Кіріспе

Мексикадағы музей және өнер орталығы Диего Ривера Анауакалли мұражайы - Мексикадағы музей және өнер орталығы, Койоаканның Сан-Пабло-де-Тепеталапа ауданында орналасқан, Фрида Кало мұражайынан, сондай-ақ осы ауданның туристік ауданынан 10 минуттық қашықтықта орналасқан. Анахуакалли (науаль тілінен аударғанда "сумен қоршалған үй" деген мағынаны білдіреді) - мексикалық мураль суретшісі Диего Ривера жасаған өнер ғибадатханасы. Бұл музей Колумбияға дейінгі өнердің кең жинағымен, сондай-ақ эндемикалық флора мен фаунаны қорғайтын Экологиялық кеңістігімен ерекшеленеді. Ривера өзінің испандыққа дейінгі бұйымдарының үлкен коллекциясын сақтау үшін оның сәулетімен жұмыс істеді, сонымен бірге мұражайдың негізгі ғимаратында осы жиынтықтың ең әдемі туындыларын көрсетті. Осыған орай, 1964 жылдың 18 қыркүйегінде Анахуакалли музейінің ашылуынан бері, 2000 аса жақсы орындалған және сақталған өнер туындылары көрініс тапқан. Ғимараттың экстравагантты сәулеті мезоамерикалық құрылымдардан әсер алған, оның ерекше стилі майя және толтек ықпалдарын араластырады, бірақ Ривера өзі оны ацтек, майя және "Традициялық Ривера" стильдерінің бірігуі ретінде анықтады. Анахуакалли мұражайының ғимараты өзі тұрған жерден алынған оюлы жанартау тастан тұр. Музейдің тұрақты экспозициясын Ривераның тікелей нұсқауы бойынша жасаған Табасколық музейші және ақын Карлос Пелишердің сөзіне сәйкес, Анауакалли келесі сипаттамаға жауап береді: "Бұл негізінен Толтек архитектурасынан және майяның кейбір элементтерінен, негізінен Толтек архитектурасынан: көлбеу қабырғалардан, серпентин пілястралардан және ромбо тәрізді есіктерден жасалған жеке шығарма. Пирамида тәрізді мұнара ғимараттың көркем сипатын арттырады. Жергілiктi және жоғарғы қабаттардағы жалпақ төбелер ұлы суретшінің түпнұсқа мозаикаларымен безендірілген, олар сәулетке интеграцияланған элементтер. Жергі қабатта ацтектер мен Теотиуаканның сурет туындылары орналасқан. Тас мүсіндер, ғибадатханалардың балшықтан жасалған мүсіндері мен қыш ыдыстардан жасалған әдемі топтар". Диего Ривера Анахуакаллиді театр, би, сурет салу және музыка сияқты әртүрлі көркемдік көріністердің дамуы үшін тамаша сахна ретінде жоспарлаған. Бұл пәндер мексикалық болмысты өзінің бай Колумбқа дейінгі өткені арқылы іздеуді білдіретін сәулетке толы атмосфераға батып кетеді. Сонымен қатар, Анахуакалли қазіргі заманның көркемдік, интеллектуалды және білім беру іс-шараларына кіріктіріледі. Жыл сайын Ривераның Анахуакаллиге деген тілегін орындай отырып, залда заманауи өнер көрмелері өткізіледі. Бұл ұсыныстар мұқият таңдалған, өйткені олар мұражайдың сәулет өнерімен, Колумбқа дейінгі өнермен, оны қоршаған табиғатпен және Диегоның Анахуакаллидің іргелі және дамушы тұжырымдамасымен үйлесімді түрде ауысуы керек. Анахуакалли Ривераның жомарттығының дәлелі болып табылады; ол өзінің испандыққа дейінгі өнер жинағын Мексика халқы мен әлемге көрсету үшін керемет сәулет туындысын жасады. Бұл мұражайдың арқасында бүгінде мыңдаған шетелдік және отандық қонақтар фреска суретшісінің осы ерекше орынға қосқан шығармашылығын зерттей алады. Бұл жерге келген әркім оның табиғи және сәулеттік кеңістіктерін, сондай-ақ Мастер Ривера Мексикаға мұра етіп қалдырған мезоамерикалық өнердің бай коллекциясын тамашалай алады.

