Кіріспе

Австрия мен Словения арасындағы тау асуы Лойбль асуы (Loiblpass) немесе Любельь асуы - Оңтүстік Ағаш Альптерінің Каруанкс тізбегіндегі Австрия мен Словенияны байланыстыратын биік тау асуы. Loibl Pass жолы - Карентияның Ферлах қаласы мен Жоғарғы Карниоладағы Тржич арасындағы ең қысқа байланыс және Е652 Еуропалық бағытының Клагенфурттан Наклоға дейінгі бөлігі.

География

Тау асуы Австрия мен Словения шекарасында Адриатикадан 1367 метр биіктікте, Стол массивінің шығысында орналасқан. Тау жолы (Loiblpass Straße, B 91), Шығыс Альптердегі ең тік жолдардың бірі, кең Драва аңғарынан көптеген шашты бұрыштармен өтіп бара жатқан үңгірдің басына дейін, Лойблбах бұрқасына және бірнеше шарлауығы бар живописьті Цхеппа (Чепа) ойысына параллель. Клейнер-Лойбль (Сапотница) асуынан шағын жол Бодентал аңғарына қарай бұрылады. 1963-64 жылдардан бастап көліктер тау түбіндегі екі жолақты туннель арқылы өтеді. Өткейдің оңтүстігінде жол (No. 101) Podljubelj арқылы Сава аңғарында Tržič-ке дейін және одан әрі A2 автожолына дейін өтеді. Жақын маңдағы тау үстірттері - батыста Вурзен үстірті, шығыста Сейберг Седл. Бұрын Каринтия астанасы Клагенфурт пен Карниоладағы Крань арасындағы ең маңызды жол байланыстарының бірі болған Лойбль асуының маңызы 1991 жылдан бері, Австрияның Каранкен автобанын (А 11) Вилахтан Словенияның А2 автожолымен Люблянаға жалғастыратын ұзақ Каранкен автожолы туннелі ашылғаннан кейін азайды. Бүгін жол ауыр көлік қозғалысына жабық. Шекаралық бақылау 2007 жылғы 21 желтоқсаннан бастап Словенияның Шенген аймағына қосылуымен жойылған, бірақ 2015-2016 жылдардағы "Еуропалық көші-қон дағдарысы" кезінде заңсыз шекарадан өту санының артуы салдарынан Австрияға кіру үшін уақытша қалпына келтірілді.

Тарих

Ежелгі заманнан бері әртүрлі жолдар қолданылған, олар Рим провинциясының Норикумдағы Вирунумды Эмонамен (қазіргі Любляна) байланыстырған. Орта ғасырларда Лойбль асуының стратегиялық маңызы қайтадан артты, 11 ғасырда император Генрих III Карниоланың оңтүстік-шығыс маршын Каринтиядан бөлді. 1077 жылдан бастап маркграфты басқаратын Аквилея патриархтары үстіртті күзетуді жаңадан құрылған Виктринг абатшылығының цистерциан монахтарына сеніп тапсырды, олар хоспициум мен Қасиетті Леонардқа арналған часовняны тұрғызды. Алайда, монахтар 1488 жылға қарай иеліктерді алған Холленбург (Гумберг) қамалының жергілікті иелері көтерген талаптарға қарсы тұруға мәжбүр болды. 1335 жылдан бастап солтүстік пен оңтүстік Каринтия мен Карниола императорлық иеліктері Австрияның Габсбург герцогтарының билігінде болды. 14 ғасырдың аяғында Триест қаласы Габсбургтер әмірлерінің қолына түскеннен кейін, асу маңызды сауда жолы болды. Шамамен 1560 жылдан бастап Каринтиялық игіліктер бұрынғы елік жолы кеңейтілді және Каруанкс жотасының астында 150 м ұзындықтағы туннель салынды, бұл қазіргі заманғы инженерліктің алғашқы үлгісі, кейіннен қауіпсіздіктің жоқтығына байланысты алынып тасталды. 17 ғасырда тағы бір әрекет жоспарланды; алайда, 1728 жылы император Карл VI Габсбург монархиясының жерлерін аралап шыққанда, ол әлі де Лойбль түбегінен өтіп, солтүстіктегі Deutscher Peter мейрамханасына тоқтады. Содан кейін ол Австрияның астанасы Венадан Триест портына дейінгі ұзақ қашықтықтан өтетін жолдың бір бөлігі ретінде тау жолын кеңейтуді тапсырды. Оның тұрғанын еске алу үшін асудың басына екі обелиск тұрғызылды.

