Кіріспе
Хью Хадсонның 1981 жылғы фильмі «От күймелері» – Хью Хадсон режиссерлік еткен, Колин Велланд жазған және Дэвид Путтем продюсерлік еткен 1981 жылғы британдық тарихи спорттық драма. Фильм 1924 жылғы Олимпиада ойындарындағы екі британдық спортшының шын оқиғасына негізделген: Құдайдың құрметі үшін жүгіретін шотландтық христиан Эрик Лидделл және ғарыштан туған жеккөрушілікті жеңу үшін жүгіретін ағылшын еврейі Харольд Абрахамс. Бен Кросс пен Ян Чарльсон тиісінше Абрахамс пен Лидделл рөлінде ойнаса, Найджел Хаверс, Ян Холм, Джон Гилгуд, Линдси Андерсон, Шерил Кэмпбелл, Элис Кридж, Брэд Дэвис және Деннис Кристоферлер қосалқы рөлдерде ойнайды. Кеннет Бранаг шағын рөлде дебют жасайды. «От күймелері» жеті «Оскар» сыйлығына ұсынылып, «Үздік фильм», «Үздік түпнұсқа сценарий» және Вангелис музыкасының электрондық тақырыбы үшін «Үздік түпнұсқа музыкасы» сияқты төрт сыйлықты жеңіп алды. 35-ші Британдық кино және телевизия академиясының сыйлықтарында фильм 11 номинацияда ұсынылып, «Үздік фильм» сияқты үш сыйлықты жеңіп алды. Британдық кино институтының «100 үздік британдық фильм» тізімінде 19-орында тұр. Фильмнің атауы Уильям Блейктің поэмасынан алынған «Маған отты күймемді әкел!» деген жолдан шабыттандырылған, бұл жол британдық гимн және ресми емес ағылшын әнұраны «Иерусалим» поэмасында қолданылады; гимн фильмнің соңында естіледі. «Отты күймелер» деген түпнұсқа фраза Киелі кітаптың 2 Патшалар кітабының 2:11 және 6:17 тарауларында кездеседі.
the film
Chariots of Fire is a 1981 British historical sports drama film directed by Hugh Hudson, written by Colin Welland and produced by David Puttnam. It is based on the true story of two British athletes in the 1924 Olympics: Eric Liddell, a devout Scottish Christian who runs for the glory of God, and Harold Abrahams, an English Jew who runs to overcome prejudice. Ben Cross and Ian Charleson star as Abrahams and Liddell, alongside Nigel Havers, Ian Holm, John Gielgud, Lindsay Anderson, Cheryl Campbell, Alice Krige, Brad Davis and Dennis Christopher in supporting roles. Kenneth Branagh makes his debut in a minor role. Chariots of Fire was nominated for seven Academy Awards and won four, including Best Picture, Best Original Screenplay and Best Original Score for Vangelis' electronic theme tune. At the 35th British Academy Film Awards, the film was nominated in 11 categories and won in three, including Best Film. It is ranked 19th in the British Film Institute's list of Top 100 British films. The film's title was inspired by the line "Bring me my Chariot of fire!" from the William Blake poem adapted into the British hymn and unofficial English anthem "Jerusalem"; the hymn is heard at the end of the film. The original phrase "chariot(s) of fire" is from 2 Kings 2:11 and 6:17 in the Bible.
Сюжет
1978 жылы Лондонда Гарольд Абрахамстың өміріне арналған жерлеу рәсімі кезінде, оның бұрынғы әріптесі лорд Эндрю Линдсей басшылық еткенде, ол жастығында және жағажайда жүгіріп жатқан спортшылар тобының эпизоды есіне түседі. 1919 жылы Гарольд Абрахамс Кембридж университетіне қабылданады, онда ол профессорлардың антисемитизміне тап болады, бірақ Гилберт пен Салливан клубында қатысудан ләззат алады. Ол Тринитидің Ұлы сарайының айналасын сағат 12 соққанға дейін жүгіріп өтетін алғашқы адам болады және түрлі ұлттық жүгіру жарыстарында жеңіске жетеді. Жүгірумен айналысса да, ол Гилберт пен Салливанның жетекші сопраносы Сибил Гордонға ғашық болады. Эрик Лидделл Шотландияда, шотландтық миссионерлердің отбасында Қытайда дүниеге келген. Оның сенімді қарындасы Дженни Лидделлдің жарысқа қатысу жоспарларын мақұлдамайды. Дегенмен, Лидделл Қытайға миссионер болып оралғанға дейін жүгіруді Құдайды мақтаудың бір жолы деп санайды. Олар алғаш рет жарысқанда, Лидделл Абрахамсты жеңіп шығады. Абрахамс бұған қиындықпен