаларының бірі Иво Санадер оның құруына көмектескен демократиялық институттардың "құрбанына" айналды. Еңбек заңын өзгертуге бес кәсіподақ қарсылық көрсетті: референдум талап еткен петицияға 813 016 адам қол қойды, бұл Хорватиядағы барлық сайлаушылардың 10 пайызын құрайтын 449 506 қолдан асып түсті. Болашақ референдумға қатысты сауалнамалар жүргізілді: Nova TV үшін Ipsos Puls жүргізген 8 шілдедегі 646 адамнан тұратын сауалнамада 64% референдумды қолдайтынын, 15% қарсы екенін және 21% шешімін қабылдамағанын көрсетті. CRO Demoskop 1 және 2 шілдеде 1300 адам арасында сауалнама жүргізіп, сауалнамаға қатысқандардың 88,6% оны қолдайтынын анықтады. Әкімшілік министрлігі қолтаңбаларды тексергеннен кейін Хорватия үкіметі ұсынылған барлық қолтаңбалардың 330 мыңнан аспайтынын мәлімдеді, бұл референдумды бастауға жеткіліксіз болар еді. Халықтың наразылығынан кейін олар қолтаңбаларды Парламентке жіберді. Үкімет содан кейін 2010 жылдың 3 қыркүйегінде реформа ұсыныстарын кері қайтарып алды. Хорватия Парламенті бұл референдум ұсынысын күшсіз етеді ме, жоқ па, соны анықтай алмады және шешімді Хорватия Конституциялық сотына жіберді. Сот 2010 жылдың 20 қазанында референдум өткізу қажеті жоқ деп шешті. Ол үкіметке келесі жылы еңбек заңына ешқандай өзгеріс енгізбеуді бұйырды. Кейіннен үкімет пен кәсіподақтар басқа референдум өткізуге келісті, онда «200 000 тіркелген сайлаушы талап еткен жағдайда референдум өткізуге келісесіз бе және қажетті сайлаушы қолтаңбаларын жинау үшін 30 күн берілуі керек пе?» деген сұрақ қойылды. Ол Еуропалық Одаққа қосылу туралы референдуммен бір уақытта өткізілуі жоспарланған, бірақ өткізілмеді. 2011 жылғы Хорватиялық наразылықтар Хорватияда 2011 жылдың 22 ақпанында Интернетте наразылыққа шақырудан кейін басталған және күнделікті жалғасқан үкіметке қарсы көше наразылықтары болды. Наразылықтар үкіметтің жемқорлыққа қатысты жаңа оқиғаларына және алдағы Еуропалық Одаққа кіруге байланысты алаңдаушылықтарға байланысты әртүрлі саяси көзқарастарды біріктірді және Косордың отставкасын және мерзімінен бұрын сайлау өткізуді талап етті. Олар полицияның қатал әрекетімен және Загребтегі Хорватия Парламенті алдында жиналуға тыйым салумен кездесті. 26 ақпанда ондаған мың наразылық білдірушілер Хорватия астанасы Загребтің Бан Джелачич алаңында Хорватия Тәуелсіздік соғысының айыпталушы ардагерлеріне қолдау білдіріп, Косор үкіметінің отставкасын талап етті. Көшедегі төбелес кезінде бірнеше ондаған адам жараланып, қамауға алынды. Келесі апталарда наразылық білдірушілердің саны шамамен 10 000 адамға жетті, бірақ кейіннен наразылықтар біртіндеп тоқтады. 2011 жылдың 30 маусымында Еуропалық Одаққа қосылу туралы келісімге қол қойылды, Хорватияға 2013 жылдың 1 шілдесінде қосылуға жол ашылды.