Лойбль туннелі

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Каринтияның нацистік гаулейтері Фридрих Райнердің бұйрығымен тау жолының жоғарғы бөліктерін айналып өту үшін теңіз деңгейінен бір метр ұзындықта туннель салынды. Жұмыс Венадағы Universale Hoch und Tiefbau құрылыс компаниясымен жүргізілді, онда 660 азаматтық жұмысшы, бірнешеуі Виши Франциясының міндетті еңбек қызметімен және СС-мен келісімшарт бойынша 1652 мәжбүрлі жұмысшы жұмыс істеді. Бұл тұтқындар Маутхаузен-Гузен концлагерінің екі шағын қосалқы лагеріне, ол үңгірдің екі жағында орналасқан. Оларды 1940 жылдан бері Маутхаузенде қызмет етіп, шамадан тыс ұрып-соғумен танымал болған Оберштурмфюрер Юлиус Людольфтің қол астына тапсырды. Түзеудің оңтүстік жағында 1943 жылдың наурыз айында басталды. Бірінші мәжбүрлі жұмысшылар маусым айында Тржичке келді және дереу СС қызметкерлері Лойбль асуына жеткізілді. Тұтқындардың көбісі әскери тұтқындар мен саяси тұтқындар болды. Олар капо қызметін атқаратын неміс және австриялық қылмыскерлермен бірге тұтқындалды. Адамгершіліксіз жағдайларға тап болған 40 адам аштықтан, шаршаудан немесе жаман қарым-қатынас, жұмыс апаттары мен тас құлаудан қайтыс болды. Тамыз айында Людольф құрылыс компаниясы соққы мен азаптаудан жұмыс істей алмайтын тұтқындардың саны туралы шағымданғаннан кейін қызметінен босатылды. Жұмыс күшін тиімді ұстау үшін жүздеген жарақаттанған немесе науқас тұтқындар бас лагерьге қайтарылды немесе тасымалдауға мүмкіндігі болмаған жағдайда лагерь дәрігері оларды бензинмен уколдау арқылы өлтірді. 1943 жылдың желтоқсан айында туннельдің іргетасы ашылды. Рейнер мен бірнеше жоғары тұрған СС мүшелері жобаны тексеруге келді. 1944 жылдың 4 желтоқсанында Вермахт әскерінің алғашқы көліктері өте тар туннельден өтті. Әскери көліктер, Югослав майданынан кері шегінген неміс сарбаздары және босқындар 1947 жылы жабылғанға дейін туннельді пайдаланды. Соғыс аяқталғаннан кейін 1945 жылдың 7 мамырында екі лагерден аман қалған 950 тұтқын күзетшілермен тасталып, Фестриц-им-Розенталға қарай жүріп кетті, онда олар келесі күні югослав партизандарымен кездесті. Тірі қалғандар іс жүзінде "өздерін азат еткендіктен", олар Маутхаузен-Гузеннің эвакуацияланбаған немесе азат етілмеген жалғыз қосалқы лагері болды. Америка әскери соты 1946 жылы 13 мамырда командир Юлиус Людольфті өлім жазасына кесіп отырды. Ол 1947 жылы 28 мамырда өлім жазасына кесілді. Британдық әскери соттар лагерьлердің басқа екі СС командирін, Якоб Винклер мен Уолтер Бризекеге 10 қарашада 1947 жылы өлім жазасына кесіп, лагерь дәрігері Зигберт Рамзауэрді 10 қазанда өмір бойына бас бостандығынан айырды. Алайда, 1954 жылы Рэмсауер босатылды, көп ұзамай ол Клагенфурт мемлекеттік ауруханасында жұмысқа орналасты. Бүгінде Австрияның туннельге кіретін есігінің алдындағы тақташалар мен Словенияның оңтүстік бөлігіндегі Лойбль лагерінің орнына орнатылған ескерткіш сол әділетсіздіктерді еске түсіреді. 2015 жылдың 13 маусымында оның есіне арналған бірлескен еске алу рәсімі өткізілді. 1950 жылы Австрия мен Югославия Федеративтік Халық Республикасы арасындағы шекаралық өткел ретінде қайта ашылған туннель 1960 жылдардың басында 1963 жылдың қарашасында екі жолаққа кеңейтілді. Тау асуының басындағы ескі жол 1967 жылдан бері автокөлік қозғалысына жабылған.

Демалыс

Жазда ескі жол өткелінен Караванк тауларының негізгі жотасы бойымен жаяу жүру жолдарымен жүруге болады. Жыл сайын қыста солтүстік (Словения) жағында шаңғымен жүгіру орындары ашылады.