Кіріспе

Айла - Жан Оуэльдің 1980 жылы басталған "Жердің балалары" романдары сериясының басты кейіпкері. Ол - неандертальдықтар тәрбиелеген Кро-Магнон ұрпағы. Айланың рөлін 1986 жылы шыққан "Кеуделік аюы" фильмінде Дэрил Ханна ескі нұсқада, ал Николь Эггерт жас нұсқада ойнады. Айланың кейіпкері "әдеттегі бүлікшіл" адамның мысалы ретінде сипатталған, ол қиындықты ақыл-ойы мен еркімен жеңеді.

Өмірбаян

Айла жер сілкінісі жердің жарылуын ашқаннан кейін, жер астынан жетім қалды. Жер сілкінісі әйелді (және оның барлық құралдары мен тіршілік ету керек заттарын) жер астынан өлімге алып барады. Лагерьдің орналасқан жері ерекше екендігі және басқа да белгілі Кро-Маньон қоныстарының жанында емес екендігі бірнеше рет айтылды. Айла лагерьге жақын өзенде жүзіп жүргенде жер сілкінісі болады; ол шок пен қорқынышпен анасының жер қыртысының тереңдігіне құлап бара жатқанын, оның барлық заттары мен баласының киімдерімен бірге көз алдында көреді. Айла жалғыз, қорқып, аш және әлсіз, бекер-бекер жүріп, ақырында үңгірдегі арыстанға тап болады, ол оны қуып, жартастың қабырғасындағы тар жарыққа қашып кетуге мәжбүр етеді. Айланы құтқарып алуға тырысқан арыстанның тырнақтары Айланың аяғын жарып, оның жамбасында төрт терең, қатар сызық қалдырады. Қыз бір күн бойы қорқып, жартастарда жасырынып қалады; шөлденіп, Айла жасырынған жерінен шығып, жақын маңдағы өзеннен су ішеді, содан кейін ол құлап түседі. Ол анасының өлімін көргеннен кейін қатты шоққа ұшырап, үңгірдегі арыстанның қуып жүргенін сезгеннен кейін қатты қысылып, әлі де сусаған, тамаққа мұқтаж еді. Көп ұзамай оны Брун бастаған неандертальдықтар тобы табады; Айланы кланның дәрігері Иза және оның ағасы Креб, кланның "Мог ур" (шаманы) асырап алады. Айланың жасы туралы ешкім нақты айта алмаса да, автор Жан Ауль Айланы бес жасында кітаптың екінші абзацында орналастырады, оның асырап алған отбасы ақырында оның жасын дәл болжайды. Айланың өмірі туралы толық мәлімет алу үшін "Құзба аюының кланы", "Аттар аңғары", "Мамонт аңшылары", "Айлақ жазықтары", "Тас баспаналары" және "Бейнеленген үңгірлер елі" деген беттерді қараңыз.