Анауакали халқының тарихы

1940 жылы маусымда Диего Ривера "Артық өнер" бағдарламасы үшін "Панамерикандық бірлік" деген фресканы суретке түсірді. Бұл қабырғалық суретте суретші испандықтарға дейінгі мәдениетті дәріптеуге қызығушылық танытады. 1941 жылы Мексикаға оралғаннан кейін ол Колумбқа дейінгі эстетиканы архитектурасы мен көрнекі коллекциясы арқылы әлеуметтендіретін мұражай салуды бастауға дайын. Осы мақсаттар үшін Диего өзінің мұражайы мен Өнерлер қаласын жоспарлау үшін Сан-Анхельдің Педрегалында сатып алған жерді таңдайды. Дайындық жобаларына өнер және қол арба шеберханалары үшін алаң, сондай-ақ сахналық өнерге арналған форумдар, тұрақты көрме залдары және тоғыз орынды Мексика өнер мұражайы кірді. Ривера өзінің табысының едәуір бөлігін өміріндегі ең ауқымды жобалардың біріне жұмсады: Анауакалли. Анахуакалли құрылысы 1942 жылы Сан-Пабло Тепеталапа қалашығында басталды. Бір жылдан кейін мексикалық суретші Фрида Кало (19071954) президент Мануэль Авила Камачо үкіметінің ауыл шаруашылығы және даму министрі инженер Марте Р. Гомеске хат жазып, күйеуінің коллекциясын қамтитын орын салу қажеттігін түсіндірді. Фриданың өз сөздерімен айтқанда: " ((() сурет салудан кейін, оның өміріндегі ең қызықты нәрсе - оның құдайлары (). Оның идеясы әрқашан тәңірлерге арнап үй салу болды". Аталған хатта Фрида күйеуінің күйзелісіне алаңдаушылығын білдіреді, өйткені құрылысты аяқтау үшін жеткілікті қаржысы жоқ. Нәтижесінде ол инженер Марте Р. Гомеске мексикалық үкімет құрылыс жұмыстарының жалғасуын қолдайды деп ұсыныс жасайды, егер фрескашы өзінің коллекциясын Мексикаға сыйға тартса және Анауакаллиді археологиялық мұражайға айналдырса. Алайда бұл ұсыныс жүзеге асырылмады, кем дегенде сол кезде. Касо да, оның әріптестері де Диегоның өз коллекциясындағы ең шынайы және маңызды компоненттерді ажырата білетіндігін мойындады. Ол Dolores Olmedo-ның қаржылық қолдауымен жасалды. Осылайша құрылыс 1963 жылы аяқталып, мұражай 1964 жылы 18 қыркүйекте ашылды. Мұражайдың іргетасына жазылған жазуда оның иесін еске алу үшін мынадай сөз тіркесі таңдалды: "Мен халыққа ата-бабаларының көркемдік мұрасынан құтқара алған нәрсені қайтарып беремін. Диего Ривера" деп жазылған.

Негізгі ғимарат

Хуан О'Горманның Анауакалли құрылысына маңызды қатысуына байланысты ғимараттың маңызды функционалистік ықпалы бар деп қате ұйғарылды. Дегенмен, 1940 жылдары Анахуакалли құрылысын бастаған кезде О'Горман аталған сәулет стиліне сәйкес жобалауды тоқтатты. Аnahuacalli архитектурасы Халықаралық стильдің өсуіне жауап ретінде болды; О'Горман Ле Корбюзье әсерімен оның алғашқы ғимараттары Мексика пейзажымен келіспейтінін және сондықтан оларды "инвазивті түрлер" деп санайтынын түсінді. Жоғарыда айтылғандардың нәтижесінде О'Горман өзінің дизайндары үшін Мексиканың халықтық өнерінің ерекшелігі болып табылатын мексикалық эстетикаға оралуға тырысты. Анахуакалли табиғатпен біріктірілген құрылыстың идеалына жауап береді, ол органикалық архитектураға тән, оны Франк Ллойд Райт тұжырымдаған (18671959). Ллойд Райттың жұмысы О'Горманның жұмысына әсер етті, сондай-ақ Ривера Анахуакалли үшін жобалаған дизайн, испандыққа дейінгі және қазіргі заманның арасындағы тепе-теңдікке қол жеткізу үшін жасалған. Мексикалық сәулетші Райттың жұмысын "еуропалық ақымақтықты құлшылық етуден" Америка құрлығының шығармашылық қабілетіне деген сенімге көшу деп қарастырды. Анауакаллидің дизайны "құдайлар үйі" дегенді білдіретін теокалиден шықты. Мұражай Кситтл жанартауының атылуынан алынған жанартаулық таспен салынған; бұл жыныстар мұражай салынған жерден алынған. Оның эстетикасына Мезоамерикада пайда болған символикалық және сәулеттік элементтер кіреді. Осыған сәйкес, Анауакаллидің негізгі ғимараты испандық мезоамерикалық құрылыстарға тән кеңістіктік сәулет тұжырымдамасының көрінісі болып табылады. Ғимараттың бұрыштары мексика дүниетанымына сәйкес олардың құдайларының түпнұсқа мүсіндерімен бейнеленген табиғат элементіне арналған. Бұл құдайлар: Чикомкоатл (жер), Ээкатл Кетцалькоатл (жел), Тлалок (су) және Хуэуэтеотл (от). Ғимараттың үш деңгейіне бөлінген жиырма үш бөлмесі бар. Әр бөлмеде Диего Ривераны қызықтырған испандық мифологияға дейінгі ерекше визуалды мотивтер ерекшеленеді.