қабылдайды, бірақ ол бұрын хабарласқан кәсіби жаттықтырушы Сэм Муссабини оның техникасын жақсарту үшін оны жаттықтыруға келіседі. Бұл Кембридж колледжінің магистрлерінен сын тудырады, олардың пікірінше, әуесқой спортшының кәсіби жаттықтырушыны пайдалануы лайық емес. Абрахамс бұл алаңдаушылықты антисемиттік және сыныптық дискриминацияның жасырын түрі деп түсіндіреді. Лидделл жүгіруге кеткендіктен шіркеудегі дұға жиналысына қатыса алмағанда, Дженни оны Құдайға немқұрайлы қарағаны үшін айыптайды. Эрик оған Қытайға оралу ниетінде екенін, бірақ жүгіргенде рухани шабыт алатынын және жүгірмеу Құдайға қарсы келу болар еді дейді. Жылдар бойы жаттығудан және жарыстан кейін екі спортшы 1924 жылғы Париж Олимпиадасында Ұлыбританияны өкілдік етуге қабылданады. Абрахамстың Кембридждегі достары – Эндрю Линдсей, Обри Монтегю және Генри Сталлард та қатысады. Францияға Олимпиадаға бара жатқан кемеде Лидделл 100 метрлік жарыстың іріктеу кезеңінің жексенбі күні өтетінін біледі. Уэльс принці мен Ұлыбритания Олимпиада комитетінің қысымына қарамастан, ол христиандық нанымының кесірінен Иеміздің күні жарысқа қатысудан бас тартады. Лидделлдің командаласы Линдсей бұл мәселені шешеді. Ол 400 метрлік кедергілер жарысында күміс жүлде алғаннан кейін, келесі бейсенбіде 400 метрлік жарыста Лидделлге өз орнын беруге келіседі, ол оған ризашылық білдіреді. Лидделлдің ұлттық мақтанышқа қарсы діни нанымы бүкіл әлемде жаңалықтарға шығады. Ол сол жексенбіде Париждің Шотландия шіркеуінде уағыз айтады және Ишая кітабының 40-шы тарабынан үзінді келтіреді. Абрахамс 200 метрлік жарыста американдық жүгірушілерге жеңіледі. Оның медаль алудың соңғы мүмкіндігі 100 метрлік жарыс екенін біледі. Ол жарысқа қатысып, жеңіске жетеді. Оның жаттықтырушысы Муссабини стадионға кіруге рұқсат алмайды, бірақ жылдар бойығы еңбегі мен жаттығуларының нәтижесінде Олимпиада алтын медалін жеңіп алғанына қуанышты. Енді Абрахамс өмірімен айналысып, жүгіру үшін ұмытып кеткен қызы Сибилмен қайта қосыла алады. Лидделлдің жарысы алдында американдық жаттықтырушы өзінің спортшыларына Лидделлдің жаңа, ұзақ 400 метрлік жарыста жақсы нәтиже көрсету мүмкіндігінің аз екенін айтады. Бірақ американдық жүгірушілердің бірі Джексон Шольц Лидделлге қолдау хаты жібереді, онда Лидделлдің американдық фавориттерді жеңіп, алтын медаль жеңгені жазылған. Британдық команда жеңіспен елге оралады. Эпилогта Абрахамс Сибилге үйленгені және британдық спорттың көрнекті тұлғасына айналғаны, ал Лидделл миссионерлік қызметін жалғастырғаны және жапондықтар басып алған Қытайда қайтыс болғаннан кейін бүкіл Шотландия оны сағынғаны айтылады.
Актерлік құрам
Басқа актерлер кішігірім рөлдерде Джон Янг Эрик пен Дженнидің әкесі, пастор Дж. Д. Лидделл, Ивонн Гилан олардың анасы Мэри, Бенни Янг үлкен ағасы Роб, Ив Бенейтон француз жүгірушісі Гео Андре, Филип О'Брайен американдық жаттықтырушы Джордж Коллинз, Патрик Дойл Джимми және Руби Уакс Бунти рөлінде ойнады. Кеннет Брана, түсірілім алаңында жұмыс істеген, Кембридж қоғамы күні сахнасында эпизодтық рольде пайда болды. Стивен Фрай Гилберт пен Салливан клубының әншісі ретінде де авторлық құқығы көрсетілмеген рөлде ойнады. Ол Эрик Лидделлдің тарихын 1977 жылы Малибудағы жалға алынған үйінде, тұмаудан жатып, Олимпиада ойындарының мақұлданған тарихы атты анықтамалық кітабына кездейсоқ тапқанда білді. Сценарист Колин Велланд, Путтемнің тапсырысымен, өзінің «Оскар» жүлдесін алған сценарийі үшін зор зерттеу жұмыстарын жүргізді. Ол басқа нәрселермен қатар, 1924 жылғы Олимпиада ойындары туралы естеліктерді іздеп Лондон газеттерінде жарнама берді, 1924 жылғы Олимпиада ойындарының суреттері мен кадрларын табу үшін Ұлттық кино мұрағатына барды және әлі тірі барлық қатысушылармен сұхбаттасты. Велланд 1978 жылдың 14 қаңтарында қайтыс болған Абрахамстың өмірінде кездесе алмады, бірақ ол Абрахамстың 