Кіріспе
1962 жылы түсірілген Роберт Олдрич, Серджо Леоне Содом мен Гоморра (АҚШ-та Содом мен Гоморраның соңғы күндері деп те аталады) - Хьюго Батлер мен Джорджио Просперидің сценариінен Роберт Олдричтың режиссерлігімен түсірілген 1962 жылғы эпикалық фильм. Франция, Италия және АҚШ-тың халықаралық бірлесіп түсірген фильмде Стюарт Гренджер, Пьер Анжели, Стэнли Бейкер, Россана Подеста, Рик Батталья, Джакомо Росси Стюарт және Анук Айме ойнайды.
Sodom and Gomorrah (also known as The Last Days of Sodom and Gomorrah in the United States) is a 1962 epic film directed by Robert Aldrich from a screenplay by Hugo Butler and Giorgio Prosperi, loosely based on the Biblical reading of Sodom and Gomorrah. An international co production between France, Italy and the United States, the film stars Stewart Granger, Pier Angeli, Stanley Baker, Rossana Podestà, Rik Battaglia, Giacomo Rossi Stuart and Anouk Aimée.
Сюжет
Содом мен Ғомора қалалары құлдар қазып жатқан тұз кен орындарынан молшылыққа кенелген. Тұзды саудамен байыған, құлдарды құл ретінде және зорлық-зомбылық ойындарда пайдаланумен айналысатын, сән-салтанатпен өмір сүретін азаматтар. Бір түнгі тойдан кейін Астарот (Стенли Бейкер), Содомның ханзадасы, құл қыз Тамарға (Сцилла Габел) эламдықтардың патшасына хабар жеткізуді тапсырады, ол онымен бірге оның әпкесі Содомның патшайымы Бераны (Анук Айме) құлатуды жоспарлайды. Тамар елсіз далада Еламның басшысымен кездескеннен кейін, содомдықтардың күзетші жасағы оны тұтқындап алады. Бера патшайым өзінің серіктесінің атын талап етеді. Тамар жауап беруден бас тартқанда, Бера оны және оның екі жас әпкесін өлтіреді. Осы арада Лот (Стюарт Грейнджер) өз отбасын және еврей тайпасын Иордан өзенінің құнарлы жағалауында өз халқы үшін тұрақты үй таба аламын деп үміттеніп, шөл дала арқылы бастап жүреді. Еврейлер екі қаладағы адамдардан айырмашылығы, олар жоғары моральдық нормаларға сай, пәк, қатаң халық ретінде суреттеледі. Еврейлер өздеріне баратын жерге жақындаған кезде, Лот таулы жерде тізбектелген құл қыздар тобының алдында жүретін кезде, әдемі Ильдитпен (Пьер Анжели) кездеседі. Лот Илдэтке осы әйелдер тиесілі деп ойлайды. Ол Содом патшайымы құлдарының басшысы болса да, өзі де құл екенін айтады. Лут оған құл ұстаудың жаман екенін айтады. Лут пен оның халқы Иордан өзеніне жеткенде, ол патшайым Берамен өзеннің бір жағындағы жерді пайдалану туралы келіссөздер жүргізді, Содомның шөлдегі жаулары шабуыл жасаса, оған астық пен қорғаныс беруге уәде берді. Ол Лотқа Ильдитті береді, ол патшайымды немесе Содомдағы сән-салтанатты өмірін тастағысы келмейді. Асторат өз әпкесі еврейлермен оңай қарым-қатынаста болғандықтан, ашуланып, таңғалады. Алайда ол көп ұзамай Лоттың қызғалдақ қызы Шуаға (Россана Подеста) көңіл бөледі. Ильдит еврейлердің қонысындағы қатал жағдайды ұнатпайды, бірақ көп ұзамай Лоттың қыздарымен достық қарым-қатынас жасайды. Ол Лотпен бірге ғашық болып, үйленуді жоспарлайды. Осы арада Шуа мен Астарот құпия қарым-қатынас жасайды. Лоттың басқа қызы Малеб (Клаудия Мори) мен оның қасарысқан лейтенанты Исмаил (Джакомо Росси Стюарт) де үйленуді жоспарлап отыр. Лот пен Ильдиттің үйлену тойын Еламдықтар шабуылға түседі. Еврейлер мен содомдықтар ерлікпен соғысқанымен, олар қасқыр көшпелі жауынгерлерден жеңіліп қалады. Лұт ең соңғы шара ретінде еврейлердің құрған бөгетін бұзуды бұйырады. Оның ақыл-кеңесі егіз қалалар мен еврейлерді құтқарады, бірақ лагерь мен егіндер жойылады. Алайда су тасқыны еврейлердің қонысының тұз қоймасы болғанын көрсетеді. Лұт еврейлердің шөл даладан шығып, содомдықтар арасында тұз сату арқылы өмір сүре алатынына ("өздерін бөлек ұстайды, бірақ олардың көз алдында" деп ескертеді ол). Кейіннен Лұт пен Ильдит Содомда сән-салтанатпен өмір сүреді. Содомдықтар да, еврейлер де Лутқа құлшылық етіп, оның үкімін іздеді. Алайда Ысмайыл Лоттың сән-салтанатқа беріліп, Содомның шахтасындағы құлдарын босату керек деп санайды. Лут бұған келіспей, Ысмайылды күтуге шақырады. Ысмайыл Лотты тыңдамай, еврейлер оларды қоныстайды деп, құлдарды босатуға тырысады. Оның орнына еврейлер қашып құтылудың үмітсіз жандарына есіктерін жапты, олар көп ұзамай қайтадан тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Жаңадан тағайындалған әділет министрі ретінде Лот енді Исмаилді соттауы керек. Алайда, Ысмайыл Лоттың проблемаларының бірі ғана, өйткені оған қызғанышпен күрескен Астарот, Лоттың екі қызымен де ұйықтағанын ғана емес, Ильдиттің бұл істерді біліп, құпия сақтағанын айтады. Ашулы Лот Астаротты өлтіреді. Осы кезде Бера патшайымның жоспары анық болады: ол Еламды жою үшін еврейлерді пайдаланды, сондай-ақ Лотты өзінің қастандық жасаған ағасынан құтқару үшін пайдаланды. Лут (Ғ . С . , Нұх) кісі өлтіргеніне ғана емес, өз отбасын және басқа да адамдарды күнәға азғырғанына қатты өкініп, қатты қапаланды. Бера оны түрмеге жапқан. Лут Құдайдан кешірім мен басшылық сұрағанда, оған екі періште келіп, Құдайдың екі қалаға деген ықыласы жоқ екенін және оларды жоятынын айтады. Лут періштелерге: "Егер қаладан күнәларына өкініп, қасыма келіп, қашып кететін он ғана адам тапсаңдар, қаланы аман қалдырыңдар!" - деп жалбарынды. Періштелер Содомнан шығып, артына бұрылып қарағандардың бәрі де жазаланатынын ескертіп, Лұт пен Ысмайылды түрмеден босатып жібереді. Бұл арада көптеген құлдар дөңгелекте өлімге қиналады. "Бірақ күте тұрыңыз, ойын-сауық е...
