Кіріспе

Польшада соңғы ойын 1939 жылы 27 тамызда Варшавадағы Войска Польского стадионында өтті. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Польшаның соғыстар аралығындағы футбол құрамасының соңғы ойыны болды. Польша Ұлттық футбол құрамасы сол кезеңнің ең үздік командаларының бірі - ФИФА әлем чемпионатының (1938) екінші орынды иеленген Венгрия құрамасын төрт голмен екіге ұтып алды. Бұл ойынды мажарлар ұмытып кетті. Олар үшін бұл халықаралық достық кездесулердің бірі ғана болды. Алайда Польшада бұл матч Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі соңғы матч ретінде, сондай-ақ атақты командаға қарсы жеңіс ретінде әлі күнге дейін естерінде сақталып келеді. Ойынға төрт күн қалғанда немістер мен кеңестер Польшаны Еуропа картасынан алып тастау туралы Молотов-Риббентроп келісімін жасады. Варшавада бірдеңе болып жатыр деген түсінік болды, поляк армиясын жұмылдыру кез келген уақытта жариялануы керек еді, бірақ бұған қарамастан адамдар жақсылыққа үміттеніп, ауа райынан және жазғы демалыс күндерінің соңғы күндерінен рахаттанып жатты. 1939 жылы Венгрия футбол құрамасы әлемдегі ең үздіктердің бірі деп танылды, Польшада ешкім олардың ұлттық түстерін, ақ және қызыл формадағы ойыншылары қарсыластарын жеңеді деп сенбеді. Бұл пікірді елдің ең ірі спорттық газеті "Преглад Спортовы" де қосты. Оның сенбідегі санында бірінші бетіне үлкен әріппен "Шанс жоқ, бірақ күресуге дайын" деп жазылған. Польшаның мажарлармен тоғызыншы рет кездесуі болды. 1939 жылдың жазында Польша футболшыларын жаттықтыруда Жозеф Калужаға уақытша көмек көрсеткен әйгілі шотландық Алекс Джеймс бірнеше күн бұрын Варшавадан Ұлыбританияға кеткен болатын. Ол да соғыстың жақындап қалғанын сезінген және елден қашуды қалаған. Джеймс Польшаның жеңісіне де сенбеді. Ойынның алдында ол поляктарға қорғанысқа көңіл бөліп, жеңгелік тілеуге үміттенуді кеңестеп, үш рет хабар жіберді.

Жарыс қорытындылары

Сағат 17:00-де фин төрешісі Эско Пеконен тұңғыш рет сыбызғысын соқты. Бірінші жарты сағат бойы қонақтар тиімді команда болды, олар ерте қиындыққа тап болған Крыжктың қақпасына үнемі шабуыл жасады. Он төрт минут ішінде мажарлық Гюла Зенгелер қысқа қашықтықтан бірінші гол соқты. Көпшілігі әскери киім киген поляк жанкүйерлері бірден тынышталды. 30-шы минутта Венгрия тағы бір гол соқты, бұл жолы Сандор Адам. Польшаға жеңіліс күтіп тұрды, бірақ көп ұзамай поляктар ойынды қайтадан қолға алды. Тек 180 секундтан кейін, 33-ші минутта Дитко допты Пионтекке берді, ол оны Вилимовскиге жіберді. Польшалық топшы бірнеше метр жүгіріп, қақпашыдан жоғары, торға жоғары атып жіберді. Польша жарты ойынның қалған бөлігінде шабуылдауды жалғастырды. Екінші таймда жағдай жалғасты, поляк ойыншылары шабуылға түсті, ал венгрлер өздерінің ұпайларын қорғай алмады. 64 минутта Яблонски Пьонтекке доп берді, ол Вилимовскиді ойынға жіберді. "Эзи" екі қорғаушыны басып өтіп, жақын аралықтан атып жіберді. Ойынның 75-ші минутында венгр қорғаушысы Сандор Биро айып алаңында допқа қолын тигізіп, қасақана қателесті. Пиатек күшпен және дәлдікпен ұрып, 32 есебіне жетті. Тек 60 секундтан кейін Вилимовскийдің тағы бір жетістігі. Мажарлар одан допты ала алмады, нәтижесінде тағы бір гол соқты: 42, ойынды шешеді. Соңғы минуттарда поляк жағы нәтижеге қуанып, оны қорғауға тырысты және мажарлар гол соққанмен, олардың бір ойыншысы сырт жақта болды, сондықтан ол рұқсат етілмеді.

Ойыннан кейін

Соңғы сыбызғы естілгенде, поляк жанкүйерлері қуаныштан қалжырап кетті. Олар Польша футболының тарихындағы ең үлкен жетістіктің куәсі болды. Әркімнің көңіл-күйі жақсы болды, саяси жағдай ойындағыдай жақсарады деп үміттенді. Қуанышынан қалмаса да, қонақтар жеңісті құрметпен қабылдады, поляктар жақсы команда екенін айтты. Алайда апатты болжап жүргендер де болды. PZPN директоры, полковник Казимиер Глабиш ойыннан кейінгі банкет кезінде: "Кім біледі, мүмкін бұл тағы бір соғыстың алдындағы соңғы ойын шығар?" - деп айтқан сөздері жаман болды.