Кіріспе

Гранада әмірлігінің 1232 - 1273 жылдар аралығындағы бірінші билеушісі Әбу Абдулла Мұхаммед ибн Юсуф ибн Наср (أبو عبد الله محمد بن يوسف بن نصر; 1195 22 қаңтар 1273), сондай-ақ Ибн әл Ахмар (ابن الأحمر, "Қызылдың ұлы") және оның құрметті әл-Ғалиб билла (الغالب بالله, "Құдайдың рақымымен жеңімпаз") деген атпен белгілі, Гранада әмірлігінің алғашқы билеушісі, Иберия түбегіндегі соңғы тәуелсіз мұсылман мемлекеті және оның билеуші Насридтер әулетінің негізін қалаушы. Ол Иберияның христиан патшалықтары, әсіресе Португалия, Кастилия және Арагон, Аль-Андалус деп аталатын Ибериядағы ислам аумағы есебінен кеңейген уақытта өмір сүрді. Мұхаммед ибн Юсуф 1232 жылы Аль-Андалустың іс жүзіндегі басшысы Ибн Худқа қарсы көтерілген кезде өзінің туған жері Архонада билікті қолға алды. Бұл көтеріліс кезінде ол Ибн Худқа екі қаласын да жоғалтпас бұрын, Кордова мен Севильяны қысқа уақытқа қолға алды. Ибн Худтың билігін мойындауға мәжбүр болған Мұхаммед Аржона мен Джаенді ұстап қалды. 1236 жылы Кастилияның Фердинанд III-іне Кордобаны алуға көмектесу арқылы Ибн Худқа сатқындық жасады. Мұхаммед сол жылдарда оңтүстік қалаларды, соның ішінде Гранада (1237), Альмерия (1238) және Малаганы (1239) басып алды. 1244 жылы ол Архонаны Кастилияға жоғалтты. Екі жылдан кейін, 1246 жылы, ол 20 жылдық бітімге алмасу үшін Яэнді тапсыруға және Фердинандтың билігін қабылдауға келісті. Мұнан кейінгі 18 жылда Мұхаммед Кастилияның Тажымен салыстырмалы түрде бейбіт қарым-қатынас орнату арқылы өз өңіріне ықпал етті; 1248 жылы ол тіпті христиан патшалығына Севильяны мұсылмандардан алуға көмектесті. Бірақ 1264 жылы ол Кастилияға қарсы шығып, жаңадан жаулап алынған мұсылман азаматтарының көтерілісіне көмектесті. 1266 жылы Малагадағы оның одақтастары Бану Ашкилула әмірлікке қарсы көтерілді. Бұл бұрынғы одақтастар Кастилияның Альфонсо X-тен көмек сұрағанда, Мұхаммед Кастилия әскерлерінің басшысы Нуньо Гонсалес де Лараны Альфонсоға қарсы шығуға көндірді. 1272 жылы Нуньо Гонсалес Кастилияға қарсы белсенді түрде соғысты. 1273 жылы Мұхаммедтің атынан құлап қайтыс болғаны кезінде Кастилия мен Бану Ашкилуламен әмірліктің қақтығысы әлі шешілмеген еді. Оның орнын ұлы Мұхаммед II бағындырды. Мұхаммед құрған Гранада әмірлігі мен Насрид патшалық әулеті 1492 жылы Кастилияға қосылғанға дейін тағы екі ғасыр өмір сүрді. Оның тағы бір мұрасы - Гранададағы резиденциясы - Альгамбраның құрылысы. Оның мұрагерлері сарай мен бекініс кешенін салуды жалғастырып, онда тұратын болады, ал ол эмираттың сәулет мұрасы ретінде бүгінгі күнге дейін сақталған.