In late 2003, new parliamentary elections were held and a reformed HDZ party won under leadership of Ivo Sanader, who became prime minister. After winning elections Sanader chose to form the new government in coalition with Serb minority, rather than with far right nationalist parties. In March 2008, an 18 year old Bad Blue Boys football fan was killed in the Ribnjak Park, followed by a retaliation by other BBB members. A mob beating at a bus stop in the high traffic Većeslav Holjevac Avenue ensued, with deadly consequences for 18 year old Luka Ritz. The October 2008 murder of Ivana Hodak, the daughter of Zvonimir Hodak, the lawyer who defended alleged war profiteer general Vladimir Zagorec, caused the Prime Minister Ivo Sanader to fire Marijan Benko, chief of Zagreb Police Department, Berislav Rončević, Minister of Internal Affairs and Ana Lovrin, Minister of Justice. Rončević was replaced by Tomislav Karamarko and Lovrin by Ivan Šimonović. In February 2009, the Hodak murder was attributed by the police to a homeless unemployed man blaming Zvonimir Hodak for his problems in life. In June 2009, Sanader abruptly resigned his post, leaving scarce explanation for his actions. As written by Florian Bieber, the explanation came in 2010 when Sanader fled to Austria due to fear of being charged for corruption. He was eventually extradited back to Croatia. In the ensuing court hearing, it was discovered that Sanadar possessed the collection of luxurious watches, luxurious villa and collection of arts, none of which could be afforded legally from salaries of Croatian public sector. In November 2012, he was sentenced to ten years in prison, which was later reduced to eight and half years. In 2015, this sentence was annulled for procedural errors, but before his re trial could begin, he was sentenced to four and half years in prison for another corruption case. Therefore, Bieber concludes, it turned out that pro European reforms which Sanader had initiated created institutions such as USKOK which eventually sentenced him and played a prominent role in his downfall. Bieber claims that HDZ's orientation towards pro European course became key for Croatia's successful transition towards consolidated democracy, while one of its key actors Ivo Sanader became "a victim" of democratic institutions he had helped to create. The changing of the labour law was greatly opposed by five trade unions: a petition demanding a referendum gathered 813,016 signatures, far more than the required 449,506 signatures (10 percent of all voters in Croatia), in the first successful popular referendum attempt. Opinion polling was done for the prospective referendum: an Ipsos Puls for Nova TV poll of 8 July 2010 at a sample of 646 indicated 64% would support the referendum, 15% would be against, and 21% were undecided. CRO Demoskop also polled on the matter on 1 and 2 July at a sample of 1300, and found 88.6% of the polled would support it. After the Ministry of Administration completed its examination of the signatures, the Croatian Government first hinted that of all submitted signatures, no more than 330 thousand are valid, which would be insufficient for starting a referendum. After a public backlash, they nevertheless passed the signatures on to the Parliament. The government then decided to withdraw the reform proposals on 3 September 2010. The Croatian Parliament could not decide conclusively whether this rendered the referendum proposal moot or not, and instead passed the judgement on to the Constitutional Court of Croatia. The court decided on 20 October 2010 that there was no longer any need to hold the referendum. It ordered the government not to subject any changes to the labor law in the following year. The government and labour unions later agreed that there would be a different referendum instead, asking the question "Do you agree that a referendum must be called if so requested by 200,000 registered voters, and that the time for the collection of the required number of voters' signatures should be 30 days?". It was planned to be held at the same time as the EU accession referendum, but did not happen. The 2011 Croatian protests were anti government street protests in Croatia started on 22 February 2011, after a call to protest over the Internet, and continued almost daily. The protests brought together diverse political persuasions in response to recent government corruption scandals and worries regarding upcoming EU accession, and called for the resignation of Kosor and early elections. They were met by a violent police reaction and a ban on assembly in front of the Croatian Parliament in Zagreb. On 26 February, tens of thousands of protesters met in the Croatian capital Zagreb's Ban Jelačić Square to express their support for indicted Croatian War of Independence veterans and demand for Kosor's government to resign. Several dozen people were injured and arrested as anti government protests degenerated into clashes with police. In the following few weeks the number of protesters rose to some 10,000 people, but later the protests gradually stopped. On 30 June 2011 the EU accession agreement was concluded, giving Croatia the all clear to join, with a projected accession date of 1 July 2013.
Миланович үкіметі (2011-2016 жж.)
