Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Белиз – Солтүстік және Оңтүстік Америка арасындағы ерекше орналасуы мен өсімдіктер мен жануарлар үшін кең ауқымды климаттық және тұрмыстық орталардың болуының арқасында жануарлар дүниесінің мол түрлілігіне ие ел. Белиздің аз халық саны және шамамен 8867 шаршы миль (22,965 км²) үлестірілмеген жері 5000-нан астам өсімдік түрі мен жануарлардың көптеген түрлері үшін – армадилдер, жыландар және маймылдар сияқты жүзден астам омыртқалы жануарлар үшін – қолайлы ортаны қамтамасыз етеді.
Belize is a country with a rich variety of wildlife, due to its unique position between North and South America, and a wide range of climates and habitats for plant and animal life. Belize's low human population, and approximately 8867 square miles (22,965 km2) of undistributed land, provides an ideal home for more than 5000 species of plants, and vast numbers species of animals — with several hundred vertebrates including armadillos, snakes, and monkeys.
Омыртқасыз жануарлар
Белиз жануарларының көп бөлігі әртүрлі "омыртқасы жоқ" топтардан шыққан, олардың ішінде көптеген буындылар, моллюскалар, жылқықұрттар, нематодалар және одан да көптеген, көбінесе жақсы зерттелмеген түрлер бар.
The vast majority of Belizean animals are from diverse lineages that are 'non vertebrates', with many arthropods, molluscs, annelida, nematodes and often countless others often poorly studied.
Құстар
Белиздің құс фаунасы 590 түрді қамтиды, олардың екеуі дүниежүзілік деңгейде жойылу қаупі төніп тұр, ал төртеуі адамдар тарапынан әкелінген.
The avifauna of Belize include a total of 590 species, of which two are globally endangered and four have been introduced by humans.
Құмтазылар
Белиздің тропикалық ормандарында саламандралар, жабындар мен бақалардың көптеген түрлері кездеседі, мысалы, саламандралар, қызыл көзді ағаш бақасы, майя жаңбыр бақасы, теңіз бақасы және мексикалық көмілген бақа. Әлемде кездесетін 450 саламандраның тек алты түрі Белизде кездеседі, барлығы Plethodontidae тұқымдасына жатады. Бұл саламандралар өкпесіз саламандралар болып табылады, яғни олар өкпе арқылы емес, ылғалды терілерінің тесіктері арқылы тыныс алады. Белизде 300-ден астам жабық жабайының үш түрі бар. Әлемдегі ең үлкен жабық Белизде – теңіз бақасында тіршілік етеді. Оның ұзындығы 20 см (8 дюйм) және салмағы 1,2 кг (2,5 фунт) дейін жетеді. Бұл жабықтарды жабайы табиғатта емес, көбінесе адам қоныстарында көруге болады, сондықтан оларды туристер оңай көреді. Олар адам қоныстарына бейімделген, сондықтан үй жануарларына қалдырылған мысық немесе ит тамағын жейді. Жаңбыр бақаларының 800-ден астам түрі бар, олардың сегізі Белизде кездеседі. Олардың көлемі әр түрлі, шамамен 2,5–3,5 см болатын майя жаңбыр бақасынан 9 см болатын Орталық Америка жаңбыр бақасына дейін. Жаңбыр бақалары әдетте жер бетінде тіршілік етеді, сондықтан оларды орманның жер бетінде, көлдерде, тоғандарда және өзендерде немесе олардың жанында кездестіруге болады. Олар ағаш бақаларынан түстерімен ерекшеленеді, әдетте арқалары мен аяқтарында қара таңбалары бар жер түстері көбірек болады. Ағаш бақаларының 700-ден астам түрі бар, олардың 12-сі Белизде кездеседі. Жаңбыр бақаларынан айырмашылығы, олар қызыл, сары, көк және сары сияқты жарқын түстерге ие, бұл олардың уытты екендігін жыртқыштарға ескертеді. Ағаш бақалары өз атауларына сай, көбінесе ағаштарда кездеседі. Олардың аяқтары жұқа болғанымен, өте жақсы секірушілер және альпинисттер. Белизде көптеген түрлер мен