Туған жері және ерте өмір

Мұхаммед ибн Юсуф 1195 жылы Гуадалкивирдің оңтүстігіндегі, қазіргі Испанияның Хайен провинциясындағы, Аржона қаласында дүниеге келді. Ол қарапайым отбасынан шыққан, ал Кастилияның бірінші жалпы жылнамасында жазылғандай, бастапқыда оның "бозаулар мен арақты еруден басқа кәсібі жоқ еді". Оның тайпасы Бану Наср немесе Бану әл Ахмар деп аталды. Гранаданың кейінгі тарихшысы және визирі Ибн әл Хатибтің айтуынша, клан ислам пайғамбары Мұхаммедтің танымал серігі Сад ибн Убададан тараған. Садтың ұрпақтары Испанияға көшіп барып, Архонаға шаруа ретінде қоныс аударды. Ол ерте өмірінде шекарадағы көшбасшылық қызметімен және билікке келгеннен кейін де сақтап келген аскеттік имиджімен танымал болды. Мұхаммедті Ибн әл Ахмар немесе оның куниясы Абу Абдулла деп те атаған.

Отбасы

Мұхаммед I әкесінің бірінші туысы (бинт-амм некесі) Айша бинт Мұхаммедке 1230 жылы немесе одан бұрын, ол әлі Архонала болған кезде үйленген. Олардың тұңғыш ұлы Фараж (1230 немесе 12311256), оның ерте өлімі Мұхаммедке үлкен қайғы әкелген. Олардың басқа балаларына Мұхаммед I өмірінде қайтыс болған Юсуф (тууы белгісіз); Мұхаммед (болашақтағы Мұхаммед II, 1235 немесе 12361302) және екі қызы Мүмина мен Шамс кіреді. Оның ағасы Исмаил (1257 ж. қайтыс болды) болды, оны Малаганың губернаторы етіп тағайындады, ол Исмаил I-ден бастап Гранаданың болашақ сұлтандарының ата-бабасы болды.

Өмірбаян

ХІІІ ғасырдың басында Пиреней түбегіндегі мұсылмандар үшін үлкен шығын болды. Ал Андалуста немесе мұсылман Ибериясында билік құрған Альмохад халифаты 1224 жылы халифа Юсуф II мұрагерсіз қайтыс болғаннан кейін династиялық күреспен бөлінді. Ал Андалус бірнеше кішкентай патшалықтарға немесе тайфаларға бөлінді. Таифа басшыларының бірі Мұхаммед ибн Юсуф ибн Худ (1238 ж. қайтыс болды), ол әлмохадтарға қарсы көтеріліп, Аббасид халифатының билігін жариялады, бірақ іс жүзінде Мурсиядан тәуелсіз болды. Оның күшейген күші оны Әл-Андалустың іс жүзіндегі көшбасшысы және қысқа уақытқа Мұхаммедтің иегері етті. Аль-Андалуста өзінің танымалдылығына және табыстарына қарамастан, Ибн Худ 1230 жылы Аланжеде және 1231 жылы Хересте христиандарға қарсы жеңіліске ұшырады, содан кейін Бадахоз мен Экстремадураны жоғалтты. Жарты аралдың солтүстігінде бірнеше христиан патшалықтары болды: Кастилия, Леон (1231 жылдан бастап Кастилиямен одақта), Португалия, Наварра және Арагон тәжі деп аталатын патшалықтардың одағы. Олар оңтүстікке қарай кеңейіп, бұрынғы мұсылмандық аумақтарды басып алды. Бұл процесс Реконкиста немесе "қайта жаулап алу" деп аталды. Патшалықтардың бәрінде мұсылман азшылықтары болды. Он үшінші ғасырдың ортасына қарай Кастилия жарым аралдағы ең ірі патшалық болды. Оның патшасы Фердинанд III Леонды өз патшалығына қосып, мұсылмандардың бірлігі мен бірлігінен айырылып, оңтүстікке қарай мұсылман аумақтарына қарай экспансияға кірісіп, ақырында Кордобаны (1236) және Севильяны (1248) басып алды.