Сипаттамалары

Айла биік, сары шашы, сұр көк көзі, денесі жақсы тонусталған және ерекше дыбыспен (әдетте, сөйлеу мәнерлері) сипатталады. Ол кланның әдет-ғұрыптарымен, сөйлеудің орнына ым тілінде тәрбиеленген, оған күліп, күлімсіреп, жылап көрмеу керектігі үйретілген. Сериалдағы Cro Magnon кейіпкерлерінің барлығы Айланы ерекше әдемі деп санайды, бірақ Айла өзін "үлкен және сұр" деп атайды, өйткені ол Кланның сұр деп санаған. Оны сипаттауға жиі қолданылатын тағы бір сөз - "экзотикалық", бұл оны кездестіргендердің бәріне сәл жат көрінетінін және оның өз адамдары басқа жерде өмір сүретінін көрсетеді. Айланың ең маңызды түсініктерінің бірі - ер адамдардың бала тууына қатысы бар деген тұжырымдама. Клан мүшелері жүктілік пен босану - бұл рухтардың өзара бәсекелесуі; әйелдің айыз күтуі оның тотемі басқасымен күресіп, жеңгенін білдіреді, бірақ егер әйел жүкті болса, бұл оның тотемі жеңілгенін білдіреді. Айла мұның бәрі жыныстық қатынасқа немесе әйелмен "ер адамның қажеттіліктерін қанағаттандыруға" байланысты деп күдіктенді. Ол мұны еркек пен әйелдің "эсенциясының" бірігуі деп санайды. Айланың көшбасшының жолдасының ұлы Брудпен ұзақ уақыттан бері проблемасы бар, ол кланмен бірге тұрып, өзіне көп көңіл бөлінгеніне қызғанышпен қарайды. Оның қызғанышы оны ұятсыз мінез-құлық танытуға мәжбүр етеді; әйелдер бұйрық беруді күтеді, ал Бруд оны соққыға жығып, зорлайды, оны он бір жасында жүкті етеді. Осы әрекеттері анасының жолдасына Браудтың басшы болуға лайық екендігіне күмән тудырады. Бұрынғы тайпа басшысы өзін дайын деп санайтыннан кейін, көшбасшы болғаннан кейін, Бруд Айлаға өлім қарғысын бұйырады және оны ұлы Дюркті артта қалдырып, кланды мәңгілікке тастап кетуге мәжбүр етеді. Сериалда Айланың үлкен рухани және интеллектуалдық қабілеттері бар екендігі туралы көптеген сілтемелер бар, олардың көбісі қарапайым ойлау және салауатты сезім болуы мүмкін. Оның өнертабыспен айналысу қабілеті бар, және ол адамзаттың мыңдаған жылдық тарихында жасалған көптеген жаңалықтардың авторы.

Үңгір аюлары

Айла өзінің есімін клан мүшелерімен алғашқы кездесуі кезінде алады; олар оның туған есімін айта алмайды, ал олардың "Айла" деген аты оның аты болады. Ауль Айланың туған есімін сипаттау үшін "көп таңбалы" деген терминді қолданады, бұл оның екі таңбадан артық екенін білдіреді. Бұл Крэбтің "Ай rr" деген атын алғаш рет айтуы арқылы расталуы мүмкін, бұл "Аэла" деп айту әрекеті болуы мүмкін. Алайда, Ауэль Айланың туған есімін нақты атамайды. Кланның ортасындағы бала кезінде ол сәттілікпен сипатталады, рухтардың ықыласына ие. Кейінірек Иза Айланың басқалардың (Кро Магнон) сиқыршы әйелінен туғанын болжайды, бірақ Айла өзінің туған анасын өте аз еске алады және ол туылған басқалар руы туралы ештеңе білмейді. Бұл үзінді автордың Айланың анасының лагерінің осындай ерекше жерде, айналасында басқа да айтылмаған адамдар жоқ екендігі туралы нұсқауы болуы мүмкін. Айланың ата-бабаларының естеліктеріне қол жеткізу қабілеті болмаса да, Иза оны медицинамен емдейтін дәрігер ретінде оқытады. Балалық шағында және жас кезінде ол бұрын белгісіз бірнеше нәрселерді ойлап табады, сондай-ақ қолданыстағы құралдар мен олардың қолданысына жаңалықтар енгізеді (төменде қараңыз). Бұл жерде біз оның кланның нақты фактілік білімдері мен Басқалардың инновациялық және икемді ойлауының жеңіске жетуін көреміз. Айла клан жиналысында сиқыршы әйел ретінде қызмет етіп, Могурлардың рәсімдері үшін қасиетті шөпті дайындағанда, ол тамырдың шырынын ішіп, оның психотроптық қасиеттеріне қатты әсер етеді. Крэб онымен телепатиялық байланыс жасайды, ал ол оны кланның "ескерткіштерін" психикалық зерттеу арқылы қадағалайды. Ол басқалар кланынан бөлініп кеткен жолды жалғастырып, болашаққа көз жеткізеді: "Қорап тәрізді құрылыстар, тастан жасалған ұзын таспалар, үлкен жылдамдықпен жүретін ғажайып жануарлар, қанаттарын қағып ұшпайтын үлкен құстар". Ол Айланың қазіргі заманды, тіпті одан да кешегі адамзаттың дамуының келесі кезеңін көруін сипаттағысы келген. Крэб осылардың бәрін онымен бірге көрді, және телепатиялық түрде оны үңгірден шығаруға бұйырады, ол өзінің ақыл-ойына оралғанда, жүрегінде тек басқалар дамуын жалғастыратынын және кланның жойылатынын біледі.