2011 жылғы Хорватия парламенті сайлауы 4 желтоқсан күні өтті, және «Кукурику» коалициясы жеңіске жетті. Зоран Миланович коалициялық үкіметтің премьер-министрі болды. 2012 жылдың қаңтар айында жаңа үкімет Еуроодаққа мүшелік алу мақсатында референдум ұйымдастырды, онда сайлаушылардың 66,27 пайызы қолдау көрсетті. Референдумнен кейін Сабор 2011 жылғы қосылу шартын ратификациялады. Миланович кабинеті 2012 жылдың қарашасында үлкен өзгеріске ұшырады, себебі бірінші вице-премьер Радимир Чачич Венгрияда көлік құралын басқару кезінде адам өліміне кінәлі деп танылып, қызметтен кетті. «Готовина және басқалардың ісі» бойынша сот процесінде 2011 жылдың сәуірінде шығарылған алғашқы кінәлі үкімнен кейін Анте Готовина мен Младен Маркач 2012 жылдың қарашасында толығымен ақталды. Йель университетінің заң профессоры Мирян Дамашка бұл жағдайда «бірлескен қылмыстық кәсіпорын» теориясы Хорватия үшін тарихи, саяси және құқықтық қиындықтар тудыратынын, бірақ апелляция нәтижесінде Хорватияның «Дайындық» операциясы арқылы құрылуы халықаралық құқықта заңды деп танылғанын мәлімдеді. Барлық Еуроодақ мүше мемлекеттерінде қосылу шартының табысты ратификациялануынан кейін Хорватия 2013 жылдың 1 шілдесінде Еуропалық Одаққа қосылды. Еуроодаққа қосылғаннан кейін көп ұзамай Иосип Перковичтің экстрадициясы туралы мәселе көтерілді. Югославияның UDBA құпия қызметінің бұрынғы қызметкері Перкович Германиямен Хорватия азаматы Стьепан Дюрековичті өлтіргені үшін айыпталды (Дюрекович INA мұнай компаниясынан 200 миллион доллар ұрлаған деген күдікпен Германияға қашқан). Бастапқыда Хорватия Перковичті экстрадициялауға келіспеді, себебі конституциясы мұндай іс-әрекетке тыйым салады (2002 жылдан кейін саяси қылмыстар бойынша қудалау тоқтатылады). Бірақ, санкциялармен қорқытқаннан кейін парламент экстрадицияға рұқсат беру үшін конституцияны өзгертуге жедел түрде дауыс берді. Заң 2014 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енді. 2013 жылдың 1 желтоқсанында Хорватия тәуелсіздік алғаннан бергі үшінші рет референдум өткізді. Референдум сұрағы: «Неке – ер және әйелдің арасындағы одақ деп есептейсіз бе?». Дауыс бергендердің 65 пайызы «иә» деп жауап берді, бірақ сайлауға қатысқандардың саны барлық сайлаушылардың тек 38 пайызын құрады. Референдумды «Отбасы атынан» консервативті тобы ұйымдастырды. Католик шіркеуі халықты «иә» деп дауыс беруге шақырды, ал үкімет, 88 азаматтық қоғам ұйымы және жергілікті танымал тұлғалар «жоқ» деп дауыс беруге кеңес берді. Референдум көптеген дау-дамайлар тудырды және Хорватияда ЛГБТ адамдарына қарсы зорлық-зомбылықтың күшеюіне әкелді. Келесі жылы бір жынысты серіктестік заңды деп жарияланды, бұл бір жынысты жұптарға ЛГБТ балаларын асырап алу құқығын қоспағанда, некеге тең құқықтарды берді. Тәуелсіздік алғаннан бергі алтыншы президенттік сайлау 2014 және 2015 жылдары өтті. Бірінші тур 2014 жылдың 28 желтоқсанында төрт кандидат арасында өтті: 2010 жылдан бері қызмет етіп келе жатқан және биліктегі коалиция қолдауына ие Иво Йосипович, бұрынғы сыртқы істер министрі және НАТО өкілі Колинда Грабар-Китарович (оппозициялық HDZ партиясынан), «Тірі қабырға» (Živi zid) қозғалысының белсендісі Иван Синчич және оңшыл популист Милан Куюнджич. Йосипович пен Грабар-Китарович ең көп дауыс жинады, бірақ жеңіске жету үшін қажетті 50% + 1 дауысқа жетпеді, сондықтан 2015 жылдың 11 қаңтарында екінші тур өтті. Екінші турда Колинда Грабар-Китарович Хорватияның бірінші әйел президенті болып сайланды, ол дауыс берушілердің 50,74 пайызының қолдауын алып, Йосиповичтен 32 509 дауыс артық жинады. Осылайша Йосипович қайта сайлануға ұтылмаған алғашқы Хорватия президенті болды, сонымен қатар Хорватиядағы президенттік сайлау тарихындағы ең тар нәтиже тіркелді. 2014 жылдың соңы мен 2015 жылдың бірінші жартысында Хорватия соғыс ардагерлерінің Загребтегі Савска көшесінде ұзаққа созылған наразылық акциясы өтті, ол 2015 жылдың мамырында ардагерлер наразылықты Санкт-Марк алаңына жеткізген кезде өзінің шыңына жетті. Бұл наразылық 2014–2015 жылғы президенттік сайлауға және 2016 жылғы Хорватия парламенті сайлауына әсер етті. Милановичтің наразылық жетекшілерімен диалогқа тырысуы көрші елдерді сипаттау үшін оның қолданған тілінің жария болуына әкелді, бұл оның 2016 жылғы сайлауда жеңілуіне себеп болды. 2015 жылы Венгрия Сербиямен шекарасына қоршау салғаннан кейін 17 000-нан астам босқын Хорватияға кірді. Олар Шенген аймағына балама жол іздеп, босқын дағдарысының бөлігі ретінде Сирия мен Ирактағы азаматтық соғыстан қашып келді. Хорватия премьер-министрі Зоран Миланович Хорватияның «босқын лагеріне» айналуы мүмкін емес екенін және елге келіп жатқан босқындардың санына шыдамайтынын мәлімдеді. Сондықтан Хорватия босқындарды тіркеуді тоқтатуға және олардың белгілі бір санын Венгрия мен Словенияға жіберуге шешім қабылдады. Алайда, бұл елдердің билігі босқындардың өтуіне кедергі келтіруге тырысты. Босқын дағдарысы мен иммиграция Хорватия тарихында алғаш рет 2015 жылғы кезекті парламент сайлауы кезінде саяси талқылау тақырыбына айналды. 2015 жылдың қараша айында оңшыл коалиция, Хорватия демократиялық одағын (HDZ) басқарып, 59 орынды жеңіп алды, ал биліктегі одақ, премьер-министр Зоран Миланович пен оның Социал-демократтар партиясы (SDP) басқарып, 56 орынды жеңіп алды. Алайда, биліктегі одақ немесе оппозиция парламенттік көпшілікті ала алмады.
The 2011 Croatian parliamentary election was held on 4 December 2011, and the Kukuriku coalition won. Zoran Milanović became the prime minister of the coalition government. In January 2012, the new government organized a referendum for EU membership that passed with 66.27%. After the referendum, the Sabor ratified the accession treaty, the Treaty of Accession 2011. The Milanović cabinet endured a major change when the first deputy prime minister Radimir Čačić resigned in November 2012, having been convicted of vehicular manslaughter in Hungary. In the Trial of Gotovina et al, following an initial guilty verdict in April 2011, Ante Gotovina and Mladen Markač were ultimately acquitted in November 2012. Mirjan Damaška, a law professor at the University of Yale stated for the occasion that the theory about the "joint criminal enterprise" would have caused historical, political and law complications for Croatia, but that, as a result of the appeal, Croatia's founding has been internationally recognized as legal via its Operation Storm offensive. Following the successful ratification of its accession treaty in all existing EU member states, Croatia joined the European Union on 1 July 2013. Shortly after joining the European union a question of extradition of Josip Perković arose. A member of Yugoslavian secret service UDBA, Germany accused Perković of murder of a Croat citizen Stjepan Đureković ( who is suspected to have stolen 200 million dollars from INA petrol company and has subsequently fled to Germany). At first Croatia was unwilling to extradite Perković under the justification that its constitution prohibited it ( all political crimes fall barred after 2002 ). However, when threatened with sanctions in case of non compliance, the parliament quickly voted to change the constitution to allow the extradition. Finally, the law is to come into effect on January the first 2014. On December the first 2013, Croatia held its third referendum since becoming independent. The referendum question was Do you define marriage as a union between a man and a woman, 65% of Croats voted yes, however, with a significantly low turnout of only 38% of eligible voters. The referendum was organized by the ultra conservative group "In the name of family"'. The Catholic Church urged people to vote yes, while the government, 88 civil society organizations and local celebrities advised citizens to vote no. The referendum has raised much controversy and increase of violence against LGBT people in Croatian for this and following years. Same sex registered partnership was introduced the following year, granting same sex couples equal rights to marriage, except the LGBT adoption. The sixth presidential election since independence took place in 2014 and 2015, with a first round held on 28 December 2014 between four candidates: the incumbent Ivo Josipović in office since 2010 and supported by the ruling coalition, former foreign minister and NATO official Kolinda Grabar Kitarović nominated by the opposition HDZ, Živi zid activist Ivan Sinčić and right wing populist Milan Kujundžić. Josipović and Grabar Kitarović won the most votes, but fell short of the required 50% + 1 vote needed to win outright