Билікке көтерілу

Ибн Худтың жеңілістерінен оның сенімділігі құлдырады; оның иелігіндегі кейбір бөліктерінде, соның ішінде Мұхаммедтің Аржона деген кішкентай қалашығында көтерілістер болды. 1232 жылы 16 шілдеде Архонадағы мешіт жиналысы қаланың тәуелсіздігін жариялады. Бұл жариялау ислам күнтізбесінде 629 жылы 26 Рамазанда, қасиетті айдың соңғы жұма намазынан кейін болды. Мұхаммед пайғамбардың (с.ғ.с.) халифалық қасиеттері мен бұрын христиандарға қарсы соғыстарында абыройлы болғандығы белгілі болғандықтан, жиналыс оны қаланың басшысы етіп сайлады. Мұхаммедті өз кланы Бану Наср және Бану Ашкилула деп аталатын Арджон кланы қолдады. Сол жылы Мұхаммед Архонаға жақын маңызды қала Жаенды басып алды. Ибн Худтың қарсыластары - Бану әл Маульдің көмегімен Мұхаммед қысқа уақытқа бұрын даулы болған Кордованы қолға алды. Ол сондай-ақ 1234 жылы Бану әл-Баджи отбасының көмегімен Севильяны басып алды, бірақ ол оны бір ай ғана ұстай алды. Мұхаммедтің билік ету стиліне қанағаттанбаған Кордова мен Севилья екеуі де Мұхаммед билікті басып алғаннан кейін көп ұзамай Ибн Худтың билігіне оралды. Осы сәтсіздіктерден кейін Мұхаммед тағы да Ибн Худқа адалдықтарын жариялады және Аржона, Джаен, Поркуна, Гуадикс және Баэзаны қамтитын шағын аймақта өз билігін сақтады. 1236 жылы Мұхаммед тағы да Ибн Худқа қарсы шықты. Ол Фердинандпен одақтасып, кастильялықтарға Кордобаны басып алуға және ондаған жылдар бойы қалада мұсылман билігін тоқтатуға көмектесті. Келесі жылдары Мұхаммед оңтүстіктегі маңызды қалаларды өз билігіне алды. 1237 жылдың мамырында (хижраның 634 жылы Рамазан айында) қала басшыларының шақыруымен ол Гранаданы басып алды, содан кейін оны өзінің астанасы етті. 1238 жылы Альмерияны, 1239 жылы Малаганы басып алды. Ол оңтүстік қалаларды күшпен емес, саяси айла-шарғы арқылы және тұрғындардың келісімімен басып алды.

Гранадаға қоныстану

Мұхаммед 1238 жылдың мамырында (635 жылғы Рамазан айында) Гранадаға кірді. Ибн әл-Хатибтің айтуынша, ол қалаға суфи сияқты киініп, қарапайым жүн шапка, дөрекі киім мен сандал киіп кірген. Ол 11 ғасырда Гранаданың зиридтері салған алкасабаға (қалдыққа) қоныстанды. Содан кейін ол әл-Хамра деп аталатын аймақты тексерді, онда кішкентай бекініс болды және сол жерде өзінің болашақ резиденциясы мен бекінісінің негізін қалады. Көп ұзамай қорғаныс құрылыстары, суару бөгеті мен бөгетті салу жұмыстары басталды. Құрылыс оның мұрагерлерінің билігіне дейін жалғасады, ал кешен Альгамбра деп аталады және 1492 жылы Гранаданың берілуіне дейін барлық Насрид басшыларының резиденциясы болады. Ол салық жинаушыларды құрылысқа қажетті қаражатты жинауға қысым жасады, тіпті өз талаптарын орындату үшін Альмерияның салық жинаушысы Әбу Мұхаммед ибн Арусты өлтірді. Ол сондай-ақ Тунис Хафсид билеушісі жіберген ақшаны - христиандарға қарсы қорғаныс үшін - қаланың мешітін кеңейтуге жұмсады.

