Кіріспе

Амфибиялық Холдридж жабайысының түрі (Incilius holdridgei), бұрын Bufo holdridgei, Коста-Рикаға тән жабайының түрі. 2008 жылдың қазан айында Халықаралық табиғат қорғау одағы оның Қызыл тізімінде жойылған деп жариялады, өйткені бұл түр көп жылдар бойы кеңінен іздеу жүргізілгеніне қарамастан, 1987 жылдан бері байқалмаған. Алайда 2010 жылы Коста-Риканың герпетологы бұл түрді қайтадан тапты және қазір ол өте қауіпті деп саналады.

Таксономия

Бастапқыда Коста-Риканың Орталық Кордильерасындағы Барва жанартауында табылған Холдридж жабайысы әлі күнге дейін Коста-Риканың тропикалық ормандарының сол кішкентай аймағында мекендейді. Ол ғылыми зерттеуші Холдриджтің есімімен аталған. Оны басқа жабындардан морфологиялық айырмашылықтарымен жіктеуде ажыратуға болады. Мысалы, Incilius holdridgei Incilius fastidiosus-тен басқаша бас сүйегі қыртыстарымен және Incilius peripetates-тен ересек жастағы әртүрлі өлшемдерімен ерекшеленеді. Incilius holdridgei тұмсықтары кішкентай, денесі жұмыртқа тәрізді, түсі қара қоңыр, беті ашық. Құйрық пен құйрық қанаттары дөңгелектенген. Ауыз ішке қарай бағытталған, ал ауыз дискісінде ірі папиллярлар қатарымен шектелген 2 - 3 тіркесік тістер бар. 1987 жылдан бастап бұл түрдің саны азайып, қазіргі уақытта өте қауіпті жағдайда. Бұл атауға ол орманның жер бетіндегі көлдерде жұмыртқа көтереді. Бұл түр ашық жайылымдағы көлдерде үлкен топ болып көбейеді. Холдридж жабайысының негізгі қауіп-қатері - хитридиомикоз, қосмекенділерде инфекциялық ауруды тудыратын саңырауқұлақ патогені, Batrachochytrium dendrobatidis. Саңырауқұлақ кератинді құрайтын тері қабатын кератинді қызады. Бұл саңырауқұлақтың жоғары деңгейі Холдридж жабайысының көбейген аймақтарында түрдің жойылып кетуінен бұрын және кейін анықталды. Жас тұқымдар табылды, бұл салыстырмалы түрде жақында өсіп-өну белсенділігін көрсетеді, бірақ үлкен жиынтықтар байқалмады; бұл түрді қауіпті деп санауға болады. Incilius holdridgei тұқымдасының барлық белгілі аймағы қорғалатын аумаққа жатады: Parque Nacional Braulio Carrillo. Алайда, Альто-Эль-Робльдегі көбейіп жатқан тоғандар негізгі жолға жақын орналасқан, сондықтан туризмнің артуынан қауіп төнуі мүмкін.

Қорғау жұмыстары

2006 жылы жабайы жабайы құс жойылып бара жатқан жануарлар тізіміне енгізілді. Бұл түрдің белгілі аумағының көп бөлігі Сан-Хосе астанасынан солтүстік-шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан Braulio Carrillo ұлттық паркіне қорғалған. 2010 жылы түрдің сақталуы белгілі екі жер Cerro Dantos және Jaguarundi Refuges орналасқан, олардың екеуі де ұлттық парк ретінде бірдей қорғалу мәртебесіне ие емес. Тіпті қорғалу деңгейі төмен болса да, бұл баспаналардың орманды жері сақталған және қауіп төнбеген сияқты. Incilius holdridgei популяциясы қалпына келеді деп ойласақ та, белгілі популяциялар туралы ақпарат әлі де өте шектеулі; популяция динамикасы, көбейту орындарының экологиялық факторлары, популяцияның денсаулығы мен генетикасы туралы көбірек зерттеулер қажет. Жабайы бақалардың азаюының басты себебі - хитридиомикоз, бұл амфибияларға әсер ететін инфекциялық ауру, бұл хитридті саңырауқұлақтың салдарынан болады. Китридтер грибінің көбеюі жаһандық жылынумен байланысты.