Кіріспе
Серб-хорват тілінің тіркелімдерін салыстыру. Стандартты босниялық, хорват, монтенегролық және серб тілдері – серб-хорват тілінің көп орталықты тілдің әртүрлі ұлттық варианттары және ресми тіркелімдері.
Comparison of registers of the Serbo Croatian language
Standard Bosnian, Croatian, Montenegrin, and Serbian are different national variants and official registers of the pluricentric Serbo Croatian language.
Standard Bosnian, Croatian, Montenegrin, and Serbian are different national variants and official registers of the pluricentric Serbo Croatian language.
Тарих
Социалистік Югославияда тіл екі аймақтық нормативті нұсқасы бар, көп орталықты тіл ретінде қарастырылды: шығыс (Сербияда, Черногорияда және Босния мен Герцеговинада барлық этникалық топтар қолданды, экавиандық немесе ижекавиандық акцентпен) және батыс (Хорватияда барлық этникалық топтар қолданды, тек ижекавиандық акцентпен). Алайда, 1960 жылдардың соңынан бастап хорват зиялыларының наразылығына байланысты хорват мәдениет қайраткерлері тілді тек «хорват әдеби тілі» деп атауға, немесе кейде «хорват немесе серб тілі» деп атауға көшті, бұл Югославияға дейінгі дәуірде кең таралған еді. 1967 жылғы Хорват әдеби тілінің атауы мен мәртебесі туралы декларациямен бекітілген бұл екі атау, 1974 жылғы Хорватия конституциясында ресми түрде жазылды. Тіл әртүрлі нұсқалары мен диалектілері бар бір ортақ тіл ретінде қарастырылды. Тілдің бірлігіне баса мән берілді, сондықтан айырмашылықтар тілдік бөліністің белгісі емес, «ортақ тілдің» әртүрлілігін байытатын факторлар ретінде қарастырылды. Батыс Еуропа ғалымдары Югославияның тіл саясатын үлгілі деп бағалады: халықтың үштен екі бөлігі бір тілде сөйлесе де, федералдық деңгейде ешбір тіл ресми тіл ретінде жарияланбады. Ресми тілдер тек құрамына кіретін республикалар мен провинциялар деңгейінде жарияланды.
In socialist Yugoslavia, the language was approached as a pluricentric language with two regional normative varieties—Eastern (used in Serbia, Montenegro, and Bosnia and Herzegovina by all ethnicities, either with the Ekavian or the Ijekavian accent) and Western (used in Croatia by all ethnicities, the Ijekavian accent only). However, due to discontent in Croatian intellectual circles, beginning in the late 1960s Croatian cultural workers started to refer to the language exclusively as 'the Croatian literary language', or sometimes 'the Croatian or Serbian language', as was common before Yugoslavia. Bolstered with the 1967 Declaration on the Name and Status of the Croatian Literary Language, these two names were subsequently prescribed in the Croatian constitution of 1974. The language was regarded as one common language with different variants and dialects. The unity of the language was emphasised, making the differences not an indicator of linguistic divisions, but rather factors enriching the 'common language' diversity. West European scientists judge the Yugoslav language policy as an exemplary one: Although three quarters of the population spoke one language, no single language was official on a federal level. Official languages were declared only at the level of constituent republics and provinces,
Федерацияның тарауымен, тәуелсіз және жеке ұлттық сәйкестіктің қосымша белгілерін іздеу кезінде тіл жаңа республикалардың барлығында дерлік саяси құралға айналды. Хорватияда неологизмдердің өркендеуімен, Боснияның мұсылмандық бөліктерінде түркі тілдеріне артық көңіл бөлінуімен, ал жаңа мемлекеттердің сербтер қоныстанған бөліктерінде кириллицаның басымдығымен, әрбір мемлекет және аймақ тілдің «ұлттықтандырылуын» көрсетті. Босниядағы тіл 1992 жылы Босния мен Герцеговина тәуелсіздік алғаннан кейін дербес дамуға көшті. Черногориядағы тілдің дербес дамуы 1990 жылдары кейбір черногориялық ғалымдар арасында талқылау тақырыбына айналды. Серб, черногориялық және босниялық тілдердің стандартты нұсқалары инклюзивті, яғни кең ауқымды фразеологияны қабылдауға және қарыз сөздерді (неміс, итальян және түрік тілдерінен) пайдалануға бейім, ал хорват тілінің саясаты пюристикалық және қарыз сөздерге қарағанда неологизмдерді, сондай-ақ ұмытылған ескі сөздерді қайта пайдалануға басымдық береді. Алайда, тіпті Хорватияда да пюристикалық тіл саясаты сынға ұшырады, лингвист Снежана Кордич мысалында көрініп тұр. 2017 жылы Босния мен Герцеговина, Хорватия, Черногория және Сербиядан келген көптеген көрнекті жазушылар, ғалымдар, журналистер, белсенділер және басқа да қоғамдық қайраткерлер «төрт елдің қазіргі тіл саясатындағы тілдің саяси манипуляцияларының жағымсыз әлеуметтік, мәдени және экономикалық салдарына» байланысты Декларацияға қол қойды, олар «кейбір көпұлтты орталарда мектеп оқушыларын бөлуді, әкімшілікте немесе БАҚ-та қажетсіз «аударма» жасауды, олар жоқ жердегі айырмашылықтарды ойлап табуды, бюрократиялық қысымды, сондай-ақ цензураны (және міндетті түрде өзін-өзі цензуралауды) қамтиды, онда тілдік өрнек этно-ұлттық жақындық критерийі ретінде және саяси адалдықты растау құралы ретінде қолданылады». Төрт елде тілдің «ұлттықтандырылуына» қарамастан, «этникалық нұсқалар арасындағы лексикалық айырмашылықтар өте шектеулі, тіпті жақын славян тілдерімен (мысалы, стандартты чех және словак, болгар және македон тілдері) салыстырғанда, ал грамматикалық айырмашылықтар тіпті аз байқалады. Ең бастысы, стандартты тілдің этникалық нұсқалары арасындағы толық түсіністік аударма жасауды және екінші тілді оқытуды мүмкін емес етеді», бұл оның әлі де көп орталықты тіл екенін көрсетеді. «Тілдің барлық негізгі «деңгейлерін» зерттеу БКС-нің бір грамматикалық жүйеге ие бір тіл екенін нақты көрсетеді».
With the breakup of the Federation, in search of additional indicators of independent and separate national identities, language became a political instrument in virtually all of the new republics. With a boom of neologisms in Croatia, an additional emphasis on Turkisms in the Muslim parts of Bosnia, and a privileged position of the Cyrillic script in Serb inhabited parts of the new states, every state and entity showed a 'nationalisation' of the language. The language in Bosnia started developing independently after Bosnia and Herzegovina declared independence in 1992. The independent development of the language in Montenegro became a topic among some Montenegrin academics in the 1990s. Serbian, Montenegrin and Bosnian standards varieties tend to be inclusive, i. e. to accept a wider range of idioms and to use loanwords (German, Italian and Turkish), whereas the Croatian language policy is more purist and prefers neologisms to loan words, as well as the re use of neglected older words. Yet there is criticism of the puristic language policy even in Croatia, as exemplified by linguist Snježana Kordić. In 2017, numerous prominent writers, scientists, journalists, activists and other public figures from Bosnia and Herzegovina, Croatia, Montenegro and Serbia signed the Declaration on the Common Language, faced with "the negative social, cultural and economic consequences of political manipulations of language in the current language policies of the four countries", which "include using language as an argument justifying the segregation of schoolchildren in some multiethnic environments, unnecessary 'translation' in administration or the media, inventing differences where they do not exist, bureaucratic coercion, as well as censorship (and necessarily also self censorship), where linguistic expression is imposed as a criterion of ethnonational affiliation and a means of affirming political loyalty". Despite the 'nationalisation' of the language in the four countries, "lexical differences between the ethnic variants are extremely limited, even when compared with those between closely related Slavic languages (such as standard Czech and Slovak, Bulgarian and Macedonian), and grammatical differences are even less pronounced. More importantly, complete understanding between the ethnic variants of the standard language makes translation and second language teaching impossible", which all means that it is still a pluricentric language. "An examination of all the major 'levels' of language show that BCS is clearly a single language with a single grammatical system."