Кастилиямен алғашқы қақтығыстар

1230-шы жылдардың аяғында Мұхаммед Иберияның ең күшті мұсылман билеушісі болды. Ол оңтүстіктің ірі қалаларын, соның ішінде Гранада, Альмерия, Малага және Хаенді басқарады. 1240-жылдардың басында Мұхаммед өзінің бұрынғы одақтастары, мұсылман аумақтарын жаулап алған кастильялықтармен қақтығысқа түсті. Қазіргі заманғы дереккөздер бұл қақтығыстың себебі туралы келіспейді: христиандық Бірінші жалпы хроника мұсылмандардың шабуылына кінәлады, ал мұсылман тарихшысы Ибн Халдун мұсылмандардың мұсылман аумақтарына шабуыл жасауына кінәлады. 1242 жылы мұсылман әскерлері Жаен қаласына жақын жердегі Андужар мен Мартосты басып алды. 1244 жылы Кастилия Мұхаммедтің туған қаласы Архонаны қоршап алып, басып алды. 1245 жылы Кастилияның Фердинанд III қатты бекіністі Жаен қаласын қоршап алды. Фердинанд қалаға шабуыл жасау қаупіне ұшырағысы келмеді, сондықтан оның тактикасы мұсылман аумағының қалған бөлігінен бөлініп, оны аштықтан қырып-жою болды. Мұхаммед осы маңызды қалаға азық-түлік жіберуге тырысты, бірақ бұл әрекеттерді қоршаушылар бұзды. Мұхаммедтің Жаенді қорғауға және босатуға қиындықтары болғандықтан, ол Фердинандпен келісімге келді. Мұхаммед бейбітшілік үшін қаланы тапсырып, Фердинандқа жыл сайын 150 000 мараведиес салығын төлеуге келісті. Бұл сома Фердинандтың ең маңызды табыс көзіне айналды. Бұл келісім 1246 жылдың наурыз айында, Яэннің қоршауына жеті ай өткен соң жасалды. Келісімнің бір бөлігі ретінде ол Фердинандтың қолын сүйіп, оның вассалдығын білдіруді талап етті және оған "кеңес беру мен көмек" уәде етті. Кастилиялық дереккөздер бұл оқиғаны феодалдық бағыну актісі ретінде атап көрсетуге бейім болды және Мұхаммед пен оның мұрагерлерін феодалдық мағынада Кастилияның вассалдары деп қарады. Екінші жағынан, мұсылмандық дереккөздер кез-келген вассалдық иелер қатынасын атаудан аулақ болды және қарым-қатынасты белгілі бір міндеттерге тең теңдікпен қарастыруға бейім болды. Келісіміне қол қойғаннан кейін кастильялықтар қалаға кіріп, мұсылман тұрғындарын қуып шығарды.

Бейбітшілік

Кастилиямен бейбіт келісім шамамен жиырма жыл бойы сақталды. 1248 жылы Мұхаммед Фердинандқа деген адалдығын дәлелдеп, Кастилияның мұсылмандық Севильяны жаулап алуына көмек көрсету үшін контингентті жіберді. 1252 жылы Фердинанд қайтыс болып, оның орнын Альфонс X басады. 1254 жылы Мұхаммед Толедодағы патша сарайында Альфонсоның құлдарының Кортес немесе жиналысына қатысты, онда ол адалдық пен құрмет уәдесін қайталады, сондай-ақ Альфонсоның жаңа туған қызы Беренгарияға құрмет көрсетті. Алфонсо Гранадамен қақтығысты қайта бастаудың орнына басқа да іс-шараларға, соның ішінде мұсылмандық Солтүстік Африкаға сәттіліксіз жорықтарға көбірек қызығушылық танытты. Мұхаммед Альфонсомен Севильядағы сотының ауласында жыл сайын кездесіп, жыл сайынғы алым-салықтарын төледі. Мұхаммед жаңа әмірлігін нығайту үшін содан кейінгі бейбітшілікті пайдаланды. Гранада әмірлігі шағын болса да, бай әрі халық тығыз орналасқан болатын. Оның экономикасы ауыл шаруашылығына, әсіресе жібек пен кептірілген жемістерге бағытталған; ол Италиямен және Солтүстік Еуропамен сауда жасады. Ислам әдебиеті, өнері мен сәулет өнері өркендеуін жалғастырды. Патшалықты Кастилиядан бөлетін таулар мен шөлдер табиғи қорғаныс жасады, бірақ оның батыс порттары мен Гранадаға баратын солтүстік-батыс жолы қорғанысқа аз мүмкіндік берді. Өзінің билігі кезінде Мұхаммед салт-дәстүрге адал адамдарды қалалар мен қамалдарға орналастырды. Оның інісі Исмаил 1257 жылға дейін Малаганың губернаторы болды. 1257 жылы Исмаилдің өлімінен кейін Мұхаммед өзінің немере інісі Әбу Мұхаммед ибн Ашқилуланы Малаганың губернаторы етіп тағайындады.