1978 жылғы ақпан айындағы естелік шарасына қатысты, бұл фильмнің қазіргі заманғы сюжеттік құрылымына түрткі болды. Иан Чарльсон Эрик Лидделлдің Шотландия мен Ирландия арасындағы жарыстан кейін жұмысшыларға арналған сөзін жазды. Чарльсон, рөлге дайындалу үшін Киелі кітапты жан-жақты зерттеген, режиссер Хью Хадсонға сценарийдегі сөздердің шынайы емес және шабыттандырмайтындығын айтты. Хадсон мен Велланд оған өзі үшін шабыттандыратын сөздерді жазуға рұқсат берді. Путтем «От күймелері» фильмін түсіру үшін Хью Хадсонды, марапатталған жарнама және деректі фильмдердің режиссерін, ешқашан көркем фильм түсірмегенін таңдады. Хадсон мен Путтем 1960 жылдардан бері таныс болды, ол кезде Путтем жарнама агенттігінде жұмыс істесе, Хадсон жарнама агенттіктері үшін фильмдер түсірген. 1977 жылы Хадсон Путтем өндірген «Түн ортасында экспресс» фильмінде екінші режиссер болып жұмыс істеді.
Кастинг
Режиссер Хью Хадсон фильмнің барлық басты рөлдеріне жас, белгісіз актерлерді таңдауға ниеттенді, ал оларды Джон Джилгуд, Линдси Андерсон және Ян Холм сияқты тәжірибелі актерлермен қолдауға бел буды. Хадсон мен продюсер Дэвид Паттнам Эрик Лидделл рөлін ойнауға лайықты актерді табу үшін айлар бойы сәтсіз іздеуде болды. Содан кейін олар шотланд сахнасының актері Ян Чарльсонды Корольдік Шекспир компаниясының «Пиаф» қойылымында Пьер рөлінде ойнап тұрғанын көрді және бірден олар іздеген адамды тапқандарын түсінді. Чарльсон фильм туралы әкесінен естігенін және рөл оған «жақсы киімдей келеді» деп ойлағанын олар білмеді. Гарольд Абрахамстың рөлін сомдаған Бен Кросс «Чикагода» Билли Флинн рөлін ойнаған кезде көзге түсті. Ол табиғатынан жауырынышқак болатын, сонымен қатар ән айту және фортепианода ойнау қабілетіне ие еді. Кросс актерлік құрамға алынуына қуанды және фильмнің сценарийі оны жасқа толтырғанын айтты. «20th Century Fox», Солтүстік Америкадан тыс аймақтарда көрсету құқығын алу үшін өндіріс бюджетінің жартысын қаржылап, актерлік құрамда бірнеше танымал американдық актерлердің болуын талап етті. Сахналар Шотландияда, Сент-Эндрюс қаласындағы Вест-Сэндсте, Сент-Эндрюс линктеріндегі ескі курстың 18-ші лункасының жанында түсірілді. Қазір фильмнің түсірілген жерін еске алу үшін тақта орнатылған. Бұл көріністердің (спортшылар Вангелис музыкасымен баяу жүгіріп бара жатқанда) әсері Бродстейрс қалалық кеңесін теңіз жағасындағы тақтамен оларды мәңгі есте қалдыруға итермеледі. Барлық Кембридж сахналары Хью Хадсонның бітірген оқу орны – Этон колледжінде түсірілді, себебі Кембридж антисемитизмді бейнелеуден қорқып, түсіруге рұқсат бермеді. Фильмнің үлкен табысынан кейін Кембридж әкімшілігі бұл шешіміне қатты өкінді. Жақын жердегі Вудсайд паром терминалы Довердегі кемеге отыру көрінісін бейнелеу үшін пайдаланылды. «Микадо» қойылымының көрінісі Ливерпульдегі Корольдік сот театрында, гастрольде болған D'Oyly Carte Opera Company мүшелерімен түсірілді.
Өңдеу
Фильм АҚШ көрермендері үшін сәл өңделді. Түпнұсқа фильмнің басында, Абрахамс, Лидделл, Монтегю және Ұлыбританиялық жеңіл атлетика командасының қалған мүшелері арасындағы Олимпиада алдындағы крикет ойынының қысқаша көрінісі көрсетілген. Американдық көрермендер үшін бұл көрініс жойылды. АҚШ-та бастапқы G рейтингісінен (ол балалар фильмдерімен байланысты және кассалық түсімге кедеріл келтіруі мүмкін еді) аулақтау үшін, басқа көрініс қолданылды – Абрахамс пен Монтегю Кембридж теміржол станциясына келгенде, Бірінші дүниежүзілік соғыстың екі ардагерімен кездеседі, олар қасты сөздер қолданады, нәтижесінде фильм PG рейтингісін алды. "Ұлы сотқа жүгіруге" (The Great Court Run) қатысуға дайындалып жатқанда, Абрахамс студенттерінің арасында айтылған "Израиль үшін жеңіңіз" деген камерадан тыс сөздер АҚШ-та көрсетілген фильмнің түпкі нұсқаларында болмады, бірақ TCM сияқты кабельдік телеарналардағы нұсқаларында естілуі мүмкін.
