Кіріспе
Тәуелсіздікке қарсы сессионизм 1901 жылы Федерациядан кейін көп ұзамай Батыс Австралияның саяси пейзажының қайталанатын ерекшелігі болды. Өзін-өзі басқару немесе сепаратизм идеясы жергілікті газет мақалалары мен редакциялық мақалалар арқылы жиі талқыланады. Бірнеше рет бөліну мемлекет үшін маңызды саяси мәселе болды, соның ішінде 1933 жылы сәтті, бірақ жүзеге асырылмаған мемлекеттік референдумда. Бөлек болу жақтастарының бір қайталанатын аргументі Канберрадағы федералды үкімет осы мемлекеттің шығысында орналасқан үлкен халық орталықтарының бизнесі мен халық мүдделерін қолдайды деген болжамға негізделген. Көпшілік Батыс Австралияны ұмытылған немесе "Асқыр қыз" штаты деп айыптайды, ол федералды қаржыға қайтарылғаннан гөрі көбірек қаржы бөледі және халық саны көп штаттар тарапынан кемсітіледі. Алайда Австралия Конституциясы одақты "бір ажырамас Федералды одақ" деп сипаттайды және штаттардың бөлініп шығуына ешқандай жағдай жасамайды. Батыс Австралия - бұл осы преамбулада нақты аталмаған жалғыз мемлекет, өйткені оның қосылу туралы соңғы шешімі Ұлыбритания Парламенті қабылдаған конституцияны өзгерту үшін тым кеш келді.
Secessionism has been a recurring feature of Western Australia's political landscape since shortly after Federation in 1901. The idea of self governance or secession has often been discussed through local newspaper articles and editorials. On a number of occasions secession has been a serious political issue for the State, including in a successful but unimplemented 1933 state referendum. One recurring argument by proponents of secession is based on the assumption that a federal government in Canberra will favour the business and popular interests of the larger population centres lying to the east of this state. A common complaint is that Western Australia is a forgotten or Cinderella state, which contributes more to federal funds than it gets back, and is discriminated against by the more populous states. The Constitution of Australia, however, describes the union as "one indissoluble Federal Commonwealth" and makes no provision for states to secede. Western Australia is the only state not specifically listed in this preamble, as its final decision to join came too late for the constitution, already enacted by the UK Parliament, to be altered.
Колониялық өзін-өзі басқару
Батыс Австралия заң шығарушы кеңесіндегі кейбір лауазымдарға өкілдік сайлауды талап ететін өтінішхаттар 1865 және 1869 жылдары Лондонға ұсынылды. Бұл 1870 жылы берілді, бірақ губернатордың ветосын сақтады. 1887 жылы жаңа конституция, оның ішінде өзін-өзі басқару құқығы жасалды және 1890 жылы Британдық Қоғамдық палатасы өзін-өзі басқаруды беретін акт қабылдады және оны Королева Виктория мақұлдады.
1974 жылы Батыс Австралияның бөліну қозғалысы
Темір кенінің магнаты Лэнг Хэнкок 1974 жылы Батыс Австралияның бөліну қозғалысын құрды. Оның тобы негізінен салықтар мен тарифтерге назар аударды, Австралияның сауда кедергілері мемлекетінің негізінен тау-кен және бидай экспорттық салаларына зиян тигізді деп, Австралияның шетелдік валютасының шамадан тыс мөлшерін тапты. 1974 жылғы Сенат сайлауында партия Дон Томасты сәтсіз үміткер ретінде ұсынды. Алайда, Батыс Австралия экономикасы сол кезде өркендеп, ірі капиталды жұмыстар жүргізіліп, өркендеудің барлық уақытта жоғары деңгейінде болды. Бірнеше жылдан кейін бұл қозғалыстың дамуы тоқтады.
Жақында болған тарих
+ 2010 жылы Батыс Австралияның әртүрлі ресурстардағы үлесі Австралияның жалпы халқының 10%Жылы ішкі өнім 13,1% Минералдық және энергетикалық өнім 48%Тауарлар экспорты 39%Жездеу55%Жеке инвестициялар28%ЖСТ үлесі 8,1% ХХІ ғасырдың басында Австралия "ресурстар бумының" ортасында болды, бұл тағы да Батыс Австралияның Австралия экономикасына экономикалық үлесі жоғары деңгейде болды дегенді білдірді. Мемлекетке жіберілетін федералды ресурстардың салыстырмалы түрде аз үлесі елге экономикалық үлес қосуға байланысты сепаратистік риторика толқынын күшейте түсті. Мысалы, 2008 жылдың 22 қазанында өткен Vista Public Lecture-де Батыс Австралияның бұрынғы премьер-министрі Ричард Корт, мемлекет ресурстарға бай экономикасын пайдалануды жалғастырған кезде, оқшауланушылық жағдайлары күшейе түсті деп мәлімдеді. Ол сол кезде Батыс Австралияның елдің экспорттық табысының 35% -ын құрағанын, бірақ табыстың көп бөлігі "Канберрада өсіп келе жатқан қаржылық мысқалды" нығайту үшін пайдаланылғанын айтты. Мемлекетте халықтың шамамен 9-10% -ы болды, тауарлар мен көрсетілетін қызметтер салығынан түскен түсімнің 10% -дан астамын құрады, бірақ бөлінгеннің 6% -ын ғана алды. Батыс Австралия Шотландия, Уэльс, Баск елі және Каталониямен бірге "өздерінің ұлттық астаналарынан барынша жоғары фискалдық және саяси дербестікке ұмтылған жерлер" ретінде 2013 жылдың қазан айында "Нью-Йорк Таймс" газетінде топтастырылды. 2016 жылы сепаратистік WAxit партиясы құрылды. Партия келесі сайлауларда едәуір дауыс жинаған жоқ. COVID-19 пандемиясы кезінде және 2020 жылы Австралияның қалған бөлігімен WA шекарасының жабылуы кезінде WA-ның бөлінуіне қолдау тағы да артты. 2020 жылдың қазан айында жүргізілген сауалнамада Батыс Австралияның 28% -ы Батыс Австралияның Австралия федерациясынан кетуін қолдайды.
At the start of the 21st century, Australia was in the middle of a "resources boom", which once again meant that Western Australia's economic contribution to the Australian economy was at a high point. Perceptions of a disproportionately low share of federal resources sent to the state relative to its economic contribution to the country further fanned a wave of secessionist rhetoric. For example, at the 22 October 2008 Vista Public Lecture, former Western Australian Premier, Richard Court, said that the case for secessionism only strengthened while the Commonwealth continued to exploit the State's resource rich economy. He argued that, at the time, Western Australia accounted for 35% of the nation's export income yet most of the revenue was used to strengthen the "financial muscle growing in Canberra". The state had approximately 9–10% of the nation's population, generated over 10% of the Goods and Services Tax revenue, but received only 6% of what was being distributed. Western Australia was grouped with Scotland, Wales, the Basque Country, and Catalonia as "places seeking maximum fiscal and policy autonomy from their national capitals" in an October 2013 opinion piece in The New York Times. In 2016, the pro secessionist WAxit Party was formed. The party failed to gain a significant number of votes in subsequent elections. Support for WA secession grew again during the COVID 19 pandemic and WA's hard border closure with the rest of Australia in 2020. A poll run in October 2020 found that 28% of Western Australians support Western Australia leaving the Australian federation.