Өндіріс
Генри Костер бастапқыда режиссер, ал Стивен Бойд жұлдыз ретінде жарияланды. 1960 жылдың тамызында "Титанус" Джозеф Е. Левиннің қатысуымен фильм түсіретінін және оның басты рөлін Стюарт Гренджер атқаратынын мәлімдеді. Күзде Роберт Олдрич директор болып тағайындалды. Джозеф Е. Левин итальяндық Titanus компаниясымен бірлесіп өндіріске тартылды. Мен тек жаман сценарийді көрдім. Олар бір миллион доллар талап етті. Мен "жақсы сценарий жасап, екі миллионға жұмсаймыз" дедім. Мен екі миллионның 60%-ын беремін". Құны 6 миллион долларға дейін көтерілді. Бірақ менің қалтадан емес. Мен екі миллионның 60%-ын ғана төлеймін. Фильмнің түсірілімі 1961 жылдың 11 қаңтарында басталды. Серджо Леоне екінші бірлік фотосуреттерін түсіру үшін жалданып, бірақ түсіру барысында жұмыстан шығып кетті. Бұл фильмді Марракеш маңында түсірді, ал бюджеті 2 миллионнан 5 миллионға дейін өсті.
All I saw was a bad script. They wanted a million dollars. I said "let's get a good script and spend two million. I'll put up 60% of two million." The cost went up to $6 million. But not out of my pocket. I pay only 60% of two million. Filming started 11 January 1961. Sergio Leone was hired to shoot some second unit photography but he left during the shoot – either quitting or being fired. Location shooting took place near Marrakesh and the budget grew from $2 million to $5 million.
Өңдеу
Бастапқы роудшоу нұсқасында фильмнің жартысында үзіліс болды.
Ұпай
Фильм Миклош Розаның соңғы эпикалық фильмдерінің көрінісімен ерекшеленеді. Димитрий Тёмкиннің орнына келген Роза фильмді жағымсыз және төмен деп тапты. 2007 жылдың қаңтар айында Digitmovies AE екі диск жинағында музыканың толықтай нұсқасын шығарды, ол Legend LP жазбасынан алынған. Бұрын музыкалық құрамның басқа да таңдамалары екі дискте болды: біреуі Камбрия Records and Publishing компаниясынан, композитордың моно жазбаларынан алынған, ал екіншісі BMG компаниясынан, түпнұсқалық ЛП-дан алынған.
Атаулары
Морис Биндер оргиялық бейнеленген тақырыптық сценарийді жасады. Ол бір күндік серияны үш күнде түсірді.
Кассалық жинақ
Фильм АҚШ пен Канадада билеттер сатудан 2,5 миллион доллар жинады. Ол 1963 жылы 30 маусымда аяқталған жылы Италияда ең көп табыс әкелген екі итальяндық фильмнің бірі болды. Ол сондай-ақ 1963 жылы британдық кассада ең танымал 12 фильмнің бірі болды.
Сыни жауап
Фильмнің түсірілімінде сыншылардың пікірі жалпыға бірдей жағымсыз болды. The New York Times газетінің Bosley Crowther басылымы былай деп жазды: "Бұл Сесил Б. де Миллдің Он өсиетінің анық, бірақ әлсіз еліктеуі, және ол азғындық пен құмарлықтан гөрі тұз қазумен көбірек айналысады". Қазіргі сыншылар фильмді теріс қарады; 2008 жылы Time Out шолуында фильм Олдричтің мансабындағы "төмен нүкте" болғанын және фильм "бұл 1960 жылдардағы шүкірлікпен енді көрінбеген" екенін көрсетті. 1983 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланған сұхбатында Олдрич оны қорғап, "Менің ойымша, біз фильммен" қадірлі жұмыс істедік. "Менің ойымша, сіз одан әрі жасай алмады. Егерде сен Лот деп ойлаған адам болса, менің ойымша, бұл фильм жұмыс істемек. Сонымен қатар, жарты сағат қысқартылды. Әркім бір рет Киелі кітап суретімен айналысуы керек".