Кастилиямен араздық

Гранада мен Кастилия арасындағы бейбітшілік 1260-шы жылдардың басына дейін созылып, Кастилияның әртүрлі әрекеттері Мұхаммедті үрейлендірді. Мұсылман Солтүстік Африкаға қарсы жорығының бір бөлігі ретінде Альфонсо Кадис пен Гранада аумағына жақын Санта-Мария портында әскери қызметін күшейтті. Кастилия 1261 жылы Гранада шекарасына жақын мұсылмандық Жерез де ла Фронтераны жаулап алды және онда гарнизон орнатты. 1262 жылы Кастилия Испаниядағы тағы бір мұсылман анклавты - Нибла патшалығын жаулап алды. 1262 жылдың мамыр айында Жаенде болған кездесуде Альфонсо Мұхаммедтен Тарифә мен Алгесирас порт қалаларын өзіне беруін өтінді. Бұл стратегиялық маңызды порттарға деген сұраныс Мұхаммедті қатты алаңдатты, ол ауызша келіскенмен, ол ауыстыруды кейінге қалдырды. 1263 жылы Кастилия Эциядан мұсылман тұрғындарын қуып шығып, қалаға мәсіхшілерді қоныстандырды. Осы әрекеттердің арқасында Мұхаммед Альфонсоның келесі нысанасы болатынына алаңдай бастады. Ол Мароккодағы Маринид сұлтаны Әбу Юсуф Якубпен келіссөздер жүргізді, содан кейін Гранадаға 300-ден 3000-ға дейін сарбаздарды жіберді. 1264 жылы Мұхаммед 500 ер адаммен бірге 1246 жылғы бітім шартының ұзартылуын талқылау үшін Севильядағы Кастилия сотына барды. Алфонсо оларды қала мешітінің жанында орналасқан бұрынғы Аббадид сарайына қоныстандырды. Түнде кастилиялықтар аймақты қоршап, бөгеп тастады. Мұхаммед мұны тұзақ деп тұжырымдап, өз адамдарына қашып шығуға бұйрық берді және Гранадаға оралды. Альфонсо баррикаданың христиандық ұрылардан қорғану үшін жасалғанын айтады, бірақ Мұхаммед ашуланып, шекаралық қалалардағы әскерлерге соғысқа дайындалуға бұйрық береді. Ол өзін Тунис хафиздер сұлтаны Мұхаммед І әл-Мустансирдің вассалы деп жариялады.

Мудежарлардың көтерілісі

1264 жылдың сәуір айының аяғында немесе мамыр айының басында бейбітшілік бұзылды. Мұхаммед Кастилияға шабуыл жасады, сонымен бірге Кастилия жақында жаулап алған аумақтардағы мұсылмандар ("Мудежарлар") бүлік шығарды; ішінара Альфонсоның мәжбүрлі көшіру саясатына байланысты, ішінара Мұхаммедтің бастамасымен. Бастапқыда Мурсия, Херес, Утрера, Лебрия, Аркос және Медина Сидония мұсылмандардың бақылауына алынды, бірақ Арагонның Джеймс I және Альфонсоның қарсы шабуылдары бұл аумақтарды қайтарып алды, ал Альфонсо 1265 жылы Гранада аумағына шабуыл жасады. Мұхаммед көп ұзамай бейбітшілік туралы талап қойды, ал ондағы келісім көтерілісшілер үшін апатты болды: Андалусия мұсылмандары жаппай қуылды, олардың орнына христиандар келді. Гранада үшін жеңіліс әртүрлі салдарға әкелді. Бір жағынан, ол қатты жеңілді, ал Алькала-де-Бензайде қол қойылған бейбіт келісімге сәйкес Кастилияға жыл сайын 250 000 мараведиес салығын төлеуі керек болды - бұл көтеріліске дейін төленгеннен әлдеқайда көп. Екінші жағынан, келісім оның өмір сүруін қамтамасыз етті және ол жарым аралдағы жалғыз тәуелсіз мұсылман мемлекеті ретінде пайда болды. Кастилиядан қуылған мұсылмандар Гранадаға көшіп келіп, әмірліктің тұрғындарын күшейтті.