Жылқылар аңғары

Кланнан қуылғаннан кейін жалғыз қалған аңғарда Айла Бэби деп аталатын үңгір арыстанын және Уини деп аталатын жылқыны асырап алады. Ол бастапқыда қыста аңғарда тоқтап қалады, бірақ жануарларға қамқорлық жасау үшін қалады. Ол өздігінен өмір сүру үшін бұрын өскен кланның көптеген дәстүрлерін бұзу керектігін біледі. Ол Бэбидің серігі Жондаларға шабуыл жасап, жаралаған кезде кезде кездеседі. Ол қызға өз тілін үйретеді. Бірнеше аптадан кейін ол өзінің анасының өзіне сөйлегенін және жер сілкінісін (Айла үшін қайғылы оқиғалар мен төңкерістерді білдіреді) армандайды. Осы түсінен кейін Айла кенеттен Жондалар тілінде еркін сөйлейді, тіпті идиомаларға дейін, бұрын ол тек үзілген сөйлемдерде сөйлеген. Ауль бұл оқиғаны басқыншы естеліктерді ішінара қалпына келтіру ретінде түсінген болуы мүмкін, бірақ Айла әлі күнге дейін өзінің немесе анасының атын, тілін немесе асырап алу алдындағы өткенін есіне түсіре алмайды. Жондалар сауығып, Айла, Рэйсер (Уиннидің ұрпағы) және Уинниді өзімен бірге алып, ол үйіне әкеліп, отбасымен таныстыруды көздеп, қажылық сапарды аяқтады.

Мамонт аңшылары

Айланың мамутои халқының салт-дәстүрімен байланысты психикалық және пайғамбарлық тәжірибелері бар. Ол өзінің екі ұлы бар екенін түсінеді, Дюрк және кландық тұқым жоқ сияқты беймәлім ұлы бар; олар ашық қақтығыстың шегінде, ал Айла бір ұлды екіншісінен құртуды болдырмау үшін оларға уақытында жету үшін күреседі. Бұл түсінің мағынасы басқалардың дамуы мен кланның құлдырауынан гөрі оның "балаларына" байланысты емес деп болжанады. Айла мен Жондалар бір қоғамда өмір сүріп жатқанмен, бір қате түсіністікке байланысты бір-бірінен бөлініп кетеді. Ол Ренекке уәде етіледі, ол оны "Рухтық әйел" деп атаған нәрсенің инкарнациясы деп санайды, ол әйелдің кемелді рух үлгісі, оның бейнесі бойынша бәрі жасалды, тіпті ол Жер Анасының инкарнациясы болуы мүмкін. Шаман Мамут Айлаға үйленгісі келетін тағы бір Мамут шаманы Жондалар, Ранек және Винкавекке Айланың қандай да бір үлкен мақсаты бар екенін көрсетеді. Винкавек Айланы гипноздауға тырысады, бірақ ол оған қарсы тұра алады, сондай-ақ басқалардың рухани әсерлеріне қарсы тұрады. Айла жануарларды бауырмалдыққа үйрету және олардың адалдығын жеңу қабілеті уақыт, шыдамдылық және дұрыс басқару мәселесі ғана деп санайды, бірақ көптеген жануарлармен достық қарым-қатынас жасау қабілеті оның табиғаттан тыс сыйлығының белгісі болып саналады. Жондалар мен Айла ақыры татуласып, Жондалар үйіне жолға шығады.

