Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорватия тарихындағы оқиғалар мен халықтар
Occurrences and people in Croatia throughout history
Рим империясы кезінде қазіргі Хорватия аймағы Паннония және Далмация деген екі рим провинциясынан тұрды. 5 ғасырда Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, бұл аймақ 50 жыл бойы остготтардың билігінде болды, содан кейін Византия империясына қосылды. Хорватия саяси бірлік ретінде алғаш рет 7 ғасырда Хорватия герцогтығы ретінде пайда болды. Жақын орналасқан Төменгі Паннония княздығымен бірігіп, 925 жылдан 1102 жылға дейін болған Хорватия Корольдігі құрылды. 12 ғасырдан бастап Хорватия Корольдігі Венгрия Корольдігімен жеке одақ құрды. Ол өзінің билеушісі (бан) және Саборымен ерекше мемлекет болып қала берді, бірақ патшалық әулеттерді көбінесе Венгрия, Неаполь және Габсбург монархиясы сияқты көршілес елдерден сайлады. 15-17 ғасырларда Оңтүстіктегі Осман империясы мен Солтүстіктегі Габсбург империясы арасындағы қақтығыстар күшті болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін және 1918 жылы Австрия-Мажарстанның тарауынан соң, хорват жерлері Югославия Корольдігіне қосылды. 1941 жылдың сәуір айында Германияның Югославияны басып алуынан кейін, Остік державалармен одақтас Құрватия Тәуелсіз Мемлекеті құрылды. Ол 1945 жылдың мамыр айында, Германияның капитуляциясына қол қойғаннан кейін жеңіліске ұшырады. Хорватия Социалистік Республикасы Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының құрамына енген республика ретінде құрылды. 1991 жылы Хорватия басшылығы Югославиямен байланысын үзді және Югославияның ыдырауы кезінде тәуелсіздік жариялады.
At the time of the Roman Empire, the area of modern Croatia comprised two Roman provinces, Pannonia and Dalmatia. After the collapse of the Western Roman Empire in the 5th century, the area was subjugated by the Ostrogoths for 50 years, before being incorporated into the Byzantine Empire. Croatia, as a polity, first appeared as a duchy in the 7th century, the Duchy of Croatia. With the nearby Principality of Lower Pannonia, it was united and elevated into the Kingdom of Croatia which lasted from 925 until 1102. From the 12th century, the Kingdom of Croatia entered a personal union with the Kingdom of Hungary. It remained a distinct state with its ruler (Ban) and Sabor, but it elected royal dynasties from neighboring powers, primarily Hungary, Naples, and the Habsburg monarchy. The period from the 15th to the 17th centuries was marked by intense struggles between the Ottoman Empire to the south and the Habsburg Empire to the north. Following the First World War and the dissolution of Austria Hungary in 1918, Croatian lands were incorporated into the Kingdom of Yugoslavia. Following the German invasion of Yugoslavia in April 1941, the puppet state Independent State of Croatia allied to the Axis powers, was established. It was defeated in May 1945, after the German Instrument of Surrender. The Socialist Republic of Croatia was formed as a constituent republic of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia. In 1991, Croatia's leadership severed ties with Yugoslavia and proclaimed independence amidst the dissolution of Yugoslavia.
Тарихқа дейінгі кезең
Бүгінде Хорватия деп аталатын аймақта тас дәуірінен бастап гоминидтер мекен еткен. Орта палеолит кезеңіне жататын неандертальдықтардың қазба қалдықтары Солтүстік Хорватияда табылды, ең танымал және жақсы сақталған жері Крапинада орналасқан. Елдің барлық аймағынан неолит және халколит дәуірлерінің мәдениеттеріне қатысты іздер табылған. Көптеген археологиялық орындар Солтүстік Хорватияның өзен аңғарларында шоғырланған, ал ең маңызды мәдениеттердің ішінде Старчево, Вучедол және Баден мәдениеттері ерекше аталады. Темір дәуірі ерте Ильриан Халштат және кельт Ла Тене мәдениеттерінің іздерін қалдырды.
The area known today as Croatia was inhabited by hominids throughout the prehistoric period. Fossils of Neanderthals dating to the middle Palaeolithic period have been unearthed in northern Croatia, with the most famous and best presented site in Krapina. Remnants of several Neolithic and Chalcolithic cultures have been found throughout the country. Most of the sites are in the northern Croatian river valleys, and the most significant cultures whose presence was discovered include the Starčevo, Vučedol and Baden cultures. The Iron Age left traces of the early Illyrian Hallstatt culture and the Celtic La Tène culture.
Тарихи кезең
Грек авторы Милеттік Гекатаей б.з.д. 500 жыл шамасында Шығыс Адриатика аймағында гистриялықтар, либурниялықтар және иллириялықтар сияқты жергілікті тайпалар мекендегенін айтады. Грек отарлаушылары Исса (Вис), Коркира Мелина (Корчула) және Фарос (Гвардағы Стариград) аралдарында қауымдастықтар құрды, сондай-ақ Трагурион (Трогир) және Эпетион (Стробрек) сауда бекеттерін орнатысты. 3-ші ғасырда гректер Исса колониясы Рим Республикасымен одақ құрды. Иссиан теңіз саудасына иллириялық қарақшылардың зияны тигендіктен, олар 229 ж.б.з.д. Бірінші Иллирия соғысына әкеп соққан иллириялық патшалығына қарсы римдіктердің араласуын сұрады, соның нәтижесінде Шығыс Адриатикада римдіктердің кеңеюі басталды. Иллирия патшалығының б.з.д. 4-ші ғасырдан бастап 220-ші жылдардағы Иллирия соғыстарына дейінгі кезеңі. 168 ж.б.з.д. Рим Республикасы Неретва өзенінің оңтүстігінде өзінің протекторатын орнатып, Неретвадан солтүстікке қарайғы аймақ б.з.д. 32-27 жылдары Иллирик провинциясының ресми құрылуына дейін римдік иелікке біртіндеп қосылды. Осы жерлер Рим провинциясы Иллирикумның құрамына кірді. 6-9 жылдары аралығында далматтар, олар осы жерлерге ат берген тайпа, Ұлы Иллирия көтерілісіне қарсы көтерілді, бірақ көтеріліс басылды және 10 жылы Иллирикум екі провинцияға – Паннония мен Далмацияға бөлінді. Далмация провинциясы ішкі аймаққа таралып, Динар Альпісінің барлық бөлігін және Адриатика теңізінің шығыс жағалауының көп бөлігін қамтыды. Далмация Рим императоры Диоклетианның туған жері болды, ол 305 ж.б.з.д. императорлық тақтан бас тарғаннан кейін Салонаның жанында үлкен сарай салды, одан кейін Сплит қаласы пайда болды. Теодор Моммсен және Бернард Бавант сияқты тарихшылар Далмация 4-ші ғасырға қарай толыққанды түрде роман тілінде және латын тілінде сөйлейтін болған деп санайды. Ал Александр Стипчевич сияқты басқалары романдану процесі іріктелген және көбінесе қалалық орталықтарды қамтыған, бірақ ауылды емес, онда бұрынғы иллириялық әлеуметтік-саяси құрылымдар римдік басқару мен саяси құрылымына қажет болған жағдайда ғана бейімделгенін айтады. Станко Гулдеску [hr] латын тілінде сөйлейтін моралхтар, яғни влахтар, Рим дәуірінен бұрын Балқан тауларында өмір сүрген мал өсірушілер болған деп мәлімдеген. Олар туралы ең көне хорват жылнамаларында да айтылған. 476 жылы Батыс Рим империясы құлағаннан кейін, Ұлы көші-қон кезеңі басталғанда, Юлий Непос 476 жылы Италиядан қашқаннан кейін Диоклетиан сарайынан өзінің азайған иелігін қысқа мерзімге басқарды. Аймақ 535 жылға дейін Остготтардың билігінде болды, содан кейін Юстиниан I осы аумақты Византия империясына қосты. Кейін византиялықтар осы аумақта Далмация темасын құрды.
Greek author Hecataeus of Miletus mentions that around 500 BC, the Eastern Adriatic region was inhabited by local tribes such as Histrians, Liburnians, and Illyrians. Greek colonization saw settlers establish communities on of Issa (Vis), Korkyra Melaina (Korčula) and Pharos (Starigrad on Hvar) islands as well as trading outposts of Tragurion (Trogir) and Epetion (Stobreč). Somewhere in 3rd century by, Greek colony of Issa formed an alliance with then emerging Roman Republic. As Isseian maritime trade became affected by Illyrian pirating activities, they asked for Roman intervention against the Illyrian kingdom, leading to the First Illyrian War in 229. BC and beginning of Roman expansion on the Eastern Adriatic. of the Illyrian kingdom from the 4th century BC to the Illyrian Wars in the 220s BC. In 168 BC, the Roman Republic established its protectorate south of the Neretva river. The area north of the Neretva was slowly incorporated into Roman possession until the province of Illyricum was formally established 32–27 BC. These lands then became part of the Roman province of Illyricum. Between 6 and 9 AD, tribes including the Dalmatae, who gave name to these lands, rose up against the Romans in the Great Illyrian revolt, but the uprising was crushed, and in 10 AD Illyricum was split into two provinces—Pannonia and Dalmatia. The province of Dalmatia spread inland to cover all of the Dinaric Alps and most of the eastern Adriatic coast. Dalmatia was the birthplace of the Roman Emperor Diocletian, who, when he retired as Emperor in 305 AD, built a large palace near Salona, from which the city of Split later developed. Historians such as Theodore Mommsen and Bernard Bavant argue that all of Dalmatia was fully Romanized and Latin speaking by the 4th century. Others, such as Aleksandar Stipčević, argue that the process of Romanization was selective and involved mostly the urban centers but not the countryside, where previous Illyrian socio political structures were adapted to Roman administration and political structure only where necessary. Stanko Guldescu [hr] has argued that the Vlachs, or Morlachs, were Latin speaking, pastoral peoples who lived in the Balkan mountains since pre Roman times. They are mentioned in the oldest Croatian chronicles. After the Western Roman Empire collapsed in 476, with the beginning of the Migration Period, Julius Nepos briefly ruled his diminished domain from Diocletian's Palace after his 476 flight from Italy. The region was then ruled by the Ostrogoths until 535 when Justinian I added the territory to the Byzantine Empire. Later, the Byzantines formed the Theme of Dalmatia in the same territory.
Көші-қон кезеңі
Рим дәуірі 6 және 7 ғасырларда авариялықтар мен хорваттардың шапқындарымен, сондай-ақ барлық дерлік римдік қалалардың қирауымен аяқталды. Римдіктердің аман қалғандары жағалау, аралдар мен таулардағы жақсырақ жерлерге шегінді. Рагуза қаласын Эпидаурумнан келген аман қалғандар құрған. 10 ғасырдағы Византия императоры Константин VII жазған «De Administrando Imperio» еңбегінде хорваттардың қазіргі Хорватия аумағына оңтүстік Польша мен Батыс Украинадан 7 ғасырдың басында келгені айтылады. Дегенмен, бұл мәлімдеме даулы, ал қарсы гипотезалар оқиғаны 6 ғасырдың соңы – 7 ғасырдың басында (басты ағым) немесе 8 ғасырдың соңы – 9 ғасырдың басында (шеткі) деп санайды. Жақындағы археологиялық зерттеулер славяндар мен хорваттардың көшіп-қоныстануы мен қоныстануы 6 ғасырдың соңы мен 7 ғасырдың басында жүргенін көрсетті.
The Roman period ended with the Avar and Croat invasions in the 6th and 7th centuries and the destruction of almost all Roman towns. Roman survivors retreated to more favorable sites on the coast, islands, and mountains. The city of Ragusa was founded by survivors from Epidaurum. According to the work De Administrando Imperio, written by the 10th century Byzantine Emperor Constantine VII, the Croats arrived in what is today Croatia from southern Poland and Western Ukraine in the early 7th century. However, that claim is disputed and competing hypotheses date the event between late the 6th early 7th (mainstream) or the late 8th early 9th (fringe) centuries. Recent archaeological data established that the migration and settlement of the Slavs/Croats occurred in the late 6th and early 7th centuries.