Әр түрлі
Сербия, Хорватия, Черногория және Боснияның өзінде сөйленетін диалекттер арасында айтылу және сөздік қоры әртүрлі. Әр үлкен аймақтың өзіндік айтылуы бар, ал сөйлейтін адамның қай аймақтан екенін акценті мен/немесе сөздік қоры арқылы болжау оңай. Күнделікті қолданыстағы сөздер ресми стандарттардан ерекше болуы мүмкін. Бұл – оның барлығы бір және бірдей тіл екенін дәлелдейтін аргументтердің бірі: ресми тілдердің өзінің аумағындағы айырмашылықтар, тіл стандарттары арасындағы айырмашылықтардан көп (барлығы төрт стандарт та Нео-Штокавиан диалектіне негізделген). Бұл таңқаларлық емес, себебі егер диалектілер арасындағы шекаралар саяси емес, тілдік принциптер бойынша жүргізілсе, онда шекаралар мүлдем болмас еді. Павле Ивич түсіндіргендей, бес жүз жылдық түрік үстемдігі кезінде славян халқының үздіксіз көші-қоны жергілікті диалекттерді кеңінен таратып жіберді. Босниялықтар, хорваттар, черногориялықтар және сербтер бір-бірімен сөйлескенде, әдетте, бір-екі сөзден басқа, бір-бірін толық түсінеді, және көбінесе сол сөздердің мағынасын да біледі (британдық және американдық ағылшын тілдерінде сөйлейтіндер сияқты). Дегенмен, бір-бірімен қарым-қатынас жасағанда, түсініксіздікке немесе жаңылысуға жол бермеу үшін, барлығына таныс сөздерді қолдануға бейімділік бар. Мысалы, айлардың атауларымен шатасудан сақтану үшін оларды «бірінші ай», «екінші ай» және т.б. деп атауға болады, немесе «бірінші ай» өте түсініксіз болса, латын тілінен алынған атауларды қолдануға болады, бұл оны барлығына түсінікті етеді. Сербияда айлардың атаулары ағылшын тіліндегідей латын тілінен алынған, сондықтан олар ағылшын немесе басқа Батыс Еуропа тілдерін білетін кез келген адам үшін түсінікті. Югославия кезінде де баспагерлер «шығыс» немесе «батыс» стандарттарына сәйкес кейбір түзетулер жасаған. Әсіресе аудармаларды редакторлар өзгерткен. Хорват және серб тілдерінің ғылыми терминологиясы мүлдем ерекше екенін ескеру қажет. Карл Юнгтың «Психология және алхимия» шедеврi 1986 жылы хорват тіліне аударылып, 1990-шы жылдардың соңында серб тіліне бейімделді. Иво Андрич Хорватияда инфинитивтік конструкцияларын және басқа да тіркестерін өзгерткен баспагерлермен қиындықтарға тап болды. Ақырында ол мұндай араласуға тыйым салды. Черногорияда CID баспасы Черногория тәуелсіздік алғаннан кейін Экавианнан Иекавианға көшті.
Pronunciation and vocabulary differs among dialects spoken within Serbia, Croatia, Montenegro and Bosnia themselves. Each larger region has its own pronunciation and it is reasonably easy to guess where a speaker is from by their accent and/or vocabulary. Colloquial vocabulary can be particularly different from the official standards. This is one of the arguments for claiming it is all one and the same language: there are more differences within the territories of the official languages themselves than there are between the standards (all four of which are based on the same Neo Štokavian dialect). This is not surprising, of course, for if the lines between the varieties were drawn not politically but linguistically, then there would be no borders at all. As Pavle Ivić explains, the continuous migration of Slavic populations during the five hundred years of Turkish rule has scattered the local dialects all around. When Bosniaks, Croats, Montenegrins and Serbs talk amongst each other, the other speakers usually understand them completely, save for the odd word, and quite often, they will know what that means (much as with British and American English speakers). Nevertheless, when communicating with each other, there is a habit to use terms that are familiar to everyone, with the intent to avoid not being understood and/or confusion. For example, to avoid confusion with the names of the months, they can be referred to as the "first month", "second month" and so on, or the Latin derived names can be used if "first month" itself is ambiguous, which makes it perfectly understandable for everyone. In Serbia, the names of the months are the same Latin derived names as in English so again they are understandable for anyone who knows English or another Western European language. Even during the time of Yugoslavia it was common for publishers to do some adaptations to "Eastern" or "Western" standard. Especially translations were and are changed by the lectors. It is to be considered that Croatian and Serbian standards have completely different scientific terminology. Carl Jung's masterpiece "Psychology and Alchemy" was translated into Croatian in 1986, and adapted in the late 1990s into Serbian. Ivo Andrić had some problems in Croatia with publishers who changed his infinitive constructions and other expressions. Eventually, he managed to forbid that kind of intervention. In Montenegro, the publisher CID switched from the Ekavian to the Ijekavian after Montenegro's independence.