Фасад

Анауакалли толығымен Кситтл жанартауының атылуынан пайда болған ойылған жартастан тұрады. Негізгі ғимараттың төменгі бөлігінде осы материалдан жасалған платформа шығып, Колумбияға дейінгі мүсіндер орнатылған "шельф" түрін құрайды. Сол деңгейде біз мұражайға кіреберіс табамыз, ол созылып тұрған терезелердің алдындағы овал доғадан тұрады. Бұл терезелер сыртынан мөлдір емес, ішінен мөлдір болып көрінетін, қара түсті оникс тастан жасалған. Бұл жұқа терезелер табиғи жарықтың кіргізуіне мүмкіндік береді; бұл терезелер орналасқан деңгейдің жер асты әлемін білдіретінін ескерсек, бұл ақылға қонымды ерекшелік. Кіру деңгейінен жоғарыда орналасқан бөлігінде аралық қабаттың ішкі бөлігін жарықтайтын үлкен терезелер ерекшеленеді, олардың төменгі бөлігінде екі жылан басын көруге болады. Сондай-ақ, трапеция тәрізді шатыр да көрінеді, бұл ежелгі мезоамерикалық құрылыстарды еске түсіреді.

Ғимараттың ішкі көрінісі

Анауакаллидің жерүсті қабаты күрделілігімен ерекшеленеді; ол әр түрлі қалыңдықты қабырғалардан тұрады, олардың қызметіне байланысты. Қабырғалар қалың, олардың ішінде темір бетоннан жасалған жүк көтергіш құрылым бар. Төрт түбегі "камералар" ретінде сақталған, онда қазіргі және музейлік құрбандық үстелдері әдемі орналастырылған, бұл Колумбқа дейінгі мезоамерикалық контексте құдайларға табынуға қызмет еткендерге сілтеме жасайды. Бұл бөлім Ажал дүниесін бейнелейтіндіктен, жарық көп емес. Бірінші қабатта, яғни ортаңғы қабатта төрт түбі "криптер" ретінде сақталған және төрт көрме залы бар. Бұл бөлмелер арасында екі кішігірім бөлме оңтүстікке қарайды, ал үлкендері бойлық болып келеді, біреуі орталық кеңістікке айқын интеграцияланған. Сол деңгейде Диего Ривера студиясы деп аталатын кеңістік бар. Бұл бөлме жер бетіндегі дүниені бейнелейді, сондықтан төменгі қабаттағыдан айырмашылығы, оның бөлмелері табиғи жарықпен жабдықталған. Жоғарыда айтылған бөлмелерді бітіргеннен кейін, төбелер салынып бітті. Екінші деңгейдің дизайны "U" пішінін құрайды. Бұл аймақта "криптер" бойлық бөлмелерге біріктірілді, ал кіші бөлмелер төменгі бөлмелердің орналасуын қайталай отырып қалды. О'Горман Ривера ұсынған схеманы құрметтеуге бел буса да, бұл шатыр жағдайында мүмкін емес еді, өйткені Диего оны ерекше жеңілдікпен жоспарлаған болатын. Бұл туралы Диегоның қызы архитектор Рут Ривера мен фреска суретшісінің немерелерінің бірі Педро Альварадо жазған екі хаттан көрінеді. Осы хаттарда Ривера "Аюсконың өзінің жобасының шешімін табудағы маңыздылығын" және оның жұқа дизайнынан "Пико дель Агиланың мұрнымен қалай рифма жасауы керектігін" атап өтті. Ривера "жұмбаланған пирамиданың" "құрылысқа тік сипат беретін жаңа денесі болуы керек" деп ойлады, бұл "құрылыстың және оны қоршаған ландшафттың деңгейімен" қарама-қайшы келеді. Нақты техникалық шешім ретінде ол бетонға батырылған металл профилін және "жеңіл мармар немесе текали табақтарының көлбеу тік жазықтығын, төбедің өзі бетоннан жасалған немесе басқа жерде дәл осындай рәсіммен құйылған". Ақырында Диего шатырдың аяғы найзағайға қарсы тұрғанын қалады. Суретші үйінділердің құрылысын жабу үшін палап қоюды ұсынды. Құрылыстың тұрақтылығы мен беріктігін қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ шығындарға қатысты маңызды шешімдер болғандықтан, Хуан О'Горманның соңғы шешімі Диегоның нұсқауларына толығымен сәйкес келмеді. Нәтижесінде ғимараттың жоғарғы бөлігі бастапқы идеяға қарағанда біршама ауыр, қатаң және икемді емес болып шықты. Алғашқы әрекеттер қанағаттанарлықсыз болды, сондықтан түпкілікті шешімге қол жеткізілген кезде алғашқы плиталар бұзылды. Бастапқыда, жерүсті қабатының шатыры шырақтарында болды, оларды бекіту керек болды, өйткені суретші келесі деңгейдің еденіне беріктік беру үшін витроблокты қолданбай, жарықтың өтуін шеше алмады.