Хорватия герцогтігі (800925)
VII ғасырдың ортасынан бастап 925 жылы бірігуге дейін қазіргі Хорватия аумағында Хорватия герцогтығы және Төменгі Паннония княздығы деп аталатын екі мемлекет болды. 818 жылдан бастап Айнхардтың жылнамаларында көрсетілгендей, Борна басқарған Хорватия герцогтығы құрылды. Бұл жазбалар сол кезде Францияның вассалдықтары болған алғашқы хорват мемлекеттерін көрсетеді. Төменгі Паннонияның ең маңызды билеушісі Людевит Посавский болды, ол 819 және 823 жылдар аралығында франктармен күресті. Ол 810 жылдан 823 жылға дейін Паннониялық Хорватияны басқарды. Франк үстемдігі Мислав билік еткен екі онжылдықтан кейін аяқталды. Герцог Миславтың орнын Трпимир герцог басты, ол Трпимирович әулетінің негізін қалады. Трпимир Византия, Венеция және Болгарияға қарсы сәтті соғыс жүргізді. Трпимир герцогтан кейін Домагож герцог болды, ол венециандықтар мен византиялықтарға қарсы бірнеше соғыс бастады, ал венециандықтар осы хорват билеушісін "ең нашар хорват князі" (dux pessimus Croatorum) деп атады. Константин VII мәлімдегендей, хорваттардың христианға өтуі 7 ғасырда басталды, бірақ бұл мәлімдеме даулы және көбінесе христиандық 9 ғасырмен байланыстырылады. 879 жылы Бранимир герцогтың басқаруымен Далматин Хорватиясы Папа Иоанн VIII-ден мемлекет ретінде паптық мойындылық алды.
From the middle of the seventh century until the unification in 925, there were two duchies on the territory of today's Croatia, Duchy of Croatia and Principality of Lower Pannonia. Eventually, a dukedom was formed, the Duchy of Croatia, ruled by Borna, as attested by chronicles of Einhard starting in the year 818. The record represents the first documented Croatian realms, vassal states of Francia at the time. The most important ruler of Lower Pannonia was Ljudevit Posavski, who fought against the Franks between 819 and 823. He ruled Pannonian Croatia from 810 to 823. The Frankish overlordship ended during the reign of Mislav two decades later. Duke Mislav was succeeded by Duke Trpimir, the founder of the Trpimirović dynasty. Trpimir successfully fought against Byzantium, Venice and Bulgaria. Duke Trpimir was succeeded by Duke Domagoj, who repeatedly led wars against the Venetians and the Byzantines, and the Venetians called this Croatian ruler "the worst Croatian prince" (dux pessimus Croatorum) According to Constantine VII, the Christianization of Croats began in the 7th century, but the claim is disputed and generally, Christianization is associated with the 9th century. In 879, under Branimir, the duke of Croatia, Dalmatian Croatia received papal recognition as a state from Pope John VIII.
Анжу әулеті тұсындағы Хорватия
14 ғасырдың басында Пол Шубич соншалық билік жинады ki, ол іс жүзінде тәуелсіз билеуші ретінде танылды. Ол өзінің ақшасын шығарды және Хорватия банының мұрагерлік атағын алды. Венгрия королі Ладислав IV-нің еркек мұрагері болмағандықтан қайтыс болғаннан кейін, мұрагерлік дағдарыс туды, ал 1300 жылы Пол Анжулық Карл Робертті Венгрия Корольдігіне шақырып, оның патшалық тағын иеленуге шақырды. 1312 жылы Розгони шайқасындағы шешуші жеңістен кейін Карлдың жақтастары жеңіске жеткен азамат соғысы болды. Хорватия патшаларын тәж кигізу салты біртіндеп тоқтатылды. 1301 жылы Чарльз Роберт Хорватия патшасы ретінде жеке тәж кигізілген соңғы патша болды, содан кейін Хорватияның жеке конституциясы болды. Лорд Пол Шубич 1312 жылы қайтыс болды, ал оның ұлы Младен Хорватия банының атағын мұралады. 1322 жылы Блиска шайқасында патша әскері мен одақтастары жеңілгеннен кейін, жаңа патшаның орталықтандыру саясатының салдарынан Младеннің билігі әлсіреді. Младен Шубичтің құлдырауынан туындаған билік бос орынды Венеция Далмация қалаларын қайта бақылауға алу үшін пайдаланды. Ұлы Людовик патшаның (1342–1382) билеуі ортағасырлық хорват тарихының алтын ғасыры деп есептеледі. Людовик Далмация қалаларын қайтару мақсатымен Венецияға қарсы жорық ұйымдастырды және ақыры жеңіске жетті, нәтижесінде Венеция 1358 жылы Задар шартына қол қоюға мәжбүр болды. Осы бейбіт келісім Рагуза Республикасының Венециядан тәуелсіздік алуына себеп болды.
By the early 14th century lord Paul Šubić accumulated so much power, that he ruled as a de facto independent ruler. He coined his own money and held the hereditary title of Ban of Croatia. Following the death of king Ladislaus IV of Hungary, who had no male heir, a succession crisis emerged, and in 1300, Paul invited Charles Robert of Anjou to come to the Kingdom of Hungary and take over its royal seat. A civil war ensued, in which Charles' party prevailed after winning a decisive victory in the Battle of Rozgony in 1312. Coronations of the kings of Croatia gradually fell into abeyance as a custom. Charles Robert was the last to be separately crowned as King of Croatia in 1301, after which Croatia had a separate constitution. Lord Paul Šubić died in 1312, and his son Mladen inherited the title of Ban of Croatia. Mladen's power was diminished due to the new king's policy of centralization, after he and his forces were defeated by the royal army and its allies in the Battle of Bliska in 1322. The power vacuum caused by the downfall of Mladen Šubić was used by Venice to reassert control over Dalmatian cities. The ensuing reign of King Louis the Great (1342–1382) is considered the golden age of medieval Croatian history. Louis launched a campaign against Venice, with aim of retaking Dalmatian cities, and eventually succeeded, forcing Venice to sign the Treaty of Zadar in 1358. The same peace treaty caused the Republic of Ragusa to gain independence from Venice.
Сотқа қарсы күрес кезеңдері
1382 жылы Ұлы Людовик патша қайтыс болғаннан кейін Венгрия және Хорватия Корольдігі Анти-Суд қозғалысы деп аталатын құрылысқа қарайтын династиялық күрес кезеңіне түсті. Күрес екі топ арасында болды, бірі марқұм патшаның қызы Мария, анасы Елизавета патшайым және күйеу баласы Люксембургтің Зигмунды айналасында бірікті. Оларға қарсы шыққан топ Хорватия ақсүйектерінен құралды, олар Чарльз Дюраццоны Венгрия мен Хорватияның жаңа патшасы етіп тағайындауды қолдады. Бұл топқа күшті Иоанн Палисна және Хорват ағайындары кірді, олар әйел билігіне қарсы болды, сондай-ақ шетелдік деп санайтын Люксембургтің Зигмундының билігіне де қарсылық танытты. Олар Чарльз Дюраццоның Хорватияға келуін ұйымдастырып, 1385 жылдың желтоқсан айында Секешфехерварда оны Венгрия мен Хорватияның жаңа патшасы деп жариялады. Карлдың қарсыластары – Елизавета патшайым мен Мария ханшайым 1386 жылдың ақпанында Будада Карлдың өлтірілуін ұйымдастырып, жауап берді. Ашулы Анти-Суд жақтастары 1386 жылдың шілдесінде Горжани маңында екі патшайымға шабуыл жасап, олардың сүйемелдеушілерін жойды және екі патшайымды Задар қаласының жанындағы Новиград қамалына әкеп қамады. Новиградта Елизавета патшайымды тұншықтырып өлтірді, бірақ оның қызы Марияны күйеу баласы Зигмунд құтқарып алды. 1387 жылы Люксембургтің Зигмунды Венгрия мен Хорватияның жаңа патшасы деп жариялады. Одан кейін ол патшалық билігін бекіту үшін қарсылас хорват және босниялық ақсүйектерге қарсы күреске түсті. 1396 жылы Зигмунд кеңейіп келе жатқан Осман империясына қарсы крест жорығын ұйымдастырды, ол Никополис шайқасында аяқталды. Шайқас аяқталғаннан кейін Зигмундтың тірі қалғаны белгісіз болды, сондықтан Стефан II Лакфи Неапольдік Ладиславты Венгрия мен Хорватияның жаңа патшасы деп жариялады. Бірақ Зигмунд Хорватияға оралғаннан кейін 1397 жылы Крижевциде диета шақырып, қарсыластарымен бетпе-бет кездесіп, оларды жойды. Зигмунд қайтадан билік үшін күресуге мәжбүр болды, бірақ 1403 жылға қарай Оңтүстік Хорватияның барлық бөлігі мен Далмация қалалары Ладиславқа көшті. 1428 жылға қарай венециялықтар Далмацияның көп бөлігін бақылауына алды. Венецияның Далмацияның көп бөлігіндегі билігі шамамен төрт ғасырға созылды (1420–1797), Кампо-Формио шартымен Республиканың құлауына дейін. Анти-Суд күресінің тағы бір ұзақ мерзімді салдары – Османдықтардың көршілес Босния Корольдігіне шақырылуы, қуатты босниялық герцог Хрвое Вукчич Хрватинич патша Зигмундтың күштеріне қарсы күресуге көмектесу үшін шақырды. Османдықтар Босниядағы ықпалын біртіндеп күшейтіп, 1463 жылы корольдікті толық басып алды.
After king Louis The Great died in 1382, the Kingdom of Hungary and Croatia descended into a period of destructive dynastic struggles called The Anti Court movement. The struggle was waged between two factions, one of which was centered around late king's daughter Mary, her mother queen Elizabeth, and her fiancé Sigismund of Luxemburg. The faction which opposed them was a coalition of Croatian nobility which supported Charles of Durazzo to become a new king of Hungary and Croatia. This faction consisted of powerful John of Palisna, and Horvat brothers, who opposed the idea of being ruled by a female and, secondly, of being ruled by Sigismund of Luxemburg whom they considered alien. As alternative, they arranged for Charles of Durazzo to come to Croatia and crowned him as new king of Hungary Croatia in Szekezfehervar in December 1385. Charles' opponents queen Elizabeth and princess Mary, responded by organizing Charles' assassination in Buda in February 1386. Enraged anti court supporters then retaliated by making an ambush for two queens near Gorjani in July 1386, where their escort was eliminated and both queens were taken to captivity in Novigrad Castle near Zadar. Once in Novigrad, queen Elizabeth was strangled to death, but her daughter Mary was eventually rescued by her fiancé Sigismund. In 1387, Sigismund of Luxemburg crowned himself a new king of Hungary Croatia. In following period he too became engaged in power struggle against opposing Croatian and Bosnian nobility in order to assert his rule over the realm. In 1396, Sigismund organized a crusade against the expanding Ottomans which culminated in Battle of Nicopolis. When the battle ended, it was unclear whether Sigismund got out alive or not, so Stephen II Lackfi proclaimed Ladislaus of Naples a new king of Hungary Croatia. When Sigismund, nonetheless did returned to Croatia, he summoned diet in Križevci in 1397, where he confronted his adversaries and eliminated them. Sigismund was again forced fight for the control, but by 1403 entire southern Croatia and Dalmatian cities defected to Ladislaus of Naples. The Venetians asserted their control over most of Dalmatia by 1428. The rule of Venice over most of Dalmatia continued on for nearly four centuries ( 1420–1797) until the end of The Republic by Treaty of Campo Formio. Another long term consequence of Anti Court struggles was arrival of Ottomans to neighbouring Kingdom of Bosnia at the invite of powerful Bosnian duke Hrvoje Vukčić Hrvatinić to help him fight against forces of king Sigismund. The Ottomans gradually strengthened their influence in Bosnia until finally completely conquering the kingdom in 1463.