Тіл үлгілері
Адам құқықтары туралы жалпы декларацияның 1-6 баптарынан алынған келесі үлгілер, осы мақалада қарастырылған стандартты сорттардың арасындағы айырмашылықтарды үздіксіз мәтінде көрсету үшін Аммон анықтағандай, "мүмкіндігінше сөзбе-сөз аударылған синонимдік мәтіндер". Алайда, басқа аударма болған жағдайда да, бұл басқа тілдерден алынған сөздер немесе сөз тіркестері тиісті тілде жоқ дегенді білдірмейді, мысалы, osoba және pravni subjekt сөздері барлық тілдерде бар, бірақ осы тұрғыда хорват және босния тілдерінде osoba сөзі артық, серб және қарақылды тілдерінде pravni subjekt сөзі артық. Вьероисповижест сөзі тек Черногория аудармасында айтылған, бірақ сол сөз басқа стандартты түрлерде де бар, бірақ серб тілінде экавиандық veroispovest нұсқасында.
The following samples, taken from article 1 to 6 of the Universal Declaration of Human Rights, are "synonymous texts, translated as literally as possible" in the sense of Ammon designed to demonstrate the differences between the standard varieties treated in this article in a continuous text. However, even when there is a different translation, it does not necessarily mean that the words or expression from other languages do not exist in a respective language, e. g. the words osoba and pravni subjekt exist in all languages, but in this context, the word osoba is preferred in Croatian and Bosnian and the word pravni subjekt is favored in Serbian and Montenegrin. The word vjeroispovijest is mentioned just in the Montenegrin translation, but the same word exists in other standard varieties too albeit in Serbian in the Ekavian variant veroispovest. Croatian Bosnian Serbian Montenegrin English Opća deklaracija o pravima čovjeka Opća deklaracija o pravima čovjeka Opšta deklaracija o pravima čov(j)eka Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Universal Declaration of Human Rights Članak 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sv(ij)ešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i savješću i jedni prema drugima treba da postupaju u duhu bratstva. Article 1. All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Članak 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovi političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je to područje neovisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojima drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, pol, jezik, v(j)era, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno por(ij)eklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne sm(ij)e da se čini bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neko lice pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakom pripadaju sva prava i slobode proglašene u ovoj Deklaraciji bez ikakvih razlika u pogledu rase, boje, pol, jezika, vjeroispovijesti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili društvenog porijekla, imovine, rođenja ili drugih okolnosti. Dalje, neće se praviti nikakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog statusa zemlje ili teritorije kojoj neko lice pripada, bilo da je ona nezavisna, pod starateljstvom, nesamoupravna, ili da joj je suverenost na ma koji drugi način ograničena. Article 2. Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non self governing or under any other limitation of sovereignty. Članak 3. Svatko ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i ličnu bezb(j)ednost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i bezbijednost ličnosti. Article 3. Everyone has the right to life, liberty and security of person. Članak 4. Nitko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuju se u svim svojim oblicima. Član 4. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Član 4. Niko ne sm(ij)e da bude držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim formama. Član 4. Niko se ne smije držati u ropstvu ili potčinjenosti: ropstvo i trgovina robljem zabranjeni su u svim svojim oblicima. Article 4. No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms. Članak 5. Nitko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne sm(ij)e da bude podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečov(j)ečnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko se ne smije podvrgnuti mučenju ili svirepom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Article 5. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Članak 6. Svatko ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da se svugdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Article 6. Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.
1-бап. Барлық адамдар азаттық пен теңдікте, қадір мен құқықта туады. Олар ақыл-ой мен ар-ұжданға ие және бір-біріне бауырластық рухпен қарауы керек.
