Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1 ғасырдағы римдік генерал және провинциялық әкім
1st century Roman general and provincial governor
Гай Светоний Паулин (шамамен 40-69 ж.) – Будика көтерілісі кезінде Будика мен оның әскерін жеңген римдік генерал ретінде ең белгілі.
Gaius Suetonius Paulinus (fl. AD 40–69) was a Roman general best known as the commander who defeated Boudica and her army during the Boudican revolt.
Ерте өмір
Суетонийдің отбасы туралы көп мәлімет белгілі емес, бірақ олар Италияның Адриатика теңізі жағалауындағы Пизаурум (қазіргі Пезаро) қаласынан шыққан болуы мүмкін. Ол сол замандағы биограф Суетониймен туыс емес.
Little is known of Suetonius' family, but it likely came from Pisaurum (modern Pesaro), a town on the Adriatic coast of Italy. He is not known to be related to the biographer Suetonius.
Мавританиялық науқан
40 жылы претор қызметін атқарған Суэтоний, келесі жылы Мавританияның (қазіргі Солтүстік Марокконың) губернаторы болып тағайындалды. Гней Хосидий Геттамен бірлесіп, Калигула жергілікті билеушіні өлтіргеннен кейін таулы провинцияда болған Адемон жетекшілігіндегі көтерілісті басып тастады. 41 жылы Суэтоний Атлас таулары арқылы әскерді алғаш рет өткізген римдік қолбасшы болды, ал Плиний Ескісі оның «Табиғи тарихында» осы аймаққа берген сипаттамасын келтіреді.
Having served as praetor in 40 AD, Suetonius was appointed governor of Mauretania (modern northern Morocco) the following year. In collaboration with Gnaeus Hosidius Geta, he suppressed the revolt led by Aedemon in the mountainous province that arose from the execution of the local ruler by Caligula. In 41 AD Suetonius was the first Roman commander to lead troops across the Atlas Mountains, and Pliny the Elder quotes his description of the area in his Natural History.
Ұлыбританияның губернаторы
58 жылы консулдығына дейін ол Веранийдің қазіргі Уэльстің тайпаларын агрессивті түрде бағындыру саясатын жалғастырды және лауазымда алғашқы екі жылы табысты болды. Оның генерал ретіндегі беделі Гней Домиций Корбулоныкіне шайқасты. Оның басшылығында екі болашақ губернатор қызмет етті: Квинт Петилий Цериалис IX Испания легионының легаты ретінде, ал Гней Юлий Агрикола II Августа легионына тіркелген, бірақ Суэтонийдің штабына бағындырылды. 60 немесе 61 жылы Суэтоний британдық қашқындар мен друидтердің бекінісі болған Мона (Англси) аралына шабуыл жасады. Оңтүстік-шығыстағы тайпалар оның болмауынан пайдаланып, Ицени королевасы Будика бастаған көтеріліске шықты. Камулодунум (Колчестер) колониясы қиратылды, тұрғындары азапталды, зорланды және өлтірілді, ал Петилиус Цериалистің легионы жеңіліске ұшырады. Суэтоний Монаны бағындырып, Рим жолы – Уотлинг көшесімен Лондиниумға (Лондон) қарай жорық жасады, ол көтерілісшілердің келесі мақсаты болды, бірақ қаланы қорғауға жеткілікті күші жоқ екенін түсініп, оны эвакуациялауға бұйрық берді. Британдықтар қаланы қиратты, Лондиниум тұрғындары Камулодунумның тағдырына ұшырады, содан кейін Веруламиумды (Сент-Олбанс) да солай қырып салды. Суэтоний XIV Гемина, XX Валерия Виктрикс және барлық қол жетімді қосымша әскерлермен қайта топтасты. Эксетерде орналасқан II Августа қолда бар болды, бірақ оның префекті Поений Постумус көмекке келуден бас тартты. Дегенмен, Суэтоний шамамен он мыңдық әскер жинады. Римдіктер саны жағынан үлкен артықшылыққа ие болды (Кассий Дионның мәліметінше, британдықтардың саны 230 000-ға жеткен). Нәтижесіндегі шайқас орманды алқаптың артындағы тар шатқалда, болжам бойынша Батыс Мидлендсте Уотлинг көшесі бойында болды – Нортгемптонширдегі Тоустерден оңтүстік-шығысқа қарай 2 миль жердегі Кэтл Миллде, Тациттің сипаттамасына сәйкес келетін тар шатқалдың алдында адам сүйектері көптеп табылған; Лестерширдегі Хай-Кросс және Уорвикширдегі қазіргі Атерстон қаласының жанындағы Мандусседум да римдік тактикасы мен тәртібі британдықтардың көп санын жеңген жер ретінде ұсынылған. Британдықтардың қашуына олардың отбасылары кедергі келтірді, олар соғыс алаңының шетінде арбалармен шеңбер құрып орналасқан еді, ал жеңіліс қырғынға айналды. Тацит британдықтардың 80 мыңға жуығы, ал римдіктердің 400-і ғана қаза тапқандығы туралы хабардар болды. Будика уланды, ал Постумус өз әскеріне жеңіске қатысуға рұхсат бермегендіктен, қандырып өлтірді. Суэтоний Германиядан келген легионерлер мен қосымша әскерлермен әскерін нығайтып, қалған қарсылық ошақтарына қарсы жазалау операцияларын жүргізді, бірақ бұл күтпеген салдарға әкелді. Жаңа прокуратор Гай Юлий Альпинус Классициан император Неронға Суэтонийдің әрекеттері жаңадан қақтығыстарға ұшырауы мүмкін екені туралы алаңдаушылық білдірді. Неронның азат етілген құлы Поликтит басшылығымен тергеу жүргізілді, және Суэтоний кемелердің бірін жоғалтқандығын дәлелдеп, оны лауазымынан алды. Оның орнына кешірімді Публий Петроний Турпилий тағайындалды. Бірақ Суэтоний ұятқа қалған жоқ: Римде табылған қорғасыннан жасалған тессерада оның және Неронның есімдері мен жеңістің белгілері бейнеленген, ал Гай Суэтоний Паулин 66 жылы консул болды, мүмкін сол есімді ұлы екінші рет тағайындалған.