Қалдықтардың қалдықтары
Хорваттар күрес саны артып, бірақ территорияның үлкен бөлігін Осман империясына жоғалтты, содан кейін хорват тарихнамасында «Бұрынғы даңқты Хорватия Корольдігінің қалдықтарының қалдықтары» (Reliquiae reliquiarum olim inclyti regni Croatiae) немесе жай ғана «Қалдықтардың қалдықтары» деп аталатын жағдайға жетті. 1527 жылы хорват ақсүйектері Цетинградта жиналып, Габсбург әулетінен Фердинанд I-ді Хорватияның жаңа билеушісі етіп тағайындады, ол Осман империясына қарсы Хорватияны қорғауға көмектеседі және оның саяси құқықтарын сақтайды деген шартпен. Ал Славонияның сеймі Саполяйды сайлады. Екі қарсыласатын патша арасында азамат соғысы басталды, бірақ кейін Габсбургтер Саполяйдан басымдық танытқандықтан, екі тәж бірікті. Осман империясы 16 ғасырда осы тұрақсыздықтарды пайдаланып, Славонияның көп бөлігін, батыс Боснияны (сол кезде Түрік Хорватиясы деп аталған) және Ликаны өзіне қосты. Бұл территориялар бастапқыда Румелия эялетінің, кейіннен Будин эялетінің, Босния эялетінің және Кание эялетінің құрамына кірді. Сол ғасырдың соңында Хорватия соншалықты әлсіз болды, оның сеймі Фердинанд Габсбургке Осман империясына жақын Хорватия мен Славонияның үлкен аумақтарын әскери шекара (Vojna Krajina, нем. Militaergrenze) құру үшін бөліп алуға рұқсат берді. Бұл Аустриядағы Императорлық соғыс кеңесі тікелей басқаратын Осман империясына қарсы буферлік аймақ болды. Ұдайы соғыстардың салдарынан бұл буферлік аймақ қирап, халықтан босады. Кейіннен оны сербтер, влахтар, хорваттар және немістер қоныстандырды. Осман империясымен болған қақтығыста Габсбург империясына міндетті әскери қызмет көрсеткендер әскери шекарадағы халық шаруалар құқығынан босатылып, хорват баны мен сеймі басқаратын аймақтардағы халықтан өзгеше, саяси тәуелсіздікке ие болды. Олар еркін шаруа әскерлері саналды, оларға әскери қызметтен басқа, әдеттегі феодалдық міндеттерсіз жер берілді. Бұл 1630 жылғы императорлық жарлықта Statuta Valachorum (Влахия заңдары) арқылы ресми түрде бекітілді. Әскери шекараның аумағы бастапқыда Вараждин генерал-майоры, Карловац генерал-майоры және Жумбарак округіне бөлінді. Бович пен Бркишевина ауылдары арасындағы аймақ Банска Кражина (немесе кейіннен Бановина, Банья) деп аталды. Банска Кражинасы (Бан шекарасы) мен қалған әскери шекараның арасындағы айырмашылық – Банска Кражинасы Хорватияның басшылығы мен қаржыландыруында болды, сондықтан оның қорғалуы негізінен Хорватияның жауапкершілігінде болды. Императорлық әскери биліктің тікелей басқаруындағы қалған әскери шекарадан айырмашылығы, Банска Кражинасы Хорватиядан алынбады. 1558 жылдың 1 қыркүйегінде Осман империясының жаулауларының нәтижесінде Славония Корольдігі мен Хорватия Корольдігінің екі сеймі бірігіп, Хорватия және Славония Корольдігінің сеймі (хорватша: Sabor Kraljevine Hrvatske i Slavonije) деп аталды. Бұл сейм Загреб қаласында өткізілді.
Croats fought an increasing number of battles, but lost increasing swathes of territory to the Ottoman Empire, until being reduced to what is commonly called in Croatian historiography the "Remains of the Remains of Once Glorious Croatian Kingdom" (Reliquiae reliquiarum olim inclyti regni Croatiae), or simply the "Remains of the Remains". The Croatian nobles met in Cetingrad in 1527 and chose Ferdinand I of the House of Habsburg as the new ruler of Croatia, on the condition that he contribute to the defense of Croatia against the Ottomans, and respect its political rights. The Diet of Slavonia, on the other hand, elected Szapolyai. A civil war between the two rival kings ensued, but later both crowns united as the Habsburgs prevailed over Szapolyai. The Ottoman Empire used these instabilities to expand in the 16th century to include most of Slavonia, western Bosnia (then called Turkish Croatia), and Lika. Those territories initially made up part of Rumelia Eyalet, and subsequently parts of Budin Eyalet, Bosnia Eyalet, and Kanije Eyalet. Later in the same century, Croatia was so weak that its parliament authorized Ferdinand Habsburg to carve out large areas of Croatia and Slavonia adjacent to the Ottoman Empire for the creation of the Military Frontier (Vojna Krajina, German: Militaergrenze) a buffer zone for the Ottoman Empire managed directly by the Imperial War Council in Austria. This buffer area became devastated and depopulated due to constant warfare and was subsequently settled by Serbs, Vlachs, Croats, and Germans. As a result of their compulsory military service to the Habsburg Empire during the conflict with the Ottoman Empire, the population in the Military Frontier was free of serfdom and enjoyed much political autonomy, unlike the population living in the parts managed by the Croatian Ban and Sabor. They were considered free peasant soldiers who were granted land without the usual feudal obligations, except for the military service. This was officially confirmed by an Imperial decree of 1630 called Statuta Valachorum (Vlach Statutes). The territory of Military Frontier was initially divided into areas of Varaždin Generalcy, Karlovac Generalcy and Žumberak District. The area between villages of Bović and Brkiševina was called Banska Krajina (or subsequently Banovina, Banija). The difference between latter and remaining Military Frontier was that Banska krajina (Ban's Frontier) was under command and financing of ban of Croatia so its defense was basically the responsibility of Croatia. Unlike remaining Military Frontier which was under direct command of Imperial Military Authorities, Banska Krajina was not taken away from Croatia. On 1 September 1558, as a result of Ottoman conquests, the two assemblies of Kingdom of Slavonia and Kingdom of Croatia were joined together into one single assembly then called The Assembly of Kingdom of Croatia and Slavonia (Croatian: Sabor Kraljevine Hrvatske i Slavonije). This assembly was held in Zagreb.
Хасан пашаның Хорватияға қарсы ұлы шабуылы
1590 жылдары соғысқа дайын Тели Хасан-паша Осман империясының Босниялық эялетінің жаңа губернаторы болып тағайындалды. Ол Хорватияға қарсы кең ауқымды шабуылға шығып, хорваттардың "қалдықтарының қалдықтарын" толық бағындыруды көздеді. Ол үшін Босниялық эялетінің барлық қолдағы әскерін жұмылдырды. Оның шабуылы хорваттар мен олардың одақтастарына қарсы маңызды табыстарға жетті, мысалы, Бихачты қоршауында (хорваттар оны ешқашан қайта басып ала алмады) немесе Брест шайқасындағы жеңісі, бірақ оның жорығы 1593 жылдың маусым айында Сисак шайқасында тоқтатылды. Бұл шайқаста Османдықтар жеңіліске ұшырады, сонымен қатар Хасан-паша қаза тапты. Босниялық пашаның Сисак маңындағы жеңілісі туралы хабар Константинопольде үлкен ашу-ыза тудырды. Османдықтар Габсбург монархиясына соғыс жариялауға ресми шешім қабылдады, бұл Ұзақ түрік соғысының басталуына әкелді. Стратегиялық тұрғыдан алғанда, Сисак маңындағы Османдықтардың жеңілісі Хорватия мен Осман империясы арасындағы шекараны тұрақтандырды. Тарихшы Ненад Моачанин Хорватияның Османдық шекарасының тұрақтылығы Осман империясының күші әлсірегендіктен 17 ғасырдың жалпы ерекшелігі болғанын айтады. және хорват барокко әдебиетін жасаған Озаль әдеби тілдік үйірмесінің орталығы: Putni tovaruš, Gazophylacium немесе Gartlic za čas kratiti.]] 17 ғасырда көрнекті хорват аристократы Никола Зринский Османдықтарға қарсы күрестегі ең белгілі хорват генералдарының бірі болды. 1663/1664 жылдары ол Османдықтар бақылауындағы аумаққа сәтті шабуыл жасады. Жорық Паннония жазығы мен Балқан аймақтарын байланыстырған Осиек көпірінің қирауымен аяқталды. Османдықтарға қарсы жеңісі үшін Зринский француз королі Людовик XIV-тен мақтау алды, осылайша француз сарайымен байланыс орнатты. Хорватия аристократиясы сонымен қатар Хорватия мен Венгрияны Османдықтардың одан әрі басып кіруінен қорғауға бағытталған Нови Зрин қамалын салды. Сонымен қатар, Габсбург императоры Леопольд Габсбург аймағында абсолюттік билік орнатуға тырысты, бұл хорват парламенті мен бан үшін биліктің жоғалуын білдірді және хорваттардың арасында Габсбург билігіне наразылық тудырды. 1664 жылдың шілдесінде үлкен Осман әскері Нови Зринды қоршап, қиратты. Бұл әскер Австрия жерлеріне басып кірген кезде, оның жорығы Готтард шайқасында аяқталды, онда оны Габсбург императорлық әскері талқандады. Бұл жеңіске байланысты хорваттар Османдықтарды кері итеру және хорват жерлеріне жасалған қысымды жеңілдету үшін Габсбургтердің шешуші қарсы шабуыл жасауын күтті, бірақ Леопольд Османдықтармен Рейндегі француздық мәселелерді шешкендіктен, тиімсіз Васвар бейбіт шартына қол қоюға шешім қабылдады. Хорватияда оның шешімі жетекші аристократтардың арасында ашу-ыза тудырды және Габсбургтерді басқа билеушілермен ауыстыруға бағытталған құпия сөз байластырды. Никола Зринский аң аулау кезінде күдікті жағдайда қайтыс болғаннан кейін, оның туыстары Фран Кристо Франкопан мен Петар Зринский құпия сөзді қолдады. 1697 жылы Бихачты қайта басып алуға әрекет жасалды, бірақ жеткіліксіз артиллерия болғандықтан ақырында тоқтатылды. Сол жылы генерал Евгений Савойский Осиектен 6500 сарбаздық әскерді Боснияға бастап, Босния эялетінің орталығы Сараевоға шабуыл жасап, оны толығымен өртеп жіберді. Бұл шабуылдан кейін Босниядан көптеген христиан қашқын, сол кездегі бос Славонияға қоныстанды. 1697 жылы Зента шайқасында Евгений Савойскийдің әскерлері Османдықтарды жеңгеннен кейін, 1699 жылы Карловиц бейбіт шартына қол қойылды, бұл Славонияның Османдықтардан толық босатылуын растады. Дегенмен, Хорватия үшін Уна және Врбас өзендері арасындағы ортағасырлық аумақтарының үлкен бөлігі жоғалды, өйткені олар Османдық Босния эялетінің құрамында қалды. Келесі жылдары неміс тілі жаңа әскери шекарада тарады және келесі екі ғасырда неміс тілді колонистер шекараға қоныстанған сайын одан әрі кеңейді.
In 1590's belligerent Teli Hasan Pasha was appointed new governor of Ottoman Bosnian Eyalet. He launched his great offensive on Croatia, aimed at completely conquering Croatian "Remnants of the Remnants". In order to do that, he mobilized all available troops from his Bosnian Eyalet. Although his offensive did achieve substantial success against Croatians and their allies, such as victories in Siege of Bihać (which Croatians never managed to retake again) or in Battle of Brest, his campaign was ultimately stopped in June 1593 Battle of Sisak. Not only the Ottomans lost this battle, but Hasan Pasha got killed in the fray. News of Bosnian Pasha's defeat near Sisak caused outrage in Constantinople. Now, the Ottomans officially decided to declare war to Habsburg Monarchy, triggering the start of Long Turkish War. In strategic sense, the Ottoman defeat near Sisak led to stabilization of border between Croatia and the Ottoman Empire. Historian Nenad Moačanin claims that this stability of Croatian Ottoman border was a general characteristic of the 17th century, as Ottoman Empire's might started declining. and a center of Ozalj literary linguistic circle which produced Croatian baroque literature such as: Putni tovaruš, Gazophylacium or Gartlic za čas kratiti.]] During the 17th century, distinguished Croatian noble Nikola Zrinski became one of the most prominent Croatian generals in the fight against the Ottomans. In 1663/1664 he led a successful incursion into Ottoman controlled territory. The campaign ended in the destruction of the vital Osijek bridge, which served as a connection between the Pannonian plain and the Balkan territories. As a reward for his victory against the Ottomans, Zrinski was commended by French king Louis XIV, thereby establishing contact with the French court. Croatian nobility also constructed Novi Zrin castle which sought to protect Croatia and Hungary from further Ottoman advances. At the same time, emperor Leopold of Habsburg sought to impose absolute rule on the entire Habsburg territory, which meant a loss of authority for the Croatian parliament and Ban and caused dissatisfaction with Habsburg rule among Croats. In July 1664, a large Ottoman army besieged and destroyed Novi Zrin. As this army marched on Austrian lands, its campaign ended at the Battle of St. Gotthard, where it was destroyed by the Habsburg imperial army. Given this victory, Croatians expected a decisive Habsburg counter offensive to push the Ottomans back and relieve pressure on Croatian lands, but Leopold decided to conclude the unfavorable Vasvar peace treaty with the Ottomans because it solved problems he had on the Rhine with the French at the time. In Croatia, his decision caused outrage among leading nobles and sparked a conspiracy to replace the Habsburgs with different rulers. After Nikola Zrinski died under unusual circumstances while hunting, his relatives Fran Krsto Frankopan and Petar Zrinski supported the conspiracy. An attempt to retake Bihać was also made in 1697 but was eventually called off due to lack a of cannons. In the same year, general Eugene of Savoy led a 6500 strong army from Osijek into Bosnia, where he raided the seat of Bosnia Eyalet, Sarajevo, burning it to the ground. After this raid, large groups of Christian refugees from Bosnia settled in what was then an almost empty Slavonia. After the decisive Ottoman defeat in the Battle of Zenta in 1697 by the forces of Eugene of Savoy, the Peace of Karlowitz was signed in 1699, confirming the liberation of all of Slavonia from the Ottomans. For Croatia, nonetheless, large chunks of its late medieval territories between the rivers Una and Vrbas were lost, as they remained part of the Ottoman Bosnia Eyalet. In the following years, the use of the German language spread in the new military borderland and proliferated over the next two centuries as German speaking colonists settled in the borderlands.