The following samples, taken from article 1 to 6 of the Universal Declaration of Human Rights, are "synonymous texts, translated as literally as possible" in the sense of Ammon designed to demonstrate the differences between the standard varieties treated in this article in a continuous text. However, even when there is a different translation, it does not necessarily mean that the words or expression from other languages do not exist in a respective language, e. g. the words osoba and pravni subjekt exist in all languages, but in this context, the word osoba is preferred in Croatian and Bosnian and the word pravni subjekt is favored in Serbian and Montenegrin. The word vjeroispovijest is mentioned just in the Montenegrin translation, but the same word exists in other standard varieties too albeit in Serbian in the Ekavian variant veroispovest. Croatian Bosnian Serbian Montenegrin English Opća deklaracija o pravima čovjeka Opća deklaracija o pravima čovjeka Opšta deklaracija o pravima čov(j)eka Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Universal Declaration of Human Rights Članak 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sv(ij)ešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i savješću i jedni prema drugima treba da postupaju u duhu bratstva. Article 1. All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Članak 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovi političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je to područje neovisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojima drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, pol, jezik, v(j)era, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno por(ij)eklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne sm(ij)e da se čini bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neko lice pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakom pripadaju sva prava i slobode proglašene u ovoj Deklaraciji bez ikakvih razlika u pogledu rase, boje, pol, jezika, vjeroispovijesti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili društvenog porijekla, imovine, rođenja ili drugih okolnosti. Dalje, neće se praviti nikakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog statusa zemlje ili teritorije kojoj neko lice pripada, bilo da je ona nezavisna, pod starateljstvom, nesamoupravna, ili da joj je suverenost na ma koji drugi način ograničena. Article 2. Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non self governing or under any other limitation of sovereignty. Članak 3. Svatko ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i ličnu bezb(j)ednost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i bezbijednost ličnosti. Article 3. Everyone has the right to life, liberty and security of person. Članak 4. Nitko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuju se u svim svojim oblicima. Član 4. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Član 4. Niko ne sm(ij)e da bude držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim formama. Član 4. Niko se ne smije držati u ropstvu ili potčinjenosti: ropstvo i trgovina robljem zabranjeni su u svim svojim oblicima. Article 4. No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms. Članak 5. Nitko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne sm(ij)e da bude podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečov(j)ečnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko se ne smije podvrgnuti mučenju ili svirepom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Article 5. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Članak 6. Svatko ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da se svugdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Article 6. Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.
2-бап. Әркім осы Декларацияда көрсетілген құқықтар мен бостандықтарға өзінің нәсілі, түсі, жынысы, тілі, діні, саяси немесе басқа да пікірі, ұлттық немесе әлеуметтік тегі, мүлкі, туған жері немесе өзге де құқықтық жағдайы сияқты кез келген айырмашылықсыз ие бола алады. Сонымен қатар, адамның мемлекеттік, құқықтық немесе халықаралық жағдайына байланысты, оның тәуелсіздігіне, мемлекетінің, құқығының, немесе басқа да егемендік шектеулері бар жері немесе аумағы бойынша ешқандай айырмашылықтар жасауға болмайды.
The following samples, taken from article 1 to 6 of the Universal Declaration of Human Rights, are "synonymous texts, translated as literally as possible" in the sense of Ammon designed to demonstrate the differences between the standard varieties treated in this article in a continuous text. However, even when there is a different translation, it does not necessarily mean that the words or expression from other languages do not exist in a respective language, e. g. the words osoba and pravni subjekt exist in all languages, but in this context, the word osoba is preferred in Croatian and Bosnian and the word pravni subjekt is favored in Serbian and Montenegrin. The word vjeroispovijest is mentioned just in the Montenegrin translation, but the same word exists in other standard varieties too albeit in Serbian in the Ekavian variant veroispovest. Croatian Bosnian Serbian Montenegrin English Opća deklaracija o pravima čovjeka Opća deklaracija o pravima čovjeka Opšta deklaracija o pravima čov(j)eka Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Universal Declaration of Human Rights Članak 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sv(ij)ešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i savješću i jedni prema drugima treba da postupaju u duhu bratstva. Article 1. All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Članak 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovi političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je to područje neovisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojima drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, pol, jezik, v(j)era, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno por(ij)eklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne sm(ij)e da se čini bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neko lice pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakom pripadaju sva prava i slobode proglašene u ovoj Deklaraciji bez ikakvih razlika u pogledu rase, boje, pol, jezika, vjeroispovijesti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili društvenog porijekla, imovine, rođenja ili drugih okolnosti. Dalje, neće se praviti nikakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog statusa zemlje ili teritorije kojoj neko lice pripada, bilo da je ona nezavisna, pod starateljstvom, nesamoupravna, ili da joj je suverenost na ma koji drugi način ograničena. Article 2. Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non self governing or under any other limitation of sovereignty. Članak 3. Svatko ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i ličnu bezb(j)ednost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i bezbijednost ličnosti. Article 3. Everyone has the right to life, liberty and security of person. Članak 4. Nitko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuju se u svim svojim oblicima. Član 4. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Član 4. Niko ne sm(ij)e da bude držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim formama. Član 4. Niko se ne smije držati u ropstvu ili potčinjenosti: ropstvo i trgovina robljem zabranjeni su u svim svojim oblicima. Article 4. No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms. Članak 5. Nitko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne sm(ij)e da bude podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečov(j)ečnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko se ne smije podvrgnuti mučenju ili svirepom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Article 5. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Članak 6. Svatko ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da se svugdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Article 6. Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.