Саундтрек
Фильм 1920-шы жылдардағы оқиғаларды бейнелейді, бірақ Вангелис (Vangelis Papathanassiou) жазған, «Оскар» сыйлығын жеңіп алған саундтрек 1980-ші жылдардың заманауи электрондық дыбысын қолданады, синтезатор мен фортепиано және басқа да аспаптар кеңінен пайдаланылады. Бұл бұрынғы тарихи фильмдерден өзгешелік етеді, онда көбінесе оркестрлік музыка қолданылатын. Фильмнің тақырыптық әні кейіннен фильмдер мен телешоуларда баяу қозғалыс сахналарында қолданылды. Грек туған электрондық композитор Вангелис 1960-шы жылдардың соңында Парижге қоныс аударған, ал 1974 жылдан бері Лондонда тұрып жатыр. Режиссер Хью Хадсон оның еңбектерін деректі фильмдер мен жарнамаларда пайдаланған, сонымен қатар 1979 жылғы «Opera Sauvage» және «China» альбомдарына ерекше риза болған. Дэвид Путнам да Вангелистің туындыларын жоғары бағалаған, өйткені ол бұрынғы «Түн экспресі» фильмі үшін оның композицияларын таңдаған болатын. Хадсон Вангелисті және заманауи музыкалық стилді таңдады: «Бізге кезеңге қайшы келетін, заманауи сезім беретін музыка керек екенін білдім. Бұл тәуекелді идея еді, бірақ біз оны симфониялық музыкадан гөрі жақсы көріп қабылдадық». «Opera Sauvage» альбомынан алынған ән фильмнің тақырыптық әні ретінде таңдалды, ал жағажайдағы жүгіру сахнасы жүгірушілердің қарқынын ұстауы үшін «L'Enfant» әнінің үнімен түсірілді. Вангелис Хадсонды фильмнің басты тақырыбы үшін жаңа ән жасай алатынына көндірді, ал ол «Chariots of Fire» әнін орындағанда, жаңа әуеннің әлдеқайда жақсы екеніне келісті. «L'Enfant» әні де фильмге енді: спортшылар Парижге жетіп, стадионға кіргенде, мыс оркестрі алаңнан өтіп, әуелі осы шығарманың өңделген акустикалық нұсқасын орындайды. Вангелистің «L'Enfant» электрондық трегі 1982 жылғы «Қауіпті жыл» фильмінде кеңінен қолданылды. Фильмнің саундтрек альбомына Вангелистің музыкасының барлық бөліктері енбеді. Олардың бірі – Эрик Лидделлдің Шотландия тауларында жүгіретін жарысының фонындағы музыка. Бұл шығарма – «Hymne» әнінің нұсқасы, ал оның түпнұсқасы Вангелистің 1979 жылғы «Opéra sauvage» альбомында жарияланған. Әртүрлі нұсқалары Вангелистің «Themes, Portraits» және «Odyssey: The Definitive Collection» жинақ альбомдарына да енген, бірақ фильмде қолданылған нұсқаның ешқайсысы онда жоқ. Саундтректе бес көңілді Гилберт пен Салливан әні де бар, олар Вангелистің заманауи электрондық музыкасына қарсы келетін кезеңдік музыка ретінде тамашалайды. Олар: «Ол – ағылшын» («H. M. S. Pinafore»), «Біз – мектептен келген үш қыз» («The Mikado»), «Мысықтай икемді» («The Pirates of Penzance»), «Біздің патшайымымыздың сарбаздары» («Patience») және «Бір патша өмір сүрді» («The Gondoliers»). Фильмде сонымен қатар 1978 жылы Гарольд Абрахамстың қосылуында британдық хор орындаған «Иерусалим» атты маңызды дәстүрлі шығарма да бар. Уильям Блейк 1804–08 жылдары жазған сөздері 1916 жылы Хьюберт Парри Англияны мақтау үшін музыкаға қосылды. Бұл ән «Англияның ресми емес ұлттық әнұраны» деп сипатталған, фильмді аяқтайды және оның атауын шабыттандырды. Фильмнің саундтрегін басқа да дәстүрлі әндер мен әндер және кезеңге сай аспаптық би музыкасы толықтырады.