Ағартушылық деспотизм
XVIII ғасырда Осман империясы Венгриядан қуылды, ал Австрия империяны орталық бақылауға алды. Император Карл VI-ның еркек мұрагерлері болмағандықтан, ол императорлық тақты қызы Мария Терезияға қалдырғысы келді, бұл 1741–1748 жылдардағы Австрия мұрагерлік соғысына әкелді. Хорват парламенті 1712 жылғы Прагматикалық санкцияны қабылдап, Мария Терезаны заңды билеуші ретінде мойындауға шешім қабылдады, сондай-ақ таққа отыратын әркім Хорватияның Венгриядан тәуелсіздігін мойындап, құрметтеуін талап етті. Патша оған қарсылық көрсетті. Мария Терезияның билігі білім беру және денсаулық сақтау салаларында шектеулі жаңғыруға әкелді. 1767 жылы Вараждинде Хорватия Корольдік Кеңесі (Consilium Regni Croatiae) құрылды, ол Хорватияның де-факто үкіметі ретінде қызмет етті, бірақ 1779 жылы таратылып, оның өкілеттігі Венгрияға берілді. Вараждинде Хорватия Корольдік Кеңесінің құрылуы осы қаланы Хорватияның әкімшілік астанасына айналдырды, алайда 1776 жылы болған ірі өрт қалаға көп зиян келтірді, сондықтан Хорватияның осы маңызды әкімшілік мекемелері Загребке көшірілді. Мария Терезияның мұрагері, Австрияның Иосиф II де ағартушылық абсолютизм қағидаларымен билік етті, бірақ оның реформалары орталықтандыру және германизация талпыныстарымен еректелді. Осы кезеңде Карловац пен Риеканы, сондай-ақ Карловац пен Сеньді байланыстыратын «Жозефина» жолы салынды. 1788–1791 жылдардағы Аустрия-Түрік соғысын аяқтаған Систова шарты бойынша, Осман империясының Донжи-Лапак және Цетинград аймақтары, сондай-ақ Дрезник-Град және Ясеновац ауылдары Габсбург монархиясына беріліп, Хорватия әскери шекарасына қосылды.
By the 18th century, the Ottoman Empire had been driven out of Hungary, and Austria brought the empire under central control. Since the emperor Charles VI had no male heirs, he wanted to leave the imperial throne to his daughter Maria Theresa of Austria, which eventually led to the War of Austrian Succession of 1741–1748. The Croatian Parliament decided to accept Maria Theresa as a legitimate ruler by drafting the Pragmatic Sanction of 1712, asking in return that whoever inherited the throne recognize and respect Croatian autonomy from Hungary. The king unwillingly granted this. The rule of Maria Theresa brought limited modernization in education and health care. Croatian Royal Council (Consilium Regni Croatiae), which served as the de facto Croatian government, was founded in Varaždin in 1767, but it was abolished in 1779 and its authority was passed to Hungary. The foundation of the Croatian Royal Council in Varaždin made this town the administrative capital of Croatia, however, a large fire in 1776 caused significant damage to the city, so these major Croatian administrative institutions moved to Zagreb. Maria Theresa's heir, Joseph II of Austria, also ruled in an enlightened absolutist manner, but his reforms were marked by attempts at centralization and Germanization. In this period, roads were built connecting Karlovac with Rijeka, and Jozefina connecting Karlovac with Senj. With the Treaty of Sistova, which ended the Austro Turkish War (1788 1791), the Ottoman held areas of Donji Lapac and Cetingrad, along with the villages of Drežnik Grad and Jasenovac, were ceded to the Habsburg monarchy and incorporated into the Croatian Military Frontier.
Наполеон соғыстары
Наполеон әскерлері Еуропаны жаулап ала бастаған кезде, хорват жерлері де француздармен байланысқа түсті. 1797 жылы Наполеон Венеция Республикасын жойғанда, Далмациядағы бұрынғы венециялық иеліктер Габсбургтердің билігіне көшті. 1809 жылы Наполеон австриялықтарды Ваграм шайқасында жеңген кезде, француз бақылауындағы аумақ Сава өзеніне дейін кеңейді. Француздар Любляна орталығында "Иллирия провинцияларын" құрып, маршал Огюст де Мармонтты олардың генерал-губернаторы етіп тағайындады. Француздар хорваттарға француз революциясының либералдық идеяларын әкелді. Француздар масондық ложалар құрды, инфрақұрылымды дамытты және Далмацияда жергілікті тілде алғашқы газеттерді басып шығарды. "Кралски Далматин/Il Regio Dalmata" деп аталған газет итальян және хорват тілдерінде жарық көрді. Хорват әскерлері Наполеонның Ресейге дейінгі жорықтарында онымен бірге болды. 1808 жылы Наполеон Рагуза Республикасын жойды. Босниядан келген османдықтар француз Хорватиясына шабуыл жасап, 1809 жылы Цетинград аймағын басып алды. Огюст де Мармонт 1810 жылдың 5 мамырында Бихачты басып алып, оған жауап берді. Османдықтар француз территорияларын шабуылдауды тоқтатып, Цетинградтан шығуға уәде бергеннен кейін, ол Бихачтан шықты. Наполеон құлағаннан кейін, француз бақылауындағы хорват жерлері Австрия билігіне қайта оралды.
As Napoleon's armies started to dominate Europe, Croatian lands came into contact with the French as well. When Napoleon abolished the Republic of Venice in 1797, former Venetian possessions in Dalmatia came under Habsburg rule. In 1809, as Napoleon defeated the Austrians in the Battle of Wagram, French controlled territory eventually expanded to the Sava river. The French founded the "Illyrian Provinces" centered in Ljubljana and appointed Marshal Auguste de Marmont as their governor general. The French presence brought the liberal ideas of the French Revolution to the Croats. The French founded Masonic lodges, built infrastructure, and printed the first newspapers in the local language in Dalmatia. Called Kraglski Datmatin/Il Regio Dalmata, it was printed in both Italian and Croatian. Croatian soldiers accompanied Napoleon in his conquests as far as Russia. In 1808, Napoleon abolished the Republic of Ragusa. Ottomans from Bosnia raided French Croatia and occupied the area of Cetingrad in 1809. Auguste de Marmont reacted by occupying Bihać on 5 May 1810. After the Ottomans promised to stop raiding French territories and withdraw from the Cetingrad, he withdrew from Bihać. With the fall of Napoleon, the French controlled Croatian lands came back under Austrian rule.
Хорват ұлттық қайта өрлеуі және Ильри қозғалысы
Неміс романтизмінің, француз саяси ойларының және панславизмнің ықпалымен 19 ғасырдың ортасында Хорватияның германизация мен мадьяризациясына қарсы тұру мақсатында хорват романтикалық национализмі пайда болды. Людевит Гай хорват ұлттық қозғалысының жетекшісіне айналды. Шешілуі қажет болған маңызды мәселелердің бірі – тіл мәселесі, онда аймақтық хорват диалектілерін стандарттау қажеттігі туды. Хорваттар арасында кең таралған штокав диалектісі сербтердің арасында да ортақ болғандықтан, бұл қозғалыс сонымен қатар оңтүстік славян сипатына ие болды. Ол кезде "хорват" термині бүгінгі Хорватияның оңтүстік-батыс бөлігіндегі халықты ғана білдірсе, "Иллириялық" атау оңтүстік славян әлемінің барлық аймақтарында қолданылды; Иллириялық атауды пайдалану арқылы халықтың кең тобын қозғалысқа тартуға тырысты. Хорват тарихшысы Ненад Моачаниннің сөзіне сәйкес, романтизмнің пайда болуы Хорватияның сирек қоныстанған аймақтарында қоныстанған және өздерін сербтер деп жариялаған влахтардың бір бөлігіне де әсер етті.
Under the influence of German romanticism, French political thought, and pan Slavism, Croatian romantic nationalism emerged in the mid 19th century to counteract the Germanization and Magyarization of Croatia. Ljudevit Gaj emerged as a leader of the Croatian national movement. One of the important issues to be resolved was the question of language, where regional Croatian dialects had to be standardized. Since the Shtokavian dialect, widespread among Croats, was also common with Serbs, this movement likewise had a South Slavic characteristic. At the time, "Croatian" only referred to the population in southwestern parts of what is today Croatia, while "Illyrian" was used throughout the south Slavic world; wider masses of people were attempted to attract by using the Illyrian name. According to Croatian historian Nenad Moačanin, appearance of Romanticism also affected portion of Vlachs settled in Croatian depopulated areas who declared themselves as Serbs.
1848 жылғы революциядағы хорваттар
1848 жылғы төңкерістерде Хорватия, Славония және Далмация үштік корольдігі мажар ұлтшылдығының қаупінен сескеніп, Габсбургтер әкімшілігін мажар төңкерісшілеріне қарсы қолдады. 1848 жылдың 25 наурызында өткен Хорватия Саборының отырысында полковник Йосип Елачич Хорватия банi болып сайланды және «Халықтың талаптары» (Zahtjevanja naroda) деп аталатын петиция австриялық императорға ұсыну үшін дайындалды. Бұл либералдық талаптар тәуелсіздік, хорват жерлерін біріктіру, хорват парламентіне есеп беретін және Венгриядан тәуелсіз хорват үкіметі, Венгриядан қаржылық тәуелсіздік, кеңселер мен мектептерде хорват тілін енгізу, баспасөз бостандығы, дін бостандығы, жеке меншікке негізделген шаруалықтың жойылуы, дворяндық жеңілдіктерінің жойылуы, халықтық армия құру және заң алдындағы теңдік талаптарын қамтыды. Венгрия үкіметі хорват есімі мен ұлтының бар екенін мойындамағандықтан және хорват институттарын провинциялық органдар сияқты қарағандықтан, Елачич Хорватия мен Венгрия арасындағы байланысты үзіп жіберді. 1848 жылдың мамырында Хорватия үкіметінің атқарушылық биліктеріне толық құқық берілген Бан кеңесі құрылды. Хорват парламенті феодализмді жойды, Елачич Риека мен Далмацияның губернаторы, сондай-ақ «Әскери шекараның императорлық қолбасшысы» болып тағайындалды, осылайша хорват жерлерінің көп бөлігі оның билігінде болды. Хорваттар мен венгрлер арасындағы келіссөздердің сәтсіз аяқталуы соғысқа әкелді. Елачич 1848 жылдың 7 қыркүйегінде Венгрияға соғыс жариялады. 1848 жылдың 11 қыркүйегінде хорват әскері Драва өзенін кесіп өтіп, Медзимурже аймағын басып алды. Дравадан өткеннен кейін, Елачич әскеріне хорват ұлттық туларын Габсбургтердің императорлық туларымен алмастыруды бұйырды. Бан Йосип Елачичтің Венгрияның тәуелсіздік соғысын басуға салған үлесіне қарамастан, соңынан Хорватия Вена тарапынан венгрлерге қарағанда артық қамқорлық көрмеді және осылайша ішкі автономиясын жоғалтты.
In the Revolutions of 1848, the Triune Kingdom of Croatia, Slavonia, and Dalmatia, driven by fear of Magyar nationalism, supported the Habsburg court against Hungarian revolutionary forces. During a session of the Croatian Sabor held on 25 March 1848, colonel Josip Jelačić was elected as Ban of Croatia, and a petition called "Demands of The People" (Zahtjevanja naroda) was drafted to be handed over to the Austrian Emperor. These liberal demands asked for independence, unification of Croatian lands, a Croatian government responsible to the Croatian parliament and independent from Hungary, financial independence from Hungary, the introduction of the Croatian language in offices and schools, freedom of the press, religious freedom, abolishment of serfdom, abolishment of nobility privileges, the foundation of a people's army, and equality before the law. As the Hungarian government denied the existence of the Croatian name and nationhood and treated Croatian institutions like provincial authorities, Jelačić severed ties between Croatia and Hungary. In May 1848, Ban's Council was formed which had all the executive powers of the Croatian government. The Croatian parliament abolished feudalism, Jelačić was also appointed the governor of Rijeka and Dalmatia as well as the "Imperial Commander of Military Frontier", thus having most of the Croatian lands under his rule. The breakdown of negotiations between Croats and the Hungarians eventually led to war. Jelačić declared war on Hungary on 7 September 1848. On 11 September 1848, the Croatian army crossed the Drava river and annexed Međimurje. Upon crossing Drava, Jelačić ordered his army to switch Croatian national flags with Habsburg Imperial flags. Despite the contributions of its Ban Josip Jelačić in quenching the Hungarian war of independence, in the aftermath, Croatia was not treated any more favorably by Vienna than the Hungarians and therefore lost its domestic autonomy.
