Кіріспе

Квинслендтегі өзен, Австралия Мэри өзені (Gubbi Gubbi: Moocooboola) - Австралияның Квинсленд штатының Оңтүстік-Шығыс және Wide BayBurnett аймақтарындағы ірі өзен жүйесі. Өзен маңызды, өйткені ол үш қауіп төнген түрдің мекені, Мэри өзенінің тасбақасы, ақ мойынды тасбақасы және Мэри өзенінің балық балығы. және Генри Стюарт Расселл. 1847 жылы 8 қыркүйекте (Квинслендтің жеке колонияға айналуынан бұрын) ресми атауын Нью-Саут Уэльстің губернаторы Чарльз Август Фицрой оның әйелі Мэри Леннокстың (15 тамыз 1790 - 7 желтоқсан 1847) есімімен Мэри Риверге өзгертті.

Тарих

Мэри өзені Еуропалық жер қоныстанудың алғашқы жылдары ағаш тасымалдауға пайдаланылды, ал 1867 жылы Гимпиде алтын табылғаннан кейін кеншілер мен малшылар ағып келді. Мэри өзенінің бойындағы жанама жерлер және оның кейбір салалары егін егу үшін пайдаланылды, ал 1880 жылдары сүт өсірудің аз уақыты болды. 1890 жылы су тасқыны туралы мәліметтерді сенімді түрде тіркей бастады. 1999 жылдың ақпан айында "Мэри" 21,95 метр биіктікке жеткеннен кейін Гимпиді су басты.

2011 жылғы су тасқыны

Мэри өзені 2010-2011 жылдардағы Квинсленд су тасқыны кезінде үлкен су тасқынын бастан кешірді. Кей жерлерде өзеннің деңгейі көтерілді. Мэрибороу қаласында өзеннің ең жоғары деңгейі болды, ал Гимпиде ең жоғары деңгей болды. Өзендегі бұлттылық деңгейі кейбір өзен түрлерінің табиғи көбею циклына кедергі келтірді. Гимпиде 20,3 метрлік шың тіркелді. Мэри өзенінде тек екі бөгет бар (Гимпи бөгеті және Тинанадан оңтүстікке қарай Мунгардағы бөгет) Мэри өзенінің сағаларында бірнеше бөгеттер бар, Имбилдің батысында Ябба сағасындағы Борумба бөгеті, Монтвиллдің батысында Оби Оби сағасындағы Барун қалта бөгеті, Куройдің шығысында Six Mile Creek сағасындағы Six Mile Creek бөгеті, Седар қалтасындағы Deep Creek-тегі Седар қалтасы бөгеті және екі бөгет (Талегалла мен Теддингтон) және Тинана сағасындағы бөгет. Бұл сондай-ақ Джеймс Нэш алғаш рет Гимпиде ашқан алтын бар тарихи австралиялық өзен.

Эрозия

Мэри өзенінің жағалауы бұзылып, 80% -ы жақсы шөгінділердің эрозиясына ұшырайды. Өзен жағасына құйылған жерлерді аудару, ағаш отырғызу, жағалаудағы қоршау және суару пункттерін орнату сияқты қарсы шаралар мыңдаған тонна шөгінділердің өзенге түсуін тоқтатты. Өзенде өсетін басқа су жануарларына Квинслендтің өкпелі балығы (Neoceratodus forsteri) және жойылып бара жатқан Мэри өзенінің балығы (Maccullochella mariensis) жатады. Өзенде тіршілік ететін маңызды зардап шеккен және жойылып бара жатқан түрлерге жойылып бара жатқан алып барлы бақа, каскад ағашы бақасы және Коксеннің өрік бақасы мен зардап шеккен тырналы бақа, бал көк көзі бар балық, Ричмонд құс қанаты батырмасы және Иллидждің қарақұмырсқа көк батырмасы жатады. Аралдың төменгі ағысында тұщы сулы крокодилдер жиі кездеседі. 2012 жылдың сәуірінен бастап өзенде бір айқын крокодилдің өмір сүргені белгілі. Тұщы судағы крокодилдердің ресми аймағы Гладстонға жақын жерде тоқтаса да, Мэри өзені крокодилдердің ең оңтүстік аймағы болып табылады деп кеңінен қарастырылады. Құрып бара жатқан Мэри өзенінің балық тұқымдас балықтарын қорғау үшін 1 тамыз бен 31 қазан аралығында Мэри өзенінің жоғарғы ағысы мен іргелес өзендердегі балық аулауға тыйым салынады.