and proceeded to the second round held on 11 January 2015. In the second round Kolinda Grabar Kitarović was elected the first female president of Croatia, winning with 50,74% of the vote and receiving 32.509 votes more than Josipović, thus making the latter the first Croatian president not to succeed in being reelected to office and also resulting in the narrowest margin of victory in any presidential election to date in Croatia. Late 2014 and first half of 2015 was also marked by prolonged Croatian War Veterans protest in Savska street, Zagreb, which reached its climax in May 2015 when veterans took the protest to St. Mark's Square. The protest had the impact on both 2014–15 presidential election, and 2016 Croatian parliamentary election, when Milanović's attempted dialogue with the protest leaders resulted in leaking of tapes that revealed him using foul language to describe the neighboring countries. This ultimately cost Milanović of losing the 2016 elections. In 2015, after Hungary built a fence along its border with Serbia, over 17000 refugees crossed the border into Croatia. They are seeking an alternative route into the Schengen area, as part of the refugee crisis, with most refugees fleeing the Syrian and Iraqi civil wars. As the Croatian Prime minister Zoran Milanović stated that Croatia could not become a "refugee camp" and that it had become overwhelmed by the number of refugees entering the country, it was decided that Croatia would stop registering them and that a certain number of refugees be let into Hungary and Slovenia, attempts were made, however, by the authorities of those countries to obstruct the passage of refugees. The refugee crisis and immigration also, for the first time in Croatia's history, became a subject of political debate during the next Croatian parliamentary election in 2015. In November 2015, the centre right coalition, led by the Croatian Democratic Union (HDZ), won 59 seats while the ruling alliance, led by the Prime Minister Zoran Milanovic and his Social Democrats (SDP), won 56 seats in the parliamentary election. However, neither the ruling alliance nor the opposition got the parliamentary majority.
Орешкович үкіметі (2016)
2016 жылдың қаңтар айында канадалық білім алған экономист және технократ Тихомир Орешкович Хорватияның жаңа премьер-министрі болды. Қызметке кіріскеннен кейін бес ай өткен соң премьер-министр Орешкович парламенттің сенімін жоғалтты, яғни үкіметі құлап кетті.
In January 2016, Tihomir Orešković, a Canadian educated economist and technocrat, became Croatian new Prime Minister. Five months after taking the office, Prime Minister Orešković lost a parliamentary confidence vote, meaning his government fell.
Пленкович үкіметі (2016-)
2016 жылдың қыркүйегінде Хорватияның Демократиялық одағы (HDZ) мерзімінен бұрын өткен парламенттік сайлауда жеңіске жетті. Дегенмен, 151 орындық парламентте көпшілік орындар жетпеді. 2016 жылдың қазан айында Хорватия Демократиялық одағының (HDZ) басшысы Андрей Пленкович Тихомир Орешковичтің орнына жаңа премьер-министр болды. Ол популистік Most (Тәуелсіз тізімдер көпірі) және басқа да шағын азшылық топтарымен коалиция құрды. 2017 жылы Хорватияның ең ірі жеке компаниясы – «Агрокор» банкроттыққа ұшырау қаупіне тап болды, сондықтан хорват үкіметі компанияны құтқару мақсатында «Лекс Агрокор» деп аталған арнайы заң қабылдады. 2018 жылдың шілдесінде Хорватия ұлттық футбол құрамасы 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалына өтті. 2020 жылдың наурызында Хорватия астанасы Загребті 5,3 балдық жер сілкінісі шарлады, бұл қалаға елеулі зардап келтірді. 2020 жылдың шілдесінде биліктегі оңшыл партия HDZ парламенттік сайлауда жеңіске жетті. 2020 жылдың 12 қазанында оңшыл экстремист Даниел Безук Хорватия үкіметінің ғимаратына шабуыл жасауға тырысып, осы кезеде полицейді жарақаттады, содан кейін өзін-өзі өлтірді. 2020 жылдың қаңтарында бұрынғы премьер-министр Зоран Миланович Социал-демократтар партиясынан (СДП) президент сайлауында жеңіске жетті. Ол Хорватияның алғашқы әйел президенті, биліктегі Хорватия Демократиялық Одағының (HDZ) орталық-оңшыл өкілі Колинда Грабар-Китаровичті жеңді. Орталық-оңшыл үкіметтік партия HDZ 2020 жылдың шілдесінде өткен парламенттік сайлауда жеңіске жетті, яғни қазіргі премьер-министр Андрей Пленкович екінші мерзімге сайланды. 