Хорватияның қос монархиясы
Австрия-Мажарстанның қос монархиясы 1867 жылы Австрия-Мажарстан келісімі арқылы құрылды. Хорват автономиясы 1868 жылы Хорват-Венгриялық келісім арқылы қайта орнатылды, ол хорваттар үшін салыстырмалы түрде тиімді болғанымен, Риеканың мәртебесі сияқты шешілмеген мәселелерге байланысты қиындықтар тудырды. 1873 жылы Әскери шекара аймағы демилитаризацияланды, ал 1871 жылдың шілдесінде оны Хорватияға қосу туралы шешім қабылданды, хорват баны Ладислав Пеячевич билікті өз қолына алды. Пеячевичтің ізбасары Кароли Хуен Хедервари 1883-1903 жылдар аралығында қатал мадьяризация саясаты арқылы Хорват-Венгриялық келісімді бұзу арқылы қосымша проблемалар тудырды. Хедерваридің Хорватияны мадьяризациялауы 1903 жылы үлкен тәртіпсіздіктерге әкелді, онда хорват наразылары венгр туларын өртеп, жандармдар мен әскерилермен қақтығысты, нәтижесінде бірнеше наразылық білдірушілер қаза тапты. Осы тәртіпсіздіктердің салдарынан Хедервари Хорватия баны лауазымынан кетіп, Венгрияның премьер-министрі болып тағайындалды. Бір жыл бұрын, 1902 жылы, Загреб сербтерінің «Srbobran» газеті «Do istrage naše ili vaše» («Бізге дейін, немесе сіз жойылғанша») деген мақала жариялады. Мақала Ұлы серб идеологиясымен толы болды; оның мәтіні хорват ұлтының және хорват тілінің бар екенін жоққа шығарды және «елсіз хорваттарға» сербтердің жеңісін жариялады, олар, мақалада жазылғандай, жойылмақ. Бұл мақала Загребте сербтерге қарсы үлкен тәртіпсіздіктерге себеп болды, онда кедергілер қойылды және сербтерге тиесілі мүліктерге шабуыл жасалды. Загреб сербтері ақырында мақалада жазылған пікірлерден бас тартты. және сайлау нәтижелерін бұрмалау арқылы оппозицияны, негізінен Хорват шаруалар партиясы мен оның одақтастарын Югославия парламентінде азшылықта қалдыруға тырысты. Пашич Югославияны мүмкіндігінше орталықтандыру керек деп есептеді, бұл Белградтағы билікті шоғырландыратын және жекелеген аймақтық үкіметтер мен ұлттық ерекшеліктерді жоятын Ұлы серб ұлттық тұжырымын құруға бағытталды.
The dual monarchy of Austria Hungary was created in 1867 through the Austro Hungarian Compromise. Croatian autonomy was restored in 1868 with the Croatian–Hungarian Settlement, which was comparatively favorable for the Croatians, but still problematic because of issues such as the unresolved status of Rijeka. In 1873, the territory of Military Frontier was demilitarized and in July 1871 a decision was made to incorporate it into Croatia with Croatian ban Ladislav Pejačević taking over the authority. Pejačević's successor Károly Khuen Héderváry caused further problems by violating the Croatian Hungarian Settlement through his hardline Magyarization policies in period from 1883 to 1903. Héderváry's Magyarization of Croatia led to massive riots in 1903, when Croatian protesters burnt Hungarian flags and clashed with the gendarmes and the military, resulting in the death of several protesters. As a consequence of these riots, Héderváry left his position as Ban of Croatia, but was appointed prime minister of Hungary. A year earlier, in 1902, Srbobran, the newspaper of Zagreb Serbs, published an article titled "Do istrage naše ili vaše" (Until us, or you get exterminated). The article was filled with Greater Serbian ideology; its text denied the existence of the Croatian nation and the Croatian language and announced Serbian victory over "servile Croats", who would, the article proclaimed, be exterminated. The article sparked major anti Serb riots in Zagreb, in which barricades were raised and Serb owned properties were attacked. Serbs of Zagreb eventually distanced themselves from the opinions published in the article. and election rigging to keep the opposition, mainly the Croatian Peasant Party and its allies, in the minority in the Yugoslav parliament. Pašić believed that Yugoslavia should be as centralized as possible, creating a Greater Serbian national concept of concentrated power in the hands of Belgrade in place of distinct regional governments and identities.
1928 жылғы кісі өлтірулер және корольдік диктатура
1928 жылы Парламент сессиясы барысында Сербиялық Радикалды халық партиясының депутаты Пуниша Рачич хорват депутаттарына оқ атты, салдарынан Павле Радич пен Дзюро Басаричек қаза тауып, Иван Пернар мен Иван Гранджа жараланды. Сол кездегі хорват саяси қайраткері Стьепан Радич жарақат алып, кейін жарақатынан көз жұмды. Осы бірнеше адамның қаза болуы хорват халқының наразылығын тудырып, елдің хорват аймақтарында зорлық-зомбылық көрсетулер, ереуілдер мен қарулы қақтығыстарға әкелді. Ұлы сербтердің ықпалымен Корольдік Югослав соты елдің хорват бөліктерін "ампутациялауды" қарастырды, Югославияны тек Ұлы серб шекараларында қалдыруды жоспарлады, бірақ Хорват шаруа партиясының басшылығы бұл идеяны қабылдамады. Рачич кейін көптеген адамды өлтіргені үшін сотталды, ол жазасын Пожаревацтағы сәнді виллада өтеді, онда оған бірнеше қызметшілер қарады және ол кез келген уақытта еркін шығып-кіруге құқылы болды. Ұлттық Ассамблеядағы оқ атуға жауап ретінде Александр патша парламенттік жүйені жойып, патшалық диктатураны жариялады. Ол барлық ұлттық ерекшеліктерді жоюға және "толық югославизмді" орнатуға бағытталған жаңа конституцияны қабылдады. Сондай-ақ елдің атауын Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінен Югославия Корольдігі деп өзгертті. Хорватия аумағы көбінесе Сава Бановинасы мен Жағалау Бановинасы арасында бөлінді. Саяси партияларға тыйым салынды, патшалық диктатураның мінезі күшейді. Хорватиядағы ең ірі саяси партия – Хорват шаруа партиясының басшысы Владко Мачек, Радичтің орнын басып, түрмеге қамалды. Анте Павелич Югославиядан қуылды және Югославияны жою және Хорватияны тәуелсіз ел ету мақсатымен ультраұлттық Усташе қозғалысын құрды. Британдық тарихшы Миша Гленнидің сөзіне сәйкес, 1929 жылдың наурыз айында Югославияға жақтас "Новости" газетінің редакторы Тони Шлегельдің қазасы режимнен "ашулы реакцияны" тудырды. Гленни "хорват сепаратизмінің ошағы" деп сипаттаған Лика мен Герцеговинаның батысында серб полициясы "ешқандай шектеусіз" әрекет еткенін жазды. Белгілі хорват жазушысының сөзімен айтқанда, Шлегельдің өлімі барлық түрдегі террорға сылтау болды. Саясат көп ұзамай "бандиттік қызметтен ажыратылмады". 1931 жылы патшалық режим Хорватиялық ғалым және зиялы Милан Шуффлайды Загреб көшелерінде өлтіруді ұйымдастырды. Бұл құлқысты Альберт Эйнштейн және Генрих Манн сияқты әлемдік деңгейдегі зиялылар айыптады. 1932 жылы Усташе қозғалысы Ликадағы Велебит көтерілісін жоспарлады. Қуғын-сүргінге қарамастан, азаматтардың саны аз болды және қозғалыс хорват халқының арасында айтарлықтай қолдау таппады.
During a Parliament session in 1928, Puniša Račić, a deputy of the Serbian Radical People's Party, shot at Croatian deputies, resulting in the killing of Pavle Radić and Đuro Basariček and the wounding of Ivan Pernar and Ivan Granđa. Stjepan Radić, a Croatian political champion at the time, was wounded and later succumbed to his wounds. These multiple murders caused the outrage of the Croatian population and ignited violent demonstrations, strikes, and armed conflicts throughout Croatian parts of the country. The Greater Serbian influenced Royal Yugoslav Court even considered "amputation" of Croatian parts of the country, while leaving Yugoslavia only inside Greater Serbian borders, however, Croatian Peasant Party leadership rejected this idea. While Račić was subsequently tried for multiple murders, he served his sentence in a luxurious villa in Požarevac, where he had several servants at his disposal and was allowed to leave and return at any time. In response to the shooting at the National Assembly, King Alexander abolished the parliamentary system and proclaimed a royal dictatorship. He imposed a new constitution aimed at removing all existing national identities and imposing "integral Yugoslavism". He also renamed the country from the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes to the Kingdom of Yugoslavia. The territory of Croatia was largely divided among the Sava Banovina and the Littoral Banovina. Political parties were banned and the royal dictatorship took on an increasingly harsh character. Vladko Maček, who had succeeded Radić as leader of the Croatian Peasant Party, the largest political party in Croatia, was imprisoned. Ante Pavelić was exiled from Yugoslavia and created the ultranationalist Ustaše Movement, with the ultimate goal of destroying Yugoslavia and making Croatia an independent country. According to the British historian Misha Glenny, the murder in March 1929 of Toni Schlegel, editor of the pro Yugoslavian newspaper Novosti, brought a "furious response" from the regime. In Lika and west Herzegovina in particular, described as "hotbeds of Croatian separatism", Glenny wrote that the majority Serb police acted "with no restraining authority whatsoever". In the words of a prominent Croatian writer, Schlegel's death became the pretext for terror in all forms. Politics was soon "indistinguishable from gangsterism". In 1931, the royal regime organized the assassination of Croatian scientist and intellectual Milan Šufflay on the streets of Zagreb. The assassination was condemned by globally renowned intellectuals such as Albert Einstein and Heinrich Mann. In 1932, the Ustaše Movement unsuccessfully planned the Velebit uprising in Lika. Despite the oppressive climate, few rallied to the Ustaša cause and the movement was never able to gain serious support among the Croatian population.
Хорватияның бановинасы
1934 жылы король Александр Марсельге мемлекеттік сапар барысында Усташе және Болгарияның ішкі македондық революциялық ұйымының (IMRO) коалициясы тарапынан өлтірілді, осылайша Корольдік диктатура аяқталды. 1935 жылы билікке келген серб радикалы Милан Стоядинович үкіметі Югославияны Франция мен Ұлыбританияның бұрынғы одақтастарынан алшақтатты және елді фашистік Италия мен нацистік Германияға жақындатты. 1937 жылы радикалдық партия мүшесі Йово Копривица басқарған югослав жандармдары Сенж қаласында хорват патриоттық әндерін айтқан Хорват шаруалар партиясының ондаған жас мүшелерін өлтірді. Германияда нацистердің күшеуі және Еуропада тағы бір соғыс болу мүмкіндігінің артуымен серб саяси элитасы елдегі екінші ірі этникалық топ – хорваттармен қарым-қатынасты түзету қажет деп шешті, сондай-ақ, егер жаңа соғыс болса, ел этникалық бөліністерсіз бірігуі керек болды. Келіссөздер басталды, нәтижесінде Цветькович-Мачек келісіміне қол қойылды және Югославия құрамындағы автономды Хорватия провинциясы – Хорватия Бановинасы құрылды. Хорватия Бановинасы 1939 жылы екі Банаттан, сондай-ақ Зета, Врбас, Дрина және Дунай Банаттарының бөліктерінен құрылды. Онда Хорватия Банын және Вицебанды сайлайтын жаңадан құрылған Хорватия Парламенті болды. Бұл Хорватияға Боснияның бір бөлігі, Герцеговинаның көп бөлігі, Дубровник және оның төңірегі кірді.
