Кіріспе
Израильге тән қосмекенділер түрі Speciesbox
| name = Хула боялған бақасы
| image = PikiWiki Israel 79040 latonia nigriventer. jpg
| image caption =
| status = CR
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Latonia
| species = nigriventer
| authority = (Mendelssohn & Steinitz, 1943) Хула боялған бақасы 1950 жылдары тіршілік ортасының жойылуы салдарынан жойылған деп есептелді, бірақ 2011 жылы қайта табылды. 1950 жылдары Хула көлі мен оның батпақтарының кептірілуі осы бақаның, сондай-ақ Мирогрекс хуленсис ципринид балығы мен Тристрамелла интермедия циклид балығының жойылуына себеп болды деп саналды. Көл кептірілуге дейін бар болғаны бес дарабас табылды. Бақаның қайта пайда болуына Хула қорығындағы экологиялық жағдайдың жақсаруы ықпал еткен болуы мүмкін. 1940 жылғы төрт үлгіні типтік үлгілер ретінде пайдалану жоспарланған, бірақ кішкентай, жартылай жетілмеген бақаны үлкені тұтқындық жағдайында жеп қойды. Израиль табиғат және саябақтар басқармасының экологының сөзіне сүйенсек, бақаның ивритше аты – агулашон шехор гахон («қара ішті дөңгелек тілді»), себебі оның іші қара, ал тілі дөңгелек. Түрдің ғылыми аты да осы ерекшеліктерді көрсетеді. Басқа бақалардың тілдерінен айырмашылығы, ол олжаны ұстау үшін қолданылмайды. Бастапқыда бұл бақаның Discoglossus туысына жататыны болжалданған, бірақ түрді қайта ашқаннан кейін жүргізілген генетикалық және морфологиялық зерттеулер нәтижесінде оны Latonia туысына қайта жіберді, оның басқа тірі өкілдері белгісіз. Latonia-ның қазбалары Еуропада жоғарғы олигоценнен ерте плейстоценге дейін табылған. Latonia-ның ең жақын туысы – Discoglossus. Осыған сүйене отырып, Хула боялған бақасы «тірі қазба» деп аталды, ол ежегі генетикалық тарамның жалғыз сақталған өкілі. Израиль оны жойылып бара жатқан түрлер тізіміне енгізді, Голан биіктіктерінде немесе Ливанның оңтүстігінде қалдық популяция табылуы мүмкін деген үмітте. 2011 жылы түрді қайта ашқаннан кейін, IUCN бақаның жағдайына қатысты оны аса қауіпті түр ретінде қарастырады, өйткені оның белгілі ареалы 2 км²-ден аспайды. 2010 жылдың тамызында Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) қосмекенділер жөніндегі мамандар тобы жойылып кеткен деп саналатын бақа түрлерін іздеу мақсатымен экспедиция ұйымдастырды, олардың арасында Хула боялған бақасы да болды.
Speciesbox
| name = Hula painted frog
| image = PikiWiki Israel 79040 latonia nigriventer. jpg
| image caption =
| status = CR
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| genus = Latonia
| species = nigriventer
| authority = (Mendelssohn & Steinitz, 1943) The Hula painted frog was thought to be extinct as a result of habitat destruction during the 1950s until the species was rediscovered in 2011. The draining of Lake Hula and its marshes in the 1950s was thought to have caused the extinction of this frog, along with the cyprinid fish Mirogrex hulensis and cichlid fish Tristramella intermedia. Only five individuals had been found prior to the draining of the lake. Environmental improvements in the Hula reserve have been cited as a possible reason for the frog's reemergence. The four 1940 specimens were to be used as types, but the smaller, half grown frog was eaten by the larger one in captivity. According to an ecologist of the Israel Nature and Parks Authority, the frog's Hebrew name, agulashon shehor gahon (Black bellied round tongued), derives from its black belly and round tongue. The scientific name of the species reflects these details as well. Unlike the tongues of other frogs, it is not used to catch prey. This frog was originally proposed to be a member of the genus Discoglossus, but further genetic and morphological assessment after the rediscovery of the species led a reassignment to genus Latonia, for which no other living examples are known. Fossils of Latonia are known in Europe spanning from the Upper Oligocene until the Early Pleistocene. The closest relative of Latonia is considered to be Discoglossus. On this basis, the Hula painted frog has been labeled a living fossil, the only extant representative of an ancient genetic split. Israel continued to list it as an endangered species in the slim hope that a relict population may be found in the Golan Heights or in southern Lebanon. Following the rediscovery of the species in 2011, the IUCN now considers the frog to be critically endangered as its known habitat occupies less than 2 km2. In August 2010, a search organised by the Amphibian Specialist Group of the International Union for Conservation of Nature set out to look for various species of frogs thought to be extinct in the wild, including the Hula painted frog.