Бану Ашкилуламен қақтығыс

Бану Ашқилулалар - нәсілдік топ, олар да Назриттер сияқты Аржонадан шыққан. Олар билікке келген кезінде Насридтердің ең маңызды одақтастары болды. Олар 1232 жылы Мұхаммедтің Архонаның басшысы болып тағайындалуын қолдады және Севилья мен Гранада сияқты қалаларды алуға көмектесті. Екі отбасы да аралас-құралас некеге тұрған, Мұхаммед Бану Ашқилуланың мүшелерін өз аумақтарында губернатор етіп тағайындаған. Бану Ашқилуланың билік орталығы Малагада болды, мұнда Мұхаммедтің немере інісі Әбу Мұхаммед ибн Ашқилула губернатор болды. Олардың әскери күші Гранаданың күшінің арқасы болды. 1266 жылы Гранада әлі де Кастилиямен Мудехар көтерілісі кезінде соғысып жатқан кезде, Бану Ашкилула Мұхаммедке қарсы көтеріліс бастады. Көтерілістің басталуы туралы дереккөздер аз, ал тарихшылар екі отбасы арасындағы ажырыстың себебі туралы келіспейді. Испандық ислам тарихы профессоры Рейчел Ариэ 1257 жылы Мұхаммедтің ұлдары - Мұхаммед пен Юсуфты мұрагерлер деп жариялауы және 1266 жылы оның немересі Фатиманы Бану Ашкилуланың бірінің орнына Насрид туысына үйлендіру шешімі себеп болуы мүмкін деп болжады. Арийдің айтуынша, бұл шешімдер Бану Ашқилуланы алаңдатты, өйткені Мұхаммед бұған дейін олармен билікті бөлісуге уәде берген болатын және бұл шешімдер оларды Насридтер әулетінің ішкі шеңберінен шығарды. Ал ислами Испанияның тағы бір тарихшысы Мария Хесус Рубира Мата бұл түсіндірмелерді қабылдамады. Ол Бану Ашқилуланың 1264 жылғы Мудежарлар көтерілісі кезінде Мұхаммедтің Солтүстік Африка күштерін шақыру туралы шешімінен алаңдайтынын, өйткені жаңа әскери күш Бану Ашқилуланың Әмірліктегі ең күшті әскери күш ретінде ұстанымына қауіп төндіргенін айтты. Мұхаммед Малаганы қоршап алды, бірақ Бану Ашкилуланың әскери күшін жеңе алмады. Бану Ашкилула Кастилияның Альфонсо X-тен көмек сұрады, ол Мұхаммедтің билігін әлсірету үшін бүлікті қолдауға қуанышты болды. Альфонсо Нуньо Гонсалес де Лараның 1000 сарбазын жіберді және Мұхаммед Малага қоршауын бұзуға мәжбүр болды. Көптеген майданда соғысу қаупі Мұхаммедтің Альфонсомен татуласуға шешім қабылдауына ықпал етті. Алкала-де-Бензайд келісімінде Мұхаммед өзінің бақылауында емес Жерес пен Мурсияға деген талаптарынан бас тартты және жыл сайын 250 000 мараведи сыйлығын төлеуге уәде берді. Ал Алфонсо Бану Ашкилуламен одақтан бас тартып, Мұхаммедтің оларға билігін мойындады. Алфонсо соңғы пунктті орындауға асықпай, Бану Ашкилулаға қарсы әрекет жасамады. Мұхаммед Кастилияның Бану Ашкилулаға қолдау көрсету үшін жіберген әскерлерінің қолбасшысы Нуньо Гонсалесті Альфонсоға қарсы көтерілуге көндірді. Нуньо Гонсалес патшасына наразылық білдірді, ол келісті; 1272 жылы ол өзінің кастильдік ақсүйектерімен Гранададан Кастилияға қарсы операцияларды бастады. Мұхаммед Кастилияны Нуньо Гонсалестің әскерінен айырып, Бану Ашкилулаға қарсы соғыста одақтастар жинады. Бану Ашқилула Марокконың Аль Тахуртидің делдалдығымен келіссөздер жүргізуге келісті. Осы күш-жігер жемісін берер алдында Мұхаммед 1273 жылы 22 қаңтарда (29 Джумада әл Тани 671 жылы), Гранада қаласының маңында, кішігірім әскери экспедиция кезінде, аттан құлап, өлімге ұшыраған. Ол Альгамбраның шығысында, Сабика төбесіндегі зиратта жерленген. Оның ескерткіш тасына эпитафия жазылған және оны Ибн әл Хатиб және басқа тарихи дереккөздер жазған. Ол жоспарлағандай, оның орнын ұлы Мұхаммед II бағындырды. Сол жылы Мухаммад II мен Альфонсо Гранада мен Кастилия, сондай-ақ Бану Ашкилула арасында қысқа уақытқа созылған болса да, бітімге келді.

