Кіріспе

Сербияның тарихи аймағы Рашка (; Rascia) - Сербияның географиялық және тарихи аймағы. Бастапқыда ерте ортағасырлық Сербия мен Болгария арасындағы шағын шекаралық аудан (Рас қаласы / ауданы), 12 ғасырдың ортасынан бастап Сербия Ұлы княздігінің және Сербия Корольдігінің орталығы болды. Қазіргі мағынада Рашка аймағы қазіргі Сербияның оңтүстік-батысында орналасқан аймақ (соның ішінде Стари Влах, төменде қараңыз). Болгария шекарасы Пестер жазығында және солтүстікте Чaчакта болды. Соңғы қолбасшысы Критоплос болды, ол содан кейін император қамалдың құлауы үшін жазалады. 1149 жылы Мануэль I Комнен Рас және Галич бекінісін қайтарып алды, ал келесі жылы сербтер мен венгрлермен сәтті күресті, сербтер Византияға адалдыққа ант берді. Келесі онжылдықтардың бір жерінде сербтер Расты жаулап алып, оны толықтай басқара бастады, Степан Неманья мерекелеу үшін Đurđevi stupovi монастырын салдырды, оның құрылысы 1170-1171 жылы аяқталғанын көрсететін жазумен. Ол патшаның резиденциясы болды, бірақ тұрақты резиденция немесе оның мұрагерлері емес, өйткені билік етуші әулет сондай-ақ өз аумағындағы басқа да сарай орталықтарын басқарды. Византияның араласуы 12 ғасырдың соңына дейін жалғасты, ал Сербияның феодалдық билеушілері көбінесе Византияның билігі астында болды. Сербияның толық тәуелсіздігін, оның ішінде Рашка аймағын 1190 жылы Византиялықтар Исаак II Ангелос пен Стефан Неманья арасындағы шешілмейтін соғыстан кейін мойындады. Алайда, Болгария мен Сербияның шекарасы 12 ғасырдың аяғы мен 13 ғасырдың басында әлі де "өте өзгермелі" болған. Рас бекінісінің маңында дамыған қала және оның епископтығын құрайтын аумақ серб билеушілері Византия империясынан алған алғашқы маңызды әкімшілік бірлік болды. Сербия мемлекетінің орталығы болғандықтан, латын тіліндегі дереккөздерде серб билеушілері Рашиани деп аталып, олардың мемлекеті Рашиа деп аталатын болды. Бұл атау унгарлар мен немістер арасында он тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырларға дейін қолданылды.

Қазіргі заманғы

1833 жылы тарихи Рашка аймағының кейбір солтүстік бөліктері Рашка мен Ибар өзендерінің қосылуына дейін Осман билігінен бөлініп, Сербия княздігіне қосылды. Бұл мерекені атап өту үшін князь Милош Обренович (1815-1839) Осман империясының шекарасында, Рашка өзені мен Ибардың тұсымасында орналасқан Рашка деп аталатын жаңа қала құрды. 1878 жылы қазіргі Андриевица айналасындағы тарихи Рашка аймағының оңтүстік-батыс бөлігі Осман билігінен босатылып, Черногория княздігіне қосылды. Бұл оқиғаға орай, Черногорияның князі Никола (1860-1918) жаңа құрылған Шығыс православие епархиясын Захумлье мен Рашка епархиясы деп атауға шешім қабылдады. 1912 жылы тарихи Рашка аймағының орталық бөліктері Осман билігінен босатылды және Сербия Корольдігі мен Черногория Корольдігі арасында бөлінді, сонымен қатар Сербияға қарасты Стари Рас ортағасырлық қамалы болды. 1918-1922 жылдар аралығында Рашка ауданы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің әкімшілік бірліктерінің бірі болды. Оның орталығы Нови-Пазар қаласында болды. 1922 жылы Рашка облысы деп аталатын жаңа әкімшілік бірлік құрылды. 1929 жылы бұл әкімшілік бірлік жойылып, оның аумағы жаңадан құрылған үш провинцияға (бановин) бөлінді. Қазіргі Сербияның шекарасында 12 ғасырдың ортасынан кейінгі тарихи Рашка аймағы (шамамен) үш ауданның аумақтық аумағын қамтиды: Рашка, Златибор және Моравица.

Мәдениет

Батыс Сербия мен Шығыс Босниядағы кейбір шіркеулерді Рашка архитектуралық мектебіне жататын Рашкадан келген шеберлер салған. Олардың ішінде: Стари-Рас қаласындағы Киелі елшілер Петір мен Пауыл шіркеуі, Градак және Стара-Павлика монастырлары бар.