In 1934, King Aleksandar was assassinated during a state visit to Marseille by a coalition of the Ustaše and the Bulgarian Internal Macedonian Revolutionary Organization (IMRO), thus ending the Royal dictatorship. The government of Serbian Radical Milan Stojadinović, which took power in 1935, distanced Yugoslavia from its former allies of France and the United Kingdom and moved the country closer to Fascist Italy and Nazi Germany. In 1937 Yugoslav gendarmes led by Radical Party member Jovo Koprivica killed dozens of youth members of the Croatian Peasant Party in Senj because they sang Croatian patriotic songs. With the rise of Nazis in Germany and the looming possibility of another European war, Serbian political elites decided that it was time to fix relations with the Croats, the second largest ethnic group in the country, so that in the event of a new war the country would be united and without ethnic divisions. Negotiations started, resulting in the Cvetković–Maček Agreement and the creation of Banovina of Croatia, an autonomous Croatian province inside Yugoslavia. Banovina of Croatia was created in 1939 out of the two Banates, as well as parts of the Zeta, Vrbas, Drina, and Danube Banates. It had a reconstructed Croatian Parliament which would choose a Croatian Ban and Viceban. This Croatia included a part of Bosnia, most of Herzegovina, and Dubrovnik and its surroundings.
Екінші дүниежүзілік соғыс және Тәуелсіз Хорватия мемлекеті (19411945)
1941 жылы Югославияны Осея әскерлері басып алғаннан кейін хорваттардың радикалды оңшыл «Усташе» партиясы билікке келіп, «Хорватияның тәуелсіз мемлекеті» (Nezavisna Država Hrvatska, NDH) құрды. Еуропадағы басқа фашистік режимдер үлгісінде, «Усташе» нәсілдік заңдарды қабылдады және азшылық сербтерді, ромдарды және еврейлерді, сондай-ақ режимге қарсы шыққан хорваттар мен босниялық мұсылмандарды нысанаға алған сегіз концентрациялық лагерь құрды. Ең ірі концентрациялық лагерь Хорватиядағы Ясеновац болды. NDH Майл Будак әзірлеген бағдарламаға ие болды, ол «Хорватиядан сербтерді үштен бір бөлігін өлтіру, тағы үштен бір бөлігін қуу және қалған үштен бір бөлігін ассимиляциялау» арқылы тазартуды көздеді. Қудалаудың басты нысаны сербтер болды, олардың шамамен 330 000-ы қаза тапты. Әртүрлі серб ұлтшыл «четник» топтары Ликаның көптеген аудандарында және Солтүстік Далмацияның бір бөлігінде хорваттарға қарсы қырқындар жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Югославияда «четниктер» шамамен 18 000 – 32 000 хорватты өлтірді. 1941 жылдың басында хорват туған Иосип Броз Титоның басшылығымен пан-югославиялық идеологияға негізделген антифашистік коммунистік партизан қозғалысы пайда болды және Югославияның көптеген аймақтарына жылдам тарады. Оккупацияланған Еуропадағы бірінші қарулы антифашистік қарсылық жасағы деп саналатын 1-ші Сисак партизан отряды Хорватияда, Сисак қаласына жақын орналасқан Брезовица орманында құрылды. Қозғалыс танымалдылығы арта бастағанда, партизандар хорваттардан, босниялықтардан, сербтерден, словендер мен македониялықтардан күш алды, олар біртұтас, бірақ федеративтік Югославия мемлекетіне сенді. 1943 жылға қарай партизан қарсылық қозғалысы басымдыққа ие болды және 1945 жылы, Кеңес Қызыл Армиясының көмегімен (Войводина сияқты шағын аймақтардан өтіп), Осея күштері мен жергілікті қолдаушыларды ығыстырды. Хорватияның Ұлттық азаттық үшін мемлекеттік антифашистік кеңесі (ZAVNOH) 1942 жылдан бері жұмыс істеп, 1943 жылға қарай уақытша азаматтық үкімет құрды. NDH-ның соғыс және ішкі қауіпсіздік министрлері Младен Лоркович пен Анте Вокич одақтастар тарапына өтуге тырысты. Павелич бастапқыда оларды қолдады, бірақ ол лауазымын тастауға тура келгенін түсінгенде, оларды Лепоглава түрмесіне қамап, сонда өлім жазасын орындады. Соғыстың соңында Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің жеңілісінен кейін көптеген «Усташе» мүшелері, оларды қолдаған азаматтар (жақтастар, жас сарбаздар немесе антикоммунистер), «четниктер» және антикоммунистер британдық күштерге беріліп, баспана табу үмітімен Австрияға қашуға тырысты. Блейбургтен репатриациядан кейін олар британдық күштерге интернирленді және партизандарға қайтарылды, онда олар жаппай өлім жазасына ұшырады.
The Axis occupation of Yugoslavia in 1941 allowed the Croatian radical right Ustaše to come into power, forming the "Independent State of Croatia" (Nezavisna Država Hrvatska, NDH), led by Ante Pavelić, who assumed the role of Poglavnik. Following the pattern of other fascist regimes in Europe, the Ustaše enacted racial laws and formed eight concentration camps targeting minority Serbs, Romas, and Jewish populations, as well as Croatian and Bosnian Muslim opponents of the regime. The biggest concentration camp was Jasenovac in Croatia. The NDH had a program, formulated by Mile Budak, to purge Croatia of Serbs, by "killing one third, expelling the other third and assimilating the remaining third". The main targets for persecution were the Serbs, of whom approximately 330,000 were killed. Various Serbian nationalist Chetnik groups also committed atrocities against Croats across many areas of Lika and parts of northern Dalmatia. During World War II in Yugoslavia, the Chetniks killed an estimated 18,000 32,000 Croats. The anti fascist communist led Partisan movement, based on a pan Yugoslav ideology, emerged in early 1941 under the command of Croatian born Josip Broz Tito, and spread quickly into many parts of Yugoslavia. The 1st Sisak Partisan Detachment, often hailed as the first armed anti fascist resistance unit in occupied Europe, was formed in Croatia, in the Brezovica Forest near the town of Sisak. As the movement began to gain popularity, the Partisans gained strength from Croats, Bosniaks, Serbs, Slovenes, and Macedonians who believed in a unified, but federal, Yugoslav state. By 1943, the Partisan resistance movement had gained the upper hand and in 1945, with help from the Soviet Red Army (passing only through small parts such as Vojvodina), expelled the Axis forces and local supporters. The State Anti Fascist Council for the National Liberation of Croatia (ZAVNOH) functioned since 1942 and formed an interim civil government by 1943. NDH's ministers of War and Internal Security Mladen Lorković and Ante Vokić tried to switch to the Allied side. Pavelić was, in the beginning, supporting them but when he found that he would need to leave his position he imprisoned them in Lepoglava prison where they were executed. Following the defeat of the Independent State of Croatia at the end of the war, a large number of Ustaše, civilians supporting them (ranging from sympathizers, young conscripts or anti communists), Chetniks and anti Communists attempted to flee in the direction of Austria, hoping to surrender to British forces and to be given refuge. Following the Bleiburg repatriations, they were instead interned by British forces, and returned to the Partisans where they were subject to mass executions.
Титоның ЛКЯ басшылығы (1945-1980 жылдар)
Хорватия Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының алты құраушы социалистік республикасының бірі болды. Жаңа коммунистік жүйеде жеке меншік фабрикалар мен еншіктер мемлекеттік меншікке берілді, ал экономика жоспарлы нарықтық социализмнің бір түріне негізделді. Ел қайта құру процесіне ұшырады, Екінші дүниежүзілік соғыстан қалпына келді, индустрияландырудан өтті және туризмді дамытуға кірісті. Елдің социалистік жүйесі ірі компаниялардан тегін пәтерлер беруді де қамтамасыз етті, олар жұмысшылардың өзін-өзі басқару инвестициялары арқылы тұрғын үйлерге төленді. 1963 жылдан бастап Югославия азаматтары бейтарап саясаттың арқасында дерлік кез келген елге саяхаттауға мүмкіндік алды. Шығыс немесе батыс елдеріне, капиталистік немесе коммунистік мемлекеттерге виза қажет болмады. Мұндай еркін саяхат сол кезде Шығыс блогы елдерінде және кейбір батыс елдерінде де (мысалы, Испания мен Португалия, сол кездегі диктатуралар) естілмеген нәрсе еді. Бұл Хорватия тұрғындары үшін пайдалы болды, олар шетелде жұмыс істеудің қаржылық жағынан тиімді екенін анықтады. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін, көптеген адамдар Хорватияға (сол кезде Югославия) қайтып, қымбат мүлікті сатып алуды жоспарлады. Югославияда Хорватия халқына тегін медициналық көмек, тегін стоматологиялық қызмет және кепілді зейнетақы берілді. Егде жастағы ұрпақ үшін бұл өте маңызды болды, себебі зейнетақы кейде бұрынғы жалақыдан да асып түсетін. Ел ішінде еркін сауда және саяхат Хорватия индустриясына, барлық бұрынғы республикаларға импорттау және экспорттау арқылы көмектесті. Студенттер мен әскери қызметкерлер ел туралы көбірек білу үшін басқа республикаларды аралауға ынталандырылды, ал білім берудің барлық деңгейі, орта және жоғары білімді қоса алғанда, тегін болды. Бірақ шындығында, тұрғын үйлер нашар жағдайда болды, жылу және су жүйесі жеткіліксіз болды, медициналық көмек көбінесе тіпті антибиотиктердің де жетіспеуімен байланысты болды, мектептер үгіт-насихат құралдарына айналды, ал елге валюта әкелу үшін саяхат қажет болды. "Бейтарап саясат" сербтер мен хорваттарды теңестіретініне сендіруге тырысқан үгітшілер сөз бостандығын қатты шектеді және азаматтарды этникалық шабуылдардан қорғамады. Югославия Коммунистер лигасына мүшелікке түсу, Иосиф Сталин немесе Никита Хрущев билігіндегі Кеңес Одағындағыдай, жоғары оқу орындарына және мемлекеттік жұмыстарға қабылданудың міндетті шарты болды. Жеке сектордағы бизнес өркендемеді, себебі жеке кәсіпкерлікке салынатын салықтар көбінесе тым жоғары болды. Тәжірибесіз басшылық кейде саясатты және шешімдерді күшпен жүзеге асырды. Ереуілдерге тыйым салынды, ал меншік иелеріне/басқарушыларға өнімділіктеріне немесе пайдаларына әсер ететін өзгерістер мен шешімдер қабылдауға рұқсат берілмеді. Экономика samoupravljanje (өзін-өзі басқару) деп аталатын социализмнің бір түріне айналды, онда жұмысшылар әлеуметтік меншіктегі кәсіпорындарды бақылады. Мұндай нарықтық социализм Шығыс блогы елдеріне қарағанда жақсы экономикалық жағдайлар жасады. Хорватия 1960-1970 жылдары қарқынды индустрияландыруды бастан өткерді, өнеркәсіптік өнім бірнеше есе өсті және Загреб өнеркәсіп саласында Белградты басып өтті. Фабрикалар мен басқа да ұйымдар көбінесе ұлттық батырлар деп жарияланған партизандардың есімдерімен аталатын. Бұл практика көше атауларына, сондай-ақ саябақтар мен ғимараттардың аттарына да тарады. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Хорватияның индустриясы дамымаған, халықтың басым көпшілігі ауыл шаруашылығында жұмыс істеген. 1991 жылға қарай ел толығымен индустриалды дамыған мемлекетке айналды. Сонымен қатар, Хорватияның Адриатикалық жағалауы танымал туристік орынға айналды, жағалаудағы республикалар (әсіресе SR Хорватия) бұдан үлкен пайда тапты, өйткені туристердің саны қазіргі Хорватияда әлі де жете алмайтын деңгейге жетті. Үкімет бұрын-соңды болмаған экономикалық және өнеркәсіптік өсімге, жоғары деңгейдегі әлеуметтік қамсыздандыруға және өте төмен қылмыс деңгейіне қол жеткізді. Ел Екінші дүниежүзілік соғыстан толыққанды қалпына келді және қазіргі республикадан әлдеқайда жоғары ЖІӨ мен экономикалық өсу қарқынына ие болды. 1963 жылғы конституция елдегі билікті хорваттар мен сербтер арасында теңгерімді сақтап, хорваттардың қайтадан азшылыққа айналуына байланысты теңгерімсіздікті жеңілдетті. 1965 жылдан кейінгі үрдістер (1966 жылы ОЗНА және УДБА басшысы Александр Ранковичтің биліктен құлауы сияқты) 1970-1971 жылдардағы Хорватия көктеміне әкелді, онда Загребтегі студенттер көбірек азаматтық бостандықтар мен Хорватияның үлкен автономиясын қамтамасыз ету үшін демонстрациялар ұйымдастырды. Режим наразылықты басып тастады және көшбасшыларды түрмеге жапты, бірақ бұл 1974 жылы жаңа конституцияның қабылдануына әкелді, ол жеке республикаларға көбірек құқықтар берді. Австралияда және Батыс Еуропадағы хорват эмигранттарының радикалды Усташе ұялары Югославия ішінде саботаж актілерін жоспарлады және орындауға тырысты, соның ішінде 1971 жылдың маусымында Австриядан 19 қарулы адамның шабуылы, олар Белградтағы "серб-коммунистік" режимге қарсы халықтық Хорватия көтерілісін қозғауға сәтсіз тырысты.
