Кіріспе
Солтүстік Македония муниципалитеті Čaška () - Солтүстік Македонияның орталық бөлігіндегі муниципалитет. Чашка - бұл муниципалитет орналасқан ауылдың атауы. Бұл муниципалитет Вардар статистикалық аймағының құрамына кіреді.
Čaška (, ) is a municipality in the central part of North Macedonia. Čaška is also the name of the village where the municipal seat is located. This municipality is part of the Vardar Statistical Region.
География
Часка муниципалитеті елдің орталық бөлігінде орналасқан. Оның аумағы 819,45 км2 және аумағы бойынша Солтүстік Македониядағы ең ірі үш муниципалитеттердің бірі болып табылады. Бұл жақсы географиялық орналасуы бар ауылдық муниципалитет. Муниципалитеттің жалпы егістік жер көлемі 476 км2 және 48,97 км2 жайылым бар. Муниципалитет солтүстікте Зелениково муниципалитетімен және Студеницани муниципалитетімен, шығыста Велес муниципалитетімен және Градско муниципалитетімен, батыста Македонский Брод муниципалитетімен, оңтүстік-батыста Долнени муниципалитетімен, оңтүстікте Прилеп муниципалитетімен, оңтүстік-шығыста Кавадарци муниципалитетімен және Росоманмен шектеседі. Чашка муниципалитетіне 42 елді мекен кіреді. Тұрғындардың тығыздығы 10 адамнан 1 км2 жерді құрайды. Бұл жерде Жакупица, Даутика және Бабуна таулары батыстан, Клепа шығыстан, Караджичица және Голесница солтүстік-батыстан көрікті және тартымды аймақтар бар. Муниципалитеттің батыс шекарасында Якупицаның ең биік шыңы, Солунская Глава (2 540 м) орналасқан. Негізгі өзендері - Бабуна және Тополька. Бұл өзендер ағысында өзен шөгінділерінің нәтижесінде қалыптасқан өте құнарлы аллювиалды алқап бар. "Lisiće" гидроэлектр станциясы жақында салынған. Муниципалитеттің климаттық ерекшеліктері мүлдем басқаша. Биік таулар жыл бойы қармен қапталған, ал жазық жерде жазғы уақытта төзімсіз жоғары температура болады. Климат континенттік. Жаңбырдың мөлшері негізінен күзгі және қысқы күндері аз болады, ал жаз ыстық және құрғақ болады. Жел барлық бағыттардан соғады, бірақ солтүстік пен солтүстік-батыстан басым болады.
The municipality has a good geographical position. There are beautiful and attractive areas of the mountains Jakupica, Dautica and Babuna from the west, Klepa from the east, Karadzicica and Golesnica from the north west. On the western border of the municipality is the highest peak of Jakupica, Solunska Glava (2,540 m). The main rivers are Babuna and Topolka. Along the course of these rivers there is an alluvial field formed as a result of river sediments which is very fertile. The hydropower plant "Lisiće" has been built recently. The climatic characteristics of the municipality are quite different. The high mountains are covered with snow during all the year, while in the flat part in the summer period there is an unbearably high temperature. The climate is continental. Rainfall is light mainly on autumn and winter days, and summers are hot and dry. Winds come from all directions, but prevail from the north and northwest.
Тарих
Чашка муниципалитеті 1996 жылы құрылған. 2004 жылға қарай республиканың жаңа аумақтық бөлінісіне сәйкес, Bogomila ауылдық муниципалитеті мен Izvor муниципалитеті, сондай-ақ Veles муниципалитеттің ең батыс бөлігі Čaška муниципалитетіне қосылды.
Экономика
Мал шаруашылығы мен ауыл шаруашылығы - негізгі өндіріс салалары. Мал өсіру үшін таулық аймақтар өте қолайлы, онда тіркелген малшылар көп. Көптеген тұрғындар темекі өсірумен, сондай-ақ Тополька өзенінің бойында өскен арпа, жүгері және күріш өсірумен айналысады. Танымал тау картоптары Горно Яболчиште, Долно Яболчиште, Дреново және Папрадиште ауылдарының аумағында өсіріледі. Горно Врановци каштандармен танымал, ал Голожинца мен Нежиливода форель өседі. 2010 жылы Горно Яболчиштеде картоп өсірушілерді жинаған бірінші жарыстық шара өтті. Соңғы уақытта муниципалитетте туризмнің өсуі байқалады. 2008 жылы туристердің саны өткен жылмен салыстырғанда 25%-ға өсті. Отандық туристерден басқа Польша, Сербия, Словения, Хорватия, Чехия және Словакиядан келушілер де бар.
Елді мекендер мен инфрақұрылым
Чашка муниципалитеті бойынша ең үлкен елді мекен - Горно Яболчиште, онда 1700 астам адам тұрады. Соңғы жылдары инфрақұрылымға қатысты міндеттемелер мен инвестициялар көбейді. 2012 жылы Горно-Яболчиште және Долно-Яболчиште ауылдары алғаш рет асфальт жолмен қосылды. Жалпы алғанда, бүгінгі таңда муниципалитетте жақсы жол байланысы бар. Муниципалитет Велес қаласымен аймақтық жол арқылы байланысты. Skopje Bitola темір жолы да оның аумағы арқылы өтеді. Сонымен қатар, Велес-Прилеп-Битола тас жолымен байланыс орнату көзделген, бұл мемлекеттің басқа бөліктерімен аумақтық байланысты жақсартады. Қалалық денсаулық сақтау мекемелерінің жақсы желісі жоқ. Елді мекендерде тек 6 жедел жәрдем бар: Чашка, Мельница, Извор, Богомила, Горно Яболчиште және Долно Яболчиште, сондай-ақ Чашка мен Горно Яболчиште екі стоматологиялық клиника бар. Ясеново ауылында өкпе ауруларына арналған арнайы емхана бар, оны қоршаған елді мекендердегі тұрғындар жедел жәрдем ретінде пайдаланады. Чашка муниципалитеті тұрғындары тек ішімдік сумен жергілікті өзіндік салым және ерікті жұмыс, өз құдықтары мен ауыл су көздері арқылы салынған сумен жабдықтау жүйесі арқылы ішімдік сумен қамтамасыз етіледі. Сумен жабдықтау желісі арқылы 22 елді мекен ауыз сумен қамтамасыз етіледі, ал қалған 20 елді мекен өздерінің баламалы көздері арқылы қамтамасыз етіледі.
Білім
Чашка муниципалитетіне жақын орта мектептер жоқ, ең жақын Велес қаласында. 2008/2009 оқу жылынан бастап албан тілінде сабақ өткізіледі. Қалалық кеңес Чашкадағы Тодор Жанев бастауыш мектебінде албан тілінде сабақ беретін сыныпты ашуды мақұлдады. Бұл шешімді 11 кеңесшілердің 7-сі қолдады. Бір күн бұрын Македониядан шыққан ата-аналар тобы албан тілінде сабақ берудің ашылуына қарсы шығып, сабаққа бойкот жариялады.