Травестон өткелінің бөгеті

Өңірдегі соңғы жүз жылдағы ең ұзақ құрғақшылықты ескере отырып, Квинсленд үкіметі 2006 жылдың 27 сәуірінде Гимпидің оңтүстігіндегі Травестон өткеліндегі Мэри өзенінің бір бөлігін бөгеуге ниетті екенін мәлімдеді. Жоба 2009 жылдың қарашасында Федералды Қоршаған орта министрі Питер Гарретттің рұқсатынан бас тартқаннан кейін тоқтатылды. Бұл шараның мақсаты 2011 жылға қарай "Вивенхо бөгетіндей үлкен" су қоймасын құру еді. Травестон бөгеті жерлі егіндік жерлерді, жойылып бара жатқан өңірлік экожүйелерді және Сидней портының 1,3 еседен астам шағын қалаларды суға батырады деп болжанды. Бұл ұсынысқа жергілікті тұрғындар қарсылық білдірді, Мэри Вэлли мен Саншайн Косттың барлық округтік кеңестері бөгеттің ұсынысына әртүрлі себептермен қарсылық білдірді, соның ішінде: жергілікті қоғамдастықтың су басқан аумақтан ығысуы; төменгі ағыстағы қауымдастықтарға кері әсері; және қоршаған ортаға әсері, мысалы, Квинслендтің әлсіз өкпелі балықтарының қалған тіршілік ету орындарының бірін жою. 20 000-нан астам тұрғындар Квинсленд штатының парламентіне бөгетті тоқтату туралы ресми өтініш жасады. Сонымен қатар, жобаланған жердің геомеханикасы бөгеттер салуға жарамсыз екендігіне байланысты, себебі, жердің (бастысы құмды субстраттан) едәуір көп ағып кетуі және булану проблемалары туындауы мүмкін. Бұған қарсылық білдірген халықтар арасында көпшілік және халықаралық қауымдастық, олар жойылып бара жатқан Мэри өзеніндегі балық балығы, Мэри өзеніндегі торна, алып сақиналы бақа, каскад ағашы бақасы, Коксеннің өрік бақасы, Квинслендтің өкпелі балығы, баллы бақа, бал көк көзі бар балық, Ричмонд құс қанаты бабочкасы және Иллидждің көк бабочкасы бар. Сонымен қатар, бүкіләлемдік қауіпті түр - дугонг үшін де қорқыныш бар еді. Бұл судың ағысы азайып, Ұлы құмды боғазының сулы жеріне ағып кетуі дугонның негізгі азық-түлік көзі - теңіз шөптерінің өсуіне әсер еткен. Мэри өзеніндегі қалпақ пен Квинслендтегі өкпелі балық олардың сақталуына ерекше көңіл бөлді. Өкпе балығы эволюциялық биологтар үшін де үлкен маңызға ие. Ол көбейту үшін бұлақтарды қажет етеді, ал көбейту ортасының көп бөлігі Квинслендтегі басқа бөгеттермен бұзылған. Маккуарри университетінің профессоры Жан Джосс 2007 жылы Сенаттың тергеуіне берген өтінішінде: "Мэри өзенінің бөгеті өкпелі балықтарды "қатерлі" деп санауға итермелейді және ұзақ мерзімде олардың табиғаттағы жойылуына әкеледі". Мэри өзенінің өзенінде ғана тіршілік ететін балық қазірдің өзінде қауіпті түрде жойылып бара жатыр. Бұл толығымен қорғалған және оларды аулау заңсыз.

Мэрибороу порты

Мэриборо порты 1847 жылы ашылды және 1859 жылы ол кіру порты деп жарияланды. 1856 жылы өзен үлкен кемелерге жүзуге жарамсыз болғаннан кейін жаңа қалашық пен порт құрылды. 1850-ші жылдардан бастап ғасырдың аяғына дейін порт Австралияның ең көп көшіп-қону порттарының бірі болды. Кейбір билік өкілдері 1860-шы жылдары портты "Wide Bay" деп атады.