Шығару
Фильмді 20th Century Fox таратты және 1981 жылғы Корольдік кино көрсетіліміне іріктелді. Оның тұңғыш көрсетілімі 1981 жылғы 30 наурызда Odeon Haymarket кинотеатрында болды, ал ертесі күні жалпы жұртқа көрсетілді. 4 сәуірде Эдинбургте, 5 сәуірде Оксфорд пен Кембриджте көрсетілімдер басталды, содан кейін Манчестер мен Ливерпульде де көрсетілді. Мамыр айында Лондонның тағы 20 кинотеатры мен жалпы ел бойынша 11 кинотеатрға тарады. 1981 жылғы 20 мамырда фильм Канн кинофестивалінде бағытталған көрсетім ретінде ұсынылды. Солтүстік Америкада фильмді Warner Bros. арқылы The Ladd Company таратты және 1981 жылғы 25 қыркүйекте Лос-Анджелесте, Калифорнияда, ал Нью-Йорк кинофестивалінде 1981 жылғы 26 қыркүйекте Нью-Йоркте, 1982 жылғы 9 сәуірде АҚШ-та кеңінен көрсетілді.
Қабылдау
Шығарылғаннан бері "Жар сауыттары" сыншылардың көбінесе оң пікірлерін алды. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, фильмге Rotten Tomatoes веб-сайты 111 сынға негізделген 83% рейтинг берді, орташа есептік көрсеткіші 7,7/10 құрады. Сайттың консенсусы былай деді: "Олимпиадалық жүгірушілерден байқаулы түрде баяу және икемсіз болғанымен, "Жар сауыттары" рухани және патриоттық тақырыптарын тиімді пайдалана білді." Metacritic сайтында фильм 19 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 78 бал алды. 2012 жылы қайта экранға шыққанда, The Times газетінен Кейт Мьюр фильмге бес жұлдыз қойып, былай деп жазды: "Допинг-тесттер мен синтетикалық талшықтар шапшаңдық пен рухани күшті ығыстырған дәуірде, 1924 жылғы Олимпиада ойындарында бақталастықпен жарысқан екі жүгірушінің тарихы қарапайым, әсерін жоймаған күшке ие. Фильмнің бастапқы көрінісі – жағажайда бос аяқпен жүгіріп, үміт пен қуанышқа толы жас жігіттер, және Вангелис жазған, қазір танымал әнұранмен сүйемелделеді. Фильмнің өзі әсерлі." Фильм алғашқы төрт аптада Odeon Haymarket кинотеатрында 106 484 фунт стерлинг табыс тапты. Сол жылы бұл фильм британдық кинотеатрлардағы прокаттан 1 859 480 фунт стерлинг табыс әкеліп, ең табысты фильм атанды. АҚШ және Канадада шамамен 59 миллион доллар жинаған фильм, сол кезде АҚШ-қа импортталған ең табысты фильм болды (яғни американдық тараптың қатысуы жоқ фильм), бұл көрсеткіш "Меш шаштарынан" (43 миллион доллар) асып түсті.
Тарихи ақиқат
"Жарбалы от" – өзінен құрбандық ету және моральдық қайрат арқылы жеңіске жету туралы фильм. Шығарушылардың ниеті тарихи жағынан нақты кино жасау болғанмен, фильмнің мақсаты тарихи дәлдікке жеткені емес. Нақты тарихи оқиғалардың ретіне, көрнекті тұлғаларды қосу мен алып тастауға, сондай-ақ, драмалық эффект, сюжеттік даму мен түсіндіру үшін ойдан құрастырылған сахналар жасауға көптеген бостандықтар берілді.