Өткен жерлер

Жондалар мекені Зеландонияға қайтып бара жатқанда, Айла кездестірген тайпалардың көбі Айланың өте шығармашылық ақыл-ойы мен тіпті оның ақыл-ойымен ойлау қабілетін табиғаттан тыс күштермен шатастырады. Жондалар мен Айла екеуі де оның мұндай сыйы жоқ деп айтады, бірақ олар бір жерде ұзақ уақыт тұрмай, ешкімді басқаша сендіре алмайды. Айла пайғамбарлық түстер көруді жалғастыра береді.

Тас баспаналар

Жондалардың үйі - Тоғызыншы үңгірге жеткенде, Айла бұл үңгірдің өзі көрген түстермен бірдей екенін түсінеді. Оның түстері мен психикалық көріністері жиірек және күштірек болады, ал әйел шаман Зеландони оларды сезінеді. Алайда Айла Зеландонидің оны діни қызметкер ретінде оқытуға деген ұсынысын қабылдамайды, ол жай ғана қалыпты өмір сүруді қалайды дейді. Зеландони ақырында Айланы "Анаға қызмет ететіндер" деп аталатын рухани адалдарға қосылуға көндіреді.

Суреттелген үңгірлер елі

2011 жылдың 29 наурызында жарияланған. "Жердің балалары" сериясының соңғы кітабы, Айла қазір 25 жаста және Зеландонийдің рухани жетекшісі болуға жаттығады. Оның жаттығулары бірнеше қиын сапарларды қамтиды және жұмысты отбасылық өмірмен теңестіруге тырысқанда оған қиындықтар туғызады.