Croatia was one of six constituent socialist republics of the Socialist Federative Republic of Yugoslavia. Under the new communist system, privately owned factories and estates were nationalized, and the economy was based on a type of planned market socialism. The country underwent a rebuilding process, recovered from World War II, went through industrialization, and started developing tourism. The country's socialist system also provided free apartments from large companies, which with the workers' self management investments paid for the living spaces. From 1963, the citizens of Yugoslavia were allowed to travel to almost any country because of the neutral politics. No visas were required to travel to eastern or western countries or capitalist or communist nations. Such free travel was unheard of at the time in the Eastern Bloc countries, and in some western countries as well (e. g., Spain or Portugal, both dictatorships at the time). This proved to be helpful for Croatia's inhabitants who found working in foreign countries more financially rewarding. Upon retirement, a popular plan was to return to live in Croatia (then Yugoslavia) to buy more expensive property. In Yugoslavia, the people of Croatia were guaranteed free healthcare, free dental care, and secure pensions. The older generation found this very comforting as pensions would sometimes exceed their former paychecks. Free trade and travel within the country also helped Croatian industries that imported and exported throughout all the former republics. Students and military personnel were encouraged to visit other republics to learn more about the country, and all levels of education, including secondary education and higher education, were free. In reality, the housing was inferior with poor heat and plumbing, the medical care often lacking even in the availability of antibiotics, schools were propaganda machines and travel was a necessity to provide the country with hard currency. The propagandists, who want people to believe "neutral policies" equalized Serbs and Croats, severely restricted free speech and did not protect citizens from ethnic attacks. Membership in the League of Communists of Yugoslavia was as much a prerequisite for admission to colleges and government jobs as in the Soviet Union under Joseph Stalin or Nikita Khrushchev. Private sector businesses did not grow as the taxes on private enterprise were often prohibitive. Inexperienced management sometimes ruled policy and controlled decisions by brute force. Strikes were forbidden, and owners/managers were not permitted to make changes or decisions which would impact their productivity or profit. The economy developed into a type of socialism called samoupravljanje (self management), in which workers controlled socially owned enterprises. This kind of market socialism created significantly better economic conditions than in the Eastern Bloc countries. Croatia went through intensive industrialization in the 1960s and 1970s with industrial output increasing several fold and with Zagreb surpassing Belgrade in industry. Factories and other organizations were often named after Partisans who were declared national heroes. This practice also spread to street names, as well as the names of parks and buildings. Before World War II, Croatia's industry was not developed, with the vast majority of the people employed in agriculture. By 1991, the country was completely transformed into a modern industrialized state. At the same time, the Croatian Adriatic coast had become a popular tourist destination, and the coastal republics (but mostly SR Croatia) profited greatly from this, as tourist numbers reached levels still unsurpassed in modern Croatia. The government brought unprecedented economic and industrial growth, high levels of social security, and a very low crime rate. The country completely recovered from WWII and achieved a very high GDP and economic growth rate, significantly higher than those of the present day republic. The constitution of 1963 balanced power in the country between the Croats and the Serbs and alleviated the imbalance coming from the fact that the Croats were again in a minority position. Trends after 1965 (like the fall of OZNA and UDBA chief Aleksandar Ranković from power in 1966), however, led to the Croatian Spring of 1970–71, when students in Zagreb organized demonstrations to achieve greater civil liberties and greater Croatian autonomy. The regime stifled public protest and incarcerated the leaders, but this led to the ratification of a new constitution in 1974, giving more rights to the individual republics. Radical Ustaše cells of Croatian émigrés based in Australia and Western Europe planned and attempted to carry out acts of sabotage within Yugoslavia, including an incursion from Austria of 19 armed men in June 1971, who unsuccessfully aimed to incite a popular Croatian uprising against what they called the "Serbo communist" regime in Belgrade.
Югославияның ыдырауына дейін (1980-1991)
1980 жылы Тито қайтыс болғаннан кейін экономикалық, саяси және діни қиындықтар күшейе түсті, ал федералды үкімет ыдырауға бет бұрды. Косово дағдарысы және 1986 жылы Сербияда Слободан Милошевичтің билікке келуі Хорватия мен Словенияда теріс реакция тудырды; екі республиканың саясаткерлері оның ниеттері республикаларының автономиясына қауіп келтіреді деп қорқып, алаңдады. 1980-ші жылдардағы Шығыс Еуропадағы өзгерістер коммунистік үстемдікке күшті қарсылық көрсетті (сонымен бірге, Милошевич үкіметі Югославия билігін Сербияда біртіндеп шоғырландыра бастады, ал көп партиялық сайлау талаптары күшейді). 1989 жылдың маусым айында Хорватия демократиялық одағы (HDZ) Хорватия ұлтшылдарының қарсылығын білдіргендердің бастамасымен құрылды, оның төрағасы – Титоның партизан қозғалысындағы бұрынғы күрескер және Югославия халық армиясының генералы Франьо Туджман болды. Ол кезде Югославия әлі де бір партиялық мемлекет болғандықтан, хорват ұлтшылдығының ашық білінуі қауіпті саналды, сондықтан жаңа партия құпия түрде құрылды. 1989 жылдың 13 желтоқсанында ғана Хорватия коммунистер лигасы оппозициялық саяси партияларды заңдастыруға және 1990 жылдың көктемінде еркін сайлау өткізуге келісті.
In 1980, after Tito's death, economic, political, and religious difficulties started to mount and the federal government began to crumble. The crisis in Kosovo and, in 1986, the emergence of Slobodan Milošević in Serbia provoked a very negative reaction in Croatia and Slovenia; politicians from both republics feared that his motives would threaten their republics' autonomy. With the climate of change throughout Eastern Europe during the 1980s, the communist hegemony was challenged (at the same time, the Milošević government began to gradually concentrate Yugoslav power in Serbia, and calls for free multi party elections were becoming louder). In June 1989, the Croatian Democratic Union (HDZ) was founded by Croatian nationalist dissidents led by Franjo Tuđman, a former fighter in Tito's Partisan movement and a JNA General. At this time, Yugoslavia was still a one party state and open manifestations of Croatian nationalism were considered dangerous, so a new party was founded in an almost conspiratorial manner. It was only on 13 December 1989 that the governing League of Communists of Croatia agreed to legalize opposition political parties and hold free elections in the spring of 1990.
Көппартиялы саяси жүйені енгізу
1990 жылдың 22 сәуірі мен 7 мамырында Хорватияда алғашқы еркін көппартиялық сайлаулар өтті. Франьо Туджманның Хорват демократиялық одағы (HDZ) 42% дауыспен жеңіске жетті, ал Ивица Рачанның реформаланған коммунистік Демократиялық өзгерістер партиясы (SDP) 26% дауыс алды. Хорватияның көпмандатты сайлау жүйесі Туджманға үкіметті салыстырмалы түрде тәуелсіз құруға мүмкіндік берді, себебі жеңіс 205 мандатқа (барлығы 351-ден) айналды. HDZ Хорватияның тәуелсіздігін қамтамасыз етуді мақсат тұтты, бұл республикадағы кейбір этникалық сербтердің және Белградтағы федералды саясаткерлердің пікіріне қайшы болды. Бұл екі елдің арасындағы шиеленіс тез арада екі ұлттың толық ажырауына және сектанттық зорлық-зомбылыққа ұласты. 1990 жылдың 25 шілдесінде Книннен солтүстікке қарай орналасқан Серб қаласында Хорватиядағы серб халқының саяси өкілдігі ретінде Сербия Ассамблеясы құрылды. Сербия Ассамблеясы «Хорватиядағы серб халқының егемендігі мен автономиясын» жариялады. Олардың пікірінше, егер Хорватия Югославиядан шыға алса, онда сербтер де Хорватиядан шыға алады. Оңтүстік Книн қаласынан келген тіс дәрігері Милан Бабич президент болып сайланды. Көтерілісші хорват сербтері Книн полициясының бастығы Милан Мартичтің басшылығымен бірнеше жарымәскери жасақтар құрды. 1990 жылдың 17 тамызында Хорватия сербтері «Балшық революциясы» деп аталған оқиғаны бастады, онда оңтүстіктегі жолдарға балшықтардан жасалған кедергілер қойылып, Хорватиядан бөлінуді білдірді. Бұл Хорватияны екіге бөлді, Далмация жағалауын елдің қалған бөлігінен айырды. Хорватия үкіметі жолдарды жабуға жауап ретінде арнайы полиция жасақтарын тікұшақтармен оқиға орнына жіберді, бірақ олар Югославия әуе күштерінің истребительдерімен тоқтатылып, Загребке қайтуға мәжбүр болды. 1990 жылдың желтоқсан айында Хорватия конституциясы қабылданды, ол сербтерді басқа этникалық топтармен бірге азшылық топқа жатқызды. 1990 жылдың 21 желтоқсанында Бабич әкімшілігі Серб Кражина автономиялық облысын (немесе SAO Krajina) құру туралы жариялады. Шығыс Хорватиядағы басқа сербтер басым қауымдастықтары да SAO Krajina-ға қосылатынын және Загреб үкіметіне салық төлеуді тоқтататынын мәлімдеді. Пасха күні, 1991 жылдың 31 наурызында, Хорватия Ішкі істер министрлігінің (MUP) полициясы серб күштерін ығыстыру үшін Плитвице көлдері ұлттық паркіне кірген кезде алғашқы қақтығыс болды. Серб жарымәскерилері Кореницадан солтүстікке қарай ұлттық саябаққа Хорватия полициясын тасымалдаған автобусқа шабуыл жасады, нәтижесінде екі тарап арасында бір күндік атыс-шайқас болды. Бір хорват және бір серб полиция қызметкері қаза тапты. Тағы жиырма адам жарақат алды, ал жиырма тоғыз Кражина сербтерінің жарымәскерилері мен полиция қызметкерлері хорват күштеріне тұтқынға алынды. Тұтқындардың арасында кейін Серб Кражина Республикасының президенті болған Горан Хаджич те болды. 1991 жылдың 2 мамырында Хорватия парламенті тәуелсіздік туралы референдум өткізуге дауыс берді. 1991 жылдың 19 мамырында, сайлауға қатысушылардың шамамен 80% қатысуымен, 93,24% тәуелсіздікке дауыс берді. Кражина референдумға бойкот жариялады. Олар 1991 жылдың 12 мамырында өздері бақылап отырған аумақтарда референдум өткізіп, Югославияда қалуды мақұлдады. Хорватия үкіметі олардың референдумын жарамсыз деп таныды. 1991 жылдың 25 маусымында Хорватия парламенті Югославиядан тәуелсіздігін жариялады. Словения да сол күні Югославиядан тәуелсіздігін жариялады.
On 22 April and 7 May 1990, the first free multi party elections were held in Croatia. Franjo Tuđman's Croatian Democratic Union (HDZ) won by a 42% margin against Ivica Račan's reformed communist Party of Democratic Change (SDP) who won 26%. Croatia's first past the post election system enabled Tuđman to form the government relatively independently, as the win translated into 205 mandates (out of 351 total). The HDZ intended to secure independence for Croatia, contrary to the wishes of some ethnic Serbs in the republic and federal politicians in Belgrade. The excessively polarized climate soon escalated into complete estrangement between the two nations and spiraled into sectarian violence. On 25 July 1990, a Serbian Assembly was established in Srb, north of Knin, as the political representation of the Serbian people in Croatia. The Serbian Assembly declared "sovereignty and autonomy of the Serb people in Croatia". Their position was that if Croatia could secede from Yugoslavia, then the Serbs could secede from Croatia. Milan Babić, a dentist from the southern town of Knin, was elected president. The rebel Croatian Serbs established some paramilitary militias under the leadership of Milan Martić, the police chief in Knin. On 17 August 1990, the Serbs of Croatia began what became known as the Log Revolution, where barricades of logs were placed across roads throughout the South as an expression of their secession from Croatia. This effectively cut Croatia in two, separating the coastal region of Dalmatia from the rest of the country. The Croatian government responded to the road blockades by sending special police teams in helicopters to the scene, but they were intercepted by SFR Yugoslav Air Force fighter jets and forced to turn back to Zagreb. The Croatian constitution was passed in December 1990, categorizing Serbs as a minority group along with other ethnic groups. On 21 December 1990, Babić's administration announced the creation of a Serbian Autonomous Oblast of Krajina (or SAO Krajina). Other Serb dominated communities in eastern Croatia announced that they would also join SAO Krajina and ceased paying taxes to the Zagreb government. On Easter Sunday, 31 March 1991, the first fatal clashes occurred when police from the Croatian Ministry of the Interior (MUP) entered the Plitvice Lakes National Park to expel rebel Serb forces. Serb paramilitaries ambushed a bus carrying Croatian police into the national park on the road north of Korenica, sparking a day long gun battle between the two sides. During the fighting, one Croat and one Serb policeman were killed. Twenty other people were injured and twenty nine Krajina Serb paramilitaries and policemen were taken prisoner by Croatian forces. Among the prisoners was Goran Hadžić, who would later become the President of the Republic of Serbian Krajina. On 2 May 1991, the Croatian parliament voted to hold an independence referendum. On 19 May 1991, with a turnout of almost 80%, 93.24% voted for independence. Krajina boycotted the referendum. They had held their referendum a week earlier on 12 May 1991 in the territories they controlled and voted to remain in Yugoslavia. The Croatian government did not recognize their referendum as valid. On 25 June 1991, the Croatian Parliament declared independence from Yugoslavia. Slovenia declared independence from Yugoslavia on the same day.