Кейіпкерлер
Фильмде Абрахамс Гонвилл және Каиус колледжінде тағы үш олимпиадалық спортшымен бірге оқиды: Генри Сталлард, Обри Монтегью және Лорд Эндрю Линдсей. Алайда, Абрахамс пен Сталлард сол кезде студенттер болса, Монтегю Кембридж емес, Оксфордта оқыған. Обри Монтегю Оксфордта және Олимпиада ойындарында өткен уақыты туралы анасына күнделікті хаттар жіберіп отырды; осы хаттар фильмдегі Монтегюдің баяндауының негізі болды. Линдсей кейіпкері Дэвид Сесилге (Лорд Берглиге) негізделген, ол британдық спорт тарихындағы маңызды тұлға. Бергли Кембриджге қатысқанмен, ол Гарольд Абрахамның замандасы емес, себебі Абрахам 1919 жылдан 1923 жылға дейін бакалавр, ал Бергли 1923 жылдан 1927 жылға дейін Кембриджде оқыған. Фильмдегі бір көріністе Берглиге негізделген "Линдсей" өзінің иелігіндегі кедергілерді жаттығу кезінде, әр кедергіге толы шампан шыныларын қояды. Бұл бай Бергли жасаған нәрсе, бірақ ол шампан шыныларының орнына спичка қораптарын қолданған. Фильмде Эрик Лидделл Шотландия мен Франция арасындағы халықаралық жарыстың 400 метрлік жарысында француз спортшысымен сүрініп түседі. Ол қайта тұрып, 20 метрлік қашықтықты өтеді де жеңіске жетеді. Бұл оқиғаға негізделген; нақты жарыс 1923 жылдың шілдесінде Англияның Стоук-он-Трент қаласында Шотландия, Англия және Ирландия арасында өткен үшбұрышты жарыстағы 440 ярдтық жүгіру болды. Ол сол күні 100 және 220 ярдтық жүгірулерде де жеңіске жеткен. Лидделл туралы айтылмаған тағы бір факт – ол Абрахамс пен Сэм Муссабиниді таныстырған. Бұл туралы фильмде Абрахамс алғаш рет Лидделлдің жарысын тамашалап тұрғанда Муссабинимен кездеседі. Абрахамс пен Лидделл бір-бірімен екі рет жарысқан, бірақ фильмде көрсетілгендей емес, онда Лидделлдің 1923 жылы Стэмфорд-Бридждегі ААА чемпионатында шаршаған Абрахамсқа қарсы 100 ярд финалында жеңіске жеткені көрсетіледі. Шындығында, олар тек 220 ярдтық жарыстың іріктеу кезеңінде ғана жарысқан, оны Лидделл жеңіп алды, ол финалға шықпаған Абрахамстан бес ярдқа озып кетті. 100 ярдтық жарыста Абрахамс іріктеу кезеңінде қалып қойды және Лидделлге қарсы жарыспады, ол келесі күні екі жарыстың да финалында жеңіске жетті. Олар 1924 жылғы Олимпиада ойындарында 200 метрлік финалда да бір-біріне қарсы жарысқан, бірақ бұл фильмде көрсетілмеген. Абрахамстың никелес әйелі Сибил Гордон деп қате көрсетілген, ол D'Oyly Carte Opera компаниясының сопраносы. Шын мәнінде, 1936 жылы Абрахамс Сибил Эверске үйленді, ол да D'Oyly Carte-пен өнер көрсеткен, бірақ олар 1934 жылға дейін таныспаған. Сондай-ақ, фильмде Сибил "Микадодағы" Юм Юм рөлін орындайды, бірақ Гордон да, Эверс те бұл рөлді D'Oyly Carte-пен бірге орындаған емес, бірақ Эверс Пеп Боны ән айту арқасында танымал болды. Гарольд Абрахамстың Гилберт пен Салливанға деген сүйіспеншілігі және фильмде көрсетілгендей, олармен тығыз байланысы фактіге негізделген. Лидделлдің әпкесі фильмде бейнеленгеннен бірнеше жас кіші болған. Лидделлдің жарыс жолына қарсылығы шығармашылық еркіндік болды; ол оның спорттық еңбегін толық қолдаған. Дженни Лидделл Сомервилл фильмді түсіруге толыққанды көмектескен және Лидделлдің уағызы кезінде Париж шотланд шіркеуінде қысқаша камео рөлінде түскен. Фильмді ашатын Гарольд Абрахамсқа арналған еске алу рәсімінде Лорд Линдсей өзі мен Обри Монтегю 1924 жылғы Олимпиада командасының тірі қалған жалғыз мүшелері екенін айтады. Алайда Монтегю Абрахамс қайтыс болғанға дейін 30 жыл бұрын, 1948 жылы қайтыс болды.
