Кіріспе

Белиз – Солтүстік және Оңтүстік Америка арасындағы ерекше орналасуы мен өсімдіктер мен жануарлар үшін кең ауқымды климаттық және тұрмыстық орталардың болуының арқасында жануарлар дүниесінің мол түрлілігіне ие ел. Белиздің аз халық саны және шамамен 8867 шаршы миль (22,965 км²) үлестірілмеген жері 5000-нан астам өсімдік түрі мен жануарлардың көптеген түрлері үшін – армадилдер, жыландар және маймылдар сияқты жүзден астам омыртқалы жануарлар үшін – қолайлы ортаны қамтамасыз етеді.

Омыртқасыз жануарлар

Белиз жануарларының көп бөлігі әртүрлі "омыртқасы жоқ" топтардан шыққан, олардың ішінде көптеген буындылар, моллюскалар, жылқықұрттар, нематодалар және одан да көптеген, көбінесе жақсы зерттелмеген түрлер бар.

Құстар

Белиздің құс фаунасы 590 түрді қамтиды, олардың екеуі дүниежүзілік деңгейде жойылу қаупі төніп тұр, ал төртеуі адамдар тарапынан әкелінген.

Құмтазылар

Белиздің тропикалық ормандарында саламандралар, жабындар мен бақалардың көптеген түрлері кездеседі, мысалы, саламандралар, қызыл көзді ағаш бақасы, майя жаңбыр бақасы, теңіз бақасы және мексикалық көмілген бақа. Әлемде кездесетін 450 саламандраның тек алты түрі Белизде кездеседі, барлығы Plethodontidae тұқымдасына жатады. Бұл саламандралар өкпесіз саламандралар болып табылады, яғни олар өкпе арқылы емес, ылғалды терілерінің тесіктері арқылы тыныс алады. Белизде 300-ден астам жабық жабайының үш түрі бар. Әлемдегі ең үлкен жабық Белизде – теңіз бақасында тіршілік етеді. Оның ұзындығы 20 см (8 дюйм) және салмағы 1,2 кг (2,5 фунт) дейін жетеді. Бұл жабықтарды жабайы табиғатта емес, көбінесе адам қоныстарында көруге болады, сондықтан оларды туристер оңай көреді. Олар адам қоныстарына бейімделген, сондықтан үй жануарларына қалдырылған мысық немесе ит тамағын жейді. Жаңбыр бақаларының 800-ден астам түрі бар, олардың сегізі Белизде кездеседі. Олардың көлемі әр түрлі, шамамен 2,5–3,5 см болатын майя жаңбыр бақасынан 9 см болатын Орталық Америка жаңбыр бақасына дейін. Жаңбыр бақалары әдетте жер бетінде тіршілік етеді, сондықтан оларды орманның жер бетінде, көлдерде, тоғандарда және өзендерде немесе олардың жанында кездестіруге болады. Олар ағаш бақаларынан түстерімен ерекшеленеді, әдетте арқалары мен аяқтарында қара таңбалары бар жер түстері көбірек болады. Ағаш бақаларының 700-ден астам түрі бар, олардың 12-сі Белизде кездеседі. Жаңбыр бақаларынан айырмашылығы, олар қызыл, сары, көк және сары сияқты жарқын түстерге ие, бұл олардың уытты екендігін жыртқыштарға ескертеді. Ағаш бақалары өз атауларына сай, көбінесе ағаштарда кездеседі. Олардың аяқтары жұқа болғанымен, өте жақсы секірушілер және альпинисттер. Белизде көптеген түрлер мен тасбақалар бар. Қатты қабықты теңіз тасбақасының үш түрі бар, мысалы, орташа ұзындығы 2,3 м (7,5 фут) және 540 кг (1190 фунт) болатын логгерхед. Олар Белиздің ашық мұхитында және жағалауындағы суларда кездеседі. Тағы бір түрі – жасыл теңіз тасбақасы, оның орташа ұзындығы 1,5 м (5 фут) және салмағы 100 кг (220 фунт) дейін жетеді. Жасыл теңіз тасбақалары ашық теңізде көшіп-қонып жүреді, бірақ негізінен жағалаудағы