Кіріспе
Сербияның тарихи аймағы Рашка (; Rascia) - Сербияның географиялық және тарихи аймағы. Бастапқыда ерте ортағасырлық Сербия мен Болгария арасындағы шағын шекаралық аудан (Рас қаласы / ауданы), 12 ғасырдың ортасынан бастап Сербия Ұлы княздігінің және Сербия Корольдігінің орталығы болды. Қазіргі мағынада Рашка аймағы қазіргі Сербияның оңтүстік-батысында орналасқан аймақ (соның ішінде Стари Влах, төменде қараңыз). Болгария шекарасы Пестер жазығында және солтүстікте Чaчакта болды. Соңғы қолбасшысы Критоплос болды, ол содан кейін император қамалдың құлауы үшін жазалады. 1149 жылы Мануэль I Комнен Рас және Галич бекінісін қайтарып алды, ал келесі жылы сербтер мен венгрлермен сәтті күресті, сербтер Византияға адалдыққа ант берді. Келесі онжылдықтардың бір жерінде сербтер Расты жаулап алып, оны толықтай басқара бастады, Степан Неманья мерекелеу үшін Đurđevi stupovi монастырын салдырды, оның құрылысы 1170-1171 жылы аяқталғанын көрсететін жазумен. Ол патшаның резиденциясы болды, бірақ тұрақты резиденция немесе оның мұрагерлері емес, өйткені билік етуші әулет сондай-ақ өз аумағындағы басқа да сарай орталықтарын басқарды. Византияның араласуы 12 ғасырдың соңына дейін жалғасты, ал Сербияның феодалдық билеушілері көбінесе Византияның билігі астында болды. Сербияның толық тәуелсіздігін, оның ішінде Рашка аймағын 1190 жылы Византиялықтар Исаак II Ангелос пен Стефан Неманья арасындағы шешілмейтін соғыстан кейін мойындады. Алайда, Болгария мен Сербияның шекарасы 12 ғасырдың аяғы мен 13 ғасырдың басында әлі де "өте өзгермелі" болған. Рас бекінісінің маңында дамыған қала және оның епископтығын құрайтын аумақ серб билеушілері Византия империясынан алған алғашқы маңызды әкімшілік бірлік болды. Сербия мемлекетінің орталығы болғандықтан, латын тіліндегі дереккөздерде серб билеушілері Рашиани деп аталып, олардың мемлекеті Рашиа деп аталатын болды. Бұл атау унгарлар мен немістер арасында он тоғызыншы және жиырмасыншы ғасырларға дейін қолданылды.
Raška (; Rascia) is a geographical and historical region of Serbia. Initially a small borderline district between early medieval Serbia and Bulgaria (city/area of Ras), since the mid 12th century became the center of the Grand Principality of Serbia and of the Serbian Kingdom. In the modern sense, Raška region would be an area situated in the southwestern modern Serbia (including Stari Vlah, see below). Bulgarian borderline was at Pešter plateau and to the north at Čačak. Its last commander was a Kritoplos who was then punished by the Emperor for the fall of the fortress. In 1149, Manuel I Comnenus recovered the fortress of Ras and Galič, and next year continued to successfully fight off Serbians and Hungarians, with the Serbs swearing loyalty to the Byzantines. Somewhere in the next decades, Serbians conquered and started to fully control Ras, with Stefan Nemanja in celebration building the monastery of Đurđevi stupovi, with an inscription showing that the end of the construction was in 1170 1171. It became a royal residence, but it was not permanent residence or that of his successors as the ruling dynasty also ruled over other such palatial centres in its territory. Byzantine intervention continued until the end of the 12th century and the Serb feudal rulers of the region were often under Byzantine suzerainty. The full independence of Serbia including Raška's region was recognized by the Byzantines in 1190 after an indecisive war between Isaac II Angelos and Stefan Nemanja. However, the Bulgarian Serbian border in the late 12th and early 13th century probably was still "very fluid". The town which had developed near the fortress of Ras and the territory which comprised its bishopric were the first significant administrative unit which Serb rulers acquired from the Byzantine Empire. As it was made the seat of the Serbian state in Latin sources of the era Serb rulers began to be named Rasciani and their state as Rascia. The name was used among Hungarians and Germans up until the nineteenth and twentieth centuries.
Қазіргі заманғы
1833 жылы тарихи Рашка аймағының кейбір солтүстік бөліктері Рашка мен Ибар өзендерінің қосылуына дейін Осман билігінен бөлініп, Сербия княздігіне қосылды. Бұл мерекені атап өту үшін князь Милош Обренович (1815-1839) Осман империясының шекарасында, Рашка өзені мен Ибардың тұсымасында орналасқан Рашка деп аталатын жаңа қала құрды. 1878 жылы қазіргі Андриевица айналасындағы тарихи Рашка аймағының оңтүстік-батыс бөлігі Осман билігінен босатылып, Черногория княздігіне қосылды. Бұл оқиғаға орай, Черногорияның князі Никола (1860-1918) жаңа құрылған Шығыс православие епархиясын Захумлье мен Рашка епархиясы деп атауға шешім қабылдады. 1912 жылы тарихи Рашка аймағының орталық бөліктері Осман билігінен босатылды және Сербия Корольдігі мен Черногория Корольдігі арасында бөлінді, сонымен қатар Сербияға қарасты Стари Рас ортағасырлық қамалы болды. 1918-1922 жылдар аралығында Рашка ауданы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің әкімшілік бірліктерінің бірі болды. Оның орталығы Нови-Пазар қаласында болды. 1922 жылы Рашка облысы деп аталатын жаңа әкімшілік бірлік құрылды. 1929 жылы бұл әкімшілік бірлік жойылып, оның аумағы жаңадан құрылған үш провинцияға (бановин) бөлінді. Қазіргі Сербияның шекарасында 12 ғасырдың ортасынан кейінгі тарихи Рашка аймағы (шамамен) үш ауданның аумақтық аумағын қамтиды: Рашка, Златибор және Моравица.
Мәдениет
Батыс Сербия мен Шығыс Босниядағы кейбір шіркеулерді Рашка архитектуралық мектебіне жататын Рашкадан келген шеберлер салған. Олардың ішінде: Стари-Рас қаласындағы Киелі елшілер Петір мен Пауыл шіркеуі, Градак және Стара-Павлика монастырлары бар.