Кіріспе

Тәуелсіздікке қарсы сессионизм 1901 жылы Федерациядан кейін көп ұзамай Батыс Австралияның саяси пейзажының қайталанатын ерекшелігі болды. Өзін-өзі басқару немесе сепаратизм идеясы жергілікті газет мақалалары мен редакциялық мақалалар арқылы жиі талқыланады. Бірнеше рет бөліну мемлекет үшін маңызды саяси мәселе болды, соның ішінде 1933 жылы сәтті, бірақ жүзеге асырылмаған мемлекеттік референдумда. Бөлек болу жақтастарының бір қайталанатын аргументі Канберрадағы федералды үкімет осы мемлекеттің шығысында орналасқан үлкен халық орталықтарының бизнесі мен халық мүдделерін қолдайды деген болжамға негізделген. Көпшілік Батыс Австралияны ұмытылған немесе "Асқыр қыз" штаты деп айыптайды, ол федералды қаржыға қайтарылғаннан гөрі көбірек қаржы бөледі және халық саны көп штаттар тарапынан кемсітіледі. Алайда Австралия Конституциясы одақты "бір ажырамас Федералды одақ" деп сипаттайды және штаттардың бөлініп шығуына ешқандай жағдай жасамайды. Батыс Австралия - бұл осы преамбулада нақты аталмаған жалғыз мемлекет, өйткені оның қосылу туралы соңғы шешімі Ұлыбритания Парламенті қабылдаған конституцияны өзгерту үшін тым кеш келді.

Колониялық өзін-өзі басқару

Батыс Австралия заң шығарушы кеңесіндегі кейбір лауазымдарға өкілдік сайлауды талап ететін өтінішхаттар 1865 және 1869 жылдары Лондонға ұсынылды. Бұл 1870 жылы берілді, бірақ губернатордың ветосын сақтады. 1887 жылы жаңа конституция, оның ішінде өзін-өзі басқару құқығы жасалды және 1890 жылы Британдық Қоғамдық палатасы өзін-өзі басқаруды беретін акт қабылдады және оны Королева Виктория мақұлдады.

1974 жылы Батыс Австралияның бөліну қозғалысы

Темір кенінің магнаты Лэнг Хэнкок 1974 жылы Батыс Австралияның бөліну қозғалысын құрды. Оның тобы негізінен салықтар мен тарифтерге назар аударды, Австралияның сауда кедергілері мемлекетінің негізінен тау-кен және бидай экспорттық салаларына зиян тигізді деп, Австралияның шетелдік валютасының шамадан тыс мөлшерін тапты. 1974 жылғы Сенат сайлауында партия Дон Томасты сәтсіз үміткер ретінде ұсынды. Алайда, Батыс Австралия экономикасы сол кезде өркендеп, ірі капиталды жұмыстар жүргізіліп, өркендеудің барлық уақытта жоғары деңгейінде болды. Бірнеше жылдан кейін бұл қозғалыстың дамуы тоқтады.

Жақында болған тарих

+ 2010 жылы Батыс Австралияның әртүрлі ресурстардағы үлесі Австралияның жалпы халқының 10%Жылы ішкі өнім 13,1% Минералдық және энергетикалық өнім 48%Тауарлар экспорты 39%Жездеу55%Жеке инвестициялар28%ЖСТ үлесі 8,1% ХХІ ғасырдың басында Австралия "ресурстар бумының" ортасында болды, бұл тағы да Батыс Австралияның Австралия экономикасына экономикалық үлесі жоғары деңгейде болды дегенді білдірді. Мемлекетке жіберілетін федералды ресурстардың салыстырмалы түрде аз үлесі елге экономикалық үлес қосуға байланысты сепаратистік риторика толқынын күшейте түсті. Мысалы, 2008 жылдың 22 қазанында өткен Vista Public Lecture-де Батыс Австралияның бұрынғы премьер-министрі Ричард Корт, мемлекет ресурстарға бай экономикасын пайдалануды жалғастырған кезде, оқшауланушылық жағдайлары күшейе түсті деп мәлімдеді. Ол сол кезде Батыс Австралияның елдің экспорттық табысының 35% -ын құрағанын, бірақ табыстың көп бөлігі "Канберрада өсіп келе жатқан қаржылық мысқалды" нығайту үшін пайдаланылғанын айтты. Мемлекетте халықтың шамамен 9-10% -ы болды, тауарлар мен көрсетілетін қызметтер салығынан түскен түсімнің 10% -дан астамын құрады, бірақ бөлінгеннің 6% -ын ғана алды. Батыс Австралия Шотландия, Уэльс, Баск елі және Каталониямен бірге "өздерінің ұлттық астаналарынан барынша жоғары фискалдық және саяси дербестікке ұмтылған жерлер" ретінде 2013 жылдың қазан айында "Нью-Йорк Таймс" газетінде топтастырылды. 2016 жылы сепаратистік WAxit партиясы құрылды. Партия келесі сайлауларда едәуір дауыс жинаған жоқ. COVID-19 пандемиясы кезінде және 2020 жылы Австралияның қалған бөлігімен WA шекарасының жабылуы кезінде WA-ның бөлінуіне қолдау тағы да артты. 2020 жылдың қазан айында жүргізілген сауалнамада Батыс Австралияның 28% -ы Батыс Австралияның Австралия федерациясынан кетуін қолдайды.