Тәуелсіздік соғысы (1991-1995)
Хорватияның Тәуелсіздік соғысы кезінде азаматтық халық қарулы қақтығыс аймақтарынан жаппай қашып кетті, жүздеген мың хорваттар Босния және Сербия шекаралық аймақтарынан көшіп кетті. Көптеген жерлерде, азаматтардың көпшілігі Югослав Ұлттық Армиясы (ЮНА) тарапынан күштеп шығарылды, ол негізінен Сербия мен Черногориядан шақырылған әскерлерден және Сербиядан келген жалдамалы саяхатшылардан құралған. Вуковар шайқасы барысында шекаралық Вуковар қаласы үш ай бойы қоршауға алынды. Бұл қаланың көп бөлігін қиратты және халықтың көп бөлігі қашуға мәжбүр болды. 1991 жылдың 18 қарашасында серб күштері қаланы басып алды, содан кейін Вуковар қырқыны орын алды. Бұдан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы демеушілік еткен келісімдер жасалды, соғысқан тараптар көбінесе бекініп қалды. Югослав халық армиясы Хорватиядан Босния мен Герцеговинаға шегінді, онда жаңа шиеленіс циклы күшейді – Босния соғысы басталуға айналды. 1992 және 1993 жылдары Хорватия Босниядан шамамен 700 000 босқынды қабылдады, олардың көп бөлігі босниялық мұсылмандар еді. Хорватиядағы қарулы қақтығыс 1995 жылға дейін үзіліссіз және көбінесе ұсақ масштабта болды. Тамыз айының басында Хорватия "Дауыл" операциясын бастады, бұл шабуыл Серб Республикасы Кражина билігінен көптеген аумақтарды жылдам қайтарып алды, нәтижесінде серб халқының жаппай көшіп кетуіне әкелді. Операцияға дейін, оның кезінде және одан кейін қашқан сербтердің саны 90 000-нан 200 000-ға дейін бағаланды. Осы операцияның нәтижесінде бірнеше айдан кейін Босния соғысы Дейтон келісімімен аяқталды. 1998 жылы БҰҰ бақылауымен Шығыс Славониядағы сербтер бақылаған қалған аумақтардың бейбіт интеграциясы аяқталды. Бұрынғы Кражинадан қашқан сербтердің көпшілігі этникалық зорлық-зомбылық, кемсітушілік және мүлікті қайтару мәселелерінен қорқып, қайтып келмеді, ал Хорватия үкіметі әлі толық интеграция үшін жағдай жасаған жоқ. Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарының мәліметтері бойынша, 1991-1995 жылдардағы қақтығыстан қашқан 125 000-ға жуық этникалық сербтер Хорватияға оралған деп тіркелді, олардың шамамен 55 000-ы тұрақты түрде қалды.
During the Croatian War of Independence, the civilian population fled the areas of armed conflict en masse, with hundreds of thousands of Croats moving away from the Bosnian and Serbian border areas. In many places, masses of civilians were forced out by the Yugoslav National Army (JNA), which consisted mostly of conscripts from Serbia and Montenegro, and irregulars from Serbia, participating in what became known as ethnic cleansing. The border city of Vukovar underwent a three month siege during the Battle of Vukovar. It left most of the city destroyed and a majority of the population was forced to flee. The city was taken over by the Serbian forces on 18 November 1991 and the Vukovar massacre occurred. Subsequent United Nations sponsored cease fires followed, and the warring parties were mostly entrenched. The Yugoslav People's Army retreated from Croatia into Bosnia and Herzegovina where a new cycle of tensions was escalating—the Bosnian War was about to start. During 1992 and 1993, Croatia also handled an estimated 700,000 refugees from Bosnia, mainly Bosnian Muslims. Armed conflict in Croatia remained intermittent and mostly small scale until 1995. In early August, Croatia embarked on Operation Storm, an attack that quickly reconquered most of the territories from the Republic of Serbian Krajina authorities, leading to a mass exodus of the Serbian population. Estimates of the number of Serbs who fled before, during and after the operation range from 90,000 to 200,000. As a result of this operation, a few months later the Bosnian War ended with the negotiation of the Dayton Agreement. A peaceful integration of the remaining Serbian controlled territories in eastern Slavonia was completed in 1998 under UN supervision. The majority of the Serbs who fled from former Krajina did not return due to fears of ethnic violence, discrimination, and property repossession problems; and the Croatian government has yet to achieve the conditions for full reintegration. According to the United Nations High Commissioner for Refugees, around 125,000 ethnic Serbs who fled the 1991–1995 conflict are registered as having returned to Croatia, of whom around 55,000 remain permanently.
Өтпелі кезең
Хорватия 1996 жылы Еуропа Кеңесіне мүше болды. 1995 және 1997 жылдар аралығында Франьо Туджман күннен-күнге авторитарлана түсіп, Загреб қаласындағы жергілікті сайлау қорытындыларын ресми мойындаудан бас тартты, бұл Загреб дағдарысына әкелді. 1996 жылы оның үкіметі HDZ-ді сынаған және оны, сондай-ақ Туджманды жиі қысымға алып, мазақ еткен танымал "Radio 101" радиостанциясын жабуға тырысты. 1996 жылы "Radio 101" радиостанциясының эфир құқығы жойылған кезде, шамамен 120 000 хорват азаматы Бан-Елачич алаңында наразылық акциясын өткізді. Туджман тәртіпсіздікке қарсы полиция күштерін қолданып, наразылықты басуға бұйрық берді, бірақ ішкі істер министрі Иван Ярняк оның бұйрығына бағынбады және кейіннен қызметтен алынды. Санадер 2010 жылы HDZ-ге қайта кіруге тырысты, бірақ одан кейін партиядан қуылды, ал USKOK оны бірнеше сыбайлас жемқорлық қылмысына қатысты ұстады. 2012 жылдың қараша айында Хорватия соты 2003 жылдан 2009 жылға дейін премьер-министр қызметін атқарған Иво Санадерді пара алуы үшін 10 жылға бас бостандығынан айырды. Санадер өзіне қарсы қозғалған істің саяси себептермен жасалғанын дәлелдеуге тырысты. 2011 жылы Хорватияға қосылуға жол ашатын келісімге қол қойылды. 2011 жылғы Хорватия парламенттік сайлауы 4 желтоқсан күні өтті, онда "Кукурику" коалициясы жеңіске жетті. Сайлаудан кейін Зоран Миланович басқаратын орталық-солшыл үкімет құрылды.
Croatia became a member of the Council of Europe in 1996. Between 1995 and 1997 Franjo Tuđman became increasingly more authoritiarian and refused to formally acknowledge local election results in City of Zagreb, leading to the Zagreb crisis. In 1996 his government attempted to shut down Radio 101, a popular radio station which was critical towards HDZ and often made fun of HDZ and Tuđman himself. When Radio 101's broadcasting rights were revoked in 1996, some 120,000 Croatian citizens protested in Ban Jelačić Square against the decision. Tuđman gave the order to suppress the protest with a riot police, but then minister of the internal affairs Ivan Jarnjak disobeyed his order for which he was subsequently dismissed from his position. Sanader tried to come back into HDZ in 2010 but was then ejected, and USKOK soon had him arrested on several corruption charges. In November 2012, a court in Croatia sentenced former Prime Minister Ivo Sanader, in office from 2003 to 2009, to 10 years in prison for taking bribes. Sanader tried to argue that the case against him was politically motivated. In 2011, the accession agreement was concluded, giving Croatia the all clear to join. The 2011 Croatian parliamentary election was held on 4 December 2011, and the Kukuriku coalition won. After the election, the center left government was formed led by new prime minister Zoran Milanović.
Еуропалық Одаққа мүшелік (2013 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2011 жылғы қосылу шартының ратификациялануы және 2012 жылы Хорватияның Еуропалық Одаққа қабылдануы жөніндегі сәтті референдумнан кейін Хорватия 2013 жылғы 1 шілдеде Еуропалық Одаққа қосылды. 2014–2015 жылдарғы Хорватия президенттік сайлауында Колинда Грабар-Китарович Хорватияның тұңғыш әйел Президенті болды. 2015 жылғы Хорватия парламенттік сайлауы Патриоттық коалицияның жеңісімен аяқталды, ол Тәуелсіз тізімдер көпірімен бірлесіп жаңа үкімет құрды. Бірақ, сенімсіздік дауысы Тихомир Орешкович басқарған үкіметті құлатты. 2016 жылғы Хорватия парламенттік сайлауынан кейін Андрей Пленкович басқаратын үкімет құрылды. 2020 жылдың қаңтарында бұрынғы премьер-министр Зоран Миланович Социал-демократтар партиясынан (СДП) президенттік сайлауда жеңіске жетті. Ол биліктегі Хорватия демократиялық одағының (HDZ) оңшыл саяхатшысы Колинда Грабар-Китаровичті жеңді. 2020 жылдың наурызында Хорватияның астанасы Загреб 5,3 дәрежелі жер сілкінісіне ұшырады, ол қалаға елеулі зиян келтірді. 2020 жылдың шілдесінде биліктегі оңшыл партия HDZ парламенттік сайлауда жеңіске жетті. 2020 жылдың 12 қазанында оңшыл экстремист Даниел Безук Хорватия үкіметінің ғимаратына шабуыл жасауға тырысты, осы кезеңде полицейді жарақаттады, содан кейін өз-өзіне қол жұмсады. 2020 жылдың желтоқсанында Хорватияның шамалы дамыған аймақтарының бірі – Бановинада 6,4 дәрежелі жер сілкінісі болды, салдарынан бірнеше адам қаза тауып, Петринья қаласы қирады. Әлемдік COVID-19 пандемиясының екі жарым жылында 16 103 хорват азаматы осы аурудан көз жұмды. 2022 жылдың наурызында Загребте кеңестік Ту-141 дроны құлады, бұл 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруімен байланысты болуы мүмкін. 2022 жылдың 26 шілдесінде Хорватия билігі Пелешац көпірін ашты, осылайша Хорватияның ең оңтүстік бөлігін елдің қалған бөлігімен байланыстырды. 2023 жылдың 1 қаңтарында Хорватия Еуроаймаққа және Шенген аймағына мүше болды.
Following the ratification of the Treaty of Accession 2011 and the successful 2012 Croatian European Union membership referendum, Croatia joined the EU on 1 July 2013. In the 2014–15 Croatian presidential election, Kolinda Grabar Kitarović became the first Croatian female President. The 2015 Croatian parliamentary election resulted in the victory of the Patriotic Coalition which formed a new government with the Bridge of Independent Lists. However, a vote of no confidence brought down the Cabinet of Tihomir Orešković. After the 2016 Croatian parliamentary election, the Cabinet of Andrej Plenković was formed. In January 2020, the former prime minister Zoran Milanović of the Social Democrats (SDP) won the presidential election. He defeated center right incumbent Kolinda Grabar Kitarović of the ruling Croatian Democratic Union (HDZ). In March 2020, the Croatian capital Zagreb experienced a 5.3 magnitude earthquake which caused significant damage to the city. In July 2020, the ruling center right party HDZ won the parliamentary election. On 12 October 2020 right wing extremist Danijel Bezuk attempted an attack on the building of the Croatian government, wounded a police officer in the process, and then killed himself. In December 2020. Banovina, one of the less developed regions of Croatia was shaken by a 6.4 M earthquake which killed several people and destroyed the town of Petrinja. Throughout two and half years of the global COVID 19 pandemic, 16,103 Croatian citizens died from the disease. In March 2022, a Soviet made Tu 141 drone crashed in Zagreb, most likely due to the 2022 Russian invasion of Ukraine. On 26 July 2022, Croatian authorities opened Pelješac Bridge, thus connecting the southernmost part of Croatia with the rest of the country. On 1 January 2023 Croatia became a member of both the Eurozone and Schengen Area.