Мұрагерлік

1273 жылы өлген кезде Мұхаммед әл-Фақих (адвокат) деген атпен белгілі Мұхаммед деген ұлына мұрагерлік билікті қамтамасыз етті. Өлім аузында жатқан Мұхаммед І мұрагеріне христиан патшалықтарына қарсы Маринидтер әулетінен қорғаныш іздеуді кеңес берді. Ұл, қазір Мұхаммед II, 38 жаста және мемлекет пен соғыс мәселесінде тәжірибелі болды. Ол Мұхаммед І-нің саясатын жалғастыра алды және 1302 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді.

Мұра

Мұхаммедтің негізгі мұрасы - Назридтер әулетінің билігімен Гранада әмірлігін құру, ол өлгеннен кейін Иберия түбегінде қалған жалғыз тәуелсіз мұсылман мемлекеті болды. Бұл 1492 жылы құлаудан бұрын екі ғасырдан астам уақытқа созылды. Эмират Тарифенің батысы мен шығыс шекаралары арасында, Альмериядан тыс, 240 миль (386 км) арақашықтықта орналасқан және теңізден солтүстік шекарасына дейін кең болды. Оның өмірінде әл-Андалустың мұсылмандары ауыр сәтсіздіктерден зардап шекті, соның ішінде Гуадалкивир аңғарының жоғалуы, оның ішінде Кордова мен Севильяның ірі қалалары, сондай-ақ Мұхаммедтің туған қаласы Архона болды. Испания тарих профессоры Л. П. Харвидің айтуынша, ол "жарым аралдағы исламның қауіпсіз баспанасын апаттан құтқарып алды". Оның билігі Севилья мен Хайен сияқты мұсылман қалаларының құлдырауындағы "қаһармандықсыз" рөлімен, сондай-ақ Гранаданың аман қалуын қамтамасыз еткен қырағылығы мен саяси қырағылығымен сипатталды. Ол эмираттың тәуелсіздігін сақтау үшін Кастилияға вассалдылықты қабылдауды, сондай-ақ христиандар мен мұсылмандар арасындағы одақтарды ауыстыруды қоса алғанда, компромиске түсуге дайын болды. Бір энциклопедияда оның билігі кезінде "көрнекті жеңістер" болмағанымен, Гранадада тұрақты билік орнатқаны және "насридтердің мәңгілік ескерткіші" - Альгамбраның құрылысын бастағаны айтылған. Алхамбра бүгінде ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұрасы болып саналады. Оның діни көзқарасы карьерасы барысында өзгерген сияқты. Басында ол исламның мистикасы сияқты аскетикалық діни шекарашы ретінде көрінді. Ол Гранададағы алғашқы билігі кезінде осы көзқарасын сақтады, бірақ билігі тұрақтанған сайын ол негізгі сунниттік ортодоксияны қабылдап, Малики фукахасының ілімдерін жүзеге асыра бастады. Бұл трансформация және оның негізгі ағымға деген адалдығы Гранаданы ислам әлемінің қалған бөлігімен сәйкес келтірді және оны оның мұрагерлері жалғастырды.