1924 жылғы Париж Олимпиадасы
Фильмде 100 метрден қола медальді жеңіп алған кейіпкер "Том Уотсон" деп аталады; ал нағыз медаль иегері – Жаңа Зеландиялық Артур Порритт. Ол фильмде өзінің есімін пайдалануға рұқсат беруден бас тартты, тілегі фильмнің продюсерлері тарапынан қабылданды, тіпті оның рұқсаты қажет болмаса да. Дегенмен, Оксфорд университетінен Жаңа Зеландия құрамасына шақырылған Уотсонның қысқаша тарихы Порриттің өмірімен үлкен дәрежеде сәйкес келеді. Порриттті қоспағанда, 100 метрлік финалдағы барлық жүгірушілер, Уэльс принцінің тексеруі кезінде дұрыс анықталады. Джексон Шолц Лидделлге 400 метрлік финал алдында шабыттандыратын Киелі кітаптан үзінді жіберіпті: "Ескі кітапта: «Мені құрметтегенге Мен де құрмет көрсетемін» делінген. Сәттілік!" Шындығында, бұл хатты Ұлыбритания құрамасының мүшелері жіберген, және Лидделлге жарысқа бара жатқанда, команданың Париждегі қонақ үйіндегі массажирі тапсырған. Драмалық эффект үшін сценарист Велланд Шолцтен хатты беруді түсіруге рұқсат сұрады, ол да қуана келісіп: «Иә, керемет, егер мені жақсы көрсетсе» деді. Лидделлдің жексенбі күні жарысқа қатысудан бас тарту оқиғасы, драмалық мақсаттармен өзгеше көрсетілген. Фильмде ол, 100 метрлік жарыстың христиан дініндегі демалыс күні болатынын Парижге келе жатқан кемеге отырғанда ғана біледі. Ал шындығында, жарыс кестесі бірнеше ай бұрын жарияланған; Лидделл сол күні 100 метрлік жарысқа қатысу үшін үлкен қысымға ұшырады, тіпті Британдық Олимпиада комитетінің, Уэльс принцінің және басқа да салмақты тұлғалардың алдында жауап беруге шақырылды. Жарысты өзгерту туралы шешім, Парижге аттанғанға дейін қабылданды, және Лидделл арадағы айларды 400 метрлік жарысқа дайындалумен өткізді, бұл жарыста оның көрсеткіштері халықаралық стандарттар бойынша шамалы болды. Сондықтан Лидделлдің Олимпиададағы 400 метрлік жарыстағы жеңісі күтпеген болып келді. Фильмде Линдсей, 400 метрлік кедергілерден медаль жеңіп алғаннан кейін, Лидделлге 400 метрлік жарыста өз орнын беруі көрсетілген. Ал шындығында, Линдсейдің прототипі болған Бёргли, 110 метрлік кедергілерден іріктеу кезеңінен өтпеді (кейіннен 1928 жылғы Олимпиада ойындарында 400 метрлік кедергілерден алтын медаль жеңіп алды), және 400 метрлік жарысқа тіркелмеді. Фильмде Абрахамстың Олимпиададағы 100 және 200 метрлік жарыстарының реті ауыстырылған. Шындығында, 100 метрлік жарыста жеңіске жеткеннен кейін Абрахамс 200 метрлік жарысқа қатысты, бірақ соңғы орынды иеленді, ал алтын медальді Джексон Шолц жеңіп алды. Фильмде 100 метрлік жарыста жеңіске жеткенге дейін Абрахамс 200 метрлік жарыста жеңіліп, Муссабиниден сөгіс естігені көрсетілген. Ал келесі сахнада Абрахамс досы Монтегюмен сөйлесіп, Муссабиниден массаж алып жатқанда, француз газетінде Шолц пен Чарли Падоктың суреті және 200 метрлік жарыста АҚШ жеңіске жеткені туралы хабар жарияланған. Сол әңгімеде Абрахамс 200 метрлік жарыста "көзден таса қалғанына" өкінеді. Фильмде Абрахамс 200 метрлік жарыста жеңіліс көңілінен шықпағандықтан, 100 метрлік жарыста жеңіске жеткені көрсетілген, шындығында болса оқиға керісінше болды. Эрик Лидделл де 200 метрлік жарысқа қатысып, Пэддок пен Шолцтан кейін үшінші орынды иеленді. Бұл Лидделл мен Абрахамс бір финалда жарысқан жалғыз жағдай болды. Фильмдегі 1923 жылғы ААА чемпионатындағы кездесулері ойдан шығарылған болса да, Лидделлдің сол жарыста жеңіске жеткені Абрахамсты одан да жақсы жаттығуға итермеледі. Абрахамс сондай-ақ фильмде көрсетілмеген 4 x 100 метрлік эстафета командасының бірінші жүгірушісі ретінде күміс медаль жеңіп алды, ал Обри Монтегю көрсетілгендей, тік жарға қашып жүру жарысында алтыншы орын алды. Жаңа Олимпиадалық паркті алғаш сынаған жүгірушілерді "От күймелері" тақырыбы шабыттандырды, ал музыка Ұлыбритания арқылы өткен Олимпиада алауының тасымалдаушыларын да қарсы алды. Жағажайдағы жүгіру сахнасы Сент-Эндрюсте қайта түсіріліп, Олимпиада алауының эстафетасының бөлігі ретінде пайдаланылды. Фильмнің тақырыбын Лондон симфониялық оркестрі, Саймон Раттлдің жетекшілігімен, Ойындардың ашылу салтанатында орындады; осы оқиғаға Роуэн Аткинсонның (Мистер Бин рөлінде) комедиялық қойылымы және фильмнен алынған жағажайдағы жүгіру кадрлары қосылды. Фильмнің тақырыбы 2012 жылғы Олимпиаданың барлық медаль тапсыру рәсімінде қайтадан ойналды. Лондон 2012 фестивалінің ресми бөлігі ретінде фильмнің жаңа цифрлық түрде қайта өңделген нұсқасы Ұлыбританияның 150 кинотеатрында көрсетілді. Жаңадан шығу 2012 жылдың 13 шілдесінде, Лондон Олимпиадасының ашылу салтанатына екі апта бұрын басталды. Фильмнің Blu-ray нұсқасы Солтүстік Америкада 2012 жылдың 10 шілдесінде, ал Ұлыбританияда 2012 жылдың 16 шілдесінде жарық көрді. Бұл шығарылымға бір сағатқа жуық қосымша материалдар, CD-семплер және 32 беттік "дигибук" кітапшасы кіреді.