Қазіргі зерттеулер
2013 жылы Nature Communications журналында жарияланған зерттеуде 2011 жылы Хула табиғи қорығында реттік патрульдеу кезінде рейнджер Йорам Малка бақаны тапты. Ол оны көп жылдар бойы іздеп жүргендіктен, бірден Хула боялған бақа деп күдіктенді. Ғалымдар оның осы сирек кездесетін түр екенін растады. Израиль табиғат және саябақтар басқармасының экологы бақаның табылуын аймақтың сумен толуына байланыстырды. 29 қарашада сол аймақта екінші дана табылды. 2016 жылы Руппин академиялық орталығының теңіз ғылымдары мектебінің профессоры Сариг Гафни басқарыған топ, 52 Хула аңғарының су тобықтарын зерттеу барысында, батпақ сазда емес, суда бірнеше жүз бақадан тұратын популяцияларды анықтады – 17 су тобығында популяциялар кездесті. 2017 жылы Molecular Ecology Journal журналында жарияланған мақалада ғалымдар тобы Хула боялған бақалар үшін қолайлы сулы орталарды анықтау үшін қоршаған ортаның ДНК (eDNA) әдісін қолданғандығы айтылды. Бұрын Хула көлінде осы бақаны қоса алғанда, көптеген сирек түрлер мекен еткен. 2011 жылы осы түрдің осы аймақта (Хула табиғи қорығында) қайта табылуынан бастап, оны зерттеу және қорғау жұмыстары күш алды. Дегенмен, осы түрдің жасырын болуы (соның салдарынан 1950-2010 жылдар аралығында табылмай қалды) бұл күш-жігерге кедергі келтірді. Сирек кездесетін қосмекенділер мен су жануарларын, соның ішінде Хула боялған бақаларын анықтау үшін жүйелі және тиімді әдістеме болмағандықтан, олар кейін қайта табыларша «жойылған» деп есептелді. Экологиялық ДНК (eDNA) су ортасында түрлердің болуын анықтау үшін маңызды құралға айналуда. Су фильтраты арқылы алынған генетикалық материалды (eDNA) бөліп алу және одан кейін сандық полимераза тізбекті реакциясын (qPCR – генетикалық материалды нақты уақытта күшейту әдісі) қолдану – сирек организмдерді анықтау мүмкіндігін арттыратын жоғары сезімтал әдістер. Зерттеушілер суда eDNA болса және бақаның физикалық болуы анықталса, ол жер Хула боялған бақалардың болуына оң нәтиже беретін орын деп қорытындылады. Осылайша, зерттеушілер 52 орынды сынап көрді, нәтижесінде 22 орында Хула боялған бақалардың бар екендігі анықталды. Оң нәтижелер көбінесе Хула табиғи қорығы, Агамон-ха-Хула және Эйн-Тео табиғи қорығы төңірегіндегі аймақтарда тіркелді. Бұл аймақтар бұрынғы Хула көлінің орнымен шектес және органикалық, аллювиалды және коллювиалды топырақтарды қамтиды. Осы аймақтардағы зерттеулердің нәтижелері табиғи парктің жабайы табиғатты сақтаудағы маңыздылығын көрсетеді. eDNA арқылы болжанатын қолайлы орталар осы сирек бақаны сақтау үшін болашақта көшіруге болатын жерлерді анықтау үшін маңызды. 2018 жылы Nature Scientific Reports журналында жарияланған мақалада осы түрдің аз саны және таралу қабілеті төмен екендігі айтылды, сондай-ақ шұғыл қорғау шараларын қабылдау қажеттігіне назар салынды. Бұл популяциядағы (Nad) көбеюге қабілетті ересектердің саны 234-235 жеке бағаланды. Олар 118 ересек бақаны ұстап, қайта ұстау және микросателлиттік талдау арқылы осы түрдің популяциялық генетикасын анықтады. Күтпегендей, бұл бақаның генетикалық әртүрлілігі жоғары (HO = 0.771) және инбридинг коэффициенті төмен (FIS = -0.018), ал тиімді популяция мөлшері (Ne) шамамен 16-35 құрады. Бұл бірнеше белгісіз популяциялардың болуына немесе генетикалық араласуға байланысты болуы мүмкін, нәтижесінде аз популяцияға қарамастан, генетикалық әртүрлілік жоғары және инбридинг төмен. Болашақтағы зерттеулер басқа популяцияның мекендеу орындарын, жақсы зерттелмеген немесе Хула аңғарындағы бақаның болуы мүмкін әртүрлі жерлерді анықтауға бағытталуы керек. Бұл түрдің сулы орталары бұзылуға және жойылып бара жатқан Хула бақасының тіршілігіне қауіп төндіретін антропогендік факторларға ұшырайды. Осылайша, осы сирек түрдің қолайлы ортасын болжаумен айналысатын болашақ зерттеулердің нәтижелері және олардың сипаттамасы Latonia туысының жалғыз тірі мүшесін қорғау үшін қауіпсіз орындардың сипаттамаларын ұсыну арқылы маңызды болады.