терең емес суларда кездеседі. Белизде кездесетін қатты қабықты теңіз тасбақасының үшінші түрі – бұл қазқайың. Бұл теңіз тасбақасының ұзындығы шамамен 1 м (3,3 фут) және салмағы 50 кг-нан аспайды, олар көбінесе коралл рифтерінде немесе теңіздің жартасты аймақтарында кездеседі. Бұған қоса, олардың ауыз қабатында бірнеше тіс қатары, сондай-ақ төменгі жақ сүйегінде бір қатар тіс бар, бірақ олардың жоғарғы жақ сүйегінде уысты тістері жоқ, өйткені кейбір улы жыландарда болады. Белиз боа констрикторының кіші нұсқасы 7 футқа (2 м) дейін жете алады, бірақ әдетте одан да аз ұзындыққа жетеді. Олардың үлгілері әдетте сұр немесе қоңыр түстегі қоңыр немесе қара түсті шаршы тәрізді белгілерден тұрады, олар құйрыққа қарай біртіндеп дөңгелек, үлкен және қараңғы болады, бұл үлгі оларға айналасында, көбінесе жапырақ шөгіндісінде, бұталарда және ағаш қақпақтарында жасырынуға көмектеседі. Боа констрикторлар мен көптеген колумбридтер түрлері өздерінің құрбандарын негізінен ығысу арқылы өлтіреді, олжаларын жақтарымен ұстап, олжаның айналасына бұлшықетті денелерінің орамдарын лақтырып, үлкен қысыммен қысып, тұншықтырып, қан тамырларын сындырып өлтіреді. Боа констрикторлары аң аулаушылар, ал колумбридтер белсенді аңшылар немесе аң аулаушылар арасында әр түрлі болады. Белиздегі улы жыландарды екі тұқымға бөлуге болады: Viperidae және Elapidae. Белиздегі Viperidae тұқымдасында құрт-құрт, мысық, кантил сияқты құрттар бар. Белиздегі улы жыландардың көпшілігі осы тұқымдасқа жатады. Белизде кездесетін кейбір түрлер – ұзындығы 2,5 м (8 фут) дейін өсетін fer de lance (Bothrops asper), 1 м (3 фут) дейін өсетін eyelash viper (Bothriechis shlegelii) және ұзындығы 1,5 м (5 фут) дейін жететін неотропикалық құбылғыш жылан (Crotalus durissus). Қазақы жыландар (уытты) және боа констрикторлар (уытты емес) әдетте жасырын қалатын аңшылар, олар бір жалпы аймақта бірнеше күн бойы күтіп, өте жылдамдықпен өз жолын кесіп өтетін олжаға соққы беруден бұрын күтіп отырады. Белизде Elapidae тұқымдасының тек 3 түрі кездеседі, олардың барлығы түрлі коралл жыландары түрлеріне жатады. Коралл жыландары көбінесе жарқын, жан-жақты үлгілерде кездеседі, олар ықтимал жыртқыштарға немесе ауырлататын заттарға ескерту болып табылады, сондай-ақ олардың батезиялық имитация түрі ретінде сүт жыландары имитациялайтыны белгілі. Белиздегі коралл жыландары әдетте кішкентай, олар 1 м-ден (3 фут) артық өсе алмайды. Алайда олардың улы заттары өте күшті нейротоксин болып табылады. Белизде сегіз түрі бар. Олар өте кішкентай, зиянсыз кесірткелер, қабыршақтары мен тырнақтарының көмегімен қабырғаларға өрмелеуге болады. Сондықтан оларды Белиз халқының үйлерінде, қабырғаларда кездестіруге болады. Олардың ұзындығы әдетте 5–10 см (2–4 дюйм) құрайды, құйрығын есептемегенде. Құйрықтың мөлшері кесірткенің оны айырып, жаңасын өсіру қабілетіне байланысты күрт өзгеруі мүмкін. Белизде ғана кездесетін бір түрі бар, ол Белиз жапырақты аяқты кесірткесі. Әлемдегі ең кішкентай бауыры, Кариб теңізінің кішкентай кесірткесі, орташа есеппен 4 см (1,5 дюйм) ұзындығында, Белизде де мекендейді.