Сыртқы кеңістіктер

Анахуакалли мұражайының жалпы аумағы алпыс мың шаршы метрді құрайды, онда Диего Ривера мұражай ғимаратын жобалап, Өнерлер қаласын ойлап тапты; сәулет, сурет, би, музыка, мүсін, театр, қолөнер және экология қатар өмір сүретін көркем шығармашылық пен кері байланыс кеңістігі. Оның ортасында әр түрлі көркем оқиғалар жиі өткізілетін үлкен алаң бар. Негізгі ғимараттың бір жағында Диего Ривера галереясы орналасқан, ол жоғары сапалы уақытша көрмелерге арналған. Бұл қоршаудың тағы бір негізгі орны - Сапо Рана өнер кітапханасы, онда антрополог Эулалия Гусманның жеке кітапханасынан 2400 дана жинақ бар, ол оларды 1950-ші жылдары Анауакалли мұражайына сыйға тартты. Бұл кітапханада сонымен қатар залда қарауға болатын құнды көркем кітаптар бар. 2021 жылы "Анауакалли мұражайының жаңа кеңістіктерін қайта құру және салу" жобасы аясында осы кітапхананың қайта жаңғырту жұмыстары басталды. Бұл интервенция кітапхананы интерьерінің заманауи және функционалдық дизайны бар интерьерлік архитектурасымен қамтамасыз етілген, қазіргі заманғы өнер инсталляциялары мен әр түрлі өнер туындыларын көрсетуге мүмкіндік беретін, сондай-ақ конференциялар мен кездесулер өткізуге қолайлы орынға айналдырды.

Экологиялық қорық

Анахуакалли салынған жер шамамен 2000 жыл бұрын Шытле жанартауының атылуымен пайда болды, ол лава ағып кетуін туғызды, уақыт өте келе ол қазіргі Педрегал де Сан-Анхель болды. Жарылыс Мексика алқабының пейзажын қиратып, ормандар мен көлдерге әсер етсе де, вулкандық жыныстан жаңа экожүйе пайда болды, ол доктор Атль және сәулетші Луис Барраган сияқты танымал суретшілердің шабыттанған объектісі болды. Диего Ривераның Сан-Пабло Тепеталапа тасты аймағын өзінің Өнер ғибадатханасын салу үшін таңдауының басты себебі - оның құрылысын салу үшін материалдардың болуы, Ривераның Мексика флорасы мен фаунасына қызығушылығын мұғалімдерінің бірі: суретші Хосе Мария Веласкодан мұра еткен болуы мүмкін. Веласконың шығармашылығы тек пейзаж суретіне ғана шоғырланбастан, сонымен қатар ғылыми иллюстрация саласына да кірісті. Сонымен қатар, жоғарыда айтылған Диегоның еуропалық эстетика мен ботаникалық құрамдағы бақтарға айқын артықшылық танытқан уақыт үрдістеріне қарама-қайшы, жартылай құрғақ аймақтарға тән өсімдіктерді және ксерофиттік бұталарды пайдалануды артық көруіне әсер еткен болуы мүмкін. Екінші жағынан, Диегоның ең үлкен мәселелерінің бірі табиғи ландшафтты сақтау болды; осыған сәйкес ол жұмыстар кезінде экожүйені зақымдамау үшін бірқатар спецификацияларды дайындады. Суретші лаваны қорғау керек деп есептеді, өйткені ол аумаққа ерекше сұлулық сыйлады. Бұл жердің табиғи табиғаты мен судың суға айналуы табиғаттың көркіне әсер етеді. Бұл жасыл аймақ Мексиканың басқа да жасыл аймақтарында кездеспейтін флора мен фаунаны, сондай-ақ орхидеяларды, жеуге болатын және дәрілік шөптерді, Бегония дель Пегрегал мен бұталарды қорғайды. Бұл экологиялық қорыққа мұражайдың төбесінен панорамалық көрініс жасауға болады. Сонымен қатар, демалыс күндері экскурсиялар арқылы де барып көруге болады.