Кіріспе
Жауы жоқ балық түрлері Тынық мұхит жағалауы (Entosphenus tridentatus) - Солтүстік Америка мен Азияның Тынық мұхит жағалауындағы, Тынық мұхит айналасындағы, анадромалық паразиттік жаңбырлы балық. Petromyzontidae тұқымдасына жатады. Тынық мұхит аралығындағы лампреяны үш тісті лампрея және үш тісті лампрея деп те атайды.
The Pacific lamprey (Entosphenus tridentatus) is an anadromous parasitic lamprey from the Pacific Coast of North America and Asia in an area called the Pacific Rim. It is a member of the Petromyzontidae family. The Pacific lamprey is also known as the three tooth lamprey and tridentate lamprey.
Сипаттама
Тынық мұхит теңізінде өсетін лампреялар ересектерге дейін жетеді. Олар анадромалық және семельпаромалық. Олардың денелері ұзын, жұқа, екі арқалық қанаттары денелерінің артқы жағында орналасқан. Аналдық қанаттары бастапқы және құйрық қанатының төменгі жағы жоғарғы жағынан үлкен және екі жағы да арқалық қанаты мен анальдық қанатымен жалғасқан. Теңізде тіршілік ететін ересектер жоғарыда көкшіл қара немесе жасыл түсті, ал төменгі жағында сарғыш, ал тұщы суда тіршілік ететіндер қоңыр түсті. Бұл түр ауыздың үстіндегі ауызша тісте үш (немесе кейде екі) өткір тісі және әр бүйірлік тақтада үш өткір нүктесі бар. Тынық мұхит теңізінде немесе жағалауда жиі кездеседі. Теңізде тереңдігі: жер бетінен 1508 м-ге дейін
Биология
Ересектер мен жасөспірімдер кезеңдері көбірек байқалатын болса да, лампреялар өмірінің көп бөлігін личинкалар (аммокоэттер) ретінде өткізеді. Ammocoetes тұщы суда көп жыл өмір сүреді (әдетте 37 жыл, бірақ кем дегенде бір түрі +17 жыл тіркелген). Ammocoetes - бұл сүзгіштік азық, олар суды төменгі қабаттағы жұмсақ субстраттарға қазған шұңқырларға тартады. Ұрық кезеңінен кейін аммокоэттер метаморфозаға ұшырап, жасөспірімдер мен ересектердің дене бітіміне ие болады. Жас балықтардың/ересектердің жауы жоқ, сортқа ұқсас аузы бар, бұл оларға басқа балықтар мен кит-перілерге паразиттік болуға мүмкіндік береді, олар өздерінің сорттарымен қосылып, қан мен дене сұйықтықтарымен қоректенеді. Ересектер мұхитта кем дегенде бір-екі жыл өмір сүреді, содан кейін таза суға оралып, ұрық жасайды. Тынық мұхит теңізінің лампреялары өздерінің туған өзендеріне қайта оралады ма, әлде басқа да белгілерге сүйене отырып, ұрық шығаратын жерлерді іздей ме, белгісіз. Олар әдетте Тынық мұхиты ласосы мен фореліне ұқсас тіршілік ортасында ұрық береді. Лампрейлер ұясын (қызыл) кішкентай шағылдан жасайды және әйелдер 100 000-нан астам жұмыртқа салады, оларды еркек сырттан ұрықтандырады. Жауырынғаннан кейін ересектер әдетте төрт күн ішінде өледі. Сонымен қатар, ласось сияқты, Тынық мұхиты лампреясы да балапандарын балауыздауға көшіп бара жатқанда тамақтанып жүрмейді. Колумбия өзеніндегі Тынық мұхиты лампреясының саны Колумбия өзенінің гидроэнергетикалық жүйесінің құрылысымен айтарлықтай төмендеді. Колумбия өзенінде және оның салаларында америкалықтар үшін өнім жинау мүмкіндігі жоқ, бірақ Willamette өзеніндегі (Коллумбия өзенінің саласы) Уилламетт шарлауығында жыл сайынғы шағын өнім алу мүмкіндігі бар. Юроктар мен виоттар көбінесе түнде Кламат өзенінің сағасындағы толқыннан қолмен оюланған ағаш "қарақ" арқылы балық аулайды. Бұл қауіпті жұмыс. Жоғары калориялылығы да өзен экожүйесінің маңызды бөлігіне айналады, өйткені басқа жануарлар да оларға сенеді. "The Lost Fish" атты деректі фильмде қазіргі кездегі тайпалық қауымдастықтардың Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы су жолдарындағы лампреялар мен лампреялардың мекенін қалпына келтіру үшін белсенді түрде зерттеу, өсіру және жұмыс істеу жолдары баяндалады. Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы көптеген жергілікті тайпалар үшін дәстүрлі және рухани маңыздылығы бар. Олар экожүйенің маңызды құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады, олар жыртқыш және олжа ретінде қызмет етеді. Бұл тайпалар арасында лампреяның экологиялық және мәдени маңызы туралы әңгіме бар. Олардың белгілі бір су жолдарында болуы немесе болмауы кейде белгі ретінде түсіндіріледі.
Экологиялық мәселелер
Тынық мұхит аймағындағы лампреялардың саны адам инфрақұрылымының әсерінен едәуір азайды. Өзендерді бөгеу, су арналарын салу және судың сапасының төмендеуі мұхит шаяншасының тіршілік ету ортасына және олардың өмір сүру қабілетіне әсер етті. Алайда, оңтүстік Калифорниядағы өзендер мен арықтарды қалпына келтіру балықтарды оңтүстік аймақтарының бір бөлігінде қалпына келтірді. Тынық мұхиты лампреясы Сан-Диего округінің Санта-Маргарита өзенін 2019 жылдың тамызында 1940 жылдан бері алғаш рет қайтадан қоныстандырды. Бұл түрдің ең оңтүстікке қарай қоныстанған жері, 2017 жылы Сан-Луис-Обисподағы Сан-Луис-Обиспо сағасының оңтүстігіне қарай 418 км. Санта-Маргарита өзенінің қайта оралмауы Камп-Пендлтондағы қайта салынған бөгеттің және жаңа балық аулау жолының арқасында болды, бұл лампреяға өзенге өту жолын табуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, алдағы ғасырда Тынық мұхит аймағындағы ламприй личинкасының өмір сүруіне байланысты да алаңдаушылықтар туындап отыр. Ең басты мәселе климаттың өзгеруі, себебі біз личинканың өмір сүретін температурасының 27 31 °C-ға дейін көтерілгенін байқадық. Жаңбырлы балықтардың ұрықтану температурасы 18°С шамасында болады, одан жоғары температурада өлімге әкелуі мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, температураның 30,7 °C-тан жоғары болуы личинка үшін өлімге әкеледі. Алайда, 27.7 °C-қа дейінгі температураны личинканың өзі ұстай алады. Температураның көтерілуіне байланысты личинканың мінез-құлқы өзгеріп, өлімге ұшырауы мүмкін. PLCI 2008 жылы USFWS бастамашылықпен басталды. Колумбия өзенінің алабында елеулі ынтымақтастық пайда болды, онда бірнеше ұйымдар мен жергілікті тайпалар PLCI аясында әртүрлі қорғау әдістерін іске асыру үшін бірікті.