Өнертабыс және дағды

Абыройлы естелік: Айланың бірнеше еске салудан кейін еске алуға мүмкіндік беретін кландық естеліктері болмағандықтан, Айланы клан алдымен ақымақ деп санайды, өйткені оған бірнеше рет қалай істеу керектігін айту керек. Қорғау ретінде ол өзінің есте сақтау қабілетін дамыту үшін жұмыс істейді, сондықтан оған бір рет қана көрсету немесе айту керек. Бұл дағды жаңа тілдерді үйренгенде өте пайдалы. Екі тас техникасы: Айла құлап түскенде, қағып жіберген кезде, қасқырдан зақымданғаннан кейін, Айла құлап түскеннен кейін, оны дереу пайдалану үшін, қағып тастағаннан кейін, оны қайта жүктеу техникасын әзірлейді. Шын мәнінде, Айланың екі тасты тез лақтыратын әдісі мүмкін емес. Диагноз: Айла Кланның барлық дәрілік танымдарын жаттап алмаса да, аурудың себептерін таниды және оларды дұрыс емдеуге қабілетті. Әке болу: Айналайын еркек пен әйелдің жыныстық қатынас жасауы мен жүктіліктің пайда болуының арасындағы байланысты біраз түсінуді өздігінен дамытады. Кланның пікірінше, жүктілік рухтарға байланысты және олардың биологиялық аталық түсінігі жоқ. Айла кейінірек кездесетін көптеген Cro Magnon топтары бұл жаңалықты таба алмады, бірақ басқа бірнеше Cro Magnon топтары да (бір-бірінен тәуелсіз) жыныстық қатынас пен жүктілік арасында байланыс бар екенін түсінді. Бұл Айланың басқа өнертабыстарына қарағанда үлкен және кеңінен таралған әсерге ие, өйткені серияның соңында ол шаманға айналады және осы білімді таратуға көмектеседі, бұл Cro Magnons әлеуметтік дамуын түбегейлі өзгертеді, ол уақытқа дейін серияда моногамды жұптармен өмір сүрмеген. Brassiere: Айла - бұл кланның жалғыз әйелінің аң аулауға рұқсат етілгені (тек кіші аң, шүберекті пайдалану). Ол өскен сайын, оның көкіректері қозғалыс қабілетін қиындатады. "Ол ер адамдардың ашық және нәзік мүшелерін қорғау үшін былғары белбеу киетінін байқады, және оның көкіректерін ұстап тұру үшін, оның арқасына байлап, бір топ жасады". (Құзба аюының кланы, 26-тарау.) Атлатл: Жұбайы Жондалармен бірге "жауынгерлік найза" жасаумен айналысады. Жануарларды бауырмалау: өз аңғарында жалғыздықтан Айла Whinney атты, оның ұрғашы Racer, Baby деп аталатын үңгір арыстанының баласын өсірді, кейін мамонт аңшыларымен ол Wolf деп аталатын қасқырды алады. Жылқы жабдықтары: Айла Уиниге мініп жүре алатыны туралы ойға сүйеніп, сүйрегіш таяқтарды, жүк таситын пакеттерді және әсіресе травойларды ойлап табады. Жондалар айдауды айдаусыз меңгермеген кезде, Айла сияқты, еліктерді ойлап табады. Отқа соққы беру: Қылқылды қару жасау кезінде қателік жасағаннан кейін, Айла темір пириттің "от тасына" отты бөлшегімен соққы беру отты пайда ететінін мойындайды. Тігін инесі: Айла Мамутой тігінін үйренуге тырысты, бірақ сәтсіз аяқтады, оның орнына ол тесігі бар өткір сүйекті ойлап тапты, оны ол "тігін тартушы" деп атайды, теріге тек тесіктерді тесіп, басқа құралмен жіпті итермелеудің орнына, бұлшықетті теріге тарту үшін. Хирургиялық тігістер: Айла алғаш рет Жондалармен кездескенде оның аяғын үңгір арыстаны жыртып тастаған, бұлшық еті сүйектен шығып тұрған. Айла оның аяғы дұрыс сауығу үшін оны физикалық түрде жабық ұстауы керектігін анықтайды. Ол оның киімінің (оның халқының әдеттегі стиліне сәйкес, бірақ оған беймәлім) мата панельдерінен құралған, бір-біріне байланған, және оның аяғын бір-біріне байлап, оның етін және бұлшық еттерін тесіп, содан кейін тесіктер арқылы жіпке байлап, оларды байлап қою идеясы бар. Көп уақыттан кейін (The Shelters of Stone) Қасқырды басқа жабайы қасқыр өлімге шауып өлтіреді; Айла өзінің "тігін тартушы" тігін инесін жараларын тігу үшін қолданады. Екеуі де толықтай сауығып кеткен.

Қаттылық

Айланың туысы болған Дюрк әлі де клан арасында өмір сүрген кезде жарты каста болып саналады: бір бөлігі "Басқа", бір бөлігі клан. Оның әкесі - Брод, Айланы жазалау үшін бірнеше рет зорлаған клан жетекшісінің аяусыз ұлы. Ол кланның (неандертальдық) және басқалардың (кро манондық) физикалық сипаттамаларын көрсетеді; Айла сияқты ол да дауыстап айта алады. Дюрк тағдыры кланмен байланысты; Айла екінші рет өлімге кесілгенде (жұрттан шығарылған) жаңа басшы болып тағайындалған Бродқа қарсы шыққанда, ол клан мен ұлын тастап кетеді. Дүние жүзіндегі оқырмандар Дюрк үшін тағдырдың не күтіп тұрғанын білгісі келеді.

Жонайла

Джонайла - Айланың қызы, оның әкесі - Жондалар. Ол екі ата-анасына жақын, әдемі және сүйікті балаға айналады және Айланың Уини атты атын Грей атпен бірге өткізеді.