In 58, before being consul, He continued Veranius's policy of aggressively subduing the tribes of modern Wales, and was successful for his first two years in the post. His reputation as a general came to rival that of Gnaeus Domitius Corbulo. Two future governors served under him: Quintus Petillius Cerialis as legate of Legio IX Hispana, and Gnaeus Julius Agricola as a military tribune attached to II Augusta, but seconded to Suetonius's staff. In 60 or 61 Suetonius made an assault on the island of Mona (Anglesey), a refuge for British fugitives and a stronghold of the druids. The tribes of the south east took advantage of his absence and staged a revolt, led by queen Boudica of the Iceni. The colonia of Camulodunum (Colchester) was destroyed, its inhabitants tortured, raped, and slaughtered, and Petillius Cerialis's legion routed. Suetonius brought Mona to terms and marched along the Roman road of Watling Street to Londinium (London), the rebels' next target, but judged he did not have the numbers to defend the city and ordered it evacuated. The Britons duly destroyed it, the citizens of Londinium suffering the same fate as those of Camulodunum, and then did the same to Verulamium (St Albans). Suetonius regrouped with the XIV Gemina, some detachments of the XX Valeria Victrix, and all available auxiliaries. The II Augusta, based at Exeter, was available, but its prefect, Poenius Postumus, declined to heed the call. Nonetheless, Suetonius was able to assemble a force of about ten thousand men. Heavily outnumbered (the Britons numbered 230,000 according to Cassius Dio), the Romans stood their ground. The resulting battle took place at an unidentified location in a defile with a wood behind him, probably in the West Midlands somewhere along Watling Street – at Cuttle Mill, 2 miles southeast of Towcester in Northamptonshire, in front of a narrow defile which answers the topographical description of Tacitus, human bones have been found over a large area; High Cross in Leicestershire and Manduessedum near the modern day town of Atherstone in Warwickshire have also been suggested where Roman tactics and discipline triumphed over British numbers. The Britons' flight was impeded by the presence of their own families, whom they had stationed in a ring of wagons at the edge of the battlefield, and defeat turned into slaughter. Tacitus heard reports that almost eighty thousand Britons were killed, compared to only four hundred Romans. Boudica poisoned herself, and Postumus, having denied his men a share in the victory, fell on his sword. Suetonius reinforced his army with legionaries and auxiliaries from Germania and conducted punitive operations against any remaining pockets of resistance, but this proved counterproductive. The new procurator, Gaius Julius Alpinus Classicianus, expressed concern to the Emperor Nero that Suetonius's activities would only lead to continued hostilities. An inquiry was set up under Nero's freedman, Polyclitus, and an excuse, that Suetonius had lost some ships, was found to relieve him of his command. He was replaced by the more conciliatory Publius Petronius Turpilianus. But Suetonius was not disgraced: a lead tessera found in Rome features both his and Nero's names and symbols of victory, and a man named Gaius Suetonius Paulinus was consul in 66, either a son of the same name appointed for a second time.
Төрт императордың жылы
69 жылы, Неронның өлімінен кейінгі азамат соғыстары жылы (Төрт император жылы), ол Отонның аға генералдары мен әскери кеңесшілерінің бірі болды. Ол Аулус Мариус Целспен бірге Кремонаның жанында Вителлиус генералдарының бірі – Аулус Кецина Алейанды жеңіске бұйырды, бірақ Суетоний әскеріне осы үстемдігін пайдалануға рұқсат бермеді де, нәтижесінде ол сатқындыққа айыпталды. Кецина Фабиус Валенстің әскерімен біріккен кезде, Суетоний Отонға шайқасқа түсудің қаупін ескертіп кеңес берді, бірақ оның кеңесіне құлақ қойылмады, соның салдарынан Отон Бедриакум шайқасында жеңіліске ұшырады. Суетоний Вителлиусқа қолға түсті және Отон үшін шайқаста қасақана жеңілгенімді айтып, кешірім сұрады, бірақ бұл сөздің шындығынан алыс еді. Оның соңғы тағдыры әлі белгісіз.
In 69, during the year of civil wars that followed the death of Nero (see Year of Four Emperors), he was one of Otho's senior generals and military advisors. He and Aulus Marius Celsus defeated Aulus Caecina Alienus, one of Vitellius's generals, near Cremona, but Suetonius would not allow his men to follow up their advantage and was accused of treachery as a result. When Caecina joined his forces with those of Fabius Valens, Suetonius advised Otho not to risk a battle but was overruled, leading to Otho's decisive defeat at Bedriacum. Suetonius was captured by Vitellius and obtained a pardon by claiming that he had deliberately lost the battle for Otho, although this was almost certainly untrue. His eventual fate remains unknown.