2020 жылдың 12 қазанында оңшыл экстремист Даниел Безук Хорватия үкіметінің ғимаратына шабуыл жасауға тырысып, осы кезеде полицейді жарақаттады, содан кейін өзін-өзі өлтірді. 2020 жылдың желтоқсанында Хорватияның шамалы дамыған аймақтарының бірі – Бановинада 6,4 балдық жер сілкінісі болды, салдарынан бірнеше адам қаза тауып, Петринья қаласы толығымен қирады. COVID-19 пандемиясының екі жарым жыл ішінде 16 103 хорват азаматы осы аурудан көз жұмды. 2022 жылдың наурыз айында Загребте кеңестік өндіріс туындысы – Ту-141 дроны құлады, бұл 2022 жылғы Ресейдің Украинаға басып кіруімен байланысты болуы мүмкін. 2022 жылдың 26 шілдесінде Хорватия билігі Пелешац көпірін ресми түрде ашты, осылайша Хорватияның оңтүстік бөлігін елдің қалған бөлігімен байланыстырды. 2022 жылдың қыркүйегінде Хорватия Статистика бюросы 2021 жылғы халық санағының ресми нәтижелерін жариялады, онда Хорватияда тұратын адамдардың саны 3 871 833 адамға дейін азайды, бұл 2011 жылғы халық санағымен салыстырғанда 9,64 пайызға төмендеуді білдіреді. 2022 жылдың соңында Хорватия ұлттық футбол құрамасы Катарда өткен 2022 жылғы ФИФА әлем чемпионатында өнер көрсетті, олар үшінші орынды иеленді. Хорватияға оралғаннан кейін оларды бас қала Загреб және басқа да қалаларда қуанышты жанкүйерлер қарсы алды. 2023 жылдың 1 қаңтарында Хорватия ресми түрде Еуроаймаққа қосылды және Шенген аймағына кірді.
In September 2016, the Croatian Democratic Union (HDZ) won the early parliamentary election. However, they were still short of a majority in the 151 seat parliament. In October 2016, Croatian Democratic Union (HDZ) leader Andrej Plenković became new Prime Minister succeeding Tihomir Orešković. He formed a coalition with populist Most (Bridge of Independent Lists) and other small minority groups. In 2017 Agrokor a largest Croatian private company fell into crisis with possibility of going bankrupt, so Croatian government intervened with a special law dubbed "Lex Agrokor" in order to salvage the company. In July 2018 Croatia national football team reached 2018 FIFA World Cup finals. In March 2020, Croatian capital Zagreb was rocked by 5.3 magnitude earthquake which caused significant damage to the city. In July 2020, the ruling centre right party HDZ won the parliamentary election. On 12 October 2020 right wing extremist Danijel Bezuk attempted an attack on a Croatian government building and wounded a police officer in the process, after which he committed suicide. In January 2020, former prime minister Zoran Milanović of the Social Democrats (SDP) won the presidential election. He defeated the first female President of Croatia, center right incumbent Kolinda Grabar Kitarović of the ruling Croatian Democratic Union (HDZ). The centre right governing party HDZ won the parliamentary election in July 2020, meaning incumbent Prime Minister Andrej Plenković would serve a second term. On 12 October 2020 right wing extremist Danijel Bezuk attempted an attack on building of Croatian government and wounded a police officer in the process, after which he committed suicide. In December 2020. Banovina, one of the less developed regions of Croatia was shook by 6.4 M earthquake which killed several people and completely destroyed the town of Petrinja. Throughout two and half years of global COVID 19 pandemic, 16,103 Croatian citizens died from the disease. In March 2022, a Soviet made Tu 141 drone crashed in Zagreb, most likely due to the 2022 Russian invasion of Ukraine. On 26 July 2022, Croatian authorities officially opened Pelješac Bridge, thus connecting southernmost part of Croatia with the rest of the country. In September 2022, Croatian Bureau of Statistics published the official results of 2021 population census, which showed that the number of people living in Croatia fell to 3,871,833 people, which is 9,64 percent decrease in comparison with previous 2011 census. In late 2022 Croatia national football team competed on 2022 FIFA World Cup in Qatar, where they ended up third. Upon their return to Croatia, they were again met by crowds of jubilant supporters in capital Zagreb and elsewhere. On 1 January 2023 Croatia officially became a Eurozone member and entered the Schengen Area.