тасбақалар бар. Қатты қабықты теңіз тасбақасының үш түрі бар, мысалы, орташа ұзындығы 2,3 м (7,5 фут) және 540 кг (1190 фунт) болатын логгерхед. Олар Белиздің ашық мұхитында және жағалауындағы суларда кездеседі. Тағы бір түрі – жасыл теңіз тасбақасы, оның орташа ұзындығы 1,5 м (5 фут) және салмағы 100 кг (220 фунт) дейін жетеді. Жасыл теңіз тасбақалары ашық теңізде көшіп-қонып жүреді, бірақ негізінен жағалаудағы терең емес суларда кездеседі. Белизде кездесетін қатты қабықты теңіз тасбақасының үшінші түрі – бұл қазқайың. Бұл теңіз тасбақасының ұзындығы шамамен 1 м (3,3 фут) және салмағы 50 кг-нан аспайды, олар көбінесе коралл рифтерінде немесе теңіздің жартасты аймақтарында кездеседі. Бұған қоса, олардың ауыз қабатында бірнеше тіс қатары, сондай-ақ төменгі жақ сүйегінде бір қатар тіс бар, бірақ олардың жоғарғы жақ сүйегінде уысты тістері жоқ, өйткені кейбір улы жыландарда болады. Белиз боа констрикторының кіші нұсқасы 7 футқа (2 м) дейін жете алады, бірақ әдетте одан да аз ұзындыққа жетеді. Олардың үлгілері әдетте сұр немесе қоңыр түстегі қоңыр немесе қара түсті шаршы тәрізді белгілерден тұрады, олар құйрыққа қарай біртіндеп дөңгелек, үлкен және қараңғы болады, бұл үлгі оларға айналасында, көбінесе жапырақ шөгіндісінде, бұталарда және ағаш қақпақтарында жасырынуға көмектеседі. Боа констрикторлар мен көптеген колумбридтер түрлері өздерінің құрбандарын негізінен ығысу арқылы өлтіреді, олжаларын жақтарымен ұстап, олжаның айналасына бұлшықетті денелерінің орамдарын лақтырып, үлкен қысыммен қысып, тұншықтырып, қан тамырларын сындырып өлтіреді. Боа констрикторлары аң аулаушылар, ал колумбридтер белсенді аңшылар немесе аң аулаушылар арасында әр түрлі болады. Белиздегі улы жыландарды екі тұқымға бөлуге болады: Viperidae және Elapidae. Белиздегі Viperidae тұқымдасында құрт-құрт, мысық, кантил сияқты құрттар бар. Белиздегі улы жыландардың көпшілігі осы тұқымдасқа жатады. Белизде кездесетін кейбір түрлер – ұзындығы 2,5 м (8 фут) дейін өсетін fer de lance (Bothrops asper), 1 м (3 фут) дейін өсетін eyelash viper (Bothriechis shlegelii) және ұзындығы 1,5 м (5 фут) дейін жететін неотропикалық құбылғыш жылан (Crotalus durissus). Қазақы жыландар (уытты) және боа констрикторлар (уытты емес) әдетте жасырын қалатын аңшылар, олар бір жалпы аймақта бірнеше күн бойы күтіп, өте жылдамдықпен өз жолын кесіп өтетін олжаға соққы беруден бұрын күтіп отырады. Белизде Elapidae тұқымдасының тек 3 түрі кездеседі, олардың барлығы түрлі коралл жыландары түрлеріне жатады. Коралл жыландары көбінесе жарқын, жан-жақты үлгілерде кездеседі, олар ықтимал жыртқыштарға немесе ауырлататын заттарға ескерту болып табылады, сондай-ақ олардың батезиялық имитация түрі ретінде сүт жыландары имитациялайтыны белгілі. Белиздегі коралл жыландары әдетте кішкентай, олар 1 м-ден (3 фут) артық өсе алмайды. Алайда олардың улы заттары өте күшті нейротоксин болып табылады. Белизде сегіз түрі бар. Олар өте кішкентай, зиянсыз кесірткелер, қабыршақтары мен тырнақтарының көмегімен қабырғаларға өрмелеуге болады. Сондықтан оларды Белиз халқының үйлерінде, қабырғаларда кездестіруге болады. Олардың ұзындығы әдетте 5–10 см (2–4 дюйм) құрайды, құйрығын есептемегенде. Құйрықтың мөлшері кесірткенің оны айырып, жаңасын өсіру қабілетіне байланысты күрт өзгеруі мүмкін. Белизде ғана кездесетін бір түрі бар, ол Белиз жапырақты аяқты кесірткесі. Әлемдегі ең кішкентай бауыры, Кариб теңізінің кішкентай кесірткесі, орташа есеппен 4 см (1,5 дюйм) ұзындығында, Белизде де мекендейді.