3-бап. Әр адамның өмір сүруге, бостандыққа және жеке қауіпсіздігіне құқығы бар.
The following samples, taken from article 1 to 6 of the Universal Declaration of Human Rights, are "synonymous texts, translated as literally as possible" in the sense of Ammon designed to demonstrate the differences between the standard varieties treated in this article in a continuous text. However, even when there is a different translation, it does not necessarily mean that the words or expression from other languages do not exist in a respective language, e. g. the words osoba and pravni subjekt exist in all languages, but in this context, the word osoba is preferred in Croatian and Bosnian and the word pravni subjekt is favored in Serbian and Montenegrin. The word vjeroispovijest is mentioned just in the Montenegrin translation, but the same word exists in other standard varieties too albeit in Serbian in the Ekavian variant veroispovest. Croatian Bosnian Serbian Montenegrin English Opća deklaracija o pravima čovjeka Opća deklaracija o pravima čovjeka Opšta deklaracija o pravima čov(j)eka Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Universal Declaration of Human Rights Članak 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sv(ij)ešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i savješću i jedni prema drugima treba da postupaju u duhu bratstva. Article 1. All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Članak 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovi političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je to područje neovisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojima drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, pol, jezik, v(j)era, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno por(ij)eklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne sm(ij)e da se čini bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neko lice pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakom pripadaju sva prava i slobode proglašene u ovoj Deklaraciji bez ikakvih razlika u pogledu rase, boje, pol, jezika, vjeroispovijesti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili društvenog porijekla, imovine, rođenja ili drugih okolnosti. Dalje, neće se praviti nikakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog statusa zemlje ili teritorije kojoj neko lice pripada, bilo da je ona nezavisna, pod starateljstvom, nesamoupravna, ili da joj je suverenost na ma koji drugi način ograničena. Article 2. Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non self governing or under any other limitation of sovereignty. Članak 3. Svatko ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i ličnu bezb(j)ednost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i bezbijednost ličnosti. Article 3. Everyone has the right to life, liberty and security of person. Članak 4. Nitko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuju se u svim svojim oblicima. Član 4. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Član 4. Niko ne sm(ij)e da bude držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim formama. Član 4. Niko se ne smije držati u ropstvu ili potčinjenosti: ropstvo i trgovina robljem zabranjeni su u svim svojim oblicima. Article 4. No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms. Članak 5. Nitko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne sm(ij)e da bude podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečov(j)ečnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko se ne smije podvrgnuti mučenju ili svirepom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Article 5. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Članak 6. Svatko ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da se svugdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Article 6. Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.
4-бап. Ешкімді құлдыққа немесе құлдық тәуелділікке ұстауға болмайды; құлдық пен құл саудасы барлық түрлерінде тыйымдалады.
The following samples, taken from article 1 to 6 of the Universal Declaration of Human Rights, are "synonymous texts, translated as literally as possible" in the sense of Ammon designed to demonstrate the differences between the standard varieties treated in this article in a continuous text. However, even when there is a different translation, it does not necessarily mean that the words or expression from other languages do not exist in a respective language, e. g. the words osoba and pravni subjekt exist in all languages, but in this context, the word osoba is preferred in Croatian and Bosnian and the word pravni subjekt is favored in Serbian and Montenegrin. The word vjeroispovijest is mentioned just in the Montenegrin translation, but the same word exists in other standard varieties too albeit in Serbian in the Ekavian variant veroispovest. Croatian Bosnian Serbian Montenegrin English Opća deklaracija o pravima čovjeka Opća deklaracija o pravima čovjeka Opšta deklaracija o pravima čov(j)eka Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Universal Declaration of Human Rights Članak 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sv(ij)ešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i savješću i jedni prema drugima treba da postupaju u duhu bratstva. Article 1. All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Članak 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovi političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je to područje neovisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojima drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, pol, jezik, v(j)era, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno por(ij)eklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne sm(ij)e da se čini bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neko lice pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakom pripadaju sva prava i slobode proglašene u ovoj Deklaraciji bez ikakvih razlika u pogledu rase, boje, pol, jezika, vjeroispovijesti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili društvenog porijekla, imovine, rođenja ili drugih okolnosti. Dalje, neće se praviti nikakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog statusa zemlje ili teritorije kojoj neko lice pripada, bilo da je ona nezavisna, pod starateljstvom, nesamoupravna, ili da joj je suverenost na ma koji drugi način ograničena. Article 2. Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non self governing or under any other limitation of sovereignty. Članak 3. Svatko ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i ličnu bezb(j)ednost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i bezbijednost ličnosti. Article 3. Everyone has the right to life, liberty and security of person. Članak 4. Nitko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuju se u svim svojim oblicima. Član 4. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Član 4. Niko ne sm(ij)e da bude držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim formama. Član 4. Niko se ne smije držati u ropstvu ili potčinjenosti: ropstvo i trgovina robljem zabranjeni su u svim svojim oblicima. Article 4. No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms. Članak 5. Nitko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne sm(ij)e da bude podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečov(j)ečnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko se ne smije podvrgnuti mučenju ili svirepom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Article 5. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Članak 6. Svatko ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da se svugdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Article 6. Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.
5-бап. Ешкімді азаптауға немесе қатыгез, адамдық емес немесе ар-ұятты қорлауға жатқызуға немесе жазалауға болмайды.
The following samples, taken from article 1 to 6 of the Universal Declaration of Human Rights, are "synonymous texts, translated as literally as possible" in the sense of Ammon designed to demonstrate the differences between the standard varieties treated in this article in a continuous text. However, even when there is a different translation, it does not necessarily mean that the words or expression from other languages do not exist in a respective language, e. g. the words osoba and pravni subjekt exist in all languages, but in this context, the word osoba is preferred in Croatian and Bosnian and the word pravni subjekt is favored in Serbian and Montenegrin. The word vjeroispovijest is mentioned just in the Montenegrin translation, but the same word exists in other standard varieties too albeit in Serbian in the Ekavian variant veroispovest. Croatian Bosnian Serbian Montenegrin English Opća deklaracija o pravima čovjeka Opća deklaracija o pravima čovjeka Opšta deklaracija o pravima čov(j)eka Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Universal Declaration of Human Rights Članak 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sv(ij)ešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i savješću i jedni prema drugima treba da postupaju u duhu bratstva. Article 1. All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Članak 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovi političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je to područje neovisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojima drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, pol, jezik, v(j)era, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno por(ij)eklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne sm(ij)e da se čini bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neko lice pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakom pripadaju sva prava i slobode proglašene u ovoj Deklaraciji bez ikakvih razlika u pogledu rase, boje, pol, jezika, vjeroispovijesti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili društvenog porijekla, imovine, rođenja ili drugih okolnosti. Dalje, neće se praviti nikakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog statusa zemlje ili teritorije kojoj neko lice pripada, bilo da je ona nezavisna, pod starateljstvom, nesamoupravna, ili da joj je suverenost na ma koji drugi način ograničena. Article 2. Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non self governing or under any other limitation of sovereignty. Članak 3. Svatko ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i ličnu bezb(j)ednost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i bezbijednost ličnosti. Article 3. Everyone has the right to life, liberty and security of person. Članak 4. Nitko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuju se u svim svojim oblicima. Član 4. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Član 4. Niko ne sm(ij)e da bude držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim formama. Član 4. Niko se ne smije držati u ropstvu ili potčinjenosti: ropstvo i trgovina robljem zabranjeni su u svim svojim oblicima. Article 4. No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms. Članak 5. Nitko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne sm(ij)e da bude podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečov(j)ečnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko se ne smije podvrgnuti mučenju ili svirepom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Article 5. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Članak 6. Svatko ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da se svugdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Article 6. Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.
6-бап. Әркім заң алдында барлық жерде жеке тұлға ретінде танылуға құқылы.
The following samples, taken from article 1 to 6 of the Universal Declaration of Human Rights, are "synonymous texts, translated as literally as possible" in the sense of Ammon designed to demonstrate the differences between the standard varieties treated in this article in a continuous text. However, even when there is a different translation, it does not necessarily mean that the words or expression from other languages do not exist in a respective language, e. g. the words osoba and pravni subjekt exist in all languages, but in this context, the word osoba is preferred in Croatian and Bosnian and the word pravni subjekt is favored in Serbian and Montenegrin. The word vjeroispovijest is mentioned just in the Montenegrin translation, but the same word exists in other standard varieties too albeit in Serbian in the Ekavian variant veroispovest. Croatian Bosnian Serbian Montenegrin English Opća deklaracija o pravima čovjeka Opća deklaracija o pravima čovjeka Opšta deklaracija o pravima čov(j)eka Univerzalna deklaracija o ljudskim pravima Universal Declaration of Human Rights Članak 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sviješću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i sv(ij)ešću i treba da jedno prema drugome postupaju u duhu bratstva. Član 1. Sva ljudska bića rađaju se slobodna i jednaka u dostojanstvu i pravima. Ona su obdarena razumom i savješću i jedni prema drugima treba da postupaju u duhu bratstva. Article 1. All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. Članak 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, nacionalno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovi političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je to područje neovisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojima drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, spol, jezik, vjera, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno porijeklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne smije se činiti bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neka osoba pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakome su dostupna sva prava i slobode navedene u ovoj Deklaraciji bez razlike bilo koje vrste, kao što su rasa, boja, pol, jezik, v(j)era, političko ili drugo mišljenje, narodnosno ili društveno por(ij)eklo, imovina, rođenje ili drugi pravni položaj. Nadalje, ne sm(ij)e da se čini bilo kakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog položaja zemlje ili područja kojima neko lice pripada, bilo da je ovo područje nezavisno, pod starateljstvom, nesamoupravno, ili da se nalazi ma pod kojim drugim ograničenjima suverenosti. Član 2. Svakom pripadaju sva prava i slobode proglašene u ovoj Deklaraciji bez ikakvih razlika u pogledu rase, boje, pol, jezika, vjeroispovijesti, političkog ili drugog mišljenja, nacionalnog ili društvenog porijekla, imovine, rođenja ili drugih okolnosti. Dalje, neće se praviti nikakva razlika na osnovu političkog, pravnog ili međunarodnog statusa zemlje ili teritorije kojoj neko lice pripada, bilo da je ona nezavisna, pod starateljstvom, nesamoupravna, ili da joj je suverenost na ma koji drugi način ograničena. Article 2. Everyone is entitled to all the rights and freedoms set forth in this Declaration, without distinction of any kind, such as race, colour, sex, language, religion, political or other opinion, national or social origin, property, birth or other status. Furthermore, no distinction shall be made on the basis of the political, jurisdictional or international status of the country or territory to which a person belongs, whether it be independent, trust, non self governing or under any other limitation of sovereignty. Članak 3. Svatko ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i osobnu sigurnost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i ličnu bezb(j)ednost. Član 3. Svako ima pravo na život, slobodu i bezbijednost ličnosti. Article 3. Everyone has the right to life, liberty and security of person. Članak 4. Nitko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuju se u svim svojim oblicima. Član 4. Niko ne smije biti držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim oblicima. Član 4. Niko ne sm(ij)e da bude držan u ropstvu ili ropskom odnosu; ropstvo i trgovina robljem zabranjuje se u svim njihovim formama. Član 4. Niko se ne smije držati u ropstvu ili potčinjenosti: ropstvo i trgovina robljem zabranjeni su u svim svojim oblicima. Article 4. No one shall be held in slavery or servitude; slavery and the slave trade shall be prohibited in all their forms. Članak 5. Nitko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne smije biti podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko ne sm(ij)e da bude podvrgnut mučenju ili okrutnom, nečov(j)ečnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Član 5. Niko se ne smije podvrgnuti mučenju ili svirepom, nečovječnom ili ponižavajućem postupku ili kažnjavanju. Article 5. No one shall be subjected to torture or to cruel, inhuman or degrading treatment or punishment. Članak 6. Svatko ima pravo da se svagdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da se svugdje pred zakonom priznaje kao osoba. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Član 6. Svako ima pravo da svuda bude priznat kao pravni subjekt. Article 6. Everyone has the right to recognition everywhere as a person before the law.