The decision to change races was, even so, made well before embarking to Paris, and Liddell spent the intervening months training for the 400 metres, an event in which his times were modest by international standards. Therefore Liddell's success in the Olympic 400m was largely unexpected. The film depicts Lindsay, having already won a medal in the 400 metre hurdles, giving up his place in the 400 metre race for Liddell. In fact Burghley, on whom Lindsay is loosely based, was eliminated in the heats of the 110 hurdles (he would go on to win a gold medal in the 400 hurdles at the 1928 Olympics), and was not entered for the 400 metres. The film reverses the order of Abrahams' 100m and 200m races at the Olympics. In reality, after winning the 100 metres race, Abrahams ran the 200 metres but finished last, Jackson Scholz taking the gold medal. In the film, before his triumph in the 100m, Abrahams is shown losing the 200m and being scolded by Mussabini. And during the following scene in which Abrahams speaks with his friend Montague while receiving a massage from Mussabini, there is a French newspaper clipping showing Scholz and Charley Paddock with a headline which states that the 200 metres was a triumph for the United States. In the same conversation, Abrahams laments getting "beaten out of sight" in the 200. The film thus has Abrahams overcoming the disappointment of losing the 200 by going on to win the 100, a reversal of the real order. Eric Liddell actually also ran in the 200m race, and finished third, behind Paddock and Scholz. This was the only time in reality that Liddell and Abrahams competed in the same finals race. While their meeting in the 1923 AAA Championship in the film was fictitious, Liddell's record win in that race did spur Abrahams to train even harder. Abrahams also won a silver medal as an opening runner for the 4 x 100 metres relay team, not shown in the film, and Aubrey Montague placed sixth in the steeplechase, as depicted. The runners who first tested the new Olympic Park were spurred on by the Chariots of Fire theme, and the music was also used to fanfare the carriers of the Olympic flame on parts of its route through the UK. The beach running sequence was also recreated at St. Andrews and filmed as part of the Olympic torch relay. The film's theme was also performed by the London Symphony Orchestra, conducted by Simon Rattle, during the Opening Ceremony of the games; the performance was accompanied by a comedy skit by Rowan Atkinson (as Mr. Bean) which included the opening beach running footage from the film. The film's theme was again played during each medal ceremony of the 2012 Olympics. As an official part of the London 2012 Festival celebrations, a new digitally re mastered version of the film screened in 150 cinemas throughout the UK. The re release began 13 July 2012, two weeks before the opening ceremony of the London Olympics. A Blu ray of the film was released on 10 July 2012 in North America, and was released 16 July 2012 in the UK. The release includes nearly an hour of special features, a CD sampler, and a 32 page "digibook".
Кезеңнен кезеңге бейімдеу
2012 жылғы Олимпиада ойындарының құрметіне "От күймелері" атты сахналық қойылымы жасалды. Драматург Майк Бартлетттің бейімдеген "От күймелері" пьесасы Вангелис музыкасын қамтыды және 9 мамырдан 16 маусымға дейін Лондонның Хэмпстед театрында көрсетілді. 23 маусымда Вест-Эндтегі Гиелгуд театрына көшірілді, ол 2013 жылдың 5 қаңтарына дейін сахналандырылды. Джек Лоуден Эрик Лидделл рөлінде, ал Джеймс МакАрдл Гарольд Абрахамс рөлінде ойнады, режиссерлік жұмысын Эдвард Холл жүзеге асырды. Сахна дизайнері Мириам Бьютер әр театрды Олимпиада стадионына айналдырды, ал композитор Джейсон Карр қосымша музыка жазды. Вангелис бұл қойылым үшін бірнеше жаңа музыкалық туындылар да жазды. Лондон Олимпиадасы жылындағы сахналық нұсқасы фильмнің режиссері Хью Хадсонның идеясы болды, ол пьесаны бірлесіп өндірді; ол былай деді: "Сенім мәселелері, келісімге келуден бас тарту, өз нанымыңды қорғау, құштарлықпен, атаққа немесе қаржылық пайдаға емес, бір нәрсеге қол жеткізу – бүгінгі күні бұрынғыдан да маңызды." 1924 жылғы Олимпиада ойындарына негізделген және Абрахамс пен Лидделлге баса назар аударатын Филип Дарттың "Даңқ үшін жүгіру" атты тағы бір пьесасы 2012 жылдың 25 ақпанынан 1 сәуіріне дейін Ұлыбританияның бірнеше қалаларын аралады. Онда Николас Джейкобс Гарольд Абрахамс, ал Том Миклем Эрик Лидделл рөлінде ойнады.