There are many species of salamanders, toads, and frogs found in the tropical forests of Belize such as the rufescent salamander, red eyed tree frog, Maya rain frog, marine toad, and Mexican burrowing toad. Out of 450 species of salamanders found in the world, only six types are found in Belize, all of which belong to the family Plethodontidae. This group of salamanders are the lungless salamanders, meaning they do not breath through lungs, but instead through the pores of their moist skin. There are three species of toads living in Belize, out of more than 300. The largest known toad can be found in Belize, the marine toad. It can grow up to 20 cm (8 in), and weight as much as 1.2 kg (2.5 lb.). These toads are more commonly found in human settlements rather than in the wild, so they are easily seen by tourists. They have adapted to human settlements, so they will eat cat or dog food left out for house pets. There are more than 800 species of rain frogs that exist, and eight of them are found in Belize. They vary in size, from the Maya rain frog which is about 2.5 3.5 cm (1 in), to the Central American rain frog which can be 9 cm (3.5 in) long. Rain frogs are usually terrestrial, so they can be found on the forest floors, in or near pools, ponds, and streams. They are different from tree frogs in their color; usually having more earth tones with dark markings on their backs and legs. Out of more than 700 species of tree frogs, 12 of them can be found in Belize. Unlike rain frogs, they have more bright colors such as orange, blue, red and yellow to warn predators that they are poisonous. Tree frogs, like their name, are most commonly found in trees. Despite their skinny legs, they are very good jumpers and climbers. Belize has many species and types of turtles. There are three species of hard shelled sea turtles such as the loggerhead, which on average is 2.3 m (7.5 ft) long and 540 kg (1190 lb.). They are found in the open oceans and coastal waters of Belize. Another is the green sea turtle which on average is 1.5 m (5 m) and can weigh up to 100 kg (220 lb.). Green sea turtles migrate across open seas but are primarily found in shallow coastal waters. The third type of hard shelled sea turtle that can be found in Belize is the hawksbill turtle. This sea turtle is only about 1 m (3.3 ft) and does not exceed 50 kg (110 lb. ), and they are usually found near coral reefs or rocky areas of the sea. In addition, they have several rows of teeth on the roof of their mouth, as well as single row of teeth on the bottom jaw, but they do not have elongated, hollow fangs in the upper jaw as some of the venomous snakes often do. A dwarf form, Belizean boa constrictors can reach up to a maximum length of 7 feet (2 m) but typically only reach a length of Their patterns typically consists of brown or black squarish markings on a grey or brown background that become progressively rounder, larger, and darker towards the tail, and this pattern helps them to camouflage in their surroundings, often in leaf litter, bushes, and tree canopies, to remain hidden from both prey and predators. Boa constrictors and many of the colubrid species kill their prey primarily via constriction, grabbing their prey within their jaws before throwing coils of their muscular bodies around the prey item and squeezing a great amount of pressure, killing their prey by asphyxiation and ruptured blood capillaries. Boa constrictors are ambush hunters, while colubrids will vary between being either active hunters or ambush hunters. The venomous snakes in Belize can be split into two families: the Viperidae, and the Elapidae. The Viperidae of Belize contains pit vipers such as rattlesnakes, lanceheads, and the cantils. Most of the venomous snakes in Belize are in this family. Some of the specific species found in Belize are the fer de lance, (Bothrops asper) which can grow up to 2.5 m (8 ft) in length, the eyelash viper (Bothriechis shlegelii), which can grow up to 1 m (3 ft), and the Neotropical rattlesnake (Crotalus durissus), with can reach a length of 1.5 m (5 ft). Both pit vipers (which are venomous) and boa constrictors (which are not) are usually ambush hunters that will remain hidden, laying in wait in a single general area, potentially up for several days, before striking a prey item that crosses their path with immense speed. There are only 3 species of the family Elapidae that are found in Belize, all of which are classified as different species of coral snakes. Coral snakes are often found in bright vivid patterns which represent a warning to potential predators or aggravators, also of which are known to be mimicked by the colubriod milk snakes as a form of Batesian mimicry. Coral snakes from Belize are typically small, rarely ever grow longer than 1 m (3 ft). However, their venom is known to be a very powerful neurotoxin. There are eight species of geckos that inhabit Belize. They are very small, harmless lizards, that can climb walls due to their big toes and claws that allow them to cling easily. This is why they are often found in homes of people in Belize, hanging on the walls. They are usually a length of 5–10 cm (2–4 in), not including the tail. The size of the tail can vary dramatically because of the gecko's ability to detach it and grow another. There is one species of gecko that can only be found in Belize, which is the Belize leaf toed gecko. The world's smallest reptile, the Caribbean dwarf gecko, which on average is 4 cm